Делан Йозанаш (Библия на чеченском языке)

Институт перевода Библии (ИПБ) – это российская научная организация, занимающаяся переводом, изданием и распространением Библии на языках неславянских народов, проживающих в России и в сопредельных странах. Эти народы (около 85 млн чел.) имеют различные культурные и религиозные корни и говорят на более чем 130 языках. Численность носителей некоторых из них составляет миллионы, другими владеют только несколько тысяч и даже сотен человек. Одни языки имеют давнюю литературную традицию, а для других письменность была создана совсем недавно. Цель Института перевода Библии – создать точный и богословски верный перевод, чтобы донести содержание Библии до современного читателя на родном языке.

Деятельность ИПБ проходит по благословению Святейшего Патриарха Московского и всея Руси Кирилла. Офис Института располагается в Москве, в Андреевском ставропигиальном монастыре. 28 октября 2015 года весь коллектив Института перевода Библии был удостоин  медали священномученика Евгения (Зернова) в благодарность за многолетнее плодотворное сотрудничество в деле распространения Слова Божия и христианского просвещения народов Якутии. Медаль вручил Председателю Правления ИПБ протоиерею Александру Троицкому епископ Якутский и Ленский Роман.

Книга взята с сайта http://ibt.org.ru/ru/


Товратан тептарш

 

Доладалар

Дешхьалхе

 

Грекийн маттахь Делан Йозанийн хІара хьалхара тептар «генесис» цІе йолуш ду. Иза «схьадалар» бохург ду. Наха хІокху тептарх иштта аьллера, цо дуьне а, адам а кхолларх а, къа схьадаларх а, дуьнен чохь балахьегар дІадоладаларх а, Дала адамашна дечух а лаьцна дуьйцу дела. Доладалар шина декъе декъа мегар ду:
1-11 кортош: Царна чохь дуьне кхоллар а, адамийн юьхьанцара истори а ю. Цу декъа тІехь Адамах а, Хьавах а, Кхаимах а, Хьабулах а, Нохьех а, хи тІедаларх а, Бавелан бІаьвнах а лаьцна дуьйцу.
12-50 кортош: Царна чохь исраилхойн ширачу дайх лаьцна дуьйцу. Хьалхарниг ИбрахІим ву. Цуьнан Делах тешар а, Далла муьтІахь иза хилар а гойту кхузахь. Цул тІаьхьа ИбрахІиман кІантах Исхьакхах а, кІентан кІантах Якъубах а (Исраил аьлла, кхин цІе а ю цуьнан), Исраилан халкъан шийтта тайпа кхоьллина волчу Якъубан шийтта кІантах а дуьйцу. Къаьсттина боккха тидам тІебохуьйту тептар тІехь Якъубан кІантах Юсупах а, Якъубан а, цуьнан кІентийн а шайн доьзалшца Мисар-махка дІакхалхарх а лаьцна дуьйцучунна.
Адамех лаьцна цу тептар тІехь дийцахь а, иза уггар хьалха Дала динчух лаьцна дийцар ду. Иза дІадолало Дала дуьне кхолларх лаьцна дуьйцуш, ткъа чекхдолу Дала Ша адамаш Іалашдийр ду аларца. Юьхьанцара дуьйна чекхдаллалц тептаран коьрта декъашхо Дела ву. Цо кхел а йо, зулам дечарна таІзар а до. Цо Шен нах дІа а буьгу, царна гІо а до, церан кхоллам дІа а нисбо. И шира тептар яздина дара, халкъан Делах долу тешарх лаьцна дІаяздархьама а, иза дийна долу тешар санна Іалашдархьама а.

 

1

 

Дуьненан кхолладалар

 

1Юьхьанца Дала кхоьллира стигалшший, латтий. 2Ткъа латта даьсса а, кегарин а дара, гобаьккхина кІорга хи а, Іаьржа бода а бара, ткъа Делан Са хиш тІехула лелаш дара.
3Дала элира: «Хуьлийла серло». ТІаккха серло хилира. 4Дела хьаьжча, Цунна и серло дика хийтира. ТІаккха Дала серло боданах къастийра. 5Серлонах Дала «де» элира, ткъа боданах «буьйса» элира.
Иштта суьйре а дІаелира, Іуьйре а еара. ДІаделира цхьа де.
6Дала элира: «Хи юккъехула а доькъуш, дуькъа хІаваъ хуьлийла». 7Иштта хилла дІахІоьттира: Дала дуькъачу хІавааца хи шина декъе дийкъира. Цхьа дакъа хІаваана тІехула хуьлуш, важа дакъа бухахь дуьсуш. 8Цу дуькъачу хІаваах Дала «стигал» элира.
Суьйре а хилира, Іуьйре а тІееара. ДІаделира шолгІа де а.
9ТІаккха элира Дала: «Стигалан бухахь долу хи дерриг цхьаьна а кхетийла, екъа меттиг а хуьлийла». Иза иштта хилира. 10Екъачу меттигах Дала «латта» элира, ткъа цхьаьнакхеттачу хих «хІорд» элира. И дерриге гича, Далла иза дика хийтира.
11Цул тІаьхьа Дала элира: «Лаьтта тІехь йолийла сийналла а, буц а, ялта а, шайна чохь хІу а долуш, стоьмаш ло дитташ а, шайна хІора стоьма чохь хІуш а долуш. Оцу хІух юха а изза тайпа ораматаш а хуьлуш». Иштта хилла дІахІоьттира. 12Латто сийналла а елира, буц елира, ялта а кхиира, шайн-шайн тайпана хІу а луш, уьш юха а йовлуш. Стоьмаш ло дитташ а хьаладевлира, шайна чохь хІуш а долуш, царех кхин а цу тайпана дитташ а довлуш. Иза а, хьаьжча, Далла хазахийтира.
13Юха а суьйре дІаелира, Іуьйре а еара. Чекхделира кхозлагІа де а.
14Дала элира: «Хуьлийла стигалахь серлонаш! Лаьтта тІе билгалонаш лойла цара, де буьйсанах а къастош, хенан заманаш а йоькъуш, денош а, шераш а доькъуш. 15Лаьтта тІе шайн серло а лойла цара». Иштта хилла дІахІоьттира. 16Цу тайпана кхоллаелла шиъ коьрта серло, царех йоккхачо дийнан, ткъа жимочо буьйсанан Іуналла а деш. Седарчий а кхолладелла стигалахь. 17Уьш Дала дІанисдина стигалахь, лаьтта тІе шайн серло ялийта а, 18дийнан а, буьйсанан а Іуналла дан а, серло боданах къасто а. Дела хьаьжча, Цунна и дерриге а хазахийтира.
19Суьйре а еара, Іуьйре а тІекхечира. ДоьалгІа де а дІаделира.
20Юха Дала элира: «Хуьлийла хи чохь дуккха а, массо а тайпана садолу хІуманаш. ХІаваэхь тІема довлийла дуккха а тайп-тайпана олхазарш а».
21Иштта кхоьллира Дала Іаламат хІордан дийнаташ а, массо а тайпана хи чохь йолу садолу хІуманаш: яккхий а, кегий а. ХІаваэхь тІема девлира дуккха а массо а тайпана олхазарш. Дела, хьаьжча, Ша кхоьллинчунна реза хилира. 22Цо, уьш декъалдеш, элира: «Дебийла шу, тІаьхье беркате а хуьлуш, хІордаш хих дузуш. Дуккха а олхазарш кхуьийла дуьнен чохь».
23ТІееара суьйре, хилира Іуьйре а. ДІаделира пхоьалгІа де а.
24Юха Дала элира: «Хуьлийла лаьтта тІехь массо а тайпана садолу хІуманаш а, даьхни а, текхаргаш а, лаьттан акхарой а, шайн-шайн тайпанашца». Иштта хилла дІахІоьттира. 25Тайп-тайпана акхарой а, даьхни а, лаьттан текхаргаш а, ерриге тайпанашца кхоллаелира. Хьаьжча, Далла иза а хазахийтира.
26ТІаккха Дала элира: «Кхуллур Вай адам, Вешан аматехь а, вастехь а долуш. Хуьлийла уьш олалла деш дуьнен чу мел кхоьллинчу са долчу хІуманашна тІехь: хи чуьра а, лаьтта тІера а дийнаташна тІехь а, лаьттан текхаргаш тІехь а, хІаваэра олхазаршна тІехь а, дерриге лаьтта тІехь а».
27Иштта кхоьллира Дала адам. Стаггий, зудий кхоьллира Цо Шен аматехь.
28Уьш декъалбеш, Дала элира: «Дебийла шу, тІаьхье стам а луш, дузийла аш латта, шайн дола доккхийла аша иза. Олалла дойла аш массо а хи чуьра чІерашна тІехь а, хІаваэра олхазаршна тІехь а, дерриге а лаьтта тІера дийнаташна тІехь а».
29Юха а элира Дала: «Шуна ло Аса дерриге а лаьтта тІера массо а хІу тосу ораматаш а, массо тайпана стом ло дитташ а, шайна чохь оццу диттийн хІу а долуш. Царех хир ю шуна юург. 30Ткъа ерриге а садолчу хІуманна а ло Аса массо а тайпана гІа-буц. Ерриге а лаьтта тІера акхарошна а, массо а стигалара олхазаршна а, хІора лаьттан текхаргана а юург хир ю иза». И дерриге а хилла дІахІоьттира.
31Оцу Ша мел кхоьллинчуьнга Дела резахиларца хьаьжира. Иштта еара суьйре а, Іуьйре а хилира. ЯлхалгІа де а дІаделира.

 

 

2

 

1Иштта кхолладелла стигалш а, латта а, царна тІехь мел йолу хІума а.
2ВорхІалгІа де тІедале чекхдаьхна Дала дерриге а Ша мел дина гІуллакхаш. Цу дийнахь, Ша мел динчу гІуллакхех паргІат а ваьлла, Дала садаьІира.
3ТІаккха и ворхІалгІа де Дала, декъалдеш, къобалдира. Цу дийнахь Шен массо а кхоллараллийн гІуллакхаш кхочушдина дела, Дала садаьІира.

 

Адам а, Хьава а

 

4ХІара ду стигалшкахь а, лаьтта тІехь а хилларг, Везачу Дала уьш кхуллучу хенахь. 5Цу хенахь лаьтта тІе яьлла яцара цхьа а аренан буц я колл, хІунда аьлча Дала хІинца а догІа ца даийтинера лаьтта тІе, адам а ца хиллера и латта лело. 6Ткъа лаьтта тІера Іаь хьалайолура, и дерриге а латта тІада а деш. 7ТІаккха лаьттан поппарх адам кхоьллира Везачу Дала, цунна чу са а дуьллуш, ткъа и адам денделира.
8ТІаккха Везачу Дала, малхбалехь йолчу Іедан цІе йолчу меттигехь беш а йийна, цига Ша кхоьллина стаг хаийра. 9Цу лаьтта тІехь Везачу Дала кхолладалийтира массо а тайпана дитташ, тІехьаьжча хаза а, тамехь а долуш, царна тІера стоьмаш даа пайден а долуш. Бешана юккъехь дара дахаран дитт а, дика а, вон а довзуьйту дитт а.
10Цу бешахь хи тохархьама, Іедан-меттигера схьадолура хи, тІаккха иза деа декъе декъалора. 11Цхьаннан цІе Пишон ю, иза ду дерриге а Хьавил-лаьттана тІехдолуш. Оцу лаьттах деши а доллу. 12(Цу лаьттара и деши дика а ду. Цигахь ю «бадолахь» олу сегІазах тера а йолуш, хаза хьожа йогІу хІума а, «оникс» олу деза тІулгаш а ду). 13ШолгІачу хин цІе ю Гихьон, иза тІехдолу дерриге а Хуша олучу лаьтта тІехула. 14КхоалгІачу хин цІе ю Хьиддекхал. Иза доьду Ашур-махка кхаччалц. ДоьалгІа хи ду Эпрат.
15ТІаккха Везачу Дала адам Іедан беша даха хаийра, цуьнга и беш лела а йойтуш, Іалаш а йойтуш. 16Ткъа цу стагана Везачу Дала тІедиллира: «Массо а дитт тІера стом баа мегар ду ахьа, 17амма дика а, вон а довзуьйтучу дитта тІера ма баалахь, хІунда аьлча ахьа оцу тІера стом биинчу дийнахь валарца дІавер ву хьо», – аьлла.
18ТІаккха Везачу Дала элира: «Дика дац адам ша цхьаъ хилар, кхуллур Ас цунна гІоьнча, цунах терра а йолуш, цуьнца а йогІуш».
19Массо а аренан акхарой а, даьхни а, дерриге а стигалара олхазарш а кхоьллинера Везачу Дала лаьттах. Цо уьш массо а адамна хьалха дІахІоттийра, цу стага царна хІун цІераш тохку хьожуш. ТІаккха оцу са мел долчу хІуманна адамо елла цІераш йитира. 20Иштта елира адамо цІераш массо а даьхнина а, стигаларчу олхазаршна а, массо а акхарошна а, амма адамна ца нисъелира шеца йогІуш йолу гІоьнча.
21ТІаккха Везачу Дала чІогІа наб кхетийтира стагана. Цунна наб кхетта яьлча, цуьнан цхьа пІенда схьа а баьккхина, и меттиг дилхаца дІакъевлира. 22Цул тІаьхьа Ша оцу адамна чуьра баьккхинчу пІендарх Везачу Дала зуда йира, иза цу стагана яла а еш.
23Адамо элира:
«ХІара даьІахк сан даьІахкех ю,
дилха а сан дилханах ду,
кхуьнан цІе а адам[1] хир ю,
иза майрачух яьккхина дела».
24Цундела стаг, шен дай-наний а дитина, шен зудчух кхетар ву. ТІаккха цу шиннах цхьа дегІ хир ду.
25И шиъ дерзина доллушехь, адам а, цуьнан зуда а вовшех ийза а ца лора.

 

3

 

Адамо дуьххьара къа латадар

 

1Везачу Дала кхоьллинчу акхарошна юкъахь уггаре а хІилла долуш лаьхьа бара. Цо оцу зудчуьнга элира: «Бакъ дуй и, хІокху бешара цхьанна а дитта тІера Дала шуьга стом ма баа аьлла бохург?»
2Зудчо жоп делира лаьхьане: «Дитташ тІера стоьмаш даа мега тхуна, 3амма ялсамане юккъехь цхьа дитт ду, цу тІера стом а ма баа, хьакха а ма ло цу диттах аьлла Дала тхоьга, тхо дала ца далийтархьама».
4ТІаккха лаьхьано зудчуьнга элира: «ХІан-хІа, лийр дац шу, 5амма Далла хаьа, аша оцу дитта тІера стом биинчу дийнахь дуьйна шун бІаьргаш дІабеллалур буй, дика-вон а девзаш, шу Цуьнга дІатарлур дуй!»
6Зудчунна и дитт хаза хилар а, цунна тІера стоьмаш даа тамехь хилар а гира. Уггаре а хазделира цунна цу дитто кхетам алсам болуьйтург хилар. Зудчо дитта тІера стоьмаш а баьхна, ша а биира, шена юххехь волчу майрачуьнга а белира. Вукхо а уьш биира. 7ТІаккха дІаделладелира церан шинне а бІаьргаш. Шаьшшиъ дерзина дуй хиъна, инжиран диттан даккхий гІаш а даьхна, уьш вовшах а тегна, цаьрца дІахьулдира цара шайн догІмаш.
8Дийнан йовхо лагІъеллачу хенахь бешахь лелаш волчу Везачу Делан аз а хезна, адам а, цуьнан зуда а бешан дитташна юккъехь къайладелира Цунах. 9Ткъа Веза Дела кхайкхира адаме: «Хьо мичахь ву?» – аьлла.
10Стага жоп делира: «Цу бешахь Хьан аз а хезна, Хьох кхера а велла, со верзина волу дела, дІалечкъира со».
11Везачу Дала хаьттира: «Хьо верзина ву хьан аьлла хьоьга? Аса баа мегар дац аьллачу дитта тІера стом бииний-те ахьа?» – аьлла.
12Адамо жоп делира: «Ахьа суна еллачу зудчо цу дитта тІера даьхна стоьмаш делира соьга, ткъа аса уьш диира», – аьлла.
13ТІаккха Везачу Дала зудчуьнга элира: «И хІун ду ахь динарг?»
Зудчо жоп делира Цуьнга: «Лаьхьано, хІилла а дина, Іехийра со, ткъа аса и стоьмаш диира», – аьлла.
14ТІаккха Везачу Дала лаьхьане элира:
«И вон ахь дарна, хьуна а хир ду вон.
НеІалт кхайкхадо хьуна массо а даьхнина а,
ерриге а аренан акхарошна а хьалха.
ХІинца дуьйна хьо баллалц текхар бу хьо гай тІехь, чан а юуш.
15ХІинца дуьйна, хьуна а, зудчунна а юкъахь а,
хьан тІаьхьенна а, цуьнан тІаьхьенна а юкъахь
а мостагІалла хир ду.
Зудчун тІаьхьено хьан коьртах чов йийр ю,
ткъа ахьа цуьнан когах чов йийр ю».
16Ткъа зудчуьнга Везачу Дала элира:
«Хьо доьзалхочух йолуш лазарш чІагІдийр ду хьан,
лазаршца доьзалхо а хир ву хьан.
ТІаккха майрачуьнга сатуьйсуш хир ю хьо,
ткъа иза хьуна тІехь олалла деш хир ву».
17Адаме[2] Везачу Дала элира: «Аса аьллачуьнга ла а ца дугІуш, хьайн зудчо бохург а дина, ма баа аьлла стом ахьа баарна,
хьо бахьанехь неІалт кхайкхадо Ас кху лаьттана а.
Хьо валлалц халонца а, къинхьегамца а лохур ду
ахьа хьайна напха.
18КІохцалш а, яраш а евр ю цу лаьтта тІе,
аренан ораматех хир ю хьуна юург.
19Хьацарлахь доккхур ду ахьа хьайн бепиг,
юха а, хьо схьаваьллачу лаьтта чу хьо верззалц.
Ас хьо лаьттан ченах вина волу дела,
юха а чан хир ю хьох».
20ТІаккха Адама шен зудчунна «Дахар луш ерг» (Іебархойн маттахь: Хьава), аьлла цІе тиллира, хІунда аьлча иза лаьттахь мел дехачу адамийн нана хир йолу дела.
21ТІаккха Везачу Дала Адамна а, цуьнан зудчунна а неІаран духар дира, иза царна тІе а духуш. 22Везачу Дала элира: «ХІинца адам а Вайх цхьаъ хили, дика а, вон а девзаш. ХІинца, шайн куьйгаш а кховдийна, дахаран дитта тІера стом а баьккхина, иза биина, хедар доцучу дахаре ма кхочийла уьш».
23Цул тІаьхьа Адам Іедан-бешара дІаэккхийра Везачу Дала, цуьнга ша схьаваьлла волу латта леладайтархьама. 24Иза дІа а эккхийна, Іедан-бешана малхбалехьа агІор, чу волучохь, Везачу Дала дІахІоттийра дахаран диттана Іуналлина каруб-маликаш. Оцу диттана тІе ца гІортийта, цІе санна къеггина догуш а, меттахъхьеш а долу тур а хІоттийра.

 

4

 

Кхаим а, Хьабул а

 

1Адам шен зудчух Хьавах кхийтира. Цо, доьзалхочух а хилла, кІант вира. Хьавас элира: «Везачу Элан гІоьнца бер дина ас». Цундела берах цо «Кхаим» элира (Іебархойн маттахь иза «дийриг» бохург ду). 2Цул тІаьхьа Кхаиман ваша Хьабул вира Хьавас.
Хьабулах жаІу хилира, ткъа Кхаимах – латталелорхо.

 

Дуьххьара стаг вер

 

3Цхьа хан яьлча, Кхаима шена лаьтто деллачу ялтанах дакъа Везачу Элана хьалха деара. 4Ткъа Хьабула шен жена юкъара уггар тоьлла долу дуьххьарлера Іахарий деара. Веза Эла резахиларца хьаьжира Хьабуле а, цо деанчуьнга а. 5Ткъа Кхаиме а, цо деанчуьнга а реза воцуш хьаьжира Веза Эла. ЧІогІа оьгІазвахана, хьаьжа юккъе шад хІоттийра Кхаима.
6ТІаккха Везачу Эло элира Кхаиме: «Хьо ма оллавелла ву? Хьо ма оьгІазе ву! 7Ахь диканиг деш хилча, ларамца тІеоьцу хьо. Ахь диканиг деш ца хилча, хьан неІарехь къа лаьтта. И хьо Іехо гІерташ ду, хьо цул тола веза».
8ТІаккха, цхьана дийнахь, Кхаима Хьабуле элира: «Аренга гІой вайшиъ?» Уьш аренга баьхкича, Кхаима, шен вешина Хьабулина чу а гІоьртина, иза вийра.
9ТІаккха Везачу Эло Кхаиме хаьттира: «Мичахь ву хьан ваша Хьабул?»
Кхаима элира: «Суна хІун хаьа? Со гІарол-м вац сан вешина?!»
10ТІаккха Везачу Эло элира: «Ахь хІун дина? Хьан вешин цІийн аз кхойкхуш хеза Суна лаьттара. 11ХІинцачул тІаьхьа неІалт кхайкхадо Ас хьуна, хьан карах валар хилла хьан вешин цІий дІаоьцучу лаьтта тІехь. 12Ахь латта лелош, цо кхин лур дац, хІинццалц санна, рицкъа. Ткъа кху лаьттахь, меттиг ца карош, лелар ву хьо».
13ТІаккха Кхаима элира Везачу Эле: «И таІзар лан ницкъ кхочур бац сан. 14Ахьа хІинца со кху лаьттара а, Хьайн юьхь-дуьхьалара а эккхаварна, со волавелла лела везар ву. Суна дуьхьал мел кхетар волчун со вен таро хир ю».
15Везачу Эло элира Кхаиме: «Нагахь санна хьо цхьаммо вехь, цунна ворхІазза бекхам бийр бу Ас».
ТІаккха Везачу Эло Кхаимна тІехь тамашийна билгало йира, и билгало хилар бахьана долуш, иза дуьхьал кхетча, цхьаьнгге а ца вейтархьама.
16Иштта Кхаим, Везачу Элана хьалхара дІа а ваьлла, Іедан-бешана малхбалехьарчу, Нада[3] цІе йолчу меттиге ваха охьахиира.
17Кхаим шен зудчух а кхетта, церан кІант хилира. Цунна ХІанох аьлла цІе тиллира. Цигахь Кхаима, гІала а хІоттийна, шен кІентан цІарах ХІанох элира цунах.
18ХІанохан хилира кІант Іийрад, ткъа Іийрадан хилира Махьуяал. Махьуяалан хилира кІант Матушаал, Матушаалан а хилира кІант ЛемакІ. 19ЛемакІа ши зуда ялийра: цхьаннан цІе Іада яра, вукхуьнан – Цилла. 20Іадас вира кІант Явал. Четарш чохь Іаш а, даьхни лелош а болчеран да хилира цунах. 21Іадин кхин а цхьа кІант хилира Ювал, Явалан ваша. Цунах массо зурма а, дечиг-пондар а локхучеран да хилира. 22Циллас а вира кІант, Тубал-Кхаим. Цунах массо тайпана йоьзах а, эчигах а герз деш болчу пхьерийн да хилира. Тубал-Кхаиман йиша яра НаІмат.
23Шен зударшка ЛемакІа элира:
«Іада а, Цилла а! ЛемакІан зударий!
ЛадогІа соьга леррина! Тидам бе сан дешнийн.
Сайна чов йича, стаг вийна ас.
Цу къонахчо сайна тоьхча, иза вийна ас.
24Кхаим вийначунна ворхІазза бекхам хуьлуш хилча,
со вийначунна кхузткъе вуьрхІиттазза а бекхам хир бара».
25Адам шен зудчух Хьавах а кхетта, церан кхин а цхьа кІант хилира. Цунна ШатІа аьлла цІе тиллира (иза Іебархойн маттахь «схьавелларг» бохург ду). «Дала кхин цхьа кІант схьавелла суна. Кхаима Хьабул вийра, ткъа хІинца сан ШатІа а ву», – элира Хьавас. 26ШатІин а хилира кІант, цо цунах Энош элира.
Цу хенахь адамаш Везачу Элан цІе йоккхуш, Цуьнга кхайкха буьйлабелира.

 

Адамна тІера Нохьина тІе кхаччалц йолу хан

 

(1 Шерашкахь 1:1-4)

 

5

 

1ХІара ду Адаман тІаьхьенах хиллачун тептар.
Дала адам Шен вастехь кхоьллинера. 2Стаггий, зудий кхоьллинера Цо. Уьш декъал а бина, Ша уьш кхоьллинчу дийнахь царех «адамаш» элира Дала.
3Адаман цхьа бІе ткъе итт шо кхаьчнера, цуьнан кхин а цхьа кІант хилча. Иза веккъа цуьнан аматехь а, вастехь а вара. Шен кІантана ШатІа аьлла цІе тиллира Адама. 4ШатІа хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе шарахь вехира Адам. Оцу заман чохь цуьнан кхин а кІентий а, йоІарий а хилира. 5Адам, исс бІе ткъе итт шарахь ваьхна, дІакхелхира.
6ШатІа цхьа бІе пхеа шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант Энош. 7Энош хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе ворхІ шарахь вехира ШатІа. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 8ШатІа, исс бІе шийтта шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
9Энош дезткъе итт шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант Къаим. 10Къаим хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе пхийтта шарахь вехира Энош. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 11Энош, исс бІе пхеа шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
12Къаим кхузткъе итт шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант Махьаллал. 13Махьаллал хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе шовзткъа шарахь вехира Къаим. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 14Къаим, исс бІе итт шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
15Махьаллал кхузткъе пхеа шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант Ярад. 16Ярад хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе ткъе итт шарахь вехира Махьаллал. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 17Махьаллал, бархІ бІе дезткъе пхийтта шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
18Ярад цхьа бІе кхузткъе шина шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант ХІанох. 19ХІанох хиллачул тІаьхьа кхин бархІ бІе шарахь вехира Ярад. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 20Ярад, исс бІе кхузткъе шина шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
21ХІанох кхузткъе пхеа шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант Матушалахь. 22Матушалахь хиллачул тІаьхьа кхин кхаа бІе шарахь, Дела даг чохь а волуш, вехира ХІанох. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 23ХІанох кхаа бІе кхузткъе пхеа шарахь вехира. 24ХІанох, Дела даг чохь а волуш, лелаш вара. Цхьана дийнахь иза къайлавелира, Дала иза дІавигна дела.
25Матушалахь цхьа бІе дезткъе ворхІ шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІант ЛемакІ. 26ЛемакІ хиллачул тІаьхьа кхин ворхІ бІе дезткъе шина шарахь вехира Матушалахь. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 27Матушалахь, исс бІе кхузткъе исс шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
28ЛемакІ цхьа бІе дезткъе шина шарахь ваьхча, цуьнан кІант хилира. 29ЛемакІа шен кІантана Нохьа аьлла цІе тиллира (иза ду Іебархойн маттахь «синтем» бохург). ЛемакІа элира: «Вай дукха къахьоьгуш ду, Везачу Эло неІалт кхайкхийначу лаьтта тІехь. Ткъа Нохьас синтем бохьур бу вайна». 30Нохьа хиллачул тІаьхьа кхин пхи бІе дезткъе пхийтта шарахь вехира ЛемакІ. Оцу заман чохь цуьнан кхин кІентий а, йоІарий а хилира. 31ЛемакІ, ворхІ бІе кхузткъе вуьрхІитта шарахь а ваьхна, дІакхелхира.
32Нохьа пхеа бІе шарахь ваьхча, цуьнан хилира кІентий Шима, Хьама, Япат.

 

6

 

Дерриге а Латта хица къайладаккхар

 

1Лаьтта тІера адамаш алсамдовлуш хилла. Церан хуьлуш хилла йоІарий а. 2Делах дІакъаьстина болчу божаршна и адамийн йоІарий хаза хилар гора. Царех шаьш къастийнарш ялош хилла цара. 3ТІаккха Везачу Эло элира: «Могуьйтур дац Аса адамашна гуттар а Сан са даа, уьш дилха бен доцу дела. Церан дахаран шераш бІе ткъа шо бен хир дац».
4Цу хенахь а, цул тІаьхьа а наьрташ хилла Лаьтта тІехь. Делах дІакъаьстина болу божарий адамийн йоІарех кхетий, оцу зударша бераш дан долийна. Уьш дара майра а, ницкъ болуш а, дикка хенахь дуьйна гІарадевлла а адамаш.
5ТІаккха лаьттара адамаш чІогІа галдевлла хилар а, церан ойланаш а, дегнаш а, массо а ханна а зуламах дуьзна хилар а гира Везачу Элана. 6Веза Эла дохковелира Ша лаьтта тІехь адамаш кхолларна. Цуьнан дог лозуш дара. 7ТІаккха Везачу Эло элира: «Со дохковаьлла, Айса Лаьттахь адам кхолларна а, массо дийна мел йолу хІума кхолларна а: Лаьттара дийнаташ а, текхаргаш а, хІаваэра олхазарш а, – и дерриге а хІаллакдийр ду Ас». 8Цхьана Нохьина резахилла Веза Эла.

 

Нохьин тІаьхье

 

9ХІара ду Нохьин тІаьхьенах хилларг.
Нохьа хилла шен тайпанехь лела хууш а, Далла гергахь бакъахьара а, цІена а стаг. Иза Дела даг чохь волуш лелаш вара. 10Кхо кІант хилла Нохьин: Шима, Хьама, Япат цІераш йолуш.
11Ткъа Лаьттара адамаш Далла гергахь чІогІа бехделлера, латта зуламех дуьзнера. 12Дела Лаьтта охьахьаьжча, Цунна гира латта бехделла хилар, хІора Лаьттара стаг нийсачу новкъара дІаваьлла дела.
13ТІаккха Дала Нохье элира: «Адамаша латта зуламех а, таІзарех а дуьзна, иза бехдина хІаллакдо дела, Ас, хІаллак а дина, дІадоккхур ду и латта а, цу тІехь мел йолу садолу хІума а. 14Ткъа ахьа, хьайна зоьзан-дечигах доккха хинкема а де, цу чохь къаьстина чоьнаш а е, тІаккха кемана чухула а, тІехула а силам а хьакха. 15Ткъа кема иштта де: кеманан йохалла кхо бІе дол[4] барамехь, цуьнан шоралла шовзткъе итт дол, ткъа лакхалла ткъе итт дол хила еза. 16Кеманан тховх кор а даккха цхьа дол барамехь, ткъа агІо тІехь неІ а яккха[5]. Цу кеман чохь тІех-тІехула а долуш кхо дакъа де. 17Ткъа Аса хи доуьйтур ду лаьтта тІе, стигалш бухара чохь са мел долу хІума а хІаллакьярхьама. Лаьтта тІехь мел долу хІума хІаллакьхир ду. 18Ткъа хьоьца Аса Сайн барт бийр бу. Хьо а, хьан кІентий а, хьан зуда а, хьан кІентийн зударий а хьоьца цу хинкеманна чу бевр бу. 19Иштта кеманна чу даккха массо а тайпана дийнатех боьрша а, стен а шишша хІума. Уьш а шуьца дийна йисийтархьама. 20Ша-ша тайпана олхазарех а, тайп-тайпана даьхнех а, шайн тайпанашца массо а лаьттан текхаргех а, царех массарех а шишша, боьрша а, стен а, чуевр ю хьоьца, дийна йисархьама. 21Ткъа ахьа, массо тайпана даар схьа а эций, кеман чу дилла, хьуна а, царна а юучунна».
22Нохьас и дерриге, шега Далла ма-бохху, кхочушдира.

 

 

7

 

1ТІаккха Везачу Эло Нохье элира: «Хьо хьайн доьзалца хинкеманна чу вала, хІунда аьлча цу заманан адамашна юкъахь хьо цхьаъ Сайн лаамехь волу стаг хилар го Суна. 2Хьайца схьаэца хІора тайпанах ворхІ боьрша а, ворхІ стен а хьанал даьхнех, лаьттара хьарам долчу хІора тайпана дийнатех шишша схьаэца (боьрша а, стен а). 3ХІора тайпана олхазарех а схьаэца ворхІ боьрша а, ворхІ стен а, церан тІаьхье хилийтархьама дерриге а лаьтта тІехь. 4Ткъа ворхІ де даьлча, шовзткъа дийнаххьий, шовзткъа бусий догІа доуьйтур ду Ас дерриге лаьтта тІе, Айса мел кхоьллинарг лаьтта тІера хІаллак а деш».
5Нохьас Везачу Эло шега мел аьлларг кхочушдира.
6Хи тІедалар лаьттахь хиллачу хенахь, Нохьин ялх бІе шо дара. 7Нохьа шен доьзалца хинкеман чу велира, оцу лаьтта тІе хи тІедаларх кІелхьарвалархьама. Цуьнца кеман чохь яра цуьнан зуда а, кІентий а, церан зударий а. 8Цуьнца цхьаьна кеман чу девлира хьанал даьхни а, хьарам дийнаташ а, массо а тайпана олхазарш а, ерриге тайпа лаьттан текхаргаш а. Уьш евлира кеман чу шишша тайпана 9(боьрша а, стен а). Шена Дала тІе-ма-диллара, Нохьас дерриге а кхочушдира. 10ВорхІ де даьлча, лаьтта тІе хиш деара. 11Нохьин ялх бІе шо а кхаьчна, шолгІачу беттан вуьрхІитталгІачу дийнахь дІаделладелла массо а лаьтта бухара хиш. Оццу дийнахь, стигалш дІасаекъа а елла, лаьтта тІе доккха догІа деара. 12(И догІа деара шовзткъа дийнаххьий, шовзткъа бусий).
13Ткъа Нохьа а шен зудчуьнца, Шима а, Хьама а, Япат а шайн зударшца хинкеман чубевлла бевллера. 14Цаьрца хинкеманна чу евлира массо а тайпана акхарой а, даьхни а шайн-шайн тайпанашца, лаьттан тайп-тайпана текхаргаш а, массо а тайпана тІема мел йолу хІума а, ша-ша тайпа олхазарш а. 15И массо а шайна чохь са долуш йолу хІуманаш, шишша массо а тайпанах, чуяьллера Нохьица хинкеман чу. 16Дала тІе-ма-диллара, массо а тайпана боьрша а, стен а чохь са долуш йолу хІуманаш кеманна чу яьлча, Нохьина тІаьхьа хинкеманан неІ дІачІегІира Везачу Эло.
17Лаьтта хи тІедалар шовзткъа дийнахь лаьттира. Хи алссам а даьлла, хинкема хи чохь айа а делла, лаьттах къаьстира. 18Хи, кхин а чІагІлуш, дебара лаьтта тІехь, ткъа кема хин тІехула лелара. 19Хи гулдалар лаьтта тІехь тІех а даьлла, стигалан бухахь мел долу лаьмнаш дІахьулделира хи чохь. 20Лаьмнаш хьулделлачул тІаьхьа кхин а пхийтта даларна хьаладелира хи. 21Лаьтта тІехь лелаш мел йолу садолу хІума а, олхазарш а, даьхни а, акхарой а, массо а боьха хІуманаш а, лаьттахула текхаш йолу, дерриге а адамаш а дІакхелхира. 22Дерриге а лаьтта тІехь хилла йолу мерІуьргашкахула садоІуш мел йолу хІума елира. 23Лаьттахь хІора садоІуш мел йолу хІума хІаллакьхилира. ХІаллакьхилла дІадевлира адамаш а, даьхни а, текхаргаш а, стигалан олхазарш а. Иштта хІаллакдира Дала лаьттахь мел хилла хІума а. Нохьа а, цуьнца хинкеман чохь берш а бен дийна ца бисира.
24Ткъа хи чІагІлуш лаьттира лаьттахь цхьа бІе шовзткъе итт дийнахь.

 

 

8

 

1Нохьа а, Нохьица хинкеман чохь йолу ерриге акхарой а, дерриге а даьхни а Шена дагахь долу дела, лаьтта тІе мох бахийтира Дала. ТІаккха хиш лагІделира. 2Гобаьккхина долу лаьтта бухара хьаладуьйлу хиш совцийнера, стигалш дІа а къовлаелла, догІучуьра догІа а сацийнера. 3Цхьа бІе шовзткъе итт де даьлча, лаьтта тІера хи, тІаьхь-тІаьхьа шен метта а доьрзуш, лагІлуш дара. 4ВорхІалгІачу беттан вуьрхІитталгІачу дийнахь хинкема Арарат-лаьмнашкахь сецира. 5Хи тІедаларан уьтталгІа бутт болуш хи лагІлуш лаьтташ дара, ткъа уьтталгІачу беттан хьалхарчу дийнахь лаьмнийн баххьаш гучудевлира.
6Шовзткъа де даьлча, Нохьас дІадиллира ша дина хинкеманан кор. 7ТІаккха къиг арахийцира цо, иза тІема а йолуш, юха а йогІуш лийлира, латта хих дакъадаллалц. 8Цул тІаьхьа кхокха ара хийцира цо, лаьтта тІера хиш лагІделла даьллий-те хаархьама. 9Амма кхокханна ца карийра шен когаш тІебилла екъа меттиг, иза юха беара хинкеман чу, хІунда аьлча хи хІинца а долуш дара дерриге а лаьтта тІехь. Нохьас шен куьг а кховдийна, кхокха схьаийцира хинкеман чу. 10Кхин а ворхІ дийнахь собар а дина, Нохьас юха а арахийцира кхокха кеман чуьра. 11Суьйренца кхокха юхабирзира, шен зІакар чохь керла зайт-диттан гІа а дахьаш. ТІаккха Нохьина хиира хи лаьтта тІера дІадаьллий. 12Кхин а ворхІ дийнахь хьем а бина, юха а кхокха арахийцира Нохьас, цул тІаьхьа кхокха юха ца бирзира. 13ТІаккха хинкеманан неІ дІайиллира Нохьас. ДІасахьаьжча, латта декъа хилар гира цунна. Иза дара хьалхарчу беттан хьалхарчу дийнахь. Нохьин ялх бІе цхьалгІа шо дара цу хенахь. 14ШолгІачу беттан ткъе ворхІалгІачу дийнахь дерриге а латта дакъаделлера. 15ТІаккха Дала Нохье элира:
16«Арадовла хинкеман чуьра хьо а, хьан зуда а, хьан кІентий а, церан зударий а хьоьца. 17Массо а дийнаташ арадаха хьайца, массо а тайпана: олхазарш а, даьхни а, ерриге а лаьттан текхаргаш а. ДІасадовлийла уьш лаьтта тІехула. Лаьтта тІехь дебийла уьш, тІаьхье а луш».
18Нохьа а, цуьнан кІентий а, цуьнан зуда а, кІентийн зударий а арабевлира хинкеман чуьра. 19Царна тІаьххье ерриге а акхарой а, массо а боьха хІуманаш а, дерриге олхазарш а, лаьттахула мел лела са долуш йолу хІума а араелира цу чуьра.
20ТІаккха Везачу Элана лерина сагІа доккхучу метте тІулгаш хІиттийра Нохьас. Шеца долчу даьхнин юкъара а, олхазаршна юкъара а тоьлла а, хьанал а дерш, цхьацца къаста а дина, Далла хьалха уьш дагийра цо. 21И тамехь йолу хаза хьожа дІакхечира Далла. ТІаккха Шен дагахь Везачу Эло элира:
«Адамаш жимчохь дуьйна зуламах дуьзна делахь а, кхин цкъа а неІалт кхайкхор дац Аса лаьттана адам бахьанехь. Кхин цкъа а хІаллакйийр яц Ас лаьттара са мел долу хІума.
22ХІинца дуьйна, латта мел ду,
цу тІехь ялта дІадер а, хьакхар а,
шело а, йовхо а,
аьхке а, Іа а,
де а, буьйса а
хийцадалар соцур дац».

 

 

9

 

Дала Нохьица бина барт.

 

1ТІаккха Нохьа а, цуьнан кІентий а декъалбеш, Дала элира цаьрга:
«ТІаьхье стам а луш, деба а дебаш, латта дузийла аш. 2Шух кхера а кхоьруш, шуна хьалха ега а еш, хуьлийла лаьтта тІехь мел йолу акхарой а, стигалахь мел долу олхазарш а, кху лаьттахь лелаш мел йолу текхаргаш а, хІорда чохь мел долу чІерий а. Шун кара дІаделла Ас и дерриге а. 3Массо а ораматаш еллера Ас шуна, ткъа хІинца дерриге а дийнаташ хир ду шуна юучунна. Лаьттара са мел долу хІума а дІало Ас шуна юучунна. 4Амма цхьа хІума тІедуьллу ас шуна: шена чохь са долу, шех цІий дІадалаза долу жижиг ма даалаш. 5Адаман цІий Іанорна Соьга жоп дала деза, цу цІийна чохь са долу дела. ХІора стага а жоп дала деза ша адаман Іанийначу цІийнах, муьлххачу акхароша а жоп дала деза, шаьш адаман цІий Іанийча. 6Цхьана стага адаман цІий Іанийнехь, цуьнан цІий а Іанор ду, цу стага Делан вастехь кхоьллинчуьнан цІий Іанийна дела. 7Ткъа шу деба а деба, шайн тІаьхье стам а е, дІаса а даржа лаьтта тІехь, алссам а довла цу тІехь».
8Дала элира Нохье а, цуьнан кІенташка а:
9«Ткъа Ас барт бо шуьца а, ерриге а шул тІаьхьа хир йолчу шун тІаьхьенца а, 10массо олхазаршца а, мел долчу дийнаташца а, массо а акхарошца, шуьца хинкеман чуьра араяьллачу, лаьттара са мел долчу хІуманца а. 11Иштта барт бо Ас шуьца: лаьттара йисина дийна мел йолу хІума хица хІаллакйина яра, амма ишттаниг кхин цкъа а юха хир дац аьлла. Кхин цкъа а латта хи тІедаларца хІаллакдийр дац».
12ТІаккха Дала элира: «Шуьца бинчу бертан тоьшалла дуьту Ас. Оцу тоьшалло чІагІдийр ду Ас шуьца а, дийна мел йолчу хІуманца а, тІейогІучу массо а ханна, барт бар. ХІара ду и тоьшалла: 13стелаІад хІоттадо Ас стигалан мархашкахь. И ду тоьшаллина Суна а, Лаьттана а юкъахь бинчу бертан. 14Ас лаьттана тІехула гулйина мархашна юкъахь стелаІад гучудаьлча, 15Суна дагабогІур бу Ас шуьца а, лаьттахь дийна мел йолчу хІуманца а бина барт, кхин цкъа а массо а дийна хІума хи тІедаларца хІаллакйийр яц аьлла. 16Стигалан мархашка а хьаьжна, стелаІад гича, дагабогІур бу Суна Сайна а, лаьттара дийна мел йолчу хІуманна а юкъара цкъа а хедар боцу барт».
17Иштта элира Дала Нохье: «И стелаІад лаьттахь дийна мел йолчу хІуманна а, Сайна а юкъахь бинчу бертан тоьшаллина хир ду».

 

Нохьин кІентий

 

18Хин кеман чуьра арабевллачу Нохьин кІентийн цІераш иштта яра: Шима, Хьама, Япат. Ткъа Хьама КанаІанан да вара. 19И кхоъ Нохьин кІант вара, ткъа царех хилла лаьттара адамийн тІаьхье.
20Нохьас латта лело а долийра, кемсийн аре а дІайийра. 21Кемсийн чагІар а мелла, ваха а вехна, верзина а ваьлла, шен четар чохь, тІе хІума а тасаза, вижина Іуьллуш вара Нохьа. 22КанаІанан дена Хьамина гира шен ден верзина ваьлла хилар, тІаккха цо ара а ваьлла, цунах лаьцна шен шина веше дийцира. 23Ткъа Шима а, Япат а, шайн ден бедар схьа а эцна, шаьшшиннан белшаш тІе а йиллина, тІехьа а вирзина, кІегара шайн дена тІе вахара. И бедар цунна тІе а тесна, Нохьин верзина хилар дІакъевлира цара. Уьш тІехьа бирзина болу дела, царна шайн ден верзина хилар ца гира.
24Ша меллачу чагІарх васта а велла, самаваьлча, Нохьина хиира, шена тІехь жимаха волчу кІанта Хьамас динарг. 25ТІаккха Нохьас элира:
«НеІалт хуьлда КанаІанна. Шен вежарийн лешна хьалха а лай хир ву иза», – аьлла.
26Кхин а элира цо:
«Декъала ву Веза Эла, Шимин Дела,
ткъа КанаІан Шимин лай хуьлийла.
27Япатан тІаьхье Дала беркате а йойла,
Шимин четарш чохь а Іойла Япат.
Ткъа КанаІан Япатан лай хуьлийла!»
28Лаьтта тІехь хи тІедалар хиллачул тІаьхьа, кхо бІе шовзткъе итт шарахь вехира Нохьа. 29Дерриге а Нохьа ваьхна шераш исс бІе шовзткъе итт шо ду. ТІаккха Нохьа дІакхелхира.

 

Нохьин кІентийн тІаьхье

 

(1 Шерашкахь 1:5-23)

 

10

 

1ХІара ду Нохьин кІентийн Шимин а, Хьамин а, Япатан а тІаьхьенах хилларг.
Лаьттахь хи тІедалар хиллачул тІаьхьа церан иштта тІаьхье хилира.
2Япатан кІентий бара: Гомар, МагІогІ, Мадай, Яван, Тубал, Машах, Тирас.
3Гомаран кІентий бара: Ашкиназ, РипІат, ТогІарма.
4Яванан кІентий бара: Элша, Таршаш, Хитам, Доданам. 5ГІайренаш[6] тІехь баха охьахевшинарш массо а Япатан кІентийн тІаьхьенах бара. ХІора кІентан а шен долахь латта а дара. ХІора доьзал а алсамболуш, тайп-тайпана къаьмнаш кхолладелира, шен-шен буьйцу мотт а болуш, дІахІиттира уьш.
6Хьамин кІентий бара Хуша, Мисар, ПІатІа, КанаІан.
7Хушин кІентий бара Себа, Хьавил, СабтІа, РуІман, Сабтехьа.
РуІманан кІентий бара Шеба а, Даддан а.
8Ткъа Хушин вара Намрад цІе йолуш кІант, иза чІогІа ницкъ болуш кІант а вара. 9Иза Везачу Элана гергахь воккха таллархо[7] вара, цундела цуьнца дустуш адамашна олуш ду: «Иза, Намрад санна, Везачу Элана гергахь воккха таллархо ву». 10Намрад-пачхьалкхана юкъайогІуш хилла юьхьенца Бавел, Эрахь, Аккад. Уьш ерриш ШанІар-аренна тІехь яра. 11Иштта цу махкара ваьлла Ашур. Цо хІиттийна Нунав-гІала а, Рехьабат-гІала а, Калахь а, 12Расан а цІераш йолу гІаланаш а. Нунав-гІалина а, йоккха йолчу Калахь-гІалина а юккъехь яра Расан-гІала.
13Мисарх бевлла лудамхой, Іанамхой, лахІабхой, наптухьхой, 14патІрусхой, шех пІелаштамхой схьабевлла волу каслахІамхой, каптІархой.
15КанаІанан кІентий хІорш бара: дуьххьарлера доьзалхо волу ЦІадан, цул тІаьхьа хилла волу Хьета. 16Иштта КанаІанах схьабевлла: явсайхой, эмархой, гІиргІашахой, 17хьаьвихой, Іаьркхахой, синахой, 18арвадихой, цІемархой, хьаматхой.
Цул тІаьхьа КанаІанан тІаьхье дІасаяьржира. 19КанаІанхойн мохк баьржина бара къилбаседехьа йолчу ЦІадан-гІалара дуьйна къилбехьа йолчу ГІарар-гІала тІекхаччалц, ткъа кхузара малхбалехьара Іази-гІалара дуьйна малхбузера Седам а, Іамор а гІаланашна тІекхаччалц, иштта Удам а, ЦІабайма а гІаланашкара дуьйна ЛашаІ-гІала тІекхаччалц.
20Иштта яра Хьамин тІаьхье шайн доьзалшца а, буьйцучу меттанашца а, бехачу мехкашца а, къаьмнийн декъадаларца а.

 

Шимин тІаьхье

 

21Шима Япатан воккхаха волу ваша вара. Шимин тІаьхьенах цхьаъ вара Іебар. Иза дерриге а Іебархойн тайпа долийнарг вара.
22Шимин кІентий бара Іейлам, Ашур, Арпахшад, Луда, Арам.
23Араман кІентий ІуцІа, Хьула, ГІетІар, Маша а бара.
24Арпахшадан кІант вара Селахь, ткъа Селахьан кІант вара Іебар.
25Іебаран ши кІант вара: цхьана кІентан цІе ПалагІ яра, хІунда аьлча иза вехачу хенахь лаьтта тІехь адам декъадалар а, дІасадаржар а хилла. ПалагІан вешин цІе Якхтан яра. 26Якхтанан а хилира кІентий: Алмадад, ШалапІ, Хьацармават, Ярахь, 27ХІайдарам, Узал, Дикхалла, 28Іобал, Абумаил, Шеба, 29Апар, Хьавил, Ябаб. Уьш берриш Якхтанан кІентий бара.
30Церан Іар дара Мешаъ-махкана а, малхбалехь долчу лаьмнашна а юккъехь долчу лаьтта тІехь. Ткъа Мешаъ-мохк Сепар-мехкан лаьмнашца бозалуш бара.
31Иштта яра Шимин тІаьхье шайн доьзалшца а, буьйцучу меттанашца а, бехачу мехкашца а, къаьмнийн декъадаларца а.
32Иштта яра Нохьин кІентийн доьзалийн тІаьхье шен тайп-тайпанана къаьмнашна декъадаларца. Царех даьлла массо а лаьтта тІехь дІасадаьржина къаьмнаш, Дала дерриге а латта хьулдеш даийтинчу хил тІаьхьа кхолладелла долу.

 

11

 

Бавелан бІов хІоттор

 

1Лаьтта тІехь массо а адамашна юкъахь буьйцу мотт а цхьаъ бара, цара олуш долу дешнаш а цхьатерра дара. 2Малхбалехьара дуьйна доладелла и адам, ШанІар-махкахь шера аре а карийна, цигахь даха охьахиира.
3«Дуьло, кибарчигаш а йина, уьш цІергахь ягор ю вай», – элира цара вовшашка. Иштта тІулгийн меттана кибарчигаш а, киран меттана силам хилира церан. 4Цара элира: «ГІала а, цу чохь стигала а кхочуш бІов а хІоттор ю вай ваьшна, хІокху лаьттахь массанхьахула дІаса ца даржадайта, цІе а йоккхуьйтур ю вай вешан».
5Адамаша кхуллуш йолчу гІалане а, бІаьвне а хьажа охьавоьссира Веза Эла. 6Везачу Эло элира, цаьрга а хьаьжна:
«И массо адам цхьа халкъ а ду, массара а буьйцуш цхьа мотт бу, ткъа хІун дан буьйлабелла уьш. ХІинца дерриге а шайна дан дага догІург ца далуш дуьсур дац церан. 7Дуьло, охьа а диссина, цара буьйцу мотт дІаэбийр бу вай, уьш вовшаша дуьйцучух а ца кхоьтуьйтуш».
8ТІаккха Везачу Эло и халкъ массо а лаьттахула дІасадаржийра, цара хІоттош йолу гІала чекх а ца йоккхуьйтуш. 9Цу гІаланах цара Бавел-гІала элира (иза ду Іебархойн маттахь «Эбина-гІала»), хІунда аьлча цигахь Лаьттара массо а къаьмнийн буьйцу мотт Везачу Эло эбина дела. Цигара дуьйна доладелира Везачу Эло хІокху лаьтта тІехь массо а маьІІе адам даржадар.

 

Шимина тІера Ибрам тІе кхаччалц йолу тІаьхье

 

(1 Шерашкахь 1:24-27)

 

10ХІара ду Шимин тІаьхьенах хилларг.
Дала хІокху дуьненна тІера массо а хІума, адам хІаллакдеш даийтина хи дІадаьллачул тІаьхьа, ши шо даьлча, Шимин бІе шо кхаьчнера. Цу хенахь цуьнан кІант Арпахшад хилира. 11Арпахшад хиллачул тІаьхьа Шима кхин а пхи бІе шарахь вехира. Цуьнан кхин а кІентий а, йоІарий а хилира.
12Арпахшадан ткъе пхийтта шо кхаьчча, цуьнан Селахь хилира. 13Селахь хиллачул тІаьхьа Арпахшад диъ бІе кхаа шарахь вехира. Цуьнан кхин а кІентий а, йоІарий а хилира.
14Селахьан ткъе итт шо кхаьчча, цуьнан хилира кІант Іебар. 15Іебар хиллачул тІаьхьа Селахь диъ бІе кхаа шарахь вехира, кхин кІентий а, йоІарий а хуьлуш.
16Іебаран ткъе дейтта шо кхаьчнера, цуьнан кІант ПалагІ хилча. 17ПалагІ хиллачул тІаьхьа Іебар диъ бІе а ткъе итт шарахь вехира. Цуьнан а кхин кІентий а, йоІарий а хилира.
18ПалагІан ткъе итт шо кхаьчча, цуьнан Рахьу хилира. 19Рахьу хиллачул тІаьхьа ПалагІ ши бІе исс шарахь вехира. Цуьнан кхин а кІентий а, йоІарий а хилира.
20Рахьун ткъе дейтта шо кхаьчнера, цуьнан кІант СерагІ хилча. 21СерагІ хиллачул тІаьхьа Рахьу вехира ши бІе ворхІ шарахь. Цуьнан кхин а кІентий а, йоІарий а хилира.
22Ткъе итт шо кхаьчча, СерагІан хилира кІант Нахьир. 23Нахьир хиллачул тІаьхьа СерагІ вехира шина бІе шарахь, кхин а кІентий а, йоІарий а хуьлуш.
24Нахьиран ткъе исс шо кхаьчча, цуьнан кІант ТІахьир хилира. 25ТІахьир хиллачул тІаьхьа Нахьир вехира цхьа бІе ткъайоьсна шарахь. Кхин а кІентий а, йоІарий а хилира цуьнан.
26ТІахьиран кхузткъе итт шо кхаьчначул тІаьхьа, цуьнан хилира кІентий Ибрам, Нахьир, ХІарон.

 

ТІахьиран тІаьхьенах лаьцна

 

27ХІара ду ТІахьиран тІаьхьенах хилларг.
ТІахьиран кІентий хиллера Ибрам а, Нахьир а, ХІарон а. ТІаккха ХІаронан кІант ЛутІа хилира. 28ХІарон дІакхелхира ша винчу Хашад-махкара Ур-гІалахь, шен да ТІахьир дуьненчохь а волуш. 29Ибрама а, Нахьира а шайна зударий балийра. Ибраман зудчун цІе Сарет яра, ткъа Нахьиран зудчун цІе Малкан яра. Малкан а, Йиска а ХІаронан ши йоІ яра. 30Сарет доьзалхо хуьлуш яцара, цуьнан цхьа а бер дацара.
31ТІаккха ТІахьир, шеца шен кІант Ибрам, шен кІентан ХІаронан кІант ЛутІа а, нус Сарет а (шен кІентан Ибраман зуда), эцна, Хашад-махкара Ур-гІалара КанаІан-махка ваха аравелира. Амма ХІаран-гІала кхаьчча, цигахь севцира уьш.
32ХІаран-гІалахь шен ши бІе пхи шо долуш ТІахьир дІакхелхира.

 

12

 

Ибрама Дала тІедиллинарг кхочушдар

 

1Везачу Эло элира Ибраме:
«Хьайн мохк а, халкъ а, ден цІа а дІа а тасий, Ас хьайна гойтун болчу махка дІагІо.
2Ас хьох схьадаьлла доккха халкъ кхуллур ду,
хьо декъал а вийр ву,
хьан цІе а ойур ю,
наха а хьан цІарца вовшийн декъалбийр бу.
3Ас декъалбийр бу хьо декъалвеш берш,
неІалт а эр ду хьуна неІалт кхайкхочарна,
дуьнен чуьра массо а халкъ
хьоьгахула декъал а дийр ду».
4Везачу Элан лаам кхочушбеш, ХІаран-гІалара дІавахара Ибрам. Цуьнца ЛутІа а вахара. Ибраман цу хенахь кхузткъе пхийтта шо дара. 5Цо шен зуда Сарет а, вешин кІант ЛутІа а вигира шеца. ХІаранехь ша да мел волу хІума схьаийцира цо. Шен долахь болу леш а дІабигира цо. Ибрам а, цуьнца берш а, ХІаран-гІала дІа а тесна, КанаІан цІе йолчу махка баьхкира. 6Цу махкахула дІа а вахана, Шехем цІе йолу гІала йолчу а, МорахІ цІе йолу ножан деза дитт долчу а кхечира Ибрам. Цу лаьтта тІехь Іаш бара канаІанхой.
7Ибрамна хьалха хІоьттинчу Везачу Эло элира: «ХІара латта Ас хьан тІаьхьенна дІалур ду».
Шена веанчу Везачу Элана лерина сагІа доккху меттиг кечйира Ибрама цигахь. 8Цигара дІа а вахана, Бетал-гІалина малхбалехьа долчу лаьмнашка велира Ибрам. Цигахь цо шен четар дІахІоттийра. И волчуьра малхбузехьа лаьтташ Бетал-гІала яра, малхбалехьа ГІай-гІала яра. Цу меттехь кхин а цхьа сагІа доккху меттиг а кечйина, Ибрам Везачу Эле кхайкхира. 9Юха, новкъаваьлла, НегІаб цІе йолчу яьссачу арехьа кхидІа а вахара иза.

 

Ибрам Мисар-махкахь

 

10ЧІогІа мацалла хІоьттира цу махкахь, цундела Ибрам ваха Мисар-махка дІавахара. 11Шаьш Мисар-махка дІакхочуш, цо элира шен зудчуьнга Сарете:
«Суна хаьа хьо хаза зуда юйла. 12Мисархошна хьо гича, цара эр ду: „Иза цуьнан зуда ю“. Цара со вуьйр ву, хьо шайна йитархьама. 13Хьо сан йиша ю ала цаьрга, тІаккха цара со вуьйр вац. Со хьан ваша ву моьттуш, уьш соьца дика хир бу, ткъа ахь сан са кІелхьардоккхур ду».
14Иштта хила а хилира иза. Ибрам Мисар-махка веача, мисархошна Саретан хазалла гира. 15ПирІунна гонах болчу элашна а гира Сарет. Цара пирІуне элира, иза исбаьхьа зуда ю аьлла. ПирІуно иза шен цІийне схьаялаяйтира. 16Ибрам Саретан ваша ву моьттуш, пирІун цуьнца дика вара. Цо Ибрамна дуккха а даьхни а, уьстагІий а, варраш а, эмкалш а, ялхой-божарий а, ялхой-зударий а белира.
17Амма Ибраман зуда Сарет дІайигар бахьана долуш, Везачу Эло хала цамгарш яхкийтира пирІунна а, цуьнан чохь болчарна а тІе. 18ТІаккха, Ибрам схьа а кхайкхина, элира пирІуно:
«ХІара хІун ду ахь суна динарг? Сарет хьайн зуда ю хІунда ца элира ахь? 19Иза хьайн йиша ю ахь аьлча, сайна йига дагахь хиллера со. ХІара ю хьуна хьан зуда, иза, схьа а эций, дІагІо кхузара!» – аьлла.
20Шен ялхошка, Ибрам Мисарара араваккха аьлла, омра дира пирІуно. Цара Ибрам, шен зуда а, дерриг а шен долахь дерг а эцна, дІахьажийра цигара.

 

13

 

Ибрам а, ЛутІа а дІасакъаьста

 

1Шен зуда а, берриг а бахам а эцна, Мисар-махкара НегІаб цІе йолчу яьссачу арахула дІавахара Ибрам. Цуьнца цхьаьна ЛутІа а вара. 2Ибрам цу хенахь чІогІа хьал долуш вара, цуьнан дуккха а даьхни а, дети а, деши а дара. 3КхидІа а шен некъ беш, НегІаб-арара дІа а вахана, Бетал-гІала веара иза. Бетал-гІалина а, ГІай-гІалина а юккъехь ша хьалха шен доьзалца Іийначу метте юхавеара иза. 4Цигахь хьалха ша сагІа доккху меттиг кечйиначохь Везачу Эле кхайкхира иза.
5Ибрамна юххехь волчу ЛутІин дуккха а уьстагІий а, бежанаш а, дІахІиттийна четарш а дара. 6Цу шиннан даьхни дукха хиларна, уьш Іачу лаьтта тІе иза тар ца лора. 7Ибраман а, ЛутІин а Іуй вовшашца къийса буьйлабелира. Ткъа цигахь, цул сов, цу хенахь бехаш канаІанхой а, перезахой а бара.
8ТІаккха Ибрама элира ЛутІе: «Товш дац вайшинна а, вайн Іуьнашна а вовшашца къийсадала, хІунда аьлча вай вежарий ду. 9ДІасакъаьстар ду вай. Хьайна луъу меттиг харжа. Нагахь хьо аьрру агІор гІахь, со аьтту агІор гІур ву, нагахь хьо аьтту агІор гІахь, со аьрру агІор гІур ву».
10ДІахьаьжначу ЛутІина Йордан-хи догІу ерриг а меттиг гира. (Иза дара Везачу Эло Седам-гІала а, Іамор-гІала а йохаяле.) Цу хенахь Йорданан тогІи ЦІоІар-гІалина тІекхаччалц Везачу Элан беш санна яра. Мисар-махкахь санна, дика дара цигара латта. 11ЛутІас шена Йорданан тогІи хаьржира. И шиъ дІасакъаьстира: ЛутІа малхбалехьа вахара, 12ткъа Ибрам КанаІан-махкахь висира. ЛутІа тогІи чохь йолчу гІаланашна юккъехь ваха хиира. Седамана тІекхаччалц дІа а вахана, шен четарш хІиттийра цо. 13Седаман бахархой чІогІа зуламе а, Везачу Элана хьалха къинош летийна а бара.
14ЛутІа дІакъаьстинчул тІаьхьа Везачу Эло элира Ибраме: «ДІасахьажал гонах, къилбаседехьа а, къилбехьа а, малхбалехьа а, малхбузехьа а хьажал. 15Дерриг а хьуна гуш долу хІара латта Ас хьуна а, хьан тІаьхьенашна а гуттаренна а дІалур ду. 16Ас алсамйоккхур ю хьан тІаьхье, Лаьтта тІера гІум санна, дукха хир бу уьш. Нагахь санна гІамаран буьртигаш дагарлург хилча, хьан тІаьхьенаш а ягарлур яра. 17ДІавалуо, хьайн лаьтта тІехула йохалла а, шоралла а волалуо, хІунда аьлча хьуна дІало Ас иза».
18Шен четарш дІа а оьзна, Мамари долахь долчу ножан дезачу дитташна уллохь, Хьеврон-гІалина гена воцуш, ваха охьахиира Ибрам. Цигахь Везачу Элана лерина сагІа доккху меттиг а кечйира цо.

 

14

 

Ибрама ЛутІа кІелхьарвоккху

 

1Амрапал ШанІар-мехкан паччахь вара, Арихан Эласар-мехкан паччахь вара, Кедирал-Іумар Іейлам-мехкан паччахь вара, ткъа Тида-Іела Гойим цІе йолчу къоман паччахь вара. 2И массо а паччахьаш тІамца дуьхьалбахара Седам-гІалин паччахьна БераІна а, Іамор-гІалин паччахьна БиршаІна а, Удам-гІалин паччахьна Шани-Абуна а, ЦІабайма-гІалин паччахьна Шима-Ибарина а, БулаІ-гІалин (хІинца ЦІоІар-гІала цІе йолчу) паччахьна а. 3Кхара шайн эскарш цхьаьнатуьйхира Сидим цІе йолчу тогІи чохь, хІинца Дуьра хІорд лаьттачохь. 4Шийтта шарахь Кедирал-Іумар цІе йолчу паччахьан куьйга кІелахь бара уьш, кхойтталгІачу шарахь цунна дуьхьал гІевттира и паччахьаш. 5ДейтталгІачу шарахь Кедирал-Іумар а, цуьнца болу паччахьаш а тІамца царна дуьхьал а бевлла, Іаштерот-Кхарнаимехь репаш цІе йолу къам а, Хьамехь зузамхой а, Шаве-Кхиръятимехь эймимахой а, 6СеІир-лаьмнашкахь Іаш болу хьорихой а, яьссачу аренца доза долчу Эл-Парана тІекхаччалц долу къаьмнаш эшийра. 7Цул тІаьхьа Кедирал-Іумара, къилбаседехьа юха а вирзина, Іейн-Мишпате (хІинца Кхадеш олучу метте) а веана, Іамалекхахой олучу къомана тІехь толам баьккхира, цул сов, Хьаццон-Тамарехь Іаш болу эмархой эшийра. 8Седаман а, Іаморан а, Удаман а, ЦІабаймин а, (хІинца шех ЦІоІар олучу) БулаІан а паччахьаш цхьаьна а кхетта, шайн мостагІашца тІом бан Сидим олучу тогІи чу биссира. 9Уьш тІом беш бара Іейламарчу паччахьца Кедирал-Іумарца а, гойимхойн паччахьца Тида-Іелица а, ШанІар-махкарчу паччахьца Амрапалаца а, Эласар-махкарчу паччахьца Ариханца а. Виъ пхеанна дуьхьал. 10Сидим-тогІи чохь дуккха а оьрнаш дара шайна чохь силам долуш. Седамера а, Іаморера а паччахьаш бевдча, дуккха а тІемалой цу оьрнаш чу ийгира, вуьш лаьмнашкахь къайлабевлира. 11ТІаккха Седамера а, Іаморера а бахархойн долахь дерг а, тІаьхьалонна дІадиллинарг а – дерриг а, схьа а эцна, дІабахара мостагІий. 12Ибраман вешин кІант ЛутІа Седамехь Іаш вара. Иза йийсаре вигира, цуьнан берриг а бахам мостагІаша дІабаьхьира.
13КІелхьарваьллачу цхьаммо вахана Іебаран тІаьхьенах волчу Ибраме дийцира хиллачух лаьцна. Цу хенахь Ибрам Мамарин долахь долу ножан деза дитташ долчохь Іаш вара. Эмархо волчу Мамарис а, цуьнан вежарша Ашкула а, Іанурис а барт бинера шайна юкъахь а, Ибрамца а, вовшийн гІо дийр ду аьлла. 14ЛутІа дІалаьцна ву аьлла хезча, шен хІусамехь кхиъна волу кхо бІе берхІитта ялхо герзашца кеч а вина, Дан-гІали тІекхаччалц мостагІа эккхийна вахара Ибрам. 15Бекъа а белла, цу буссехь мостагІашна тІе а летта, уьш лаьхкина Дамасакх-гІалина къилбаседехьа йолчу, Хьоба цІе йолчу метте кхаччалц дІабигира цара. 16МостагІаша дІабаьккхина хилла болу бахам а, зударий а, ялхой а, шен бахамца цхьаьна ЛутІа а – дерриг а юхадерзийра Ибрама.
17Кедирал-Іумар а, цуьнца болу паччахьаш а эшийна, цІа вирзира Ибрам. Шех хІинца Паччахьан тогІи олучу, Шаву цІе йолчу тогІи чохь цунна дуьхьалвеара Седаман паччахь. 18Веза Воккхачу Делан динан да волу Шалейм-гІалин паччахь Малки-ЦІадакъа велира, бепиг а, чагІар а эцна, Ибрамна дуьхьал. 19Ибрам декъал а веш, цо элира:
«Ибрам! Стигал а, Латта а кхоьллинчу Веза Воккхачу Дала
декъалвойла хьо.
20Хьан мостагІий эшо хьуна гІо динчу Веза Воккхачу Далла
хастам бер вай».
ТІамехь даьккхинчух уьтталгІа дакъа Малки-ЦІадакъина дІаделира Ибрама.
21ТІаккха Седаман паччахьо элира Ибраме: «Даьккхина хьал хьайна а дитий, мостагІчо дІалаьцна хилла болу сан нах схьалохьа».
22Амма Ибрама Седаман паччахьна жоп делира: «Везачу Элана, стигал а, Латта а кхоьллинчу Веза Воккхачу Далла хьалха дІакховдийначу куьйгаца чІагІо йо ас, 23хьан долахь долчух цхьа хІума, ур-атталла тай я мачин бахтар а схьаоьцур дац аьлла. Суна ца лаьа хьоьга алийта: „Аса Ибрам ваха хаийна“. 24Ас схьаоьцун берг сан кегийрхоша биина кхача бу, амма соьца хиллачу нахана догІу дакъа дІадала деза ахьа. Іанурина а, Мамарина а, Ашкуланна а догІург дІало».

 

15

 

Дала Ибрамца бартбар

 

1И дерриг а хиллачул тІаьхьа Везачу Элан дош деара Ибрамна, цхьа сурт а хІоьттина. Дала элира: «Ма кхералахь, Ибрам! Со хьо Іалашвен йолу гІап ю. Ас хьуна ден долу совгІат а доккха ду».
2Амма Ибрама элира: «Сан Хьалдолу Эла! Со ирс долуш хилийта хІумма а лойла дац хьан, хІунда аьлча сан кІант вац. Цундела со велча, сан лена, Дамасакхера ЭлиІазарна, кхочур ду дерриг а сан долахь дерг. 3Ахьа кІант ца велла суна, – элира Ибрама, – цундела сан цІа чохь вина лай хир ву сан тІаьхье дІакхоьхьуш верг».
4ТІаккха Везачу Эло элира Ибраме: «Хьан дерг дерриг а оцу лена кхочур дац. Хьан кІант хир ву, цунах хьан тІаьхье а хир ю».
5Цул тІаьхьа, Ибрам четар кІелара ара а ваьккхина, элира Цо: «ДІахьажал стигала, дагардел цигара седарчий, хьайга дагардалахь! Оццул дукха хир ю хьан тІаьхье».
6Ибрам тийшира Везачу Элах, цундела Цо иза Шена хьалха бакъвина лерира. 7Дала элира Ибраме: «Хьо Хашад-махкара Ур-гІалара араваьккхина Веза Эла ву Со. Иза Аса дина хІара латта хьуна дІадалархьама, хьоьга цуьнан дола дайта».
8Амма Ибрама элира: «Сан Хьалдолу Эла! Суна муха хуур ду хІара латта сан дуйла?»
9Везачу Эло элира Ибраме: «Суна лерина кхо шо кхаьчна шинар а, кхо шо кхаьчна газа а, кхо шо кхаьчна уьстагІ а, кхокха а, къоркхокха а ба». 10И дийнаташ Везачу Элана хьалха схьа а далийна, царна урс а хьаькхна, юккъехула шина декъе а декъна, церан эхаш дуьхь-дуьхьал охьаехкира Ибрама. Кхокхарчий ца дийкъира цо шина декъе. 11Дукха хан ялале цу бежанийн чархашна тІелетира дера олхазарш, амма Ибрама дІалаьхкира уьш. 12Малх чубузучу хенахь Ибрамна чІогІа наб кхийтира. ГІенах инзаре кхерам бахьаш бода хІоьттира цунна гонах.
13Везачу Эло элира цуьнга: «Хаалахь, хьан тІаьхьенах берш хийрачу махкахь тІебаьхкина нах а хилла Іийр бу. Цу махкарчу бахархоша, деа бІе шарахь леш а бина, Іазапехь латтор бу уьш. 14Амма Аса таІзар дийр ду уьш бацийначу халкъана. Цул тІаьхьа хьан тІаьхьенах болу нах цу махкара дІагІур бу, дуккха а хьал а эцна. 15Хьо а, кхелхина, хьайн дайшна тІе дІагІур ву са паргІатдаьлла, кІорггера хенара а волуш дІа а вуллур ву. 16Йиъ тІаьхье чекхъяьлча, хьан халкъ кху лаьтта тІе юхадогІур ду, хІунда аьлча кхузахь Іаш долчу эмар-халкъан харцонийн барам кхочушхилла бац хІинца а».
17Малх чубуьзначул тІаьхьа чІогІа бода хІоьттира. ЦІеххьана шена чуьра кІур хьалаоьху кад а, цІеран хаьштиг а чекхделира екъначу бежанашна юккъехула. 18Цу дийнахь Везачу Эло Ибрамца барт бира: «Аса хьан тІаьхьенна дІалур ду хІара латта Мисар-мехкан дозанехь долчу хина тІера сийлахьчу Эпрат-хина тІекхаччалц, 19кхенахойн а, кхеназхойн а, кхадманахойн а, 20хьетахойн а, перезахойн а, репахойн а, 21эмархойн а, канаІанхойн а, гІиргІашийн а, явсайхойн а латта», – аьлла.

 

16

 

ХІажар а, ИсмаьІал а

 

1Ибраман зудчун Саретан бер ца хуьлура. Саретан Мисар-махкара ялхо яра, ХІажар цІе а йолуш. 2Сарета элира Ибраме: «Везачу Эло суна бер ца делла, цундела сан ялхочуьнца дІавижа веза хьо. Иза доьзалхочух хилахь, цуьнгахула бер хир ду сан». Ибрама шен зудчуьнга ладуьйгІира. 3И дерриге хилира Ибрама КанаІан-махкахь итт шо даьккхинчул тІаьхьа. Сарета шен майрачунна Ибрамна Мисар-махкара ялхо ХІажар елира, цунах зуда яйта.
4Ибрамах доьзалхочух хилира ХІажар. Цу бахьаненна куралла а йина, Саретал ша лакхара хийтира цунна. 5ТІаккха Сарета элира Ибраме: «Со дегабаам болуш хиларна бехке хьо ву. Аса сайн ялхо хьуна елира, ткъа хІинца ша доьзалхочух хилча, сол а лакхара хета цунна. Везачу Эло къастадойла, тхойшиннах нийса мила ю».
6Ибрама элира Сарете: «Иза хьан ялхо ю, цуьнца хьайна луъург де», – аьлла. Сарета чІогІа ницкъ бора ХІажарна, цундела иза Сарет йолчуьра едира.
7Везачу Элера долчу маликана Шур-гІала боьдучу новкъахь, шовданан йистехь, яьссачу арахь карийра ХІажар. 8Малико элира: «Саретан ялхо ХІажар, хьо стенгара еана, стенга йоьду?»
ХІажара жоп делира: «Со Сарет йолчуьра едда йогІу».
9Везачу Элан Малико элира ХІажаре: «Хьайн хІусамнана йолчу цІа а гІой, цуьнга ладугІуш хила». 10Юха а элира цуьнга Везачу Элан Малико: «Ас, тІаьхь-тІаьхьа дебош, ягар ца яллал дукха тІаьхье хуьлуьйтур ю хьан». 11Кхин а тІетуьйхира Везачу Элан Малико: «ХІажар, хьо хІинца доьзалхочух ю, хьан кІант хир ву. Ахьа цуьнан цІе ИсмаьІал туьллур ю (иза „Далла хеза“ бохург ду). Везачу Элана хаза ма хезара хьуна ницкъ беш. 12ИсмаьІал, акха вир санна, аьрха а, шен лаамехь а хир ву, иза массарна а дуьхьал хир ву, массо а цунна дуьхьал а хир ву. Шен вежаршца мостагІалла долуш Іийр ву иза».
13ХІажара шеца къамел динчу Везачу Элан керла цІе яьккхира, цо элира: «Со гуш волу Дела ву Хьо». Цо иза элира, хІунда аьлча ша ойла йина дела: «Баккъалла а гиний теша суна со гуш Верг?» 14Цундела Кхадеш олучу меттигна а, Баред-гІалина а юккъехь йолчу цу гІунах олу «Дийначу, со гуш волчун гІу» (Іебархойн маттахь: «Беар-лахьай-рои»).
15ХІажара Ибрамна кІант вира, Ибрама цуьнан цІе ИсмаьІал тиллира. 16Ибраман дезткъе ялх шо дара, ХІажара ИсмаьІал вича.

 

17

 

Сунтваран бартбар

 

1Ибраман дезткъе ткъайоьсна шо дара, Везачу Эло, хьалха а хІоьттина, цуьнга аьлча: «Со Нуьцкъала Дела ву, Суна Іамал а е, хьанал ваха, 2ткъа Аса вайшинна юкъахь барт а бина, хьан халкъ алсамдоккхур ду». 3ТІаккха Ибрам Далла хьалха суждана вахара. Дала кхидІа а элира цуьнга: 4«ХІара ду вайшиммо барт барехь Аса тІелоцун дерг: Аса хьо дукхачу къаьмнийн да вийр ву. 5Аса хьан цІе хуьйцур ю: хьан цІе Ибрам хир яц, ИбрахІим[8] хир ю, хІунда аьлча Аса хьо дуккхачу а къаьмнийн да вийр ву. 6Аса хьан дукха тІаьхьенаш хуьлуьйтур ю – хьох схьадевр ду керла къаьмнаш, схьабевр бу паччахьаш. 7Гуттаренна а хьан тІаьхьенашна буьсу болу барт бийр бу Аса Сайна а, хьуна а юкъахь: Со хьан а, хьан тІаьхьенийн а Дела хир ву. 8Хьо тІевеана лелаш волу КанаІан-мохк берриг а хьуна дІалур бу Аса. И мохк хьуна а, хьан тІаьхьенашна а гуттаренна а дІа а лур бу, церан Дела а хир ву Со». 9Дала элира ИбрахІиме: «Ткъа хІара вайшиммо барт барехь ахьа тІелоцун дерг ду: ахьа а, хьан тІаьхьенаша а Сан хьоьца хилла барт ларбан беза. 10Суна а, хьуна а юкъахь болу, ахьа а, хьан тІаьхьенаша а ларбан беза барт хІара бу: массо а шун божарий сунтбина хила беза. 11Шайн бехкечу меттера сов долу чкъор дІахададе – иза вайна юкъарчу бертан билгало хир ю. 12КІентан бархІ де кхаьчча, аша иза сунтван веза. ХІора шайна вина волу кІант а, шаьш эцна лай а аша сунтван веза. 13Хьан цІа чохь винарг а, ахь дети а делла эцнарг а сунтвина хила веза билггала. Шун догІмаш тІехь йолчу оцу билгалоно гойтуш болу Соьца бина барт тІейогІучу хенахь гуттара а хир бу. 14Муьлхха а сунт ца веш висина боьрша стаг шен халкъо дІатосур ву, хІунда аьлча цо Соьца болу барт бохийна».
15Дала элира ИбрахІиме: «Аса хьан зудчунна Саретана керла цІе туьллур ю. И цІе хир ю Сарат[9]. 16Иза декъал а йина, цунна кІант лур ву Аса. Цу кІентан да хьо хир ву. Сарат дуккха а халкъийн нана хир ю, цунах паччахьаш схьабевр бу».
17ИбрахІим бертал вуьйжира, дагахь вела а воьлуш, цо бохура ша-шега: «БІе шо кхаьчначу сан кІант хир ву-те? Я дезткъе итт шо кхаьчначу Сарата бер дийр ду-те?» 18ТІаккха ИбрахІима элира Деле: «ИсмаьІал мукъана а вахахьара, Ахьа декъал а вина».
19Дала элира: «Билггала хьан зудчо Сарата вийр ву хьуна кІант, ахьа цуьнан цІе Исхьакх туьллур ю. Аса цуьнца Сайн барт бийр бу, цуьнан ерриг а тІаьхьенашна гуттаренна а болу барт хир бу иза. 20Суна хезира ахьа ИсмаьІалан[10] цІе йоккхуш. Аса иза декъалвийр ву, цуьнан дукха тІаьхьенаш хир ю. Шийтта сийлахьчу элан да хир ву иза, цунах схьадер ду доккха халкъ. 21Амма Сарата хьуна тІедогІучу шарахь хІоккху хенахь вен волчу кІантаца Исхьакхаца бийр бу Аса Сайн барт».
22ИбрахІимца къамел чекх а даьккхина, Дела и волчуьра дІавахара.
23ИсмаьІал а, шен хІусамехь бина болу а, ахча делла эцна болу а леш а, берриг а божарий а, кІентий а схьа а балийна, уьш сунтбира ИбрахІима. Дала иза шега аьллачу дийнахь уьш сунтбира цо. 24ИбрахІиман дезткъе ткъайоьсна шо дара иза сунтвинчу дийнахь. 25Цуьнан кІентан ИсмаьІалан кхойтта шо дара цу хенахь. 26ИбрахІим а, цуьнан кІант а цхьана дийнахь сунтвира. 27Цу дийнахь сунтбира ИбрахІиман хІусамехь болу массо а божарий: цуьнан цІа чохь бина леш а, цо эцна леш а.

 

18

 

Кхо хьаша

 

1Веза Эла юха а ИбрахІимна дуьхьалхІоьттира. Мамарин долахь долчу ножан дезачу дитташна уллохь вехаш вара ИбрахІим. Де дохделлачу хенахь шен четар кІелахь, араволучу меттехь, Іаш вара иза. 2Хьалахьаьжначу цунна гира гена воццуш хьалха лаьтта кхо стаг. Уьш а гина, дуьхьалведда, лохха царна хьалха охьатаьІира ИбрахІим. 3«Эла! – элира ИбрахІима, – Хьо суна реза велахь, доьху хьоьга, хьайн ялхо волчохь жимма сацахь. 4Аса шун когаш била хи а доуьйтур ду, оцу дитта кІел садаІа меттиг а ю шуна. 5Шайн догІмашкахь гІора хилийта сан кхачанах кхетахьара шу, юха кхидІа а некъ бийр бара аша, шайн ялхо волчу шу даьхкина хилча».
Цара элира: «Дика ду, ахь ма-бохху дийр ду оха».
6Юха сихонца четар кІел а вахана, Сарате элира ИбрахІима: «Сихо яй, кхо бога тоьллачу демах бод хьакхабай, совсаза долу бепиг де». 7ТІаккха, цигара араиккхина, ведда шен даьхни долчу вахара иза. Уггар тоьлла долу эса а хаьржина, ялхочуьнга и дІа а делла, цунна сихонца урс а хьакхий, жижиг кечде, элира цо. 8Кечдина жижиг а, шура а, нехча а, схьа а еана, кхаа стагана хьалха хІоттийра ИбрахІима, ткъа ша царна уллохь дитта кІелахь сецира, уьш хІума юуш болчу юкъана.
9Цара хаьттира ИбрахІиме: «Хьан зуда Сарат мичахь ю?»
«Кхузахь, четар кІелахь ю иза», – элира ИбрахІима.
10«Со бІаьста юхавогІур ву, – элира царах цхьаммо, – цу хенахь хьан зудчун Саратан кІант хир ву».
Царна тІехьа лаьттачу четарна кІелахь йолу Сарат ладугІуш яра церан къамеле. 11ИбрахІим а, Сарат а чІогІа хенара дара, Сарат бер хуьлучу хенара яьллера. 12Ела а йоьлуш, ша-шега бохура цо: «Со къена ю, сан майра а ву къена. Оьший-те суна и ирс?»
13ТІаккха Везачу Эло элира ИбрахІиме: «Сарата, ела а йоьлуш, хІунда боху, шен бер хир дуй-те, ша къена ма ю? 14Везачу Элана дан хала хІумма а дуй? ХІан-хІа! Айса ма-аллара, Со бІаьста юхавогІур ву, цу хенахь Саратан кІант хир ву».
15Сарата элира: «Со йоьлуш яцара!» Ша кхераелла дела элира цо иштта. Амма Везачу Эло элира: «ХІан-хІа, хьо елаелира».

 

ИбрахІима Седам-гІалин бахархойн дуьхьа дехар дар

 

16ТІаккха божарий, хьала а гІевттина, лакхара чухьаьвсича, Седам-гІала гун йолчу метте бахара. Уьш новкъабаха тІаьхьавелира ИбрахІим. 17Везачу Эло элира Ша-шега: «Со дан воллург Ас ИбрахІимах лачкъор дац. 18ИбрахІимах доккха а, нуьцкъала а халкъ схьадер ду, дуьнен чуьра дерриг а халкъаш цуьнгахула декъал а хир ду. 19Аса ИбрахІим хаьржина, цуьнга весет дайтархьама шен берашка а, тІаьхьенашка а, Везачу Элана ма-лаъара, нийсонца а, хьанал а даха аьлла. ТІаккха Везачу Эло Ша дийр ду аьлларг дерриг а дийр ду цунна». 20Юха Везачу Эло элира: «Седаман а, Іаморан а бахархошна дуьхьал аьрзнаш дукха ду, уьш къинойх буьзна бу аьлла. 21Суна ма-хаззара гІуллакхаш вон дуй хьожур ву Со, цига а вахана, тІаккха хьал ма-дарра хуур ду Суна».
22Божарий Седам-гІала йолчухьа дІабуьйлабелира, ткъа ИбрахІим Везачу Элана хьалха лаьтташ вара. 23Везачу Элана герга а веана, цо хаьттира: «Веза Эла, Хьайн лаамехь берш а, лаамехь боцучаьрца хІаллакбан дага-м ца деана Хьуна? 24ХІун хаьа, цу гІалахь шовзткъе итт Хьан лаамехь стаг вуйла? ХІетте а и гІала йохор ю Ахьа? Шовзткъе итт Хьан лаамехь волчу стеган дуьхьа цу гІалех къинхетам бийр бац Ахьа? 25Ахь иштта-м дойла ма яц! Хьан лаамехь боцурш байархьама, гІала а йохош, Хьан лаамехь верг хІаллаквийр ма вац Ахьа? Нагахь иза хилча, Хьан лаамехь болчарна а, боцучарна а юкъахь башхо ма яц – уьш массо а хІаллакьхуьлуш ма ву. Ахь иштта дийр дац! Дерриг а дуьненан Кхелахочо йийр яц нийсо?»
26ТІаккха Везачу Эло элира: «Нагахь Седам-гІалахь Суна шовзткъе итт Сайн лаамехь волу стаг каравахь, церан дуьхьа Аса цу ерриг а гІалех къинхетам бийр бу».
27ИбрахІима элира: «Новкъа Іуьллу чамхалган меха волу со Хьоьца къамел дан хІутту, Хьалдолу Эла. 28Масала, пхиъ тІе а ца тоьъна, гІалахь шовзткъе пхиъ бен Хьан лаамехь верг ца хилахь? И пхиъ тІе ца тоьъна аьлла, ерриг а гІала йохор ю Ахьа?»
Хьалдолчу Эло жоп делира: «Нагахь Суна цигахь шовзткъе пхиъ Сайн лаамехь волу стаг каравахь, Аса гІала йохор яц».
29Юха а хаьттира ИбрахІима: «Ткъа Хьайна шовзткъа Хьан лаамехь волу стаг бен ца каравахь, йохор юй Ахьа и гІала?»
«Нагахь Суна шовзткъа Сайн лаамехь волу стаг каравахь, Аса йохор яц и гІала», – жоп делира Хьалдолчу Эло.
30«Хьалдолу Эла, доьху Хьоьга суна оьгІаз ца вахар, пурба лохьа Хьайга хатта: нагахь гІалахь ткъе итт бен Хьан лаамехь стаг ца хилахь, йохор юй Ахьа иза?» – аьлла, хаьттира ИбрахІима.
«Нагахь Суна цигахь ткъе итт Сайн лаамехь стаг каравахь, Аса йохор яц иза», – жоп делира Хьалдолчу Эло.
31ТІаккха ИбрахІима элира: «Волавеллачуьра кхин а хоттур дара аса, Хьалдолу Эла: нагахь гІалахь Хьан лаамехь ткъа стаг хилахь?»
Хьалдолчу Эло жоп делира: «Цу ткъа стеган дуьхьа а йохор яц».
32Юха а вистхилира ИбрахІим: «Хьалдолу Эла, оьгІаз ма гІахьара Хьо аса кхин цкъа а хаттарна: нагахь Хьуна итт Хьайн лаамехь волу стаг каравахь цу гІалахь?»
Хьалдолчу Эло жоп делира: «Итт стеган дуьхьа а йохор яц».
33ИбрахІимца долу къамел чекх а даьккхина, дІавахара Веза Эла. ИбрахІим а шен цІа юхавирзира.

 

19

 

Седам-гІала а, Гомар-гІала а йохор

 

1Сарахь и ши малик Седам-гІала деара. ГІалин кевна йистехь хиина Іаш вара ЛутІа. Уьш шена гича, тІе а вахана, царна хьалха горавуьйжира иза. 2«Сан элий, ас доьху шуьга шайн ялхо волчу хІусаме дахкар. Со волчохь когаш била а, буьйса яккха а меттиг хир ю, ткъа кхана шайн некъ кхидІа а бер аша», – элира ЛутІас.
«ХІан-хІа, оха буьйса майданахь йоккхур ю», – элира цу шиммо.
3Амма ЛутІас чІогІа дехарна, иза волчу хІусаме ван резахилира и шиъ. ЛутІас царна яа хІума кечйира, морза тохаза бепиг а деттира. Цара хІума йиира. 4Цу сарахь уьш дІабийшале, Седам-гІалара жимачо а, воккхачо а, массо а маьІІера схьа а веана, ЛутІин цІенна го бира. 5Уьш маьхьарий детта буьйлабелира: «Мичахь ву хьо волчу сарахь веана ши стаг? Араваккха и шиъ. Оха царах зударий бийр бу!»
6ЛутІас, ара а ваьлла, шена тІаьхьа неІ тІечІегІира. 7Цо элира цу нахе: «Вежарий, ас доьху шуьга, зулам ма дахьара аша! 8Боьрша стаг а вовзаза ши йоІ ю сан. Ас и шиъ дІалур ю шуна, царна шайна луъург де, амма ас доьху шуьга, оцу шина стагана зе ма дахьара аш. Уьш сан хІусаме баьхкина бу, царах жоп дала декхарийлахь ву со».
9Амма цІенна го бинчу Седам-гІалара божарша элира: «ДІавала новкъара!» Вовшашка цара бохура: «Хьовсийша хІокху тІевеана волчу стаге, хІара висинера вайна тІехь кхел яза!» Цара элира цуьнга: «Ларлолахь, хьуна царначул алсам кхета мегаш ю хьуна!» Уьш ЛутІина тІегІоьртира неІ кагъян дагахь. 10ЛутІа волчу веанчу шина стага, дІакхевдина, иза чоьхьа а такхийна, неІ дІакъевлира. 11ТІаккха арахь болчу нехан, жимачун а, воккхачун а, бІаьрса дайира цара. ЧувогІу неІ лоьхуш, нах чІогІа гІелбеллера.
12Цу шина стага хаьттира ЛутІе: «Хьан доьзалх кхин цхьа а вуй хІокху гІалахь Іаш? Я невцарий, я кІентий, я йоІарий – милла велахь а кху гІалара араваккха. 13Оха хІара гІала йохор ю, хІунда аьлча Везачу Элана тІекхоьхьуш кху гІалара бахархошна дуьхьал дукха аьрзнаш ду. Цо дахкийтина тхо иза хІаллакьян». 14Ара а ваьлла, шен йоІаршна тІехьийзачу кІенташна тІевахара ЛутІа. «Сиха кху гІалара дІагІо, – элира цо, – Везачу Эло кестта йохор ю хІара». Амма царна моьттура ЛутІас забар йо.
15ШолгІачу дийнахь сатосучу хенахь маликаша сихвира ЛутІа. «Кху гІалина таІзар дийр ду, – элира цара, – хьайн цІахь йолу зуда а, ши йоІ а схьа а эций, дІагІо кхузара. ГІалахь дисахь, шу хІаллакьхир ду».
16Амма ЛутІа шина даггахь вара, хІоьттинчу хьолах дика ца кхетара иза. Амма Везачу Эло ЛутІех къинхетам бира. Цундела цу шина малико иза а, цуьнан зуда а, ши йоІ а, куьйгаш а лаьцна, гІалех араяьккхира. 17Уьш гІалех арабевлча, цхьана малико элира: «ХІинца довда, шайн синош кІелхьардаха! ГІалехьа юха ма хьовсалаш! Цхьана а меттехь тогІи чохь ма совцалаш, лаьмнашка дІагІо, довдий. Нагахь совцахь, гІалица цхьаьна хІаллакьхир ду шу!»
18Амма ЛутІас элира цаьрга: «Элий, ас доьху шуьга сайга ладогІар. 19Соьца, шайн ялхочуьнца, чІогІа лараме ду шу. Аша сан дахар кІелхьардаьккхи, амма со лаьмнашка вадалур вац. ДІа а ца кхиъна, вала там бу со. 20Кхузахь гена йоццуш цхьа жима гІала ю, цига вахийтийша со. Цига дІакхаьчча, кІелхьарвер вара со, иза жима гІала ма ю».
21Малико элира ЛутІе: «Дика ду, хьан дуьхьа ас йохор яц и гІала, 22амма сиха дІавада цига, хІунда аьлча айхьа хаьржинчу метте хьо кхаччалц, Седам-гІала йохо йиш яц сан». (Цу гІалин цІе «Жиманиг» (Іебархойн маттахь «ЦІоІар») тиллира, ЛутІас иза жима ю аьлла дела).
23Малх хьалагІаьттинера, ЛутІа ЦІоІар-гІали чу кхочуш. 24Оццу хенахь Везачу Эло йохо йолийра гІаланаш Седам а, Іамор а, стигалара цІе а, саьнгал а чу а хецна. 25Везачу Эло хІаллакйира цигахь йолу гІаланаш а, ерриг тогІи а, дерриг ораматаш а, цу гІаланашкахь Іийна дерриг адамаш а. 26ЛутІагІар бевдда боьлхучу хенахь юхахьаьжначу цуьнан зудчух туьхан тІулг хилира.
27Цу дийнахь Іуьйрре гІаьттина, Везачу Элана ша хьалха хІуттучу метте вахара ИбрахІим. 28Лаха, тогІи чу, хьаьжначу ИбрахІимна лаьттара хьалабуьйлу буькъа, пешара болуш санна, кІур гира. 29Ша тогІи чуьра гІаланаш йохош, Шена ИбрахІим дагахь волу дела, уьш йохале, цу гІаланашкахь Іаш волу ЛутІа араваьккхира Везачу Эло.

 

ЛутІа а, цуьнан йоІарий а

 

30ЛутІа ца ваьхьара ЦІоІар-гІалахь Іан, цундела шен шина йоІаца лаьмнашка дІавахара иза. Уьш цигахь цхьана хьеха чохь Іаш бара. 31Цкъа йоккхаха йолчу йоІа элира жимаха йолчуьнга: «Массанхьа а дуьнен тІехь божарша зударий балабо. Вайн да воккха ву, ткъа божарий кхузахь бан а бац, цхьаннах а вайшиннан бер хуьлийла дац. 32ЧагІар малийна, вайн да ваха а вина, цуьнца дІайижа еза вайшиъ. Дегахула вайн хІу Іалашдийр ду вай».
33Цу буссехь дена чагІар малийра шина йоІа. Йоккхаха ерг цуьнца метта дІайижира. ЛутІина ца хиира, иза шеца дІайижча а, хьалагІаьттича а. 34ШолгІачу дийнахь йоккхаха йолчо элира жимаха йолчуьнга: «Сийсара со йижира вайн деца, тховса кхин цкъа а цунна чагІар а малийна, хьо йижа еза цуьнца дІа. Вайн дех бераш а хилла, вешан хІу Іалашдийр ду вай».
35Цу буса а дена чагІар малийра шина йоІа. Жимаха ерг дІайижира метта шен деца. Юха а ЛутІина ца хиира, иза дІайижча а, хьалагІаьттича а. 36ЛутІин ший а йоІ цунах берах хилира. 37Йоккхаха йолчу йоІа кІант вира, цуьнан цІе Муаби тиллира цо (иза «дех винарг» бохург ду). Цунах схьабевлла хІинца болу муабахой. 38Жимаха йолчу йоІа а кІант вира. Цо цуьнан цІе Бен-Іамми тиллира (иза «сан гергарчун кІант» бохург ду). Цунах схьабевлла хІинца болу Іамминхой.

 

20

 

ИбрахІим а, Абу-Малик а

 

1НегІаб цІе йолчу яьссачу аренгахьа дІа а вахана, Кхадеш-гІалина а, Шур-гІалина а юккъехь ваха хиира ИбрахІим. Цул тІаьхьа ГІарар-гІалахь Іийра иза. 2Цигарчу нахе Сарат шен йиша ю элира цо. ГІарар-гІаларчу паччахьо Абу-Малика иза шена хезча, ялхой бахийтира Сарат шена схьаяло.
3Цкъа буьйсанна Абу-Маликана гІенах веанчу Дала элира: «Хьо валарна кхерам бу, хІунда аьлча ахь схьаялаяйтина зуда марехь ю».
4Амма Абу-Малик Саратах кхетаза вара, цундела цо элира: «Хьалдолу Эла, со бехке вац. Бехк боцу со а, сан халкъ а хІаллакдийр ду Ахь ткъа? 5ИбрахІима ша элира соьга: „И зуда сан йиша ю“, – аьлла. Ткъа зудчо а элира: „И стаг сан ваша ву“, – аьлла. Дог а цІена ду сан, куьйгашца хьарамло а ца йина ас».
6ТІаккха Дала оццу гІенах элира Абу-Малике: «ХІаъ, Суна хаьа, ахь деш дерг цІенчу дагца хиллий. Цундела цу зудчух куьг а тоьхна, Сайна дуьхьал хьоьга къа ца даладайта Ас саций хьо. 7ИбрахІимна цуьнан зуда дІало, хІунда аьлча иза пайхамар ву, цо хьох лаьцна доІа дича, хьо дийна вуьсур ву. Нагахь ахь Сарат ИбрахІимна юха ца лахь, хьо а, берриг а хьан доьзал а лийр бу».
8ШолгІачу дийнахь Іуьйранна, хьалххе хьала а гІаьттина, массо а шен ялхо схьакхайкхира Абу-Малика. Цо хилларг дерриг а дийцира царна – ялхой чІогІа кхерабелира. 9Юха, ИбрахІиме схьа а кхайкхина, элира Абу-Малика: «И хІун ду ахь тхуна динарг? Ас хІун вон динера хьуна? Сан пачхьалкх бехке хуьлуьйтур-кх ахь. Соьца ахь динарг деш ма ца хуьлу». 10Абу-Малика хаьттира ИбрахІиме: «ХІун дара хьан дагахь ахь иза дечу хенахь?»
11ТІаккха ИбрахІима элира: «Суна моьттура, кхузахь цхьа а Делах ца кхоьру, Сарат шена йитархьама цхьаммо со вуьйр ву. 12Иза билггала сан йиша ю, тхан дена кхечу нанас йина йолу, амма ас ялийна сан зуда а ю. 13Ден цІера дІавигна, дуьнен чухула лела Дала со дІахьажийча, ас элира Сарате: „Цхьа диканиг дехьа сан дуьхьа: вай миччанхьа кхаьчча а, хьо сан йиша ю алахь“».
14ТІаккха Абу-Малика Сарат юхаелира ИбрахІимна, цул сов цо цунна уьстагІий а, бежанаш а, леш а белира. 15«Хьажал гонах, хІара дерриг а сан латта ду, хьайна луъучохь Іе», – элира цо ИбрахІиме.
16Юха Сарате элира: «Ас хьан вешина ИбрахІимна цхьа эзар дато шекхал цІе йолу ахча делла, вайна хилла дегабаам дІабаккхархьама. Хьо массарна а хьалха бехказа ю».
17ИбрахІима Деле доІа дира, Абу-Маликана а, цуьнан зудчунна а, гІарбашашна[11] а дарба де аьлла. Массарна а дарба а хилла, церан доьзалхой хилира. 18ХІунда аьлча Сарат бахьана долуш хьалха Абу-Маликан цІийнах болу массо а зударий доьзалхо ца хуьлуьйтуш бинера Везачу Эло.

 

21

 

Исхьакх дуьнен чу валар

 

1Везачу Эло Сарат декъалйира, цуьнга Ша аьлларг кхочуш а дина. 2ИбрахІим къена воллушехь, Сарата, доьзалхочух а хилла, цунна кІант вира. Дерриг а Дала аьллачу хенахь хилира. 3Сарата винчу кІентан цІе Исхьакх (иза Іебархойн маттахь «диэлар» бохург ду) тиллира ИбрахІима. 4Исхьакхан бархІ де кхаьчча, ИбрахІима иза сунтвира, Дала шена тІе ма-диллара. 5ИбрахІиман бІе шо дара, цунна Исхьакх вича.
6Сарата элира: «Дала суна елар делла, хІора а, кхунах лаьцна хезнарг, соьца воьлуш хир ву». 7Кхин а цо элира: «Хьан эр дара ИбрахІиме: „Сарата бер дакхор ду“, – аьлла? Амма ас ИбрахІимна, иза къена воллушехь, кІант вина».

 

ХІажар а, ИсмаьІал а эккхор

 

8Исхьакх воккха хуьлуш вара. Иза вакхочуьра дІавоккху хан тІекхаьчча, ИбрахІима доккха той хІоттийра. 9Саратна арахь, ца вешаш, воьлуш ИсмаьІал гира. Иза гІарбаш йолчу мисархочо ХІажара ИбрахІимна вина кІант вара. 10Сарата элира ИбрахІиме: «Эккхае и гІарбаш а, цуьнан кІант а, хІунда аьлча гІарбашо винчу кІанта сан кІантаца Исхьакхаца тІаьхьадисинарг доькъур дац!»
11ИбрахІим дог доьхна вара, шен кІантана ИсмаьІална сагатдеш. 12Амма Дала элира цуьнга: «Са ма гатде хьайн кІантана а, гІарбашна а! Саратна мел луъург де! Хьан тІаьхье Исхьакхах схьабевллачарах лерина хир ю, 13амма Ас оцу гІарбашан кІантах а халкъ схьадолуьйтур ду, иза хьан кІант волу дела».
14Іуьйранна гІаьттинчу ИбрахІима, бепиг а, пІаьлдиг[12] чохь хи а делла, кІантаца ХІажар дІахьажийра. ДІайоьдуш, Беар-ШабаІ цІе йолчу яьссачу арахь тилаелира иза. 15Кестта хи кхачийра. Цхьана кулла кІел кІант охьахаийра ХІажара. 16Іодан чІу кхуссучул гена а яьлла, сецна, охьахиира иза. Хи а доцуш висина шен кІант леш ган ца лаьара цунна, цундела, охьа а хиина, йоьлхуш Іара иза.
17Далла хезира кІант ша Іуьллучохь воьлхуш. Делан малико стигалара элира ХІажаре: «ХІун хилла, ХІажар! Ма кхера! Везачу Элана хезна кІант воьлхуш. 18Яха а гІой, куьг а лаций, дІавига иза. Ас доккхачу халкъан да вийр ву цунах».
19Дала ХІажаран бІаьргаш схьадиллира, тІаккха цунна чохь хи долу гІу гира. Цо, тІеяхана, пІаьлдиг хьала а буьзна, кІантана хи делира.
20КІант воккха хуьлуш вара, цуьнца Дела вара. Яьссачу арахь Іаш волу ИсмаьІал, говза Іад лелош волу таллархо хилира. 21Нанас цунна Мисар-махкара зуда ялийра. Паран цІе йолчу яьссачу арахь Іаш бара уьш.

 

Беар-ШабаІехь бина барт

 

22Абу-Малика а, цуьнан тІеман хьаькам волчу Пихала а элира ИбрахІиме: «Ахь дечу массо а хІуманна тІехь хьоьца Дела ву. 23Далла хьалха суна чІагІо е, хьо соьца а, сан берашца а, сан тІаьхьенца а ямартло лелош хир вац алий. Со хьайца ма-хиллара, хьо соьца а, хІокху хьо тІевеанчу махкаца а къинхетаме хир ву алий».
24ИбрахІима жоп делира: «ЧІагІо йо ас».
25ТІаккха ИбрахІима Абу-Малике бехк баьккхира, цуьнан ялхоша хи чохь долу гІу дІалаьцна аьлла. 26Абу-Малика элира: «Ахь соьга иза ца аьлла, ткъа таханлера де тІекхаччалц суна и ца хезна!»
27ТІаккха ИбрахІима, уьстагІий а, бежанаш а далийна, Абу-Маликана делира. Иштта ИбрахІима а, Абу-Малика а барт бира. 28Кхин ворхІ жий жа юкъара дІакъастийра цо. 29«ВорхІ жий дІакъасторан хІун маьІна ду хьан?» – аьлла, хаьттира Абу-Малика.
30ИбрахІима жоп делира: «Нагахь ахь хІара ворхІ уьстагІ дІаэцахь, ас и гІу яккхаран тоьшалла хир ду иза». 31Цундела тиллина цу гІунан цІе Беар-ШабаІ («чІагІонан гІу» бохург ду иза) аьлла, цу шиммо оцу меттехь шайна юкъахь чІагІо йина дела. 32Беар-ШабаІна уллохь барт бина чул тІаьхьа, Абу-Малик а, цуьнан тІеман хьаькам Пихал а ПІелаштам-махка юхавеара.
33Беар-ШабаІна гена доццуш тамариск цІе йолу дитт а доьгІна, цу меттигана уллохь Везачу Эле, гуттар а волчу Деле кхайкхира ИбрахІима. 34ПІелаштам-махкахь, тІевеана стаг а хилла, дуккха а йолчу хенахь Іийра иза.

 

22

 

ИбрахІим зер

 

1Цул тІаьхьа, ИбрахІиман Шех тешар зен а лиъна, Дала элира: «ИбрахІим!»
ИбрахІима жоп делира: «Со ладугІуш ву».
2ТІаккха Дала элира: «Хьайн цхьаъ бен воцу, хьайна дукхавезаш волу кІант Исхьакх, Мори-махка дІа а вигий, Ас гойтун болчу лома тІехь, вен а вей, сагІина вагаве».
3Іуьйранна хьалххе хьала а гІаьттина, шен вираца, Исхьакх а, ши ялхо а эцна, сагІа деш даго дечиг а даьккхина, Дала шега гІо аьллачу метте дІавахара ИбрахІим. 4КхозлагІчу дийнахь, корта хьала а айина, дІахьаьжначу ИбрахІимна геннахь шаьш доьлху меттиг гира. 5ИбрахІима элира шен ялхошка: «Вираца кхузахь совца, ткъа со а, кІант а, цига дІа а вахана, Далла лерина гІуллакх а дина, юхавогІур ву».
6СагІа доккхуш даго кечдина дечиг Исхьакхан белш тІе а диллина, урс а, цІе а схьаийцира ИбрахІима. Цхьаьний дІаволавелира и шиъ. 7Шен дега ИбрахІиме элира Исхьакха: «Дада!»
«ХІун боху ахь, сан кІант?» – хаьттира ИбрахІима.
«Суна дечиг а, цІе а го, – элира Исхьакха, – ткъа сагІа доккхуш вай багор болу Іахар мичахь бу?»
8«Дала Ша боуьйтур бу сагІа даккха Іахар, сан кІант», – элира ИбрахІима.
КхидІа а цхьаьний дІавахара и шиъ. 9Дала билгалъяьккхинчу метте схьакхечира уьш. ИбрахІима сагІа даккха меттиг кечйира, тІулгаш а дехкина. Царна тІе дечиг а диллина, вехка а вихкина, цу дечигна тІе шен кІант Исхьакх охьавиллира цо. 10Урс схьа а эцна, шен кІантана иза хьакха кечвелира иза. 11Амма Везачу Элан Малико сацийра ИбрахІим, стигалара охьа а кхайкхина: «Ва ИбрахІим!»
«Со кхузахь ву», – аьлла, жоп делира ИбрахІима.
12Малико элира: «Ма велахь кІант, цунна зе ма делахь. ХІинца го Суна, хьо Дела лоруш а, Цунна муьтІахь а вуйла. Суна го, хьайн цхьаъ бен воцу кІант Сан дуьхьа ахь ца кхоор».
13ДІахьаьжначу ИбрахІимна гира, коьллех маІаш а тийсалуш, лаьтта ка. ТІевахана, схьа а лаьцна, шен кІентан метта Далла леринчу сагІина и ка бийра цо. 14Цу меттигна ИбрахІима «Везачу Эло оьшург ло» аьлла, цІе тиллира. Тахана а олу наха: «Кху лома тІехь Везачу Эло оьшург ло», – олий.
15Юха а ИбрахІиме стигалара кхайкхира Везачу Элан Малик:
16«Сайх дуй буу Ас, – боху Везачу Эло, – Сан дуьхьа хьайн цхьаъ бен воцу кІант ца кхоош, ахь иза дина, 17цундела Ас хьо декъалвийр ву. Стигалахь долу седарчий санна, хІордан берда тІехь йолу гІум санна, дукха тІаьхье лур ю Ас хьуна. Цара шайн мостагІийн гІаланаш схьайохур ю. 18Хьан тІаьхьенехула дуьнен чуьра дерриг а халкъаш декъала хир ду. И дерриг а хьо Суна муьтІахь хиларна дийр ду Ас хьуна».
19ИбрахІим шен ялхой болчу юхавеара. Уьш цхьаьний Беар-ШабаІе схьабаьхкира. ИбрахІим вехаш кхин а Іийра цигахь.

 

Нахьиран кІентий

 

20И дерриг а хиллачул тІаьхьа ИбрахІиме хаам кхечира: «Хьан вешин Нахьиран а, цуьнан зудчун Малкин а хІинца бераш ду. 21Дуьххьарлера кІант ІуцІа ву, шолгІа кІант Буз ву, кхозлагІа кІант – Къамуал, Араман да ву. 22Кхин а Хашад а, Хьоза а, Пилдаш а, Идалп а, Бетаал а ву». 23Бетаал Ребикхин да ву. Малка оцу бархІ кІентан нана ю, ткъа ИбрахІиман ваша Нахьир церан да ву. 24Нахьиран кхин виъ кІант ву, цуьнан гІарбаша Реумис вина – Тебахь а, Гахьам а, Тахьаш а, МаІха а.

 

23

 

Сарат кхалхар

 

1Сарат бІе ткъе ворхІ шарахь ехира дуьнен чохь. 2Иза кхелхира КанаІан-махкахь йолчу Кхиръят-АрбаІ цІе йолчу (хІинца Хьеврон олучу) гІалахь. Сарат кхелхича, ИбрахІима, четар чу а веана, белхар хІоттийра.
3Шен елла зуда Іад а йитина, хьетахошца къамел дан вахара иза. 4«Со шуна юккъехь тІевеана стаг ву, со кхузара а вац. Зуда дІаерзо меттиг яц сан тахана, цхьажимма латта дохкийша суна зуда дІаерзо», – элира цо цу нахе.
5Хьетахоша жоп делира ИбрахІиме: 6«Эла, хьо сийлахьчу элех цхьаъ ву тхуна юкъахь. Хьайн елларг тхан тоьллачу къубба чохь дІайолла. Хьоьга цигахь зуда дІайоллийта тхох цхьа а дуьхьал хир вац хьуна».
7ИбрахІим, хьала а гІаьттина, цу мехкан нахана хьалха охьатаьІира. 8Цо элира цаьрга: «Нагахь шу билггал сан зуда дІайолла суна гІо дан лууш делахь, сан цІарах ЦІохьаран кІантаца Іепронаца къамел дейша. 9Цуьнан латта чекхдоллучохь, шех Махпела олу меттехь йолу хьех эца лаьара суна. Цунах буьззина болу мах а лур бара ас, ткъа латта сайн зуда дІайолла ас оьцуш хиларан шу тешаш хила а лаьара суна».
10Іепрон хьетахошна юкъахь хиина Іаш вара. ГІалин кевнна хьалха баьхкинчу массо а нахана юкъара цо жоп делира ИбрахІимна: 11«ХІан-хІа, эла, хІокху сайн вежаршна хьалха ас дІало хьуна и латта а, цу тІехь йолу хьех а, хьайн зуда цу чохь хьоьга дІайоллийтархьама».
12Кхин цкъа а хьетахошна хьалха охьатаьІира ИбрахІим. 13ТІаккха, массарна а хезаш, цо Іепроне элира: «Оцу лаьттах хьуна буьззина мах бала лаьа суна. Соьгара ахча дІаэцахьара ахь, тІаккха сайн зуда дІаюллур яра ас».
14Іепрона ИбрахІимна жоп делира: 15«ЛадогІахь соьга, эла: диъ бІе шекхал дато ахча хьуна а, суна а хІумма а йоцург ю! Хьайн елларг дІайоллахь».
16Іепрона аьллачунна реза а хилла, хьетахошна хьалха лаьттах цІе тоьхна мах дІабелира ИбрахІима. Цо делларг диъ бІе шекхал дато ахча дара (шекхал совдегаршна юкъахь лелош долчу барамехь дара).
17Иштта Іепронан латта кхечуьнан дола делира. Мамари олучу меттигна уллохь, Махпелахь дара и латта. 18ИбрахІиман дола делира латта а, цу тІера хьех а, дитташ а. ИбрахІиман а, Іепронан а хиллачу механ тешаш хилира гІалин кевна хьалха баьхкина массо а хьетахой.
19Цул тІаьхьа ИбрахІима шен зуда Сарат оцу лаьтта тІехь йолчу хьеха чохь дІайоьллира. И меттиг КанаІан-махкахь йолчу Мамарина (хІинца Хьеврон) гена йоццуш яра. 20ИбрахІима хьетахошкара латта а, цу тІера хьех а эцна, цунах нах дІабухку меттиг йира.

 

24

 

Исхьакх а, Ребикха а

 

1ИбрахІим къанвеллера, дуккха а шераш дара цуьнан. Везачу Эло къобалвора иза массо а цуьнан гІуллакхаш тІехь. 2ИбрахІиман долахь долчунна тІехь Іуналла деш цхьа тешаме ялхо вара. Иза схьа а кхайкхина, ИбрахІима элира: «Сан кога кІел куьг а диллий[13], 3стигалан а, Лаьттан а Дела волчу Везачу Элана хьалха суна чІагІо е, КанаІан-махкара цхьа а йоІ сан кІанте ялайойтур яц алий. Вай кху халкъана юкъахь Іаш ду, амма канаІанхо ма ялаяйталахь цуьнга. 4Сан махка, сан гергарчу нахана тІе а гІой, цигахь Исхьакхана зуда а лахий, иза а ялош схьавола».
5Ялхочо хаьттира цуьнга: «Оцу зудчунна соьца кху махка ян ца лаахь, хьан кІант хьо схьаваьллачу махка дІавига везий ас?»
6«ХІан-хІа! И дан мегар дац! – элира ИбрахІима. – Ма вига сан кІант цига. 7Стигаларчу Дала, Везачу Эло валийна со сайн ден цІийнера, со винчу махкара кху лаьтта тІе. ХІара латта сан доьзалан хир ду аьлла, чІагІо йинчу Везачу Эло Шен малик дохуьйтур ду хьуна хьалха даьккхина, хьоьга сан кІантана цигара йолу зуда харжийта. 8Нагахь йоІ хьуна тІаьхьа схьаян реза ца хилахь, айхьа суна йинчу чІагІонах паргІат ву хьо, амма сан кІант цига дІа ма вига».
9Ялхочо, шен эла волчу ИбрахІиман кога кІел шен куьг а диллина, чІагІо йира тІедиллинарг кхочушдан.
10ИбрахІиман итт эмкал схьа а эцна, дуккха а тайп-тайпана цуьнгара долу деза совгІаташ а кечдина, Арам-НахІарайм-махкахь йолчу Нахьир Іийначу гІала вахара ялхо. 11Суьйранна, зударий хи тІе боьлхучу хенахь, гІалина арахьа, шовданан йистехь эмкалш голаш тІе охьайийшийра цо. 12«Веза Дела, – аьлла, дийхира ялхочо, – Хьо сан элан ИбрахІиман Дела ву, цунах къинхетам а бай, таханлерачу дийнахь цуьнан кІантана зуда каро аьтто бехьа сан! 13ХІокху шовданна йистехь лаьтташ ву со. ГІалара мехкарий богІу кхуза хи эца. 14Исхьакхана леринарг муьлха ю хьоьжуш, цхьана билгалоне сатуьйсуш Іа со. Ас эр ду йоІе: „Хьайн кхаба охьаерзаехьа, хи мер дара ас“. Нагахь цо: „Мала ахь, ас хьан эмкалшна а лур ду хи“, – алахь, суна хуур ду, иза цунна леринарг юйла а, Хьо сан элах къинхетам беш вуйла а».
15Цуьнан къамел чекх ца даьллера, ИбрахІиман вешин Нахьиран а, цуьнан зудчун Малкин а кІентан Бетаалан йоІ Ребикха, белш тІе йиллина кхаба а яхьаш, шовданна тІе еача. 16Иза, чІогІа хаза а йолуш, боьрша стаг шех кхетаза йоІстаг яра. Шовда долчу чу а йоьссина, шен кхаба хьала а юьзна, юхаеара иза. 17Цунна тІе а вахана, ялхочо элира: «Хьайн кхаби чуьра хи малийтахьа соьга», – аьлла.
18Ребикхас, цу сохьта шен белша тІера кхаба охьа а яьккхина, хи малийтира цуьнга: «Мала хьайна», – аьлла. 19Иза хи мелла ваьлча, йоІа элира: «Ас тоъал хьан эмкалшна а малор ду хи». 20Шен кхаби чуьра дерриг а хи эмкалшна дІа а доьттина, юха, едда яхана, кхин а хи а деана, массо а эмкална хи малийра цо. 21Ялхо, вист а ца хуьлуш, хьоьжура цуьнга, шен доІина Везачу Эло жоп а делла, ша арабаьккхина некъ кхочушхиллий хаа лууш.
22Эмкалш хи мелла евлча, цо Ребикхина ах шекхал йолу, мерах юллу дашо чІуг а, куьйгех буллу йозаллина итт шекхал болу дашо ши хІоз а белира. 23Юха цо йоІе хаьттира: «Хьо хьенан ю? Хьан ден хІусамехь тхуна буьйса яккха меттиг хир ярий?» – аьлла.
24«Малкас Нахьирна винчу Бетаалан йоІ ю со», – аьлла, жоп делира Ребикхас. 25Юха тІетуьйхира: «Хьан эмкалшна ча а ду тхоьгахь, шуна буьйса яккха меттиг а хир ю».
26Везачу Элана хастам беш, лохха охьатаьІира ялхо. 27Цо элира: «Хастам бу Везачу Элана, сан элан ИбрахІиман Далла, цуьнца тешаме а, дика а волу. Цо валийна со сан элан доьзалера йолчу йоІана тІе».
28Сихха дІа а яхана, Ребикхас шен цІахь болчаьрга дийцира хиллачух лаьцна. 29-30Ребикхин Лабан цІе йолуш ваша вара. ЙоьІан дешнаш а хезна, цуьнан карахь чІуг а, ши хІоз а гина, араиккхина, шовда долчу дІахьаьдира иза. И стаг шен эмкалшна уллохь гІу йолчохь лаьтташ вара.
31Лабана элира: «Марша вогІийла тхо долчу, Везачу Эло декъалвинарг! Хьо хІунда лаьтта кхузахь, арахь? Ас хьуна чоь а, хьан эмкалшна меттиг а кечйина».
32ИбрахІиман ялхо цІа чу велира. Лабана гІо дира цунна эмкалш дІаІалашъеш, царна ча а, баа хІоъ а белира. Ялхочунна а, цуьнца болчу нахана а когаш била хи а делира цо. 33Цул тІаьхьа Лабана царна яа хІума елира, амма ялхочо ца йиира: «Ас юур яц айса деанарг дІадийццалц», – аьлла.
«Дийцахьа», – элира Лабана.
34«Со ИбрахІиман ялхо ву, – элира ялхочо. – 35Везачу Эло массо а хІуманна тІехь декъалвина ву сан эла, цундела иза хьалдолу стаг а хилла дІахІоьттина. Везачу Эло ИбрахІимна дуккха а жа а, бежанаш а, деши а, дети а, ялхой а, гІарбашаш а, эмкалш а, варраш а елла. 36Сан элан зудчо Сарата, ханна йоккха йоллушехь, кІант вира. Шен долахь мел дерг оцу кІантана дІаделла сан эло. 37Цо соьга чІагІо яйтира: „Сан кІанте канаІанхо ма ялаяйталахь. Суна ца лаьа цо канаІанхочун йоІ яло, вай царна юккъехь Іаш делахь а. 38ЧІагІо е суна, сан ден махка, сан доьзална тІе а вахана, сан кІантана айхьа зуда хоржур ю алий“.
39Ас элира цуьнга: „Цу зудчунна соьца схьаян ца лаа а мега“, – аьлла.
40Амма эло соьга элира: „Со Шена хьалха лелачу Везачу Эло Шен малик доуьйтур ду хьан аьтто бан, тІаккха сан кІантана сан ден гергарчу нахана юкъара зуда карор ю хьуна. 41Сан ден гергара нах болчу хьо веача, сан кІантана зуда яла уьш реза ца хилахь, айхьа йинчу чІагІонах паргІат а хир ву хьо“.
42Тахана цу шовданна тІе а веана, ас элира: „Веза Эла, сан элан ИбрахІиман Дела, ас арабаьккхина некъ кхочушхилийтахьара Ахь. 43Со, шовданна улло а хІоьттина, лаьттар ву. Хи дан йоІ еача, ас эр ду: ‘Соьга хьайн кхаби чуьра хи малийтахьа’, – аьлла. 44Соьга: ‘Мала ахь, ас хьан эмкалшна а лур ду хи’, – аьлла, жоп делла йоІ Везачу Эло сан элан кІантана хаьржина зуда хилийталахь“.
45Со доІа дина валале шовданна тІе хи дан еара Ребикха. Цуьнан белша тІехь кхаба яра. Цо, шовда долчу чу а йоьссина, хи схьаийцира. Ас цуьнга хи дийхира. 46Сиха, кхаба охьа а яьккхина, цо суна хи делира, юха элира: „Мала ахь, ас хьан эмкалшна а лур ду хи“.
Ас хи мелира, цо сан эмкалшна а малийра хи. 47Ас цуьнга хаьттира: „Хьо хьенан ю?“
Цо жоп делира: „Малкас Нахьирна винчу Бетаалан йоІ ю со“.
ТІаккха ас цунна мерах чІуг а оьллира, пхьаьрсаш тІе ши хІоз а боьллира. 48Юха, корта охьа а таІийна, Везачу Элана, сайн элан ИбрахІиман Далла, хастам бира ас. Цо нийсачу новкъа кхуза схьавалийна со, сан элан вешин кІентан йоІ сан элан кІантана ялорхьама.
49Ткъа хІинца алийша соьга, сан элах къинхетам а бина, цуьнца нийсо а лелийна, шайн йоІ схьаяла реза хир дуй шу? Алийша, суна дан дезарг хаийтархьама».
50ТІаккха Лабана а, Бетаала а элира: «Тхуна го и гІуллакх Везачу Элера хилар, цундела оха хІун эр ду цунна дуьхьал? 51ХІара Ребикха ю хьуна, иза, схьа а эций, дІайига. Хьан элан кІанте маре гІор иза, Везачу Элана лууш ма-хиллара».
52И дешнаш хезча, ИбрахІиман ялхо лаьтта охьакхаччалц Везачу Элана охьатаьІира. 53Цо Ребикхина ша деана совгІаташ: хаза духарш, дашо а, дато а хІуманаш дІаелира. Иштта цуьнан нанна а, вешина а совгІаташ делира. 54Цул тІаьхьа ялхо а, цуьнца болу нах а дууш а, молуш а Іийна, цигахь буьйса йоккхуш севцира.
ШолгІачу дийнахь Іуьйранна хьалххе хьала а гІевттина, цара элира: «ХІинца тхайн эла волчу дІадаха деза тхо».
55Ребикхин нанас а, вашас а элира: «Ребикха иттех дийнахь тхоьца йита, тІаккха дІагІор шу».
56Амма ялхочо элира: «Со сеца ма вейша. Везачу Элана сан некъ кхочушхила лиъна, сайн эла волчу дІавахийтийша со».
57Цара элира: «Ребикхе схьа а кхайкхина, цунна хІун лаьа хоттур вай».
58Ребикхе, схьа а кхайкхина, хаьттира цара: «Хьуна хІокху стагаца хІинцца дІаяха лаьий?»
«ХІаъ, лаьа», – аьлла, жоп делира цо.
59Цара ИбрахІиман ялхочуьнца а, цуьнан нахаца а дІаяха пурба делира шайн йишина Ребикхина. Цуьнца цхьаьна иза кхаьбна йолу ялхо а яхара. 60Ребикха дІайоьдуш цуьнга элира:
«Тхан йиша, эзарнаш а, эзарнаш а адамаш схьадовлийла хьох, хьан тІаьхьенаша шайн мостагІийн гІаланаш схьайохийла!»
61Ребикха а, цуьнан ялхой а, эмкалш тІе а хевшина, ИбрахІиман ялхочунна тІаьхьа дІабахара. Ребикха схьа а эцна, юханехьа новкъавелира ялхо.
62Цу хенахь Беар-лахьай-рои цІе йолчу меттера дІа а вахана, НегІабехь Іаш вара Исхьакх. 63Цкъа сарахь, ойла а еш, волавала аравелира Исхьакх. Корта хьалаайича, цунна геннахь йогІу эмкалш гира. 64ДІахьаьжча, Исхьакх а гина, эмкал тІера чуиккхира Ребикха. 65Цо ялхочуьнга хаьттира: «Аренгахула вайна дуьхьалвогІу жима стаг мила ву?»
«Иза сан элан кІант ву», – жоп делира ялхочо. Ребикхас, шен кортали схьа а эцна, юьхь къайлаяьккхира.
66Ялхочо дерриге а ша диначух лаьцна Исхьакхана дийцира. 67Исхьакха шен ненан четар кІел дІайигира Ребикха. Цунах Исхьакхан зуда хилира. Исхьакхана иза чІогІа езаелира, шен еллачу ненах болу сингаттам а байбелира цунна.

 

ИбрахІим кхалхар

 

(1 Шерашкахь 1:32,33)

 

25

 

1ИбрахІима шолгІа а зуда ялийра. Цу зудчун цІе Къитурат яра. 2Къитурата винера Зимран а, Якхешан а, Медан а, Мадани а, Ишбакх а, Шуахь а. 3Якхешан Шебин а, Дадданан а да вара. Дадданах схьабевллера ашурхой а, летушхой а, леумхой а. 4Іейпа, Іайпар, Хьанах, АвидаІ, ЭлдаІа цІераш а йолуш, кІентий бара Маданин. И берриге а кІентий ИбрахІимах а, Къитуратах а схьабевлла бара.
5Шен долахь дерг дерриге а ИбрахІима Исхьакхана дитира. 6Ткъа шен гІарбашаша бинчу кІенташна совгІаташ а делла, Исхьакхах уьш дІа а къастийна, малхбалехьа дІахьовсийра ИбрахІима.
7ИбрахІим бІе кхузткъе пхийтта шарахь вехира. 8Эххар а иза кхелхира. Дуьнен чохь дуккха а хан яьккхина, дика а ваьхна, кхелхинчул тІаьхьа шен дайх дІакхийтира иза. 9КІенташа Исхьакха а, ИсмаьІала а Мамари олучу меттигна уллохь, Махпела цІе йолчу хьеха чохь, ЦІохьаран кІентан, хьетахо волчу Іепронан, лаьтта тІехь дІавоьллира иза. 10ИбрахІима хьетахошкара эцна латта а, хьех а яра иза. Шен зудчунна Саратна уллохь дІавоьллира ИбрахІим. 11ИбрахІим кхелхинчул тІаьхьа Дала Исхьакх декъалвира. Беар-лахьай-рои цІе йолчу меттехь Іаш вара Исхьакх.

 

ИсмаьІалан кІентий

 

(1 Шерашкахь 1:28-31)

 

12Саратан ялхочо, мисархочо ХІажара ИбрахІимна винчу кІентан ИсмаьІалан тІаьхье хІара ю. 13Иштта ю церан цІераш: дуьххьара винарг Набуяти, цул тІаьхьа Къедар, Адбаал, Мибасам, 14МишмаІ, Дума, Маси, 15Хьадид, Тейма, Етар, Напуши, Къедима. 16Уьш ИсмаьІалан кІентийн цІераш ю. Шийтта тайпанан баьччанийн а, уьш баьхначу меттигийн а цІераш а ю уьш. 17Цхьа бІе ткъе вуьрхІитта шарахь а ваьхна, кхелхина ИсмаьІал шен дайх дІакхийтира. 18Цуьнан тІаьхьенаш Хьавил-лаьтта тІера Шур-гІалина тІекхаччалц ехаш яра. Мисар-мехкан дозанца йолу Шур-гІала Ашур-махка боьдучу новкъахь лаьттара. Шайн вежаршца бертахь а боцуш, бехаш бара уьш.

 

Якъуб а, Іесав а

 

19ХІара ду Исхьакхан тІаьхьенах хилларг. ИбрахІиман кІант вара Исхьакх. 20Исхьакхан шовзткъа шо кхаьчча, цо Падан-Арама цІе йолчу меттера Ребикха ялийра. Иза арамхо волчу Бетаалан йоІ а, арамхочун Лабанан йиша а яра. 21Исхьакхан зуда бер ца хуьлуш яра. Амма Исхьакха Везачу Эле шен зудчух лаьцна дехча, Везачу Эло цуьнан доІина жоп а делла, Ребикха доьзалхочух хилира. 22Цуьнан кийрара бераш кест-кеста тохалора. Везачу Эле, доІа а дина, хаьттира Ребикхас: «ХІара хІун ду соьца хуьлуш дерг?» – аьлла.
23Везачу Эло жоп делира цунна:
«Ши тукхам ду хьан кийрахь,
ши халкъ схьадер ду хьох,
амма и шиъ декъалур ду.
Цхьаъ вукхул онда хир ду,
воккхаха верг жимаха волчунна гІуллакх деш хир ву».
24Хан тІекхаьчча, Ребикхас шала ши кІант вира. 25Дуьххьарлераниг цІиэн вара, дерриг а дегІа тІехь чоьш а долуш. Цуьнан цІе Іесав тиллира (иза «чоьшдерг» бохучух тера ду). 26ШолгІаниг дуьнен чу волуш, Іесаван кІажа а лаьцна схьавелира. Цундела цуьнан цІе Якъуб тиллира (и ду «КІажалоцург» бохург). И шиъ винчу хенахь Исхьакхан кхузткъа шо дара.
27КІентий баккхий хилира. Говза таллархо волчу Іесаван аренашкахь хан йоккхуш самукъадолура. Якъуб тийна, таьІна стаг вара, дукхаха йолу хан шен четара кІелахь йоккхура цо. 28Исхьакхана Іесав дукха везара, хІунда аьлча Іесава дахьаш долу экханан жижиг тайнера цунна. Ткъа Ребикхина Якъуб дукхавезара. 29Цкъа кІадвелла, мацалла гІора а доцуш, талла ваханчуьра цІа веара Іесав. Якъуб цу хенахь кхоьш кхехкош вара. 30Іесава элира Якъубе: «Со мацалла гІелвелла ву, и цІен кхоьш лохьа суна». (Цундела аьлла Іесавах «Эдом», ткъа иза «цІениг» бохург ду.)
31Амма Якъуба элира: «Делахь, суна дуьххьара дуьнен чу ваьллачун бакъо схьало».
32«Со мацалла леш ву, нагахь со лахь, ас хІун до сайн хьалха дуьнен чу ваьллачун бакъонах?», – элира Іесава.
33Якъуба элира: «Цкъа хьалха дуй баа».
Якъубана дуй а биъна, шен хьалха дуьнен чу ваьллачун бакъо йоьхкира Іесава. 34ТІаккха Якъуба Іесавана кхоьх йина яа хІума а, бепиг а делира. Іесав, яа а йиъна, мала а мелла, дІавахара. Иштта атта шен хьалха дуьнен чу ваьллачун бакъо дІаелира цо.

 

26

 

Исхьакх а, Абу-Малик а

 

1ИбрахІим дийна волчу хенахь хилларг санна, мацалла хІоьттира цу махкахь. Исхьакх ГІарар-гІала пІелаштамхойн паччахьна Абу-Маликана тІе вахара.
2Везачу Эло элира Исхьакхе: «Мисар-махка ма гІо, Ас хьайга Іе аьллачу лаьтта тІехь Іе. 3Цу лаьтта тІехь Іе, Со хьоьца хир ву, Ас хьо декъалвийр ву. Хьуна а, хьан тІаьхьенна а дІалур ду Ас дерриге а хІара латтанаш. Хьан дена ИбрахІимна Айса йина чІагІо кхочуш а йийр ю. 4Хьан тІаьхье дебор ю Ас, стигалара седарчий санна. Хьуна а, хьан тІаьхьенна а дІалур ду Ас дерриге а хІара латтанаш. Хьан тІаьхьенехула дуьнен чуьра массо а халкъаш декъала хир ду. 5Ас иза дийр ду хьан ден ИбрахІиман дуьхьа, хІунда аьлча иза вара Ас аьлларг деш а, Сан хьехамаш а, весеташ а, омранаш а кхочушдеш а».
6Исхьакх ГІарар-гІалахь ваха хиира. 7Цуьнан зуда Ребикха хаза яра. Цигара божарий цунах лаьцна Исхьакхе хетта буьйлабелча, цо элира: «Иза сан йиша ю». Ребикха шайна йитархьама цара ша верна кхоьрура Исхьакх. 8Дуккха а хан яьллера Исхьакх цигахь Іаш волу. Цкъа корехула чухьаьжначу Абу-Маликана гира Исхьакха шен зуда Ребикха хьоьстуш.
9Исхьакх тІе а кхайкхина, Абу-Малика элира: «Иза хьан зуда ю, тхоьга йиша ю хІунда аьлла ахь?»
Исхьакха жоп делира: «Со кхоьрура цуьнан дуьхьа ахь со верна».
10«И хІун ду ахь тхуна динарг? – хаьттира Абу-Малика. – Масала, тхох цхьаъ хьан зудчух кхеттехь, тхо бехке хуьлуьйтур ма дара ахь». 11Абу-Малика шен халкъе омра дира: «ХІокху стагах а, кхуьнан зудчух а куьг Іоьттинарг къинхетам боцуш вуьйр ву», – аьлла.
12Исхьакха, цу лаьтта тІехь къа а хьегна, дІадийначул бІозза сов ялта гулдира цу шарахь, хІунда аьлча Везачу Эло декъалвина вара иза. 13Цуьнан дуккха а хьал вовшахкхийтира. Бахам тІаьхь-тІаьхьа алсамболуш, иза чІогІа вехаш стаг хилира. 14Цуьнан дуккха а даьхни а, ялхой а бара, цундела пІелаштамхой хьоьгура цунах. 15Хьалха ИбрахІима шен ялхошца яьхна ерриг а гІунаш, тІе латта а хьоькхуш, дІаюкъура цара.
16Абу-Малика элира Исхьакхе: «Тхо долчуьра дІагІо, хІунда аьлча тхол дуккха а нуьцкъала хилла дІахІоьттина хьо». 17Цигара дІа а вахана, ГІарар-гІала лаьттачу тогІи чохь шен четарш а хІиттийна, ваха хиира Исхьакх. 18Дуккха а шераш хьалха ИбрахІима алссам гІунаш яьхнера, амма иза веллачул тІаьхьа пІелаштамхоша дІаюькънера уьш, тІе латта а тесна. Исхьакха, уьш схьа а яьстина, шен дас хьалха яьхна цІераш техкира царна. 19Исхьакхан ялхоша тогІи чохь а яьккхира гІу, цу чуьра арадолуш жима татол дара. 20Амма ГІарар-арахь даьхни дажочу Іуша Исхьакхан ялхошца къевсира: «ХІара хи тхан ду», – аьлла. Цундела Исхьакха Іейсекх (иза «къовсар» бохург ду) аьлла, цІе тиллира цу гІунах, хІунда аьлча цара къийсинера цу меттехь. 21Цул тІаьхьа Исхьакхан ялхоша кхин цхьа гІу яьккхира, амма оццу Іуша цунна тІехула а къовсам баьккхира. ТІаккха Исхьакха цу гІунан цІе Ситна (иза «мостагІалла» бохург ду) тиллира. 22Цигара дІа а вахана, кхин цхьа гІу яьккхира Исхьакха. Иза къуьйсуш цхьа а вацара, цундела Рехьабат (иза «паргІат» бохург ду) аьлла, цІе тиллира цунна Исхьакха. Цо элира: «Эххар а Везачу Эло вайна меттиган паргІато елла, цундела вай цу лаьтта тІехь дебар ду».
23ТІаккха цигара а Беар-ШабаІе дІавахара Исхьакх. 24Цу буссехь дуьхьал хІоьттинчу Везачу Эло цуьнга элира: «Со хьан ден ИбрахІиман Дела ву. Цхьана а хІуманах ма кхера, хІунда аьлча Со хьоьца ву. Ас хьо декъалвийр ву, хьо дебош, хьан тІаьхье дукха хуьлуьйтур ю. Сайн ялхочун ИбрахІиман дуьхьа дийр ду Ас иза».
25Цигахь сагІа доккху меттиг а кечйина, Везачу Эле кхайкхира Исхьакх. Шен четарш хІиттийра цо цигахь, ткъа цуьнан ялхоша гІу яьккхира.
26ТІаккха Исхьакх волчу ГІарар-гІалара Абу-Малик веара, шеца шен хьехамча Ахьузат а, тІеман хьаькам Пихал а валош. 27«Шу хІунда даьхкина? – аьлла, хаьттира Исхьакха. – Хьалха-м мостагІалла ма дара шун соьца, со шайн махкара ара ма ваьккхира аша?»
28«ХІинца тхуна билггала го Веза Эла хьоьца хилар, – элира цара. – Тхуна хьоьца бартбан лаьа. Ахь тхуна дуй баа беза, 29тхуна вон болх бийр бац аьлла, хІунда аьлча оха хьуна а ца дира цхьа а вониг. Оха хьо маьрша дІахийцира. ХІинца тхуна го Везачу Эло хьо декъалвина хилар».
30Исхьакха той а хІоттийна, массара а яа а йиира, мала а мелира. 31Ткъа Іуьйранна хьалххе цара вовшашна дуй биира, цул тІаьхьа Исхьакха хьеший новкъа бехира. Уьш и волчуьра маьрша дІабахара.
32Цу дийнахь схьабаьхкинчу ялхоша Исхьакхе элира, шаьш яьккхинчу гІуна чохь хи карийна шайна аьлла. 33Исхьакха цу гІунан цІе ШабаІ (иза «дуй» бохург ду) тиллира, ткъа гІалех хІинца а олу Беар-ШабаІ.

 

Іесаван зударий

 

34Шен шовзткъа шо кхаьчча, Іесава хьетахойн ши зуда ялийра: Беарин йоІ ЯхІудит а, Эйлонан йоІ Басамат а. 35Цу захалонаша Исхьакхан а, Ребикхин а дегнаш тІехь сингаттам латтабора.

 

27

 

Якъуба Исхьакхе ша декъалвойту

 

1Исхьакх къанвеллера, цуьнан бІаьрса дикка телхинера. Цкъа шен воккхаха волу кІант Іесав схьа а кхайкхина, цо элира: «КІант!»
«ХІун боху ахь?» – жоп делира Іесава.
2Исхьакха элира: «Со къена ву, кестта вала мега. 3Хьайн секхаІад а, пхерчий а схьа а эций, ара а валий, суна экхан жижиг да. 4Суна дукхаеза яа хІума а кечъяй, соьга яийта, тІаккха ас декъалвийр ву хьо, со валале».
5Ребикхина хезира Исхьакха шен кІанте Іесаве дина къамел. Іесав талла вахара. 6Ребикхас элира шен кІанте Якъубе: «Суна хезира, хьан дас Іесаве къамел деш. 7Цо элира цуьнга: „Экхан жижиг а дай, суна яа хІума кечъе, иза йиинчул тІаьхьа Везачу Элана хьалха ас декъалвийр ву хьо, со валале“. 8ХІинца, сан кІант, ла а догІий, ас бохург де: 9вай гезарий лелочу метте а гІой, ши буьхьиг я суна. Ас хьан дена хазахеташ йолу яа хІума кечйийр ю. 10Ахь иза хьайн дена дІахьур ю, тІаккха цо хьо декъалвийр ву, ша валале».
11Амма Якъуба элира Ребикхе: «Сан ваша Іесав дегІа тІехь чо болуш ву, ткъа со вац. 12Нагахь дас сох куьг Іоттахь, цунна хуур ду со Іесав воций, тІаккха декъалваран меттана аса сайна неІалт кхайкхадойтур ду иза леван гІортарна».
13Ребикхас цуьнга элира: «Нагахь иштта хилахь, ас неІалт сайна тІеоьцур ду. Ас хьайга ма-бохху де, вало, схьая буьхьигаш».
14Якъуба, вахана, ши буьхьиг еара шен нанна, ткъа Ребикхас, Исхьакхана езаш ма-хиллара, яа хІума кечйира. 15Шен воккхаха волчу кІанта Іесава лелош долу, цІа чохь долчух тоьлла долу духар, схьа а эцна, жимаха волчу Якъубе тІедохийтира нанас. 16Юха буьхьигийн кхекхий Якъубан куьйгех а, логах а дІахьарчийра цо. 17Цул тІаьхьа ша кечйина яа хІума а, бепиг а Якъубе дІаделира цо.
18Да волчу а вахана, Якъуба элира: «Дада».
Дас хаьттира: «Хьо Іесав вуй?»
19«Ву со Іесав, хьан дуьххьарлераниг, – жоп делира Якъуба. – Ахь ма-аллара, дерриг а кхочушди ас. Хьала а гІаттий, хьайна ас дийначу экхан жижиг даахьа, цул тІаьхьа со декъал а вехьа».
20Амма Исхьакха хаьттира кІанте: «Акхаро ма сиха карий хьуна?»
Якъуба жоп делира: «Везачу Эло, хьан Дала, гІо дира суна иза каро».
21ТІаккха Исхьакха элира Якъубе: «Схьавола суна тІе, ас куьг Іуттур ду хьох, сан кІант, хьо Іесав вуй хьажа». 22Якъуб цунна тІевахара, вукхо, цунах куьйгаш а хьаькхна, элира: «Якъубан санна, аз ду хьан, амма куьйгаш тІехь, Іесаван санна, чоьш ду». 23Исхьакхана Якъуб ца вевзира, хІунда аьлча цуьнан куьйгаш, Іесаван санна, тІехь чоьш долуш дара. Цо Якъуб декъалвира. 24Юха цо хаьттира: «Сан кІант Іесав вуй хьо?»
«Ву», – аьлла, жоп делира Якъуба.
25ТІаккха Исхьакха элира: «Суна экхан жижиг да, иза диинчул тІаьхьа ас декъалвийр ву хьо».
Якъуба цунна яа хІума а, чагІар а делира. Исхьакха хІума а йиира, чагІар а мелира.
26Исхьакха элира Якъубе: «КІант, схьа тІе а волий, барт баккха суна».
27Якъуба, тІе а веана, барт баьккхира дена. Іесаван бедарийн хьожа а кхетта, Исхьакха декъалвира иза:
«Везачу Эло декъалйинчу аренийн хьожа санна ю
сан кІантах йогІу хьожа.
28Везачу Эло кхачам боллуш догІанаш дохкуьйтийла
хьан латта токхе хилийта,
хьуна алссам ялта а, керла чагІар а хилийта.
29Хьуна гІуллакх деш къаьмнаш хуьлийла,
хьуна муьтІахь халкъаш хуьлийла!
Хьо хьайн вежаршна тІехь олалла деш хир ву,
уьш хьуна хьалха охьатаьІна хир бу.
Хьуна неІалт кхайкхош верг неІалт хилла хир ву,
хьо декъалвеш верг декъала хир ву».
30Исхьакха декъал а вина, Якъуб дІавахана дукха хан ялале талла ваханчуьра цІа веара Іесав. 31Шен дена дукхаезаш йолу яа хІума а кечйина, схьавеанчу Іесава элира: «Дада, хІара со ву, хьан кІант. Хьала а гІаттий, айса хьайна дийначу экхан жижиг даа, цул тІаьхьа со декъалвийр ву ахь».
32Амма Исхьакха хаьттира: «Хьо мила ву?»
«Со хьан дуьххьарлера кІант, Іесав ву», – аьлла, жоп делира Іесава.
33Синтем байначу Исхьакха хаьттира: «Ткъа мила вара, хьо вале, яа хІума а кечйина, иза яхьаш веанарг? Ас, хІума а йиъна, декъалвира иза, хІинца иза декъалвина ву».
34Ден дешнаш хезна, оьгІаз а вахана, гІаддайначу Іесаван мохь белира: «ТІаккха со а вехьа декъал, дада!»
35«Хьан вашас леви со, ван а веана, хьуна догІу декъалвар дІа а эцна!» – элира Исхьакха. 36«Лаа ма ца олу цунах Якъуб (и ду „левеш верг“ бохучух тера)! – элира Іесава. – Цо шозза леви со: цкъа соьгара дуьххьара дуьнен чу ваьллачун бакъо дІаийци, ткъа хІинца декъалвар а дІадаьккхи». Юха дега хаьттира Іесава: «Суна цхьа а тайпа декъалвар дитиний ахь?»
37«Дукха тІаьхьа ду, – жоп делира Исхьакха. – Ас Якъубана хьуна тІехь олалла дІаделла. Ас аьлла цуьнга, массо а цуьнан вежарий цуьнан ялхой хир бу. Ас декъалдира цуьнан ялта а, чагІар а. Сан кІант, хьуна дала хІумма а дац сан!»
38Амма, велха а воьлхуш, дега дехарш дора Іесава: «Дада, цхьаъ бен дац хьан декъалвар? Со а вехьа декъал, дада!»
39ТІаккха элира цуьнга Исхьакха:
«Токхе лаьтта тІехь вехар вац хьо,
тоъал догІанаш а хир дац хьуна,
40хьайн дахарехьа тур а буйнахь къийса дезар ду хьан.
Хьайн вешин ялхо хир ву хьо,
амма цунна дуьхьал а гІаьттина,
цуьнан олаллин кІелхьара вер ву хьо».

 

Якъуб Лабан волчу вадар

 

41Іесавана ца вийзира Якъуб, шен метта иза дас декъалвина хиларна. Цо сацам бира: «Сан да кестта лийр ву, тхо доьлхуш а, холчохь а хир ду, ткъа цул тІаьхьа ас сайн ваша Якъуб вуьйр ву».
42Якъуб вер Іесавана дагадеана хилар Ребикхе хаийтира. Цо, Якъубе схьа а кхайкхина, элира: «Хьан ваша Іесав ву хьо вен дагадеана. 43Сан кІант, ахь ас ма-бохху дан деза: сан ваша Лабан ву ХІаран-гІалахь Іаш, сиха иза волчу дІагІо. 44Цигахь Іе цкъачунна, хьайн ваша оьгІазваханчуьра ваставаллалц. 45Хьан вешина ахь цунна динарг дицделча, ас хьуна тІаьхьа ялхо воуьйтур ву. Со хІунда йолуш ю цхьана дийнахь шу шиннех а?»
46Ребикхас элира Исхьакхе: «Дуьне ца го суна и хьетахойн зударий бахьана долуш, нагахь Якъуба а кху махкара хьетахойх зуда ялаяхь, сан ялан бен ца деза!»

 

 

28

 

1Якъуб шена тІе а кхайкхина, иза декъалвинчул тІаьхьа цунна тІедожийра Исхьакха:
«КанаІанхойн зуда хьайна ма ялаелахь. 2Кхузара дІа а гІой, Падан-Арам олучу метте гІо, хьайн ненада Бетаал ваьхначу цІийне. Цигахь Іаш хьан ненан ваша Лабан ву. Цуьнан цхьа йоІ ялае. 3Аса нуьцкъалчу Деле доьху, Цо хьо декъал а вина, хьан дуккха а бераш хилийта бохуш. Ас доьху, хьо дуккха а халкъийн да хилийта бохуш. 4Дала хьо а, хьан бераш а декъалдойла, ИбрахІим ша декъала ма-варра. Дала ИбрахІимна делла, хьо хІинца тІевеана стаг а хилла Іаш волу латта хьан дола долийла».
5Исхьакха Падан-Араме дІахьажийра Якъуб. Иза Ребикхин ваша, арамхо Лабан волчу вахара. Лабанан а, Ребикхин а да Бетаал вара, ткъа Ребикха Якъубан а, Іесаван а нана яра. 6Іесавана хиира, шен дас Исхьакха декъал а вина, Якъуб Падан-Араме шена зуда лаха хьажийнийла а, дас Якъубана, канаІанхо ма ялае аьлла, тІедожинийла а. 7Дас-нанас бохург а дина, Якъуб Падан-Араме дІаваханийла а хиира Іесавана. 8ТІаккха кхийтира Іесав, шайн дена канаІанхойн зударий ца безийла. 9Іесаван ши зуда яра, амма ИбрахІиман кІант ИсмаьІал волчу а вахана, цуьнан йоІ, Набуятин йиша, Махьалат ялийра цо шена.

 

Бетал-гІалахь Якъубана гина гІан

 

10Якъуб, Беар-ШабаІера ара а ваьлла, ХІаран-гІала вахара. 11Новкъа воьдуш, суьйре тІе а еана, цхьана меттехь буьйса йоккхуш сецира иза. Цхьа тІулг а карийна, цу тІе корта а биллина, дІавижира иза. 12ГІенах Лаьттара стигала хьалакхаччалц болу лами а, цу тІехула хьала-охьа лелаш долу Делан маликаш а гира цунна. 13Стигалахь, цу лами тІехула лаьттачу Везачу Эло цуьнга элира: «Со Веза Эла ву, хьан деден ИбрахІиман а, ден Исхьакхан а Дела. ХІинца хьо тІехь Іуьллу латта хьуна а, хьан тІаьхьенна а лур ду Ас. 14Лаьттара ченан буьртигаш санна, дукха тІаьхьенаш хир ю хьан, уьш дІасаяьржар ю малхбалехьа а, малхбузехьа а, къилбаседехьа а, къилбехьа а. Дуьнен чуьра массо а халкъаш хьоьгахула а, хьан тІаьхьенехула а декъал хир ду. 15Со хьоьца ву, Ас Іалашвийр ву хьо, миччанхьа вахача а. ХІокху лаьтта тІе хьо юха схьа а валийна, Айса хьоьга аьлларг кхочушдаллалц, Ас хьо дІатесна вуьтур вац».
16Сама а ваьлла, Якъуба элира: «ХІокху меттехь Веза Эла билггал ву, амма суна ца хаьара Иза кхузахь вуйла». 17Якъуб кхеравелира. «Ма сийлахь меттиг ю хІара! – элира цо, – ХІара Делан цІа ду, стигалан ков ду».
18Іуьйранна хьалххе хьалагІаьттина, ша дІавуьжуш коьрта кІел биллина тІулг ирхберзийна дІахІоттийра цо. Цу тІе даьтта а доьттина, и тІулг Далла лерина битира Якъуба. 19Цу меттигах Луз олура, амма Якъуба цуьнан цІе Бетал тиллира (иза «Делан цІа» бохург ду).
20Цо дуй биира: «Нагахь Дела соьца хир велахь, со дІа а, схьа а вогІучу новкъахь Іалаш а веш, нагахь Цо суна даар а, духар а лахь, 21нагахь со могуш-маьрша сайн ден цІа юха а верзахь, Веза Эла сан Дела хир ву. 22Ас кхузахь хІара тІулг хІоттийна, цо хІара меттиг, кхузахь Дела волуш, сийлахь юйла хоуьйтур ду. Ахь сайна деллачух уьтталгІа дакъа Цунна юха а лур ду ас».

 

29

 

Якъуб Падан-Араме вогІу

 

1Цул тІаьхьа Якъуба кхидІа а бира шен некъ малхбалехьарчу къаьмнийн махка. 2Цунна шера аре гира. Цу арахь гІу яра. ГІуна гонах Іуьллуш кхо жа дара. Цу гІуна чуьра дара царна малош долу хи. ГІунан го дІакъевлина Іуьллуш боккха тІулг бара. 3Дерриг а жаш гулделча, Іуша тІулг дІа а карчабой, уьстагІашна хи маладора. Юха и тІулг ша хиллачу метте буьллура. 4Якъуба хаьттира цу Іушка: «Вежарий, шу мичара ду?»
«ХІаранера ду», – элира цара.
5«Нахьиран кІант Лабан вевзий шуна?» – аьлла, хаьттира Якъуба.
«Вевза», – жоп делира Іуша.
6«Муха Іаш ву иза?» – хаьттира Якъуба.
«Дика Іаш ву, – жоп делира Іуша. – Хьуьлла йогІуш ю цуьнан йоІ Рахьал, уьстагІий а далош».
7Якъуба элира: «ХІинца а де дехха ду, уьстагІий гулдан а хьалхе ду, хи а маладай, дІа а дигий, дажаде уьш».
8Амма Іуша элира: «Дерриг а жаш гулдаллалц собар дан деза тхан. ТІаккха, гІунан гона тІера тІулг дІа а харцийна, уьстагІашна хи малор ду оха».
9Якъуба цаьрца къамел дечу юкъана, ша дажош долу шен ден уьстагІий а далош, Іу йолу Рахьал еара уьш болчу. 10Шен ненавешин Лабанан йоІ Рахьал а, Лабанан уьстагІаш а гина, тІевахана, гІуна тІера тІулг дІа а карчийна, уьстагІашна хи малийра Якъуба. 11Юха, Рахьална барт а баьккхина, вилхира иза. 12Цо дийцира Рахьална, ша цуьнан ден доьзалера хилар а, ша Ребикхин кІант хилар а. Рахьала, едда цІа а яхана, дега дийцира цунах лаьцна. 13Шен йишин кІантах и кхаъ беача, Якъубана дуьхьалвеана, иза мара а воьллина, барт а баьккхина, шен цІа чу вигира Лабана. Якъуба дийцира Лабанна хиллачух лаьцна дерриг а. 14«Мел дика ду хьо сан цІийх а, синах а волуш!» – элира Лабана Якъубе.

 

Якъуба Леа а, Рахьал а ялайо

 

Лабан волчохь дийнна баттахь Іийра Якъуб. 15Цкъа Лабана элира Якъубе: «Маьхза ахь суна болх беш нийса дац, хьо сан гергара стаг велахь а. Алахьа, хІун ло ас хьуна?»
16Лабанан ши йоІ яра: йоккхаха йолу Леа а, жимаха йолу Рахьал а. 17Леа бІаьрса ледара долуш яра, ткъа Рахьал юьхь хаза йолуш а, дегІ куьцехь долуш а яра. 18Якъубана Рахьал езаеллера, цундела цо элира Лабане: «Ас ворхІ шарахь болх бийр бу хьуна, ахь соьга хьайн йоІ Рахьал яийтахь».
19«Кхечуьнга лучул, хьоьга иза ялар гІолехь хир ду. Со волчохь Іе хьо», – элира Лабана. 20Якъуба ворхІ шарахь болх бира Лабанна. Амма и хан масех де долуш санна бен ца хийтира цунна, хІунда аьлча Рахьале болу безам чІогІа бара цуьнан. 21ВорхІ шо хан чекхъяьлча, Якъуба элира Лабане: «Сан зуда схьало, болх бан тоьхна хан чекхъяьлла сан».
22Цигахь Іаш болу нах схьа а кхайкхина, той хІоттийра Лабана. 23Цу буссехь Якъуб волчу шен йоІ Леа йигира цо. Якъуб Леица дІавижира. 24Лабана шен ялхо Залпаъ елира Леина оьшу гІуллакх дайта. 25Іуьйранна Якъубана гира шеца ерг Леа хилар. Цо элира Лабане: «ХІара хІун ду ахьа суна динарг? Ас хьуна дуккха а болх ма бинера Рахьал сайга йоуьйтург. Со ле хІунда ви ахьа?»
26Лабана элира: «Тхо долчу махкахь жимаха йолчу йоьІан бакъо яц йоккхаха йолчул хьалха маре яха. 27Амма ловзаран кІира ахьа чекхдаккхахь, аса Рахьал а дІалур ю хьуна. Иза долайоккхург кхин а ворхІ шарахь суна болх бан беза ахьа».
28Якъуба цо ма-аллара дира: ловзаран Іадат кхочушдира, ткъа Лабана шен йоІ Рахьал дІаелира цунна. 29Шен ялхо Балхьат елира Лабана Рахьална гІуллакх дан. 30Якъуб Рахьалах кхийтира, иза Леэл чІогІа езаелира цунна. Кхин а ворхІ шарахь а Лабанна болх бира цо.

 

Якъубан кІентий

 

31Везачу Элана гора Якъубана Рахьал Леэл чІогІа езаш хилар, цундела Цо Леин бераш хилийтира, ткъа Рахьалан ца хилийтира. 32Леас кІант вира, цуьнан цІе цо Раабан тиллира (иза «сан бала гина Цунна» бохучух тера ду), хІунда аьлча цо бохура: «Везачу Элана гина аса хьоьгу бала: хІинца мукъана а со езаяла мега сан майрачунна». 33Леа юха а доьзалхочух хилира, кхин цхьа кІант вира цо. Цуьнан цІе цо ШимІа тиллира (иза «хезна» бохучух терра ду). Леас бохура: «Везачу Элана хезна, со майрачунна ца еза аьлла, цундела Цо суна кІант велла». 34Кхин цкъа а доьзалхочух а хилла, кІант вира Леас. Цо цуьнан цІе Леви тиллира (иза «цхьаьнакхета» бохург ду). Леас бохура: «ХІинца сан майра суна уллохь хир ву, ас кхо кІант ма вина цунна». 35Юха а доьзалхочух а хилла, кхин цхьа кІант вира Леас. Цуьнан цІе ЯхІуд тиллира (иза «хастам» бохург ду). Цо бохура: «ХІинца ас Везачу Элана хастам бийр бу». Цул тІаьхьа кхин бер ца хуьлуш сецира иза.

 

 

30

 

1Рахьална гора шен Якъубана дина бер ца хилар. Шен йишех Леэх хьоьгуш, цо элира Якъубе: «Со лийр ю, ахь сан бераш ца хилийтахь!»
2Якъуба элира, Рахьална оьгІаз а вахана: «Хьуна бераш ца деллачу Делан метта-м вац со?»
3ТІаккха Рахьала элира: «Сан ялхочуьнца Балхьатца дІавижа. Нагахь санна цо суна бер дахь, сан а цуьнгахула доьзал хир бу».
4Рахьала шен ялхо Балхьат елира Якъубана, цунах зуда яйта. Якъуб цуьнца дІавижира. 5Доьзалхочух а хилла, Якъубана кІант вира Балхьата. 6«Сан доІанаш а хезна, Дала со бакъйина, – элира Рахьала. – Цо суна кІант велла». Цо кІентан цІе Дан тиллира (иза «бакъвина» бохург ду). 7Юха доьзалхочух хиллачу Рахьалан ялхочо Балхьата шолгІа кІант вира Якъубана. 8«Дала бахьана а хІоттийна, сайн йишица къовса а елла, толам баьккхи ас», – элира Рахьала. Цу кІентан цІе Наптал тиллира цо (иза «къийсам» бохург ду).
9Шен кхин бер ца хуьлий хиинчу Леас Якъубана шен ялхо Залпаъ елира, цунах зуда яйта. 10Леин ялхочо Залпаа Якъубана кІант вира. 11«Сан аьтто хилла», – элира Леас. Цо кІентан цІе Гада (иза «аьтто» бохург ду) тиллира. 12Леин ялхочо Залпаа Якъубана кхин цхьа кІант а вира. 13Леас элира: «Со ирс долуш ю! ХІинца массо а зударша со ирс долуш ю эр ду!» Цу кІентан цІе Ашар тиллира цо (иза «ирс» бохург ду).
14КІа хьокхучу хенахь арахула вогІучу Раабанна дудаъ[14] цІе йолу орамаш карийра. Цо уьш шен нанна Леина схьадеара. Рахьала элира Леига: «Хьан кІанта деана дудаъ-орамаш лохьа суна жимма».
15«Ахь майра а ваьккхина соьгара, – элира Леас, – хІинца сан кІанта деана дудаъ-орамаш а деза хьуна?»
Амма Рахьала жоп делира: «Нагахь хьайн кІанта деана орамаш ахь суна лахь, тховссехь Якъубца дІайижа мегар ду хьуна», – аьлла.
16Сарахь Якъуб арара цІа вогІуш, Леа цунна дуьхьал елира. «Тховса хьо соьца дІавуьжур ву, – элира цо. – Ас сайн кІентан дудаъ-орамаш делла хьох». Цу буса Якъуб Леица дІавижира. 17ТІаккха Леин доІанаш а хезна, Дала юха а доьзалхочух хилийтира иза. Цо Якъубана пхоьалгІа кІант вира. 18Леас элира: «Ас сайн майрачунна ялхо яларна Дала совгІат дина суна». Цо кІентан цІе Иссархан тиллира (иза «совгІат ду» бохург ду). 19Юха а доьзалхочух а хилла, Якъубана ялхалгІа кІант вира Леас. 20«Дала тамашийна похІма делла суна, – бохура Леас. – ХІинца Якъуба со, билггала, лорур ю, хІунда аьлча ас ялх кІант вина цунна». Цо кІентан цІе Забул тиллира (иза «ларам» бохучух тера ду). 21Цул тІаьхьа Леас йоІ йира, цуьнан цІе цо Дина тиллира.
22Рахьал дагахь а йолуш, цуьнан доІина жоп а делла, бер хилийта аьтто бира Дала. 23Доьзалхочух а хилла, кІант вира Рахьала. Цо бохура: «Дала хІара эхь дІадаьккхи суна тІера». 24Цо кІентан цІе Юсуп тиллира (иза «алсамдалийта» бохург ду). «Везачу Эло кхин а лойла суна кІант», – бохура цо.

 

Якъубан даьхни алсамдолу

 

25Юсуп винчул тІаьхьа Якъуба элира Лабане: «ДІавахийтахь со, сайн махка гІур вара со. 26Ас хьуна болх бина болу сан зударий а, бераш а схьалохьа, тІаккха со дІагІур ву. Хьуна ма-хаъара, ас хьуна гІуллакх дика дина».
27«Нагахь хьо суна резавелахь, ма гІохьа дІа, кхузахь Іехьа, – жоп делира цунна Лабана. – Пал тесча, суна хиина, хьо бахьана долуш со Везачу Эло декъалвина хилар. 28Алахьа соьга хьайн мах, ас дІалур бу хьуна».
29Якъуба элира: «Хьуна хаьа, ас хьуна болх дика бина: ас Іалашдар бахьана долуш хьан даьхни дика хилла. 30Со хьо волчу веанчу хенахь хьан хьал дукха дацара, ткъа хІинца хьан иза дуккха а ду. Со варца Везачу Эло декъалвина хьо. ХІинца сайна оьшург дан лаьа суна. Цкъа мацца дина а сайн цІийнан гІуллакх ца дича волий со?»
31«ХІун ло ас хьуна?» – хаьттира Лабана.
Амма Якъуба элира: «Суна хІумма а дала ца оьшу. Ас бохург дан лаахь, соьга кхидІа а хьайн уьстагІий дажадайта. 32Пурба ло суна, тахана хьайн жашкахула чекх а ваьлла, дерриг а махарчий йолу а, къорза а уьстагІий схьаэца, ткъа иштта массо а Іаьржа Іахар а, махарчий йолу а, къорза а гезарий схьаэца а. Иза суна белла мах хир бу. 33ТІейогІучу хенахь хьуна атта хир ду со зен: сан жашка хьажа веача, махарчий йоцу я томмагІаш доцу бож хилахь я Іаьржа боцу Іахар хилахь, хьуна хуур ду, ас иза хьайн лачкъинийла».
34Лабана жоп делира: «Со реза ву, ахьа ма-бохху дийр ду вай».
35Амма оццу дийнахь Лабана массо а къорза а, махарчий йолу а гезарий а, Іаьржа Іахарий а дІа а лачкъийна, шен кІенташка уьш ларде элира. 36Кхаа дийнахь новкъа дІа а бахана, къорза даьхни кхечу метте дІалаьллира кІенташа. Ткъа Якъуб важа даьхни дажош висира. 37ТІаккха Якъуба, толлан а, бІаран а, хьехан а дитташ тІера гаьннаш а даьхна, цхьацца йолчу меттера царна тІера чкъор дІадаьккхира. Гаьннаш тІехь кІайн махарчий йисира. 38Цо и гаьннаш бежанаша хи молучу массо а меттехь охьадохкура. Хи мала деана даьхни циггахь вовшахкхетара. 39Цу гаьннаш хьалха бежалошца цхьаьнакхеттачу гезарша махарчий йолу а, къорза а, томмагІаш долу а дохкана лора. 40И дохкана юьстах а даьккхина, цо важа долу даьхни цхьаьнакхетачу хенахь Лабанан къорза а, Іаьржа а даьхни долчу дІадерзадора. Иштта цуьнан хилира шен даьхни. Лабанан даьхнех дІа а къастийна, уьш юьстахо латтадора Якъуба. 41ХІоразза а жена юкъахь онда даьхни оре деача, цунна хьалха хи молучу нойш чу гаьннаш дохкура Якъуба. Цу гаьннаш хьалха вовшахъэр хуьлура даьхнин. 42Ткъа даьхни гІийла хилча, цунна хьалха гаьннаш ца дохкура цо. ГІийла дохкана Лабанна дуьсура, ткъа онданиг Якъубана хуьлура.
43ЧІогІа хьалдолуш хилира Якъуб, цуьнан даккхий жаш а, дуккха а гІарбашаш а, ялхой а, эмкалш а, варраш а яра.

 

31

 

Якъуб Лабан волчуьра воду

 

1Якъубана хезира Лабанан кІенташа олуш: «Вайн ден долахь дерг дІа а эцна, шена бахам гулбина Якъуба».
2Цул тІаьхьа Якъуба тидам бира Лабан шеца хьалха санна ца хилар. 3Везачу Эло элира Якъубе: «Хьайн дайн лаьтта тІе, хьайн гергарнаш болчу юхаверза. Со хьоьца хир ву».
4Якъуба Рахьале а, Леига а алийтира, шен жаш долчу араяла аьлла. 5Цо элира цаьрга: «Суна го шун да хьалха санна сайца ца хилар, амма сан ден Дела соьца ву. 6Шуна хаьа, ас сайн ницкъ ма-кхоччу шун дена болх бинийла, 7амма цо левора со, иттазза суна бала беза мах хуьйцуш. Делахь а, Дала Іалашвора со цо лелочу вочу хІуманех. 8Нагахь Лабана: „Хьуна луш болу мах къорза даьхни хир ду“, – аьлча, дерриг а дохкана къорза хуьлура, ткъа нагахь цо: „Хьан мах махарчий йолу даьхни хир ду“, – аьлча, дерриг а дохкана махарчий йолуш хуьлура. 9Иштта Дала шун дегара даьхни, схьа а даьккхина, суна схьаделира.
10Цкъа даьхни вовшахкхетачу хенахь суна гІан гира: гезарий оре лаьцна бежалой къорза а, махарчий я томмагІаш долуш а яра. 11Делан малико элира соьга гІенах: „Якъуб“. Ас жоп делира: „Со кхузахь ву“, – аьлла. 12Цо элира: „ДІахьажал: гезаршца цхьаьнакхетта ерриг а бежалой къорза а, махарчий я томмагІаш долуш а ю, хІунда аьлча Суна гина Лабана хьуна бина тешнабехк. 13Со Беталахь хьуна дуьхьал хІоьттина волу Дела ву, ахьа тІулга тІе даьтта а доьттина, Суна чІагІо йинчу меттигехь. ХІара латта Іадда а дитий, хьо винчу махка сиха дІагІо“».
14Рахьала а, Леас а элира: «Тхан ден бахамехь тхуна дакъа дан а дуй? 15Гуш дац цунна тхо хийра хетар? Тхо дохка а доьхкина, тхох даьккхинарг дайина ваьлла иза. 16Дала тхан дегара схьабаьккхина бахам вайн а, вайн берийн а бу, цундела Дала хьайга ма-бохху де ахь».
17Бераш а, зударий а эмкалш тІе а ховшийна, 18дерриг а даьхни хьалха а лаьллина, Падан-Арамехь вовшахтоьхна бахам схьа а эцна, шен да Исхьакх волчу, КанаІан-махка дІаваха новкъа велира Якъуб.
19Лабан уьстагІий ларга вахача, Рахьала цуьнан цІахь болу цІуш лачкъийра. 20Якъуба левира арамхо Лабан, ша дІавоьдий а ца хаийтина. 21Иза ведира, шен долахь дерг схьа а эцна. Эпрат-хил дехьа а ваьлла, ГалІад-лам болчухьа дІавахара иза.

 

Лабан Якъубана тІаьхьаволу

 

22КхозлагІчу дийнахь Лабане хаийтира, Якъуб ведда аьлла. 23Шеца гергара нах а эцна, Якъубана тІаьхьавелира иза. ВорхІ де даьлча, ГалІад-лома тІехь иза цунна тІекхечира. 24ГІенах веанчу Дала арамхочуьнга Лабане элира: «Ларлолахь, айхьа Якъубе олург, ойла а еш, алалахь». 25Лабан Якъубана тІаьхьакхиира. ГалІад-ломахь шен четарш дІахІиттийнера Якъуба, Лабан а сецира цигахь шен гергарчу нахаца. 26Лабана элира Якъубе: «И хІун ду ахь динарг? Со ле а вина, сан йоІарий, йийсархой санна, дІа ма биги ахь. 27Хьо хІунда ведда къайлаха? Соьга хІунда ца элира ахь? Ас самукъанечу эшаршца, вотанашца, дечиг-пондаршца новкъа воккхур ма вара хьо. 28ДІасакъаьсташ, йоІаршна а, церан берашна а барт баккха аьтто а ца хилийти ахь. Ойла ца еш дина ахь и хІума. 29Сан ницкъ бара хьуна вон болх бан, амма сийсара буьйсанна хьан ден Дала аьлла соьга: „Ларлолахь, айхьа Якъубе олург, ойла а еш, алалахь“. 30Хьо хьайн ден цІа кхача сихвелла дела дІавахана хуьлуьйтур вай, амма сан цІуш хІунда лачкъийна ахь?»
31Якъуба жоп делира Лабанна: «Со ведира, хІунда аьлча со кхоьрура, ахь нуьцкъала хьайн йоІарий сайгара дІабахарна. 32Нагахь хьуна кхузахь цхьаьнгахь хьайн цІуш карабахь, иза вехар вац. Хьайн гергарчу нахана а гуш хьажа, хьан долахь йолу хІума юй соьгахь. Нагахь елахь, юханехьа дІаэца». Якъубана ца хаьара Рахьала цІуш лачкъийнийла. 33Якъубан а, Леин а, шина ялхочун а четарш кІелахь Лабанна хІумма а ца карийра. Юха Рахьалан четар кІел веара иза. 34Рахьал, цІуш эмкалан нуьйра кІел дІа а лачкъийна, царна тІе хиънера. Четар кІелахь леррина лехча, хІумма а ца карийра Лабанна. 35Рахьала элира шен дега: «ОьгІаз ма гІолахь, дада, хьуна хьалха со хьала ца гІаттарна, зударийн лазар долуш ю со». Мел чІогІа лехарх Лабанна ца карийра цІуш. 36ОьгІазвахана волу Якъуб Лабанна тІевирзира: «ХІун ду соьгара даьлларг? Хьо суна тІаьхьавала сан хІун бехк бу? 37Сан долахь дерг дерриг а кегий ахь, хьайн салпалах хІумма а карийн хьуна? Хьайна карийнарг хьан а, сан а гергарчу нахана хьалха охьадилла, цаьрга кхел йойтур ю вайшиммо. 38Ткъа шарахь хьо волчохь Іийна со. Цу хенахь хьан уьстагІий а, гезарий а оста а ца евлла, хьан жаш юкъара кой а ца диъна ас. 39Акхароша цистина даьхни хьуна тІе ца деана ас, зен сайна хилийтина. Ткъа ахь соьга дийнахь а, буса а лачкъийначунна тІера мах токхуьйтура. 40Дийнахь малхо воттуш, буьйсанна шелонна бала хьоьгуш, наб а яйна лелла со. 41Иштта ткъа шарахь Іийна со хьан хІусамехь. Дейтта шарахь хьан шина йоІах а, ялх шарахь даьхнех а болх бина ас, ткъа ахь суна луш болу мах иттазза хийцира. 42Нагахь санна соьца Исхьакх шех кхоьруш волу, сан деден ИбрахІиман Дела а ца хиллехь, ахь со хІумма а ца луш дІавохуьйтур вара. Амма Далла гина сан халонаш а, ас хьегна къа а, сийсара буса Цо бехказваьккхина со».

 

Якъубана а, Лабанна а юкъахь хилла барт

 

43Лабана Якъубана жоп делира: «ХІара зударий сан йоІарий бу, церан бераш а сан ду. Хьуна гуш долу даьхни а, бахам а сан бу. Амма хІун дийр ду ас сайн йоІаршна а, цара динчу берашна а? 44Барт бан беза вайшиммо, иза вайна юкъахь тоьшалла хилла дІахІуттур бу».
45Шайн хилла барт дагахь латто, схьа а эцна, цхьа тІулг дІахІоттийра Якъуба. 46Шен гергарчаьрга а элира цо: «ТІулгаш гулде». Цара, тІулгаш а гулдина, йоккха оьла йира. Юха цу оьланна улло хІума яа охьахевшира уьш. 47Лабана цу меттиган цІе ЕгІар-СахІадута тиллира, ткъа Якъуба цунах ГалІад элира. 48Лабана элира: «ХІара тІулгийн оьла тахана вайшинна юкъахь болчу бертан теш ю». Цундела аьлла цунах ГалІад (иза «тоьшаллин оьла» бохург ду). 49«Вай барт бинчул тІаьхьа дІасадевлча, Везачу Эло терго йойла вайна тІехь», – элира Лабана. Иштта цу меттигах МицІпа аьлла, цІе тиллира цо (иза «терго» бохург ду). 50«Нагахь санна хьо сан йоІаршца вон хилахь я ахь царна тІе зударий балабахь, вайна юкъахь цхьа а вацахь а, хаалахь: Дела Теш ву хьуна а, суна а юкъахь». 51Кхин а элира Лабана Якъубе: «ХІара тІулгийн оьла а, хІара боккха тІулг а бу ас вайшинна юкъахь хІоттийна. 52И тІулгийн оьла а, и боккха тІулг а тоьшалла ду со оцу тІулгел дехьа – хьан агІор вериг ца хилар хьуна зен дан. Хьо а вер вац цу тІулгел сехьа суна зен дан. 53ИбрахІиман а, Нахьиран а, церан ден а Дала кхел йойла вайна».
Шен дас Исхьакха ма-аллара, Кхерамечу Делах чІагІо йира Якъуба. 54Цу лам тІехь сагІа а даьккхина, массо а гергара стаг хІума яа кхайкхира цо. Кхачанах а кхетта, цигахь буьйса яьккхира цара. 55Іуьйранна хьалххе йоІарийн берашна а, йоІаршна а барташ а даьхна, уьш декъал а бина, цІа вахара Лабан.

 

32

 

Якъуб Іесавана дуьхьал воьду

 

1Шен некъ кхидІа а бечу Якъубана дуьхьал Делан маликаш кхийтира. 2Уьш гича, Якъуба элира: «ХІара Делан тоба ю!» Цо и маликаш гинчу меттиган цІе Махьанайм тиллира (иза «ши тоба» бохург ду).
3СеІир цІе йолчу махкара Эдом олучу меттехь Іаш волчу шен веше Іесаве хаам бан нах бахийтира Якъуба. 4Цо элира цаьрга: «Сан эле Іесаве иштта ала: „Хьан ялхочо Якъуба боху: ‘Со Лабан волчохь хІара де тІекхаччалц Іийна. 5Сан стерчий а, хьелий а, варраш а, уьстагІий а, гезарий а, ялхой а, гІарбашаш а бу. ХІара кхаъ боуьйту ас хьан къинхетаме сатесна’“».
6Геланчаша, юха а баьхкина, элира Якъубе: «Хьан ваша Іесав волчохь хилира тхо, иза хІинца хьуна дуьхьал вогІуш ву, шеца виъ бІе стаг а валош».
7Воьхна а, кхеравелла а хьаьвзинчу Якъуба шеца болу нах а, даьхни а шина тобане дийкъира. 8Цо ойла йира: «Нагахь Іесав цхьана тобанна тІелатахь, важа, кІелхьара а яьлла, дийна юьсур ю». 9Якъуба элира: «Сан деден ИбрахІиман а, сан ден Исхьакхан а Дела, Веза Эла, Ахь элира соьга: „Хьайн лаьтта тІе, гергара нах болчу юхаверза, Ас дика ваха хаор ву хьо“. 10Со хьакъ вац Хьан соьга хедар боцучу безамна а, тешамна а. Со Йордан-хих дехьаваьлча, сан карахь цхьа гІаж бен хІумма а яцара, ткъа хІинца сан шина тобане бекъна бахам бу. 11Доьху Хьоьга, сан вешех Іесавах со ларвехьа, хІунда аьлча со кхоьру, ван а веана, иза суна а, зударшна а, берашна а тІелатарх. 12Ахь аьлла ма ду: „Ас хьан аьтто бийр бу, хІордан гІум санна, ягар ца яллал тІаьхье а кхиор ю“».
13Якъуба цигахь буьйса яьккхира, шен долчух вешина Іесавана совгІат а кечдира цо: 14ши бІе газа а, ткъа бож а, ши бІе уьстагІ а, ткъа ка а, 15ткъе итт стен эмкал а, шайн бокъашца, шовзткъа етт а, итт бугІа а, ткъа виркхел а, итт вир а. 16И даьхни тобанашка а декъна, ялхошка дІа а делла, цо элира: «Сол хьалха дІагІо, даьхнина юкъахь меттиг а юьтуш». 17Хьалха воьдучу ялхочуьнга Якъуба элира: «Сан ваша Іесав дуьхьал а кхетта, цо хьайга хаттахь: „Хьо хьенан ву? Стенга воьду? ХІара хьенан даьхни ду ахь дуьгург?“, 18ахь ала: „Хьан ялхочун Якъубан даьхни ду. Хьуна совгІатана доуьйтуш ду хІара, иза ша а ву тхуна тІаьххье схьавогІуш“».
19Иштта шолгІачу ялхочунна а, кхозлагІчунна а, даьхнина тІаьхьа богІучу вукхарна а хьийхира цо ала дезарг: «Аша а иштта ала Іесаве, иза шайна дуьхьалкхетча. 20Кхин тІе а тоха: „Хьан ялхо Якъуб тхуна тІаьхьа вогІуш ву“, – алий». Якъуба ойла йора: «Ас дог кІаддийр ду цуьнан, сайл хьалха хІара совгІаташ а дахьийтина. Юха, тхойша вовшахкхетча, цо со тІеэца мега». 21Иштта совгІаташ хьалха дІа а дахьийтина, шаьш севцначу меттехь буьйса йоккхуш Іийра Якъуб.

 

Якъуб Делах латар

 

22Цу буссехь шен ши зуда а, ши ялхо-зуда а, цхьайтта кІант а эцна, Ябокх цІе йолчу хин гечох дехьавелира Якъуб. 23Доьзал а, шен бахам а хил дехьа баьккхира цо. 24Якъуб ша висинчу хенахь сахиллалц цхьаъ лийтира цунах. 25Шега Якъуб эша ца велча, цу стага, кхуьнан хенах чІогІа куьг а тоьхна, иза чуьрадаьккхира. 26Юха цо элира: «ДІахеца со, арахь серлайолуш ю».
Амма Якъуба элира: «Ахь со декъалваллалц дІахоьцур вац».
27Стага хаьттира: «Хьан цІе хІун ю?»
«Якъуб», элира Якъуба.
28ТІаккха стага элира: «ХІинца дуьйна хьан цІе Якъуб хир яц, Исраил[15] хир ю, хІунда аьлча хьо, Делах а, нахах а летта, кІел ца висира».
29Якъуба элира: «Доьху хьоьга, хьайн цІе йийцахь суна».
Амма стага хаьттира: «Сан цІе хІунда хоьтту ахь?» Цо Якъуб декъалвира. 30Якъуба цу меттиган цІе Пенуал (иза «Делан юьхь» бохург ду) тиллира. Цо элира: «Кху меттехь Делаца юьхь-дуьхьал а нисвелла, дийна висна со».
31Малх цунна тІехула хьалагІаьттира, иза, астагІа а лелхаш, Пенуалехула чекхволуш. 32Цундела ца юу исраилхоша ха долчуьра хьорзам, хІунда аьлча Дала Якъубан цу меттигах куьг тоьхна дела.

 

33

 

Якъуббий, Іесаввий вовшахкхетар

 

1ДІахьаьжначу Якъубана гира, шеца виъ бІе стаг а валош, вогІу Іесав. Леиний, Рахьалний, шина ялхочунний юкъахь бераш дІасадийкъира Якъуба. 2Ялхой-зударий а, церан бераш а хьалха хІиттийра цо, Леа а, цуьнан бераш а царна тІехьа хІиттийра, ткъа Рахьал а, Юсуп а массарна а тІехьа даьккхира. 3Хьалхаваьлла дІа а волавелла, шен вешина тІекхочуш, ворхІазза лаьтта тІекхаччалц охьатаьІира иза. 4Амма Іесав, Якъубана дуьхьал а ведда, иза мара а воьллина, барташ даха хІоьттира. И шиъ вилхира. 5Зударий а, бераш а гина, Іесава хаьттира: «ХІорш муьлш бу хьоьца берш?»
Якъуба элира: «Дела соьца дика а хилла, Цо хьан ялхочунна делла бераш ду уьш».
6Ялхой, шайн берашца тІебаьхкина, охьатаьІира Іесавана хьалха. 7Юха Леа а, цуьнан бераш а тІедаьхкина охьатаьІира. Массарал тІаьхьа тІедеана Юсуп а, Рахьал а охьатаьІира. 8Іесава хаьттира Якъубе: «И дерриг а даьхни суна дуьхьал хІунда даийтира ахь?»
«Хьо резаван лаьара суна, сан эла», – аьлла, жоп делира Якъуба. 9Іесава элира: «Сан дерриг а долуш ду, сан ваша. Хьайниг хьайна дита».
10«ХІан-хІа, ас доьху хьоьга! – элира Якъуба. – Нагахь хьо суна резавелахь, дІаэцахьа соьгара совгІат. Хьан юьхь гар – Делан юьхь гар санна ду, сел дика со тІеийци ахь. 11Доьху хьоьга, дІаэца соьгара и совгІаташ, хІунда аьлча, Дела соьца дика а хилла, оьшург дерриг а сан долуш ду».
Якъуба чІогІа дехарна Іесава схьаийцира цуьнан совгІаташ. 12Юха Іесава элира: «ХІинца дІагІур ду вай, со хьуна уллохь хир ву».
13Амма Якъуба элира: «Хьуна гуш ду бераш гІелделла хилар, цул сов, уьстагІий а, хьелий а къона а, оза дезаш а ду сан. Нагахь цхьана дийнахь а лаьллина дигахь, даьхни хІаллакьхир ду. 14Хьо хьалха дІагІо, со хьуна тІаьххье дІавогІур ву, сих а ца луш, даьхни а, бераш а схьадахкадаларе хьаьжжина. ТІаккха сан эла волчу, СеІир-махка, кхочур ву со».
15Іесава элира: «Пурба ло суна хьайца масех сайн стаг вита».
«Иза оьшуш дац, – элира Якъуба. – Хьо соьца дика хилар гичхьана тоьур ду суна».
16Іесав оццу дийнахь СеІир-махка юхавахара, 17ткъа Якъуб Сакхат цІе йолчу метте вахара (иза «кхалораш» бохург ду). Цигахь чохь Іан цІа а, бежанашна кІел хІитта кхалораш а йира цо. Цундела аьлла цу меттигах Сакхат.
18Падан-Арамера араваьллачхьана дуьйна, кхин хьовзам боцуш КанаІан-махкарчу Шехем-гІала схьакхечира Якъуб. ГІалина хьалха арахь сецира иза. 19БІе дато ахча а делла, Шехеман дегара, Хьамуран доьзалера латта ийцира Якъуба. Цу тІехь шен четар дІахІоттийра цо. 20Цигахь сагІа доккху меттиг а кечйина, цу меттигах «Эл» цІе йолу Исраилан Дела аьлла, цІе тиллира цо.

 

34

 

Якъубан йоІ Дина а, Шехем-гІалара бахархой а

 

1Якъубана Леас йина йоІ Дина яхара меттигера зударий болчу. 2Цу мехкан куьйгалхочун хьаьвихочун Хьамуран кІантана Шехемна гира иза. Цо, схьа а лаьцна, хьийзийра йоІ. 3Дина даггара езаелла, цуьнца эсала къамел дира цо. 4Шен дега Хьамуре элира Шехема: «И йоІ суна ялаехьа».
5Якъубана хиира шен йоІ Дина хьийзийнийла, амма цуьнан кІентий даьхни дажош арахь бара, цундела хІумма а ца олуш Іара иза уьш цІа бахккалц. 6Шехеман да Хьамур веара Якъубца къамел дан. 7Хилларг шайна хиъча, Якъубан кІентий сихха арара цІа баьхкира. Уьш чІогІа оьгІазбахана бара, хІунда аьлча Исраилан тІаьхьенна юкъахь чІогІа эхье гІуллакх дара Шехема динарг, Якъубан йоІ а хьийзийна, ткъа и саннарг могуьйтийла дацара. 8Хьамура элира цаьрга: «Даггара шун йоІ езаелла сан кІантана. Доьху шуьга, иза цуьнга маре яийтахьара аш. 9Тхоьца захалонаш леладе: шайн йоІарий тхоьга а бахкийта, тхайнаш шайна а бига. 10Тхуна юккъехь даха ховша – латта шуна хьалха ду. Цу тІехь Іан а Іе, мах а бе, хьал а гулде».
11Шехема элира Динин дега а, вежаршка а: «Шу сайца дика хилийта хІуъа а дийр дара ас, аш боххург лур а дара ас шуна. 12Нускалх муьлхха а там а, совгІаташ а деха, ас дІалур ду шуна, аша иза сайга яийтачхьана».
13Шайн йишин Динин сий дайина дела, Якъубан кІентийн ойла хилира Шехем а, цуьнан да Хьамур а леван. 14Цара элира: «И дойла яц тхан: сунтвазчу стаге тхайн йиша яхийтар эхье ду тхуна. 15Тхо резахир ду, нагахь аш цхьа хІума дахь: шаьш сунт а дина, тхо санна шу хилахь. 16ТІаккха оха шуьга тхайн йоІарий а лур бу, шуниш а балор бу. Шуна юкъахь даха а хевшина, шуьца цхьа къам а хилла Іийр ду тхо. 17Амма шу сунтдан реза ца хилахь, тхайн йиша схьа а эцна, тхо дІагІур ду».
18Цу къамелана резахилира Хьамур а, цуьнан кІант Шехем а. 19Жимачу стага кхин хан ца йолуьйтуш кхочушдира цара аьлларг, хІунда аьлча Якъубан йоІ долаяккха лаьара цунна, ткъа Шехем шен ден хІусамехь уггар лоруш верг вара.
20Хьамур а, цуьнан кІант Шехем а, адам гуллучу метте, шайн гІалин кевне а веана, нахе вистхилира. 21«И нах вайца дика бу, – элира цара. – Вайн лаьтта тІехь Іойла уьш, мах а беш – кху лаьтта тІехь царна тоъал меттиг ю. Вай церан йоІарий балор бу, ткъа цара вайнаш буьгур бу. 22Цхьа халкъ а хилла, вайца Іан реза бу уьш, цхьа хІума дича: нагахь вайн божарий, церанаш санна, сунтбина хилахь. 23Церан жаш а, бахам а, дерриг а даьхни а вайн хир дац тІаккха? Резахила деза вай, тІаккха уьш вайна юкъахь баха ховшур бу».
24ГІалин кевне гулбелларш Хьамура а, цуьнан кІанта Шехема а бохучунна резахилира. ГІалин кевнах арабевлла берриг а божарий сунтбира. 25КхозлагІчу дийнахь, уьш массо а лазаро хьийзош Іохкучу хенахь, гІалара нах шаьш кхерамехь бац моьттуш бара. Ткъа Якъубан ши кІант – ШимІа а, Леви а, Динин вежарий, тарраш а эцна, гІалина тІелетира. Цара массо а божарий хІаллакбира. 26Тур тоьхна Хьамур а, цуьнан кІант Шехем а вийна, церан цІа чуьра Дина схьа а эцна, дІабахара уьш. 27Байина нах болчу чу а оьхуш, Якъубан кІенташа гІали чуьра хІума дІадаьхьира, шайн йиша цигахь хьийзийна дела. 28Цара жаш а, бажа а, варраш а дІадигира, гІалахь а, арахь а дерг дІадаьхьира. 29ГІалин бахархойн хьал а, бераш а, зударий а, цІенош чохь дерг а схьаийцира Якъубан кІенташа.
30ТІаккха Якъуба элира ШимІе а, Левига а: «Аш суна тІе бохам баийтина, кху лаьтта тІехь Іаш болчу канаІанхошна а, перезахошна а со бІаьрга ван везар вац. Вай дукха дац, нагахь уьш, вовшах а кхетта, суна тІелатахь, цара со а, вай массо а хІаллаквийр ву».
31Амма цара жоп делира: «Цу стагана, нахаца лела зуда санна, хета мегар ду ткъа тхан йиша?»

 

35

 

Якъуб Бетала юхавогІу

 

1Дала элира Якъубе: «Бетал цІе йолчу меттиге хьала а валий, хьайн вешех Іесавах хьо ведда вогІучу хенахь хьуна Ша гайтина волчу Далла лерина сагІа доккху меттиг кечъе цигахь».
2Шен доьзале а, шеца болчаьрга а Якъуба элира: «ДІакхийса шайгахь болу хийра цІуш, цІан а лой, тІера бедар а хийца. 3Цул тІаьхьа новкъа довла кечло, вай Бетала гІур ду. Халачу дийнахь сан доІина жоп а делла, со миччанхьа а вахача, соьца хилла волчу Далла лерина сагІа доккху меттиг кечйийр ю ас цигахь».
4Шайгахь болу хийра цІуш а, лергара чІагарш а Якъубе дІаелира цара. Цо уьш Шехем-гІали уллохь ножан дитта кІел лаьттах дІайоьхкира.
5Юха уьш новкъа бевлира. Дала кхерам тесира царна гонах йолчу гІаланашкарчу нахана тІе, цундела зуламна Якъубан берашна тІаьхьа цхьа а ца велира. 6Якъуб а, цуьнца берш а КанаІан-махкахь йолчу Луз цІе йолчу меттиге (хІинца Бетал) баьхкира. 7Цигахь цо Беталахь волчу Далла лерина сагІа доккху меттиг кечйира, хІунда аьлча кхузахь Дала Ша вовзийтира цунна, хІара шен вешех ведда воьдучу хенахь. 8Ребикха кхаьбна йолу Дебира елча, иза Бетална лахо лаьттачу ножана кІел дІайоьллира. Цундела тиллина цу меттиган цІе Іалун Бахут (иза «делхаран наж» бохург ду).
9Якъуб Падан-Арамера юхавеача, Дала, кхин цкъа а Ша гайтина, декъалвира иза. 10Дала элира цуьнга:
«Хьан цІе Якъуб ю,
амма хІинца дуьйна хьох кхин Якъуб эр дац:
хьан цІе Исраил хир ю».
Иштта Дала цуьнан цІе Исраил тиллира. 11Дала элира:
«Со Нуьцкъала Дела ву.
Алссам доьзалхой а хуьлуш, деба.
Халкъ а, халкъийн доьзал а,
паччахьаш а схьабевр бу хьох.
12ИбрахІимна а, Исхьакхана а делла латта
хьуна дІало Ас,
хьан тІаьхьенна а дІалур ду Ас иза».
13ТІаккха цуьнца къамел дечу меттера дІавахара Дела. 14Якъуба Дала шеца къамел динчу метте боккха тІулг хІоттийра. Цу тІе Далла лерина чагІар а, даьтта а доьттира цо. 15Дала шеца къамел динчу меттиган цІе юха а Бетал тиллира Якъуба.

 

Рахьал а, Исхьакх а кхалхар

 

16Беталара дІа а бахана, Эпрати-гІалина уьш гена боцучу хенахь Рахьал беро хьовзийра. 17ЧІогІа холчохь йолуш, бала хьоьгура цо. Бер схьаоьцуш йолчу зудчо элира: «Кхера ма кхера, хьан кхин цхьа кІант хир ву». 18Шен са дІадалале Рахьала кІентан цІе Бен-Они тиллира (иза «сан баланийн кІант» бохург ду), амма дас Бен-Яман элира цунах (иза «сан аьтто куьйган кІант» бохург ду). 19Рахьал кхелхира. Эпрати-гІала (я Байтлахам) боьдучу новкъахь дІайоьллира иза. 20Цуьнан коша тІехь чуртана тІулг хІоттийра Якъуба. И тІулг хІинца а Рахьалан коша тІехь лаьтташ бу. 21Шен некъ кхидІа а бина, Мигдал Іедар олучу меттехь четар хІоттийра Исраила. 22Исраил цу меттехь Іаш волуш, Раабан шен ден ялхочуьнца Балхьатца дІавижира. Исраилна хиира иза.
Якъубан шийтта кІант вара. 23Леас бина кІентий:
Якъубан дуьххьарлераниг – Раабан, юха ШимІа, Леви, ЯхІуд, Иссархан, Забул.
24Рахьала бина кІентий:
Юсуп а, Бен-Яман а.
25Рахьалан ялхочо Балхьата бина кІентий:
Дан а, Наптал а.
26Леин ялхочо Залпаа бина кІентий:
Гада а, Ашар а.
Уьш Якъубана Падан-Арамехь бина кІентий бара.
27Кхиръят-АрбаІ (хІинца Хьеврон) уллохь йолу Мамари цІе йолчу меттехь Іачу шен дена Исхьакхана тІевахара Якъуб. Цигахь цхьана хенахь тІевеана Іийнера ИбрахІим а, Исхьакх а. 28Исхьакхан бІе дезткъа шо дара. 29Дуьнен чохь дуккха а хан яьккхина, кхелхича, шен дайх дІакхийтира Исхьакх. Цуьнан кІенташа Іесава а, Якъуба а дІавоьллира иза.

 

Іесаван тІаьхье

 

(1 Шерашкахь 1:34-37)

 

36

 

1Іесаван (я кхечу тайпана аьлча Эдоман) тІаьхье хІара ю. 2КанаІан-махкара зударий балийра Іесава: Іада а, АхІлибам а, Басамат а. Іада яра хьетахочун Эйлонан йоІ. АхІлибам яра Іанин йоІ а, хьаьвихочун ЦІибІонан кІентан йоІ а. 3Ткъа Басамат яра ИсмаьІалан йоІ а, Набуятин йиша а. 4Іадас Іесавана Элипаз вира, Басамата РаІал вира. 5АхІлибама ЕІуш а, ЯІлам а, Кхорахь а вира. КанаІан-махкахь Іесавана бина кІентий бара уьш.
6Шен зударий а, кІентий а, йоІарий а, цІахь болу ялхой а, даьхни а, КанаІанахь гулбина бахам а эцна, шен ваша Якъуб волчуьра кхечу метте дІавахара Іесав. 7Цу шиннан дуккха а хьал а, даьхни а дара. Уьш тІебаьхкина Іаш болчу лаьтта тІехь дІатарвала а, ваха а царна хала дара. 8Иштта, дІавахна, СеІир-махкахь ваха хиира Іесав (я Эдом).
9СеІир-лаьмнашкахь Іийначу эдомхойн ден Іесаван тІаьхье хІара ю. 10Іесаван кІентийн цІераш яра:
Іесаван зудчун Іадин кІант Элипаз а, Іесаван зудчун Басаматан кІант РаІал а.
11Элипазан кІентий: Теман, Омар, Цепа, ГаІтам, Кхеназ. 12Іесаван кІентан Элипазан ТамнаІ цІе йолуш ялхо яра. Цо Элипазана Іамалекх вира. Уьш Іесаван зудчун Іадин берийн бераш дара.
13РаІалан кІентий бара Нахьати, Зерахь, Шама, Миза. Уьш Іесаван зудчун Басаматан берийн бераш дара.
14Іесаван зудчо, Іанин йоІа, ЦІибІонан кІентан йоІа АхІлибама Іесавана бина кІентий бара ЕІуш, ЯІлам, Кхуорахь.
15Іесаван тІаьхьенах баьччанаш бара хІорш:
Іесаван дуьххьарлерачу кІентан Элипазан кІентий: баьччанаш Теман, Омар, Цепа, Кхеназ, 16Кхуорахь, ГаІтам, Іамалекх. Уьш Эдомехь Элипазах схьабевлла баьччанаш бара. Иштта Іадин берийн бераш а дара уьш.
17Іесаван кІентан РаІалан кІентий бара: баьччанаш Нахьати, Зерахь, Шама, Миза. Уьш Эдомехь РаІалах схьабевлла баьччанаш бара. Иштта Іесаван зудчун Басаматан берийн бераш а дара уьш.
18Іесаван зудчун АхІлибаман кІентий: баьччанаш ЕІуш, ЯІлам, Кхуорахь. Іесаван зудчо, Іанин йоІа АхІлибама, бина баьччанаш бара уьш.
19Уьш Іесаван (Эдоман) кІентий а, церан баьччанаш а бара.

 

Эдомехь Іийначу СеІиран тІаьхье

 

(1 Шерашкахь 1:38-42)

 

20Іесав вале Эдомехь Іийнера хьорихо СеІир. Цуьнан бара кІентий: Лутани, Шубали, ЦІибІон, Іана, 21Дишон, Эцар, Дишан. Эдомехь болу СеІиран и кІентий хьорихойн баьччанаш бара.
22Лутанин кІентий: Хьори а, ХІейма а. ТамнаІ Лутанин йиша яра.
23Шубалин кІентий: Іалван, Манахьат, Іейбал, Шапи, Онам.
24ЦІибІонан кІентий: АяхІу, Іана. Шен ден ЦІибІонан варраш яжош, яьссачу арахь довха хи карийна Іана вара иза.
25Іанин бераш: Дишон а, Іанин йоІ АхІлибам а.
26Дишонан кІентий: Хьемдан, Эшбан, Итран, Керан.
27Эцаран кІентий: БилхІан, ЗаІван, Іакхан.
28Дишанан кІентий: ІуцІа, Арани.
29Хьорихойн баьччанаш бара Лутани, Шубали, ЦІибІон, Іана, 30Дишон, Эцар, Дишан. Уьш СеІир-махкахь шайн-шайн тобанашкахь хьорихойн баьччанаш бара.

 

Эдом-мехкан паччахьаш

 

(1 Шерашкахь 1:43-54)

 

31Исраилан махкахь паччахьаш хилале Эдомехь хІара паччахьаш бара:
32БеІаран кІант БулаІ. Цуьнан гІалин цІе ДинхІаба яра.
33БулаІ велча, цуьнан метта Бацар-гІаларчу Зерахьан кІант Ябаб паччахь хилира.
34Ябаб велча, цуьнан метта теманхойн махкара Хьушам паччахь хилира.
35Хьушам велча, цуьнан метта Бедадан кІант ХІадад паччахь хилира. Муаби-махкахь маданхошна тІехь толам баьккхина вара иза. Цуьнан гІалин цІе Іавит яра.
36ХІадад велча, цуьнан метта Масрекха-гІалара Самла паччахь хилира.
37Самла велча, цуьнан метта хина йистера Рехьабат-гІалара Шаул паччахь хилира.
38Шаул велча, цуьнан метта Іахбаран кІант БаІал-Хьанан паччахь хилира.
39Іахбаран кІант БаІал-Хьанан велча, цуьнан метта ХІадад паччахь хилира. Цуьнан гІалин цІе ПаІу яра. Мезахьабан йоІан Матарадан йоІ Ма-ХІайтІабал яра цуьнан зуда.
40ХІорш ю Іесаван тІаьхьенах болчу баьччанийн цІераш, церан тайпанашка а, лаьттанашка а хьаьжжина: ТамнаІ, Іаьлви, Етат, 41АхІлибам, Эла, Пинан, 42Кхеназ, Теман, Мубацар, 43Магдаал, Іирам.
Эдомхойн ден Іесавах схьабевлла баьччанаш бара уьш. Шайн долахь долчу лаьтта тІехь шайн-шайн тайпанашца Іаш бара уьш.

 

37

 

Юсупан гІенаш

 

1Якъуб шен да ваьхначу КанаІан-махкахь Іаш вара.
2ХІара ду Якъубан тІаьхьенах хилларг.
ВуьрхІитта шо долу Юсуп шен вежаршца ден уьстагІий а, гезарий а яжош вара. Цуьнца хуьлуш болу цуьнан вежарий Якъубан шиннан зудчун Балхьатан а, Залпаан а кІентий бара. Юсупа шен вежарша дина вон хІума дега дІадуьйцура. 3Исраил (я Якъуб) воккха стаг волчу хенахь дуьнен чу ваьлла вара Юсуп, цундела вукху кІентел дукхавезара цунна иза. Цо Юсупна хаза кечдина духар делира. 4Шайл а алсам дена дукхавезийла хиъча, вежаршна Юсуп ца вийзира, цуьнца бертахь къамел дан а ца лаьара царна. 5Цкъа Юсупна гІан гира. Цо иза вежаршна дийцира, царна Юсуп кхин а чІогІа ца вийзира. 6Цо элира цаьрга: «ЛадогІийша, суна хІун гІан гина. 7Вай кха тІехь цІевнаш доьхкуш дара. ЦІеххьана сан цІов, айа а белла, дІанисбелира, шун цІевнаш, цунна гонах а хІиттина, цунна охьатаьІира».
8Вежарша элира цуьнга: «Хьо паччахь а хилла, тхуна тІехь куьйгалла деш хир ву моьтту хьуна?»
Цуьнан гІан а, иза дийцар а бахьана долуш кхин а чІогІа ца вийзира царна иза.
9Кхин цхьа гІан а гира Юсупна, иза а вежаршна дийцира цо: «ЛадогІийша, кхин цхьа гІан а гира суна: хІинца суна хьалха охьатаьІаш малх а, бутт а, цхьайтта седа а бара».
10Вежаршна дийцина ца Іаш, дена а дийцира цо и гІан. Дас бехк баьккхира цуьнга: «И хІун гІан ду хьуна гинарг? Со а, хьан нана а, хьан вежарий а, дахка а даьхкина, хьуна хьалха охьатаьІар ду ткъа?»
11Вежарий хьоьгура цунах, амма дас дагахь латтадора и хилларг.

 

Вежарша Юсуп вухку

 

12Шайн ден жаш дажо Шехем олучу метте бахара вежарий. 13Исраила элира Юсупе: «Шехемна уллохь жа дажош бу хьан вежарий, хьо царна тІевахийта воллу со».
«Со кийча ву», – жоп делира Юсупа.
14Дас элира цуьнга: «Ваха а гІой, хьажа хьайн вежарий хІун деш бу а, жа муха ду а, юха а волий, суна жоп а да цунах лаций».
Хьеврон-тогІи чуьра Шехеме вахийтира цо Юсуп. 15Цигахь тила а велла, арахула иза лелачу хенахь цунна дуьхьалкхийтира цхьа некъахо. Цо хаьттира Юсупе: «Ахь хІун лоьху?» – аьлла.
16Юсупа элира: «Ас сайн вежарий лоьху. Алахьа соьга, мичахь бу уьш шайн жаш дажош?»
17«Уьш кхузара дІабахна, – жоп делира цу некъахочо. – Суна хезира цара олуш: „Дотане гІур ду вай“».
ТІаьхьаваханчу Юсупна шен вежарий Дотан олучу гІалина уллохь карийра. 18Геннахь Юсуп тІевогІуш а гина, шайна и тІекхачале вежарша барт бира иза вен. 19«Хьуьлла вогІу хІара гІенаш гуш верг! – элира цара. – 20Вен а вийна, гІуна чу кхосса веза вай иза, цІахь иза экхано виъна эр ду вай. ТІаккха хуур ду вайна цуьнан гІенех хІун хуьлу».
21И къамел хезча, Юсуп кІелхьарваккха луучу Раабана элира: «ХІан-хІа, иза вуьйр вац вай». 22Кхин а элира цо: «ЦІий ма Іанаделаш. Яьссачу арара оцу гІуна чу кхосса иза, амма цунна тІе куьг ма айа». Царах иза кІелхьара а ваьккхина, да волчу дІавахийта лууш вара Раабан. 23Юсуп вежаршна тІевеача, цунна тІера еза, хаза кечйина бедарш схьаехира цара. 24Юха чохь хи доцучу, яьссачу гІуна чу кхоьссира иза вежарша. 25ХІума яа охьахевшича, царна гира ГалІад цІе йолчу меттера эмкалийн къепалца богІу ИсмаьІалан тІаьхьенах болу нах. Хаза хьожа йогІучу бецех а, зезагех дина тайп-тайпана хьакхарех а эмкалш а йоьттина, Мисар-махка боьлхура уьш. 26ЯхІуда элира вежаршка: «Вайна хІун пайда бу, ваша вен а вийна, цунах дерг лачкъийна Іийча? 27Цул а оцу нахана дІавухкур ву вай иза, цунна тІе куьг айа а дезар дац – вайн ваша ма ву иза».
Вежарий резахилира цо аьллачунна. 28ИсмаьІалан тІаьхьенах болу и маданхойн совдегарш тІехбовлучу хенахь вежарша Юсуп, гІуна чуьра хьала а ваьккхина, ткъа детин ахчанах царна воьхкира. Цу наха иза Мисара дІавигира. 29Раабанна ца хаьара хилларг. ГІуна тІе вахача, цигахь Юсуп а ца гина, холчу хІоьттина, шена тІера хІуманаш этІийра цо. 30Юха а веана, цо элира вежаршка: «КІант цигахь вац! Со хІинца дена хьалха муха гІур ву?»
31ТІаккха цара, бож а йийна, цуьнан цІий хьаькхира Юсупан куча тІе. 32Юха, и коч шайн дена тІе а яьхьна, цара элира: «ХІара карийна тхуна. Хьажахь, хьан кІентан юй хІара?»
33Коч евзинчу дас элира: «ХІара сан кІентан коч ю! Иза экхано виъна! Юсуп цистина дІаваьккхина».
34Шена тІера бедарш а этІийна, Іаьржа духар а дуьйхина, дуккха а деношкахь кІантах белхар дира Якъуба. 35Массо а цуьнан кІентий а, йоІарий а иза теван гІертара, амма иза тен дагахь вацара: «Сайн кІантана сагатдеш, эхарта дІагІур ву со», – бохура цо. КхидІа а белхар дира дас.
36Ткъа цу хенахь маданхоша Мисар-махкахь пирІунан гІаролан хьаькам волчу Патипарна воьхкира Юсуп.

 

38

 

ЯхІуд а, Тамара а.

 

1Цу хенахь шен вежарий болчуьра дІа а вахана, Іадулам олучу меттера волу Хьира цІе йолу стаг волчохь Іаш вара ЯхІуд. 2Цигахь ЯхІудана ШуІа цІе йолчу канаІанхочун йоІ евзира. Яла а йина, цунах кхийтира иза. 3Зудчо кІант вича, цуьнан цІе Іаьр тиллира. 4Юха а доьзалхочух а хилла, кІант вира ЯхІудан зудчо. КІентан цІе Онан тиллира цо. 5Кезаб олучу меттехь шена кхин цхьа кІант а вича, цуьнан цІе Шейла тиллира цо.
6Шен дуьххьарлерачу кІантана Іаьрана Тамара цІе йолуш зуда ялийра ЯхІуда. 7Амма Шена хьалха Іаьр къиношца Іарна, Везачу Эло са ийцира цуьнан. 8ТІаккха ЯхІуда элира Онане: «Хьайн вешех йисинчуьнца дІа а вижна, марвешин декхар кхочушдан деза ахь вешин тІаьхье хилийта».
9Амма Онанна хаьара оцу тІаьхьенан да ша хир воций, цундела хІоразза а вешин зудчуьнца дІавижча, бер ца хуьлу агІо лелайора цо. 10Везачу Элана хьалха къилахь дара Онана лелош дерг, цундела Цо цуьнан а са дІаийцира. 11ТІаккха оцу шинна хилларг жимаха волчу кІантана Шейлана хиларна кхоьруш, ЯхІуда элира шен несе Тамаре: «Сан кІант Шейла воккха хиллалц, хьайн да волчу дІа а гІой, йисина Іаш йолу зуда Іа ма-еззара Іе».
Тамара шен ден цІа дІаяхара. 12Дикка хан яьлча, ЯхІудан зуда, ШуІин йоІ, елира. Шен са тийначул тІаьхьа ЯхІуд шен уьстагІий лоргуш болу нах болчу Тамне вахара. Іадулам-гІалара цуьнан доттагІа Хьира а вахара цуьнца. 13Тамаре элира: «Хьан марда Тамне уьстагІий ларга воьдуш ву». 14Йисина Іачу зудчун духар дІа а даьккхина, юьхь къайлайоккхуш тІе хІума а кхоьллина, Тамне боьдучу новкъахь йолчу Іенаим-гІалех чувулучу меттехь охьахиира иза. Цунна гора, Шейла воккха хиллехь а, ша цуьнга маре дІа ца ялар. 15Тамара шена гича, цуьнан юьхь дІакъевлина хиларна цунах нахаца лела зуда таръелира ЯхІудана. 16Зудчунна тІе а вахана, цо элира: «Ялохьа, хьайца дІавижийтахьа со». Цунна ца хаьара иза шен нус юйла.
Зудчо хаьттира: «Ахь хІун лур ю суна хьо сайца дІавуьжуьйтург?»
17ЯхІуда жоп делира: «Ас сайн жена юкъара буьхьиг йоуьйтур ю хьуна».
Зудчо юха а хаьттира: «Закъалтана хІума лур юй ахь, буьхьиг схьаяийтталц?»
18ЯхІуда хаьттира: «ХІун закъалт ло хьуна?»
Зудчо жоп делира: «Хьан мухІар а, цу тІера тІийриг а, хьан карара Іаса а оьшу суна».
Цо йоьхург дІа а елла, цуьнца дІавижира ЯхІуд. Тамара доьзалхочух хилира цунах. 19Цигара дІа а яхана, ша тІеоьхкина хІуманаш дІа а яьхна, йисина Іачу зудчун духар тІедуьйхира цо.
20Цу хенахь ЯхІуда шен доттагІа Іадуламхо Хьира вахийтира, буьхьиг а эцна, ша закъалтана елла хІуманаш цу зудчуьнгара схьаэца. Амма доттагІчунна и зуда ца карийра. 21Цо хаьттира цигарчу нахе: «Іенаим уллохула болучу некъан йистехь Іийна, цІуйн дуьхьа нахаца лелаш йолу еза зуда[16] мичахь ю?» – аьлла.
Цара жоп делира: «Кхузахь-м ца хилла цхьа а цІуйн дуьхьа нахаца лела еза зуда».
22ЯхІуд волчу юха а веана, Хьирас элира: «Суна иза ца карий, цигарчу наха: „Кхузахь-м яц цхьа а цІуйн дуьхьа нахаца лела еза зуда“, – боху».
23ЯхІуда элира: «Делахь шегахь йисинарг шена юьтур цо, вайх нах белийта ца лаьа суна. Ас цунна буьхьиг яхьийтира, амма хьуна и зуда ца карийна».
24Кхо бутт баьлча, ЯхІуде элира: «Нахаца а лелла, доьзалхочух хилла хьан нус Тамара!»
ЯхІуда элира: «Ара а яккхий, ягае иза!»
25Амма ша дІаюьгучу хенахь мардена тІе стаг вахийтира Тамарас: «ХІара хІуманаш йолчу стагах доьзалхочух ю со. ДІахьажал, хьенан ду хаьий хьуна хІара мухІар а, тІийриг а, Іаса а», – аьлла.
26ЯхІудана евзира и хІуманаш, цо элира: «Сан болчул а бехк бац цуьнан, хІунда аьлча ас сайн кІанте Шейле иза дІа ца елира». Кхин цуьнца дІа ца вижира ЯхІуд.
27Доьзалхо хуьлу хан тІекхаьчча, Тамарин кийрахь шала бераш дуйла хиира. 28Бер хуьлучу хенахь хьалхарчу доьзалхочун куьг гучудаьлча, бер схьаоьцучу зудчо, цуьнан куьйгах цІен тай а дихкина, элира: «ХІара хьалхара ву». 29Амма кІанта куьг юха а даьккхина, хьалха цуьнан ваша велира дуьнен чу. Бер схьаоьцучу зудчо элира: «Хьо муха чекхвели, Парас?!» Цу кІентан цІе Парас тиллира (иза «чекхвалар» бохург ду). 30Юха куьйга тІехь цІен тай дерг а велира гучу. Цуьнан цІе Зерахь тиллира (иза «сатасар» бохучух тера ду).

 

39

 

Юсуп а, Патипаран зуда а

 

1ИсмаьІалан тІаьхьенах болчу совдегарша Мисар-махка валийра Юсуп. ПирІунан гІаролан хьаькам а волуш, цунна уллорчех цхьаъ волчу мисархочо Патипара ийцира иза цаьргара. 2Веза Эла вара Юсупца, цуьнан дика аьтто хилира. Хьолахо волчу мисархочун хІусамехь вехаш вара иза. 3Цуьнан хІусаман дена гора Веза Эла Юсупца хилар а, цо дечу гІуллакхаш тІехь гІо деш Иза хилар а. 4Патипар реза вара Юсупна. Цунах хьалхара ялхо вира цо, цІа а, берриг бахам а Юсупе лело дІа а белла. 5ХІусамдас Юсуп куьйгалла дан хІоттийчхьана дуьйна, Везачу Эло декъалйира мисархочун хІусам Юсупан дуьхьа. Везачу Элан беркат доьссира Патипаран долахь долчунна дерригенна а тІе: цІенна а, аренна а. 6Цундела цо Юсупах тешна дитинера доллу хІума а. Юсуп бахьана долуш цхьана а хІуманна гІайгІа яцара цунна, ша юучун бен.
Юсуп куц долуш а, хаза а вара. 7Дукха хан ялале хІусамден зуда кхуьнга хьежа елира. Цо элира Юсупе, шеца дІавижа аьлла. 8Амма Юсуп реза ца хилира, цо бохура: «Со волчохь сан эло цхьана а цІа чохь йолчу хІуманна гІайгІа бан ца оьшу, шен долахь дерг дерриг а сох тешна дитина цо. 9Кху цІа чохь со коьртаниг ву. Сан эло оьшург дерриг а луш ду суна, цхьа хьо йоцург, хІунда аьлча хьо цуьнан зуда ю. Ас муха бийр бу вон болх, Далла хьалха къа муха латор ду?»
10ХІора дийнахь цу зудчо доьххушехь, цуьнца дІавижа а, хила а реза ца хуьлура иза. 11Цкъа цІеранаш чохь боцучу хенахь, цхьа гІуллакх а хилла, чувеара Юсуп. 12Цуьнан бедар схьа а лаьцна, зудчо элира: «ДІавижа соьца!» Амма тІехулара бедар зудчун карахь а юьсуш, ведда араиккхира Юсуп. 13Шегахь бедар а йитина, иза дІаведдийла а гина, 14зудчо, ялхой схьа а кхайкхина, элира: «Хьовсийша, хІара Іебархо вайн цІа чу валийна, ткъа хІара вай сийсаздеш ву! Кху чу а веана, соьца дІавижа гІерташ вара иза, амма со мохь хьекха хІоьттича, 15шен бедар соьгахь а йитина, веди иза».
16Юсупан тІеюху хІума шегахь йитира зудчо, хІусамда цІа валлалц. 17Цунна а изза дийцира цо: «Ахь валийна Іебархойн лай со йолчу а веана, со хьийзо гІерташ вара, 18амма ас мохь хьаькхча, шен бедар соьгахь а йитина, ведира иза». 19«Хьан лай сан сий дайа гІоьрти!» – бохура зудчо.
Цо дуьйцучуьнга ла а доьгІна, чІогІа оьгІазвахара Патипар. 20Схьа а лаьцна, паччахьан тутмакхаш болчу набахти чу воьллира цо Юсуп.
Иштта набахти чу кхечира иза. 21Амма цигахь а Веза Эла вара цуьнца. Гуттар а кхуьнан дола деш Ша хиларна, набахтин коьртачу хьаькамана хІара дикачу агІор гайтира Везачу Эло. 22Набахтин коьртачу хьаькамо массо а тутмакхашна тІехь куьйгалла дан а, набахтехь долчу хьолах жоп дала а хІоттийра Юсуп. 23Цунна ша тІедиллинчу гІуллакхна сагатдан ца оьшура набахтин коьртачу хьаькамо, хІунда аьлча, Юсупан массо а хІуманна тІехь аьтто беш, Веза Эла вара цуьнца.

 

40

 

ЧагІардуттург а, бепигдоттург а

 

1Дукха хан ялале Мисаран паччахьан ши ялхо, чагІардуттург а, бепигдоттург а, шайн элана, Мисар-мехкан паччахьна хьалха бехке хиллера. 2ПирІун оьгІазвахнера шен коьртачу чагІардуттучунна а, коьртачу бепигдоттучунна а. 3Цо и шиъ Юсуп чувоьллина волчу, цуьнан элан Патипаран цІенца йолчу набахти чу воллийтира. 4Набахтин коьртачу хьаькамо уьш Юсупе дІабелира. Юсуп церан гІуллакхе хьожуш вара. Чувоьллинчул тІаьхьа жимма хан яьлча, цу шина ялхочунна 5цхьана буса гІан гира. ХІора гІенан шен маьІна дара. 6ШолгІачу Іуьйранна уьш болчу веача, Юсупна гира и шиъ гІайгІане воьжна. 7Шеца шен хІусамден цІа чохь чубоьхкинчу пирІунна уллорчу элашка хаьттира цо: «Тахана сел гІайгІане хІунда ву шуьшиъ?»
8«Тхойшинне а гІан гина, – жоп делира цара, – ткъа цунах дерг кхето стаг вац».
Юсупа элира цаьрга: «Кхетор Делера дац ткъа? Дийцал суна шайн гІенаш».
9Коьртачу чагІардуттучо дийцира Юсупна шен гІан: «Суна гІенах кемсийн таьлланг гира. 10Цу тІехь кхо га дара. Таьлланго заза даьккхира, юха зазанах цу сохьта кемсийн хорханаш хилира. 11Сан карахь пирІунан кад бара. Ас, кемсаш а яьхна, кеда чу мутт а даьккхина, пирІуне кад дІабелира».
12«Цуьнан маьІна иштта ду, – элира цуьнга Юсупа. – Кхо га – иза кхо де ду. 13Кхо де даьлча, пирІуно хьо лаккха айина, хьалха хиллачу метте дІахІоттор ву. Ахьа, хьалха ма-баллара, пирІуне кад дІалур бу. 14Амма ас доьху хьоьга, хьайна дика хан тІееача, со дага а ваийтий, суна дика болх хилийтархьама пирІуне со хьахавелахь, набахти чуьра араваккха алий. 15Іебархойн махкара нуьцкъах схьавалийна со, кхузахь а набахти чуволлал хІума а ца даьлла соьгара».
16Юсупа динчу маьІнина реза а хилла, коьртачу бепигдоттучо элира цуьнга: «Суна а гира гІан: ас коьрта тІехь латтош кхо тускар дара, чохь бепиг а долуш. 17Лакхарчу тускар чохь пирІунна деттина бепиг дара, амма иза олхазарша, зІакарш а етташ, дууш дара».
18«Цуьнан маьІна иштта ду, – элира Юсупа. Кхо тускар – иза кхо де ду. 19Кхо де даьлча, хьо а пирІуно лаккха хьалаойур ву – хьокханна тІе а хаийна, ткъа олхазарша хьан дегІах зІакарш еттар ю». 20Кхо де даьлча, пирІунан вина де дара. Цо той хІоттийра шена уллорчарна. Уьш гонах а болуш, пирІуно лаккха хьалаайира коьрта чагІардуттург а, коьрта бепигдоттург а. 21Коьрта чагІардуттург шен хьалхалерчу метте дІахІоттийра цо, вукхо юха а пирІунан кара кад белира. 22Ткъа коьрта бепигдоттург хьалаоьллира, Юсупа маьІна деш ма-аллара. 23Амма коьртачу чагІардуттучунна Юсуп дага ца веара, цунна иза вицвеллера.

 

41

 

ПирІунан гІенаш

 

1Дийнна ши шо чекхдаьлча, пирІунна гІан гира: ша Нил цІе йолчу хина йистехь лаьтташ, 2хи чуьра берстана а, хаза а ворхІ етт, хьала а баьлла, эрзашкахь бажа хІоьттира. 3Царна тІаьххье кхин ворхІ етт схьабелира Нил чуьра. И бежанаш гІийла а, ирча а дара. Берда тІехь вукхарна юххе дІахІиттира уьш. 4ГІийлачу бежанаша дерстанаш диира. Эццахь пирІун самавелира.
5Юха иза дІавижча, кхин гІан гира цунна: цхьана гІода тІехь буьззина а, хаза а ворхІ кан бара. 6Юха царна тІаьххье хьалабелира кхин ворхІ кан. Уьш гІийла а, малхбалерчу мохо багийна а бара. 7ГІийлачу кенаша дуьззина долу кенаш дІадиира. Самаваьллачу пирІунна иза гІан дуйла хиира. 8Іуьйранна синтем байна вара иза. Мисар-махкара массо а бозбунча а, хьекъал долу стаг а схьа а кхайкхина, царна шен гІенаш дийцира цо. Амма цхьанна а церан маьІна дан ца хиира.
9ТІаккха коьртачу чагІардуттучо элира пирІуне: «ХІинца суна дагадеа со бехке хилар. 10Цхьана хенахь пирІун оьгІазвахнера шен ялхошна. Со а, коьрта бепигдоттург а пирІунан гІаролан хьаькаман цІенца йолчу набахти чу воллийтира. 11Суна а, сан накъостана а набахтехь цхьана буса гІан гира. ХІора гІан шен маьІна долуш дара. 12Тхоьца чувоьллина гІаролан хьаькаман ялхо волу къона Іебархо вара. Оха цунна тхешан гІенаш дийцира, цо церан маьІна дира. 13Цо ма-дийццара нисделира дерриг а: со сайн балха схьавеара, соьца чувоьллина хилларг хьалаоьллира».
14ПирІуно Юсупна тІаьхьа нах бахийтира, цара иза сихонца набахтера схьавалийра. Маж а яьшна, тІе цІена хІума а юьйхина, пирІунна тІевахара Юсуп.
15ПирІуно элира Юсупе: «Суна гІан гина, амма цхьаьнгге а цуьнан маьІна ца дало. Суна хезнера хьох лаьцна, хьо гІенех дерг девзаш а, церан маьІна дан хууш а ву бохуш».
16Юсупа жоп делира: «Соьга далалур дац, Дала лур ду пирІунна дика жоп».
17ПирІуно дийцира Юсупна: «Суна гІенах со Нилан берда тІехь лаьтташ гира. 18ЦІеххьана, хи чуьра хьала а баьлла, хаза а, берстана а ворхІ етт эрзашкахь бажа хІоьттира. 19Царна тІаьххье цкъа а суна Мисар-махкахь гина боцу, чІогІа ирча а, оза а ворхІ етт хьалабелира. 20Хьалха хьаладевлла, хаза а, нисделла а бежанаш цу гІийлачу, ирчачу бежанаша диира. 21Амма цаьрга хьаьжча, цхьаммо а эр дацара цара уьш диъна: шаьш хьалха ма-дарра ирча дара и бежанаш. Эццахь со самавелира.
22Юха суна гІенах цхьана гІад тІехь хьалабаьлла хаза а, буьззина а ворхІ кан гира. 23Царна тІаьххье хьалабелира бекъа а, гІийла а, малхбалерчу мохо чахчийна а ворхІ кан. 24ГІийлачу кенаша дуьззина дерш дІадиира.
Ас бозбунчашка дийцира иза, амма цхьанна а маьІна дан ца хиира цуьнан».
25Юсупа элира пирІуне: «И ший а гІан цхьана хІуманах лаьцна ду. Дала хьуна схьадиллина Ша дан воллург. 26ВорхІ дика етт а, ворхІ дика кан а – иза ворхІ шо ду. И ший а гІан цхьаннах лаьцна ду. 27Ткъа вукхарал тІаьхьа хьалабаьлла болу ворхІ гІийла а, ирча а етт а, ворхІ гІийла а, малхбалерчу мохо чахчийна кан а – иза ворхІ шо ду. Мацалла хІоьттина ворхІ шо. 28Дала пирІунна Ша дан воллург схьадиллина аьлла, ас бохург хІара дара. 29Мисар-махкахь шорто йолуш, токхе ворхІ шо тІекхочуш ду. 30Юха тІедогІу ворхІ шо мацалла йолуш хир ду. Шорто хилла хилар дицлур ду – мацалло дерриг а латта дассор ду. 31Шорто йицлур ю цунна тІаьххье йогІун йолу мацалла бахьана долуш, хІунда аьлча мацалла луьра хир ю. 32ПирІунна гІан шозза гаран маьІна ду Делан сацам хилла чекхбалар а, Цо иза кестта кхочушбийриг хилар а.
33ХІума хууш а, хьекъал долу а стаг а лехна, Мисар-махкахь куьйгалла дан иза хІотто веза ахь. 34Шорто йолчу ворхІ шарахь Мисар-махкахь кхиъначу ялтин пхоьалгІа дакъа схьагулдеш, нах арабаха беза. 35Оцу дикачу шерашкахь цара ялта гул а деш, пирІунан омрица гІаланашкахь кІа Іалашдан деза. 36Гулдина ялта дІадиллина хир ду, мацалла тІееанчу ворхІ шарахь Мисар-махкара адам хІаллак ца хилийта».

 

Юсуп Мисар-мехкан куьйгалхо хуьлу

 

37ПирІуно а, цунна гонах болчу элаша а, реза а хилла, тІетодира Юсупа аьлларг. 38Шен элашка пирІуно хаьттира: «ХІара стаг санна верг вайна кхин мила карор ву, шена чохь Делан Са а долуш?»
39ТІаккха пирІуно Юсупе элира: «Дала и дерриг а хьуна схьадиллина хилча, хьол хьекъал долуш а, хІуманах кхеташ а стаг вац. 40Ас сайн цІенна тІехь куьйгалла дан хІоттаво хьо, дерриг а сан халкъ хьан омранаш кхочушдеш хир ду. Паччахьан дарже хьаьжна бен, со хьол лакхара хир вац».
41ПирІуно элира Юсупе: «Хьажалахь, ас берриг а Мисар-махка тІехь куьйгалла дан хІоттаво хьо». 42Цо шен пІелга тІера схьадаьккхина мухІар Юсупан пІелга тІе доьллира, дуткъачу кІадинах дина духар цунна тІе а дуьйхина, цуьнан коча дашо зІе оьллира. 43Шен шолгІа гІудалкха чохь лелаве иза аьлла, омра дира пирІуно. Юсупна хьалха боьлхучу ялхоша, цунна некъ бита бохуш, маьхьарий деттара. Иштта пирІуно Мисар-махка тІехь куьйгалхо хІоттийра Юсуп. 44ПирІуно элира Юсупе: «Со пирІун ву, амма берриг а Мисар-махкахь хьан бакъо йоцуш цхьа а меттахвала а ваьхьар вац».
45Цо Юсупна керла цІе елира – Цапнат-ПаІнахь аьлла. Ана цІе йолчу гІалин динан да волчу ПатипараІан йоІ Аснат ялийра пирІуно Юсупна. Иштта Юсуп берриг а Мисар-махкана тІехь урхалла деш хилира. 46Юсупан ткъе итт шо дара, Мисаран паччахьна гІуллакх дан иза вахача. ПирІун волчуьра араваьлла, берриг а Мисар-махкахула чекхвелира иза. 47Шорто йолчу ворхІ шарахь лаьтто дуккха а ялта делира. 48Оцу ворхІ шарахь кхиъна ялта, гул а деш, гІаланашкахь охьадуьллура Юсупа. Луларчу аренашкахь кхиъна ялта хІора гІалахь охьадуьллура цо. 49ХІордан гІум санна, дукха дара Юсупа гулдина кІа. Цо иза, дагар а ца деш, дитира, хІунда аьлча дагар ца даллал иза дукха хиларна.
50Мацалла хІутту шераш тІекхачале Ана цІе йолчу гІалин динан ден ПатипараІан йоІа Асната ши кІант вира Юсупна. 51Дуьххьарлерачу кІентан цІе Маннаш тиллира Юсупа (иза «дицдайтар» бохучух тера ду). Цо бохура: «Дала сайна хилла халонаш а, ден цІа а дицдайтина соьга». 52ШолгІачу кІентан цІе Эпрам тиллира цо (иза «дебийтар» бохург ду). Юсупа бохура: «Ас бала хьегначу махкахь Дала дебийтина со».
53Мисарахь шорто йолу ворхІ шо чекхделира. 54Юсупа ма-аллара, мацалла еана ворхІ шо дІадоладелира. Вукху мехкашкахь а яра мацалла, Мисарахь бен яа хІума яцара. 55Амма ерриг а Мисарахь мацалла хІоьттича, адам пирІунна тІедахара ялта доьхуш. Цо элира мисархошка: «Юсупна тІе а гІой, цо бохург де».
56Берриг а махкахь мацалла яра. Юсупа мисархошна кІа доьхкира, иза дІадиллина меттигаш схьа а йиллина, хІунда аьлча Мисарахь чІогІа мацалла хІоьттинера. 57Гонах болчу массо а махкара нах Мисара Юсупера кІа эца богІура, хІунда аьлча массанхьа а луьра мацалла яра.

 

42

 

Юсупан вежарий Мисар-махка боьлху

 

1Мисарахь кІа дуйла шена хиъча, Якъуба элира шен кІенташка: «Шу вовшашка хьоьжуш хІунда Іа? 2Суна хезна, Мисар-махкахь кІа ду бохуш. Даха а гІой, цигара иза эца, вай мацалла ца далийта».
3Юсупан итт ваша Мисара вахара кІа эца. 4Якъуба Юсупан нанас вина ваша Бен-Яман цІахь витира. Цунна цхьа вон болх хиларна кхоьрура иза. 5Иштта Исраилан кІентий дуккха а кхечу нахана юкъахь кІа эца баьхкира, хІунда аьлча КанаІан-махкахь мацалла яра. 6Мисар-махкахь куьйгалхо Юсуп вара. Махкахь дерриг а халкъана кІа духкуш вара иза. ДІакхаьчна вежарий, лаьтта охьакхаччалц Юсупна хьалха охьатаьІира. 7Вежарий ма-гинна, уьш бевзира Юсупна, амма шена уьш ца бевзашха цаьрца буьрсо къамел дира цо. «Шу мичара даьхкина?» – хаьттира цо.
«КанаІан-махкара даьхкина тхо ялта эца», – аьлла, жоп делира цара. 8Юсупна шен вежарий бевзинехь а, царна иза ца вевзира. 9Царах долу шен гІенаш дага а даьхкина, Юсупа элира: «Шу ямартхой ду! Тхан пачхьалкхан ледара агІонаш хаа а, долчун терго ян а даьхкина шу!»
10«ХІан-хІан, эла, – жоп делира вежарша. – Хьан ялхой долу тхо ялта эца даьхкина. 11Тхо дерриш а цхьана ден кІентий ду. Хьан ялхой цІена нах бу, ямартхой бац».
12Юсупа юха а элира: «ХІан-хІан, шу тхан махкахь ледара хІума хІун ду хьажа даьхкина».
13Амма цара жоп делира: «ХІан-хІан, тхан доьзалехь шийтта ваша вара, КанаІан-махкахь Іаш волчу цхьана дех схьаваьлла. Жимаха верг хІинца деца ву, ткъа цхьаъ кхелхина».
14Юсупа элира цаьрга: «Ас аьллий, шу ямартхой ду! 15Шу бакъ ду я дац иштта къастор ду ас: дийна волчу пирІунах дуй буу ас, шу кхузара дІагІур ма дац, шун жимаха волу ваша кхуза схьаваллалц. 16Цхьаъ вешина тІаьхьа вахийта, вуьш набахти чохь Іийр бу. ТІаккха хуур ду суна, аш дуьйцург бакъ ду я дац. Нагахь даций, дийна волчу пирІунах дуй буу ас, шу ямартхой ду аьлла!»
17Вежарий кхаа денна чубохкийтира цо. 18КхозлагІчу дийнахь Юсупа элира цаьрга: «Ас бохург дахь, дийна дуьсур ду шу, хІунда аьлча со Делах кхоьру. 19Нагахь шу цІена нах делахь, шух цхьаъ набахти чохь саца веза, ткъа вуьш мацалла ловш болчу шайн доьзалшна кІа дІаэцна баха беза. 20Амма шайн жимаха волу ваша схьавало веза аш, шаьш дуьйцург бакъ дуй хаийтархьама а, дийна дисархьама а». Иштта дан а дира цара. 21Вежарша элира вовшашка: «Дала билггал до вайна таІзар вешина дуьхьал латийна къа бахьанехь. Вайна гора Юсуп холчохь хилар цо вайга дехар дечу хенахь, амма вай цуьнга ла ца дуьйгІира. ХІинца вайна бохам хилла».
22Раабана элира: «Ас баьхнера шуьга – кІант бахьана долуш шайх къа ма латаде, амма аш ла ца дуьйгІира! ХІинца цунна тІехула вайна бекхам хуьлуш бу».
23Царна дагахь а дацара Юсуп шайх кхеташ хилар, хІунда аьлча цо цаьрца къамел гочдархочуьнгахула дора. 24Иза, дІа а вирзина, вилхира, юха, схьа а вирзина, цаьрца къамел дан хІоьттира. Царах ШимІа, схьа а къастийна, церан бІаьргашна хьалха дІавихкира цо. 25Церан тІоьрмигаш чу кІа а дилла, хІораннан ахча а цигга чудилла, некъана оьшург а ло аьлла, омра дира Юсупа. Дерриг а цо ма-аллара кхочушдира. 26КІа варраш тІе а диллина, новкъа бевлира уьш. 27Буьйса яккха севцича, вежарех цхьаммо галин бертиг яьстира вирана хІоъ бала дагахь. Цунна гали чохь шен детин ахча карийра. 28«Сан дети юхадеана! – элира цо вежаршка. – ХІара ду и, сан гали чохь».
Кхерабелла, дегнаш схьалелха а дохкуш, бегош вовшашка а хьоьжуш, бохура цара: «ХІара хІун ду Дала вайна динарг?»
29Шайн да Якъуб волчу КанаІане юха а баьхкина, шайца хилларг дерриг а дийцира цара: 30«Цигарчу махкахь куьйгалхо волчу стага, буьрса къамел а дина, тхоьга элира: „Ямартло ян даьхкина шу!“ 31Амма оха жоп делира цуьнга: „Тхо цІена нах ду, ямартлонна даьхкина дац. 32Тхо шийтта ваша вара, цхьана ден кІентий. Цхьаъ воцуш ву, жимаха верг деца КанаІан-махкахь ву хІинца“. 33ТІаккха цу мехкан куьйгалхочо элира тхоьга: „Шу цІена нах ду я дац иштта хуур ду суна: шайн цхьа ваша кхузахь а витий, мацалла ловш болчу доьзалшна ялта схьа а эций, шайн новкъа дІагІо. 34Со волчу шайн жимаха волу ваша валаве, тІаккха хуур суна шу цІена нах дуйла. Цул тІаьхьа ас шун ваша дІа а лур ву, кху махкахь мах а лелабойтур бу“».
35Галеш дІасадохуш, хІоранна а дети чохь долу шен бохча карийра. Дети а гина, церан да а, уьш а кхерабелира. 36Якъуба элира цаьрга: «Аш сайн берех ваьккхи со, Юсуп а вац, ШимІа а вац, ткъа хІинца Бен-Яман а схьаэца гІерта шу. Дерриг а суна дуьхьал даьлла!»
37Раабана элира дега: «Нагахь ас Бен-Яман хьуна юха ца валавахь, сан ши кІант вен мегар ду хьуна. Соьга жоп далийтахь цунах, ас иза юхавалор ву хьуна».
38Амма Якъуба элира: «Сан кІант хьоьца цига гІур вац, цуьнан ваша велла, иза ша висна. Нагахь новкъахь цунна цхьаъ хилахь, соьга иза лан лур дац, сингаттамехь болу сан къоьжа корта эхарте кхочуьйтур бу аша».

 

43

 

Вежарий шолгІа а Мисар-махка бахар

 

1Луьра мацалла яра цу махкахь. 2Мисарара деана дерриг а кІа шаьш диъча, дас кІенташка элира: «Даха а гІой, кхин а ялта эца вайна».
3Амма ЯхІуда элира цуьнга: «Цу стага тхоьга буьрса схьахьедина: „Шуна сан юьхь гур яц, нагахь шуьца схьавеана шун ваша ца хилахь“. 4Нагахь ахь тхоьца ваша ваийтахь, оха, дахана, хьуна юург оьцур ю. 5Амма ахь иза ца ваийтахь, тхо гІур дац, хІунда аьлча цу стага аьлла тхоьга: „Шуна сан юьхь гур яц, шуьца шун ваша ца хилахь“».
6«И бала хІунда беана аш суна тІе, шайн кхин цхьа ваша ву а аьлла?» – хаьттира Исраила[17].
7Цара жоп делира: «Цу стага тхох а, вайн доьзалх а лаьцна дерриг а хоьттура тхоьга: „Шун да хІинца а дийна вуй? Кхин цхьа ваша вуй шун?“ Оха цуьнан хаттаршна жоп лора. Хьанна хаьара, цо эр дуй: „Схьавалаве кхуза шайн ваша“, – аьлла?»
8ЯхІуда элира шен дега Исраиле: «Ахь кІант соьца ваийтича, тхо оцу сохьта дІагІур дара, тхо а, вайн бераш а лечуьра кІелхьардаха. 9Ас жоп лур ду Бен-Яманах, соьгара хоттур ахь цунах дерг. Нагахь санна ас, схьа а валийна, кІант хьоьга дІа ца лахь, хьуна хьалха со хир ву бехке велла дІаваллалц. 10Вай сихо йина хиллехьара, тхо, шозза дІа а дахана, юхадаьхкина хир дара».
11ТІаккха церан дас Исраила элира: «Нагахь гІуллакх иштта делахь, хІокху вайн лаьтто луш долу тоьлла сурсаташ оцу стагана дІахьо: дарбане хьакхар а, моз а, хаза хьожа йогІу бецаш а, деза даьтта а, тайп-тайпана бІараш а. Царах шайн некъан мохь кечбе. 12ХІинца доьлхуш шозза сов дато ахча хьо, хьалха шаьш цІа деанарг а юха дІахьо: иза цхьана гІалатца галдаьлла хила мега. 13Шайн ваша схьа а эций, сихонца цу стагана тІегІо. 14Нуьцкъалчу Дала гІо дойла шуна, мехкан куьйгалхочунна хьалха шу хІиттича, шун вукху вешина а, Бен-Яманна а шуьца цІа ван пурба лойла Цо. Нагахь санна берех вала суна доьгІнехь, царах волийла со».
15СовгІаташ а, хьалхачул шозза сов дети а, Бен-Яман а схьа а эцна, сиха Мисар-махка дІабахара вежарий. Уьш, дІа а кхаьчна, Юсупна хьалха хІиттира. 16Цаьрца веана Бен-Яман гича, Юсупа шен цІийнан куьйгалхочуьнга элира: «ХІара нах сан цІа дІа а бигий, бежана а дей, яа хІума кечъе. Делкъахенахь соьца хІума юур ю кхара». 17Цу стага шена тІедиллинарг кхочуш а дина, уьш Юсупан цІа бигира.
18Вежарий кхерабелира, шаьш цуьнан цІийне балийча. Царна дагадеара: «Дуьххьара даьхкича, вайн галеш чу дети кхачар бахьана долуш далийна вай кхуза. ТІелетта, вай эша а дина, вайх леш а бина, вайн варраш дІаяха гІерта и стаг». 19ТІе а бахана, Юсупан цІийнан куьйгалхочуьнга элира цара хІусаман неІарехь: 20«ЛадогІахь, эла! Тхо цкъа даьхкинера кхуза ялта эца. 21Амма буьйса яккха севцначохь, оха галеш схьадаьстича, тхешан дато ахча ма-дарра карийра тхуна. Цундела хІинца оха иза юхадеана. 22Кхин а деана оха ялта эца дети. Тхуна ца хаьа тхешан галеш чу ахча хьан диллина».
23Ялхочо жоп делира: «Шу кхера оьшуш хІумма а дац. Шун а, шун ден а Дала делла шуна галеш чохь карийна ахча, ткъа ас шуьгара дато ахча хьалха шу даьхкича схьаийцира». Цул тІаьхьа цо уьш болчу ШимІа схьавалийра. 24ЦІийнан куьйгалхочо вежарий Юсупан цІа чу бигира. Царна когаш била хи а, церан варрашна хІоъ а белира цо. 25Юсуп схьавале вежарша совгІаташ кечдира, хІунда аьлча цаьрга аьллера, цигахь хІума юур ю аьлла. 26Юсуп цІа веача, совгІаташ дІа а делла, лаьтта кхаччалц цунна хьалха охьатаьІира уьш. 27Цаьрга маршалла а хаьттина, Юсупа элира: «Аш хьалха соьга вийцина шун къена да муха ву? Дийна вуй иза?»
28Цара жоп делира: «Хьан ялхо, тхан да, дийна а, могуш а ву». Юсупе болчу ларамна лохха охьатаьІира уьш.
29ДІасахьаьжначу цунна шен нанас вина ваша Бен-Яман гира. Цо хаьттира: «ХІара аш вийцина, шун жимаха волу ваша вуй? Делан дика болх хуьлда хьуна, сан кІант». 30Шен веше йолу марзо лачкъорхьама, сихха ара а ваьлла, цхьа а воцучу меттехь вилхира иза. 31Юха шен юьхь а йилина, схьавеана, собаре а хилла, цо элира: «Яа хІума схьая!»
32Цунна къастийна елира яа хІума, вежаршна а, мисархошна а къастийна елира, хІунда аьлча мисархошна хьарам хетара Іебархошца хІума яар. 33Вежарий Юсупна дуьхьал ховшийнера, вокх-воккханиг хьалха а хаош. Уьш, цец а бевлла, хьоьжура вовшашка. 34Юсупан стоьла тІера яа хІума елира царна, Бен-Яманна луш ерг вукхарна лучул пхоьазза сов яра. Юсупца самукъадаллалц молуш Іийра уьш.

 

44

 

Гали чохь карийна дато кад

 

1Юсупа элира шен цІийнан куьйгалхочуьнга: «Цу нехан галеш чу яхьа мел ло яа хІума а йилла, церан дети юха галеш чу а дилла. 2Сан дато кад жимаха волчун гали чу билла цо кІенах дала деанчу ахчанца цхьаьна». Цо ма-бохху гІуллакх кхочушдира ялхочо. 3Са ма-хилла, вежарий шайн варрашца новкъа бехира. 4Уьш гІалина гена ца бевллера, Юсупа шен цІийнан куьйгалхочуьнга аьлча: «Сихха оцу нахана тІаьхьа а гІой, тІекхаьчча, ала цаьрга: „Шайна динчу диканна дуьхьал вон хІунда дина аш? 5Сан элан дато кад хІунда лачкъийна аш?[18] Цо чуьра молуш а, пал тосуш лелош а кад ма бу иза! Аш динарг вон хІума ду!“»
6ТІаьхьа а кхиъна, ялхочо элира цаьрга и дешнаш. 7Вежарша жоп делира: «Иштта хІунда боху ахь? И санна долу хІума оха цкъа а дийр дацара. 8КанаІан-махкара дуьйна тхайн галеш чохь карийна дети юхадеана оха. Хьан элан цІа чуьра дети я деши оха хІунда лачкъор ду? 9Нагахь и кад цхьаннан гали чохь хьуна карабахь, и стаг лийр ву, ткъа тхо хьан леш хир ду».
10Ялхочо элира: «Дика ду, аш ма-бохху дийр ду вай: цхьаьнгахь кад карабахь, иза сан лай хир ву, ткъа биснарш маьрша хир бу». 11Вежарша шайн галеш, лаьтта охьа а дехкина, схьадаьстира. 12Воккхачунна тІера жимачунна тІекхаччалц кад лаха волавелира Юсупан цІийнан куьйгалхо. Кад Бен-Яманан гали чохь карийра. 13Холчу хІиттина, шайна тІера хІуманаш этІийра вежарша. Юха, шайн варраш тІе маххьаш а дехкина, гІала юхабаьхкира уьш. 14Юсупан цІа чу схьабаьхкира ЯхІуд а, цуьнан вежарий а. Иза дІавахаза цІахь вара. Цунна хьалха гораийгира уьш. 15Юсупа элира цаьрга: «И хІун ду аш динарг? Со санна волчу стагана муьлхха а хІума, пал тесча, хуур дуй ца хаьа шуна?»
16ЯхІуда жоп делира: «Тхан ала хІума дац хьоьга, эла. Тхайн бехк ца хилар муха хоуьйтур ду оха? Далла хиъна, шен ялхойн бехк буйла. ХІинца тхо а, кад шегахь карийнарг а хьан леш ду-кх, эла».
17Юсупа элира: «И саннарг дийр дац ас! Шегахь сан кад карийнарг хир ву сан лай, ткъа шу шайн да волчу маьрша дІагІо».

 

ЯхІуда вежарех лаьцна дехар до

 

18ТІаккха ЯхІуда, тІе а вахана, элира цуьнга: «Сан эла, доьху хьоьга цхьа дош алийтар. Хьо пирІуне кхоччуш велахь а, хьайн ялхочунна оьгІаз ма гІолахь. 19Тхо хьалха кхузахь долуш ахьа хаьттира тхоьга: „Шун да а, ваша а вуй?“ – аьлла. 20Оха жоп делира: „Къена да а ву, иза воккха волчу хенахь хилла жима ваша а ву“, – аьлла. Тхан дена къаьсттана дукхавеза и жимаха волу кІант. Цу кІентан нанас вина ваша вала а велла, ша цхьаъ висна иза. 21ТІаккха ахьа элира тхоьга: „Схьавалаве иза кхуза, со цуьнга хьажийта“. 22Оха хьуна жоп делира: „Да а витина вогІийла дац цу кІентан. Нагахь иза вагІахь, да лийр ву“. 23Амма ахьа тхоьга элира: „Шун ваша шуьца кхуза схьаваллалц, шуна сан юьхь гур яц“. 24Тхайн да волчу а дахана, ахьа аьлларг дІадийцира оха. 25Дас элира тхоьга: „Юха а гІой, жимма ялта эца“, – аьлла. 26Амма оха жоп делира: „Жимаха волу ваша а эцна бен гІойла дац тхан цига. Цу стеган юьхь гойла хир дац, тхоьца жимаха волу ваша ца хилахь“. 27ТІаккха дас тхоьга элира: „Шуна хаьа сан зудчо суна ши кІант винийла. 28Цу шиннах цхьаъ цІера ваьлча, ас элира: ‘Иза акхароша цистина хир ву’, – цул тІаьхьа суна иза ган а ца гира. 29ХІинца аша важа а дІа а вигна, цунна вон болх хилахь, соьга иза лалур дац. Баланехь болу сан къоьжа корта эхарте кхочуьйтур бу аша“. 30И кІант къаьсттина дукхавезаш, цунна чу са диллина ву тхан да. Цундела иза а воцуш тхо цІа гІахь, 31тхан дена иза тхоьца воцийла хаахь, иза лийр ву. Хьан лейн бехкенна баланехь волчу тхан ден къоьжа корта эхарте кхочур бу. 32Ас дош деллера цунна, кІант ларвийр ву аьлла. „Нагахь ас хьуна иза схьа ца валавахь, велла дІаваллалц хьуна хьалха бехке хир ву со, дада“, – аьлла ас. 33Цундела ас доьху хьоьга, эла, кІант вежаршца дІа а вахийтий, цуьнан метта кхузахь хьайн лай со витахь. 34Со муха гІур ву дена хьалха, сайца кІант а воцуш? Сайн дена хиндолчу вочунна теш хила ца лаьа суна».

 

45

 

Юсупа вежаршна ша вовзуьйту

 

1ТІаккха Юсупа, ялхой болчохь кхин са а ца тохаделла, мохь туьйхира: «ДІадовла суна гучуьра!» Царах цхьа а чохь вацара, Юсупа ша вежаршна вовзийтича. 2Иза чІогІа вилхира, мисархошна а, пирІунан цІенна а хезара цуьнан белхар. 3Юсупа элира шен вежаршка: «Со Юсуп ву! Дийна вуй сан да?» Амма инзарбевлла а, кхерабелла а болчу вежаршка дуьхьал жоп ца далалора. 4ТІаккха Юсупа элира: «Суна тІедуьйлийша». Уьш тІебаьхкича, цо элира: «Со аша Мисар-махка воьхкина шун ваша Юсуп ву! 5Амма дохий а ма хьийза, шайна оьгІаз а ма эха шаьш со Мисар-махка вохкарна. Адамаш кІелхьардахархьама, шул хьалха со кхачийтира Дала кхуза. 6Ши шо ду кху махкахь мацалла йолу, кхин пхеа шарахь а хир дац ялта дуьйш а, дерзош а. 7Амма Дала ваийтина со шул хьалха, кху лаьтта тІехь шун тІаьхье хилийта а, шун дахар инзаре кІелхьардаккха а. 8Аша ца ваийтина со кхуза, Дала ваийтина. Цо сох пирІунан да вина, цуьнан цІийна тІехь эла а, берриг а Мисар-махка тІехь куьйгалхо а вина. 9Сихо яй, сан дена тІе а кхачий, ала цуьнга: „Хьан кІанта Юсупа хабар доуьйту хьоьга: ‘Дала со Мисар-махкахь куьйгалхо вина. Со волчу схьавола, хан ца йолуьйтуш. 10ГІашан цІе йолчу меттехь Іийр ву хьо, суна уллохь. Хьан бераш а, берийн бераш а, берриг а бахам а, дерриг а даьхни а схьадаладе. 11ГІашанехь хьо а, хьан доьзал а кхобур бу ас, хІунда аьлча тІедогІуш мацаллин пхи шо ду. Иза ца дахь, хьо а, хьан цІа а, хьан долахь дерг дерриг а эшамехь хир ду’“. 12Шуна а, сан вешина Бен-Яманна а шайн бІаьргашна гуш ду шайца къамел дийриг со хилар. 13Сан дега со Мисар-махкахь сийлахь хилар а, шайна кхузахь мел гинарг а дийца. Иза сиха кхуза схьа а валаве».
14Шен ваша Бен-Яман, мара а воьллина, вилхира иза, Бен-Яман а вилхира цуьнца. 15Массо а ваша мара а вуллуш, царна барташ а дохуш, воьлхура Юсуп. Цул тІаьхьа вежарша цуьнца къамел дира.
16Юсупан вежарий баьхкина аьлла, хабар пирІунна тІекхечира. ПирІун а, цунна уллорнаш а хазахеташ бара. 17ПирІуно Юсупе элира: «ДІаала хьайн вежаршка, шайна оьшшучул даа хІума КанаІан-махка дІа а хьо. 18Шайн да а, доьзалш а кхуза схьа а балабе. Ас Мисарахь тоьлла долу латта лур ду шуна, цунах схьадаьллачух дехар ду шу, алий». 19Кхин а элира пирІуно: «Хьуна тІедуьллу ас, Юсуп, хьайн вежаршка дІаалар: „Мисар-махкара гІудалкхаш йига шайн бераш а, зударий а схьабало, шайн да а валош, шаьш а схьадуьйла. 20Шайн салпална са ма гатде, Мисарахь тоьлла дерг шун хир ду“».
21Исраилан кІенташа цо ма-бохху дира. ПирІуно деллачу омрица Юсупа царна гІудалкхаш а, некъана кхача а белира. 22ХІоранна а керла духар делира, ткъа Бен-Яманна кхо бІе шекхал дети а, пхеа тайпана тІеюху хІуманаш а елира. 23Юсупа шен дена а дахьийтира совгІаташ: Мисар-махкара тоьлла долу хІума тІехь долуш итт вир а яра, кІа а, бепиг а, некъана лерина тайп-тайпана даарш тІехь долуш итт виркхел а яра. 24Цул тІаьхьа, вежарий новкъа а баьхна, уьш дІабоьлхуш, цо элира: «Новкъахь девнаш ма дахалаш!»
25Мисарара ара а бевлла, шайн да Якъуб волчу КанаІан-махка баьхкира уьш. 26Цара элира цуьнга: «Юсуп дийна ву! Юсуп берриг а Мисар-мехкан куьйгалхо ву!» Якъуб хІун эр ду а ца хууш висира, цкъа хьалха иза ца тийшира царах. 27Амма Юсупа даийтина хабар а хезча, цо шена яийтина гІудалкхаш а гича, Якъубан дог хазахетта тохаделира. 28Исраила элира: «Тоьар ду! Сан кІант Юсуп дийна ву. Со валале и ган гІур ву со».

 

46

 

Якъуб Мисар-махка воьду

 

1Исраил[19], шен долахь дерг дерриг схьа а эцна, новкъа велира. ВогІуш, Беар-ШабаІе ша кхаьчча, шен ден Исхьакхан Далла лерина сагІанаш дехира цо. 2Буьйсанна самах веанчу Дала Исраиле элира: «Якъуб!»
«Со кхузахь ву», – жоп делира Якъуба.
3Дала элира: «Со Дела ву, хьан ден Дела. Кхера а ца кхоьруш, Мисар-махка гІо, цигахь Ас хьох доккха халкъ схьадолуьйтур ду. 4Со хьоьца Мисар-махка дІа а вогІур ву, цигара Ас хьо юха а валор ву. Хьан ши бІаьрг Юсупа дІакъовлур бу».
5Беар-ШабаІера кхин дІа а вахара Якъуб. Исраилан кІенташа шайн да а, бераш а, зударий а пирІуно яийтинчу гІудалкхаш чу ховшийра цига дІабига. 6КанаІан-махкахь гулдина даьхни а, бахам а шайца схьаийцира цара. Шен ерриг а тІаьхьенца Мисар-махка веара Якъуб. 7Цо шеца шен бераш а, берийн бераш а – ерриг а тІаьхье дІайигира. 8ХІорш ю Мисар-махка баьхкинчу Исраилан кІентийн цІераш (Якъуб а, цуьнан тІаьхье а):
Якъубан хьалхара кІант Раабан. 9Раабанан кІентий: Хьанах, Палу, Хьацрани, Карма.
10ШимІин кІентий: Емуал, Ямин, АхІад, Якин, ЦІохьар, канаІанхочо вина Шаул а.
11Левин кІентий: ГІиршан, КхахІат, Мерари.
12ЯхІудан кІентий: Іаьр, Онан, Шейла, Парас, Зерахь. (Іаьр а, Онан а КанаІан-махкахь кхелхинера). Парасан кІентий: Хьацрани, Хьамал.
13Иссарханан кІентий: ТовлаІ, Пува, Яшаб, Шимрон.
14Забулан кІентий: Серад, Элон, Яхьлаал.
15Уьш Леас Якъубана Падан-Арамехь бина кІентий бара. Цо йина Дина цІе йолуш йоІ а яра. Дерриг а кІант а, йоІ а ткъе кхойтта дара.
16Гадин кІентий: Цепон, Хьаги, Шуни, Эцбон, Іера, Ароди, Ариэли.
17Ашаран кІентий: Имани, Ишва, Ишви, БериІ. Серахь цІе йолуш йиша а яра церан. БериІан кІентий: Хьебар а, Малкиал а.
18Лабана шен йоІана Леина еллачу ялхочо Залпаа Якъубана дина бераш дара уьш, верриг а ялхитта стаг.
19Якъубан зудчо Рахьала бина кІентий бара: Юсуп а, Бен-Яман а.
20Мисар-махкахь Ана цІе йолчу гІалин динан да волчу ПатипараІан йоІа Асната Юсупна ши кІант вира. Церан цІераш яра Маннаш а, Эпрам а.
21Бен-Яманан кІентий бара: БулаІ, Бахри, Ашбели, Гери, НаІаман, Аьхьи, Рош, Мупим, Хьупим, Арди.
22Рахьала Якъубана бина кІентий бара уьш, верриг а вейтта стаг.
23Данан кІант вара: Хьушим.
24Напталан кІентий: Яхьциал, Гуни, Йицар, Шилам.
25Лабана шен йоІана Рахьална еллачу ялхочо Балхьата бина кІентий бара уьш, верриг а ворхІ стаг.
26Якъубца Мисар-махка веанарг цуьнан тІаьхьенах верг, кІентийн зударий ца лерича, кхузткъе ялх стаг вара. 27Мисарахь Юсупна вина ши кІант а цхьаьна верриг а Якъубан доьзалх Мисарахь ваха охьахиънарг кхузткъе итт стаг вара.

 

Якъуб а, цуьнан доьзал а Мисар-махкахь Іар

 

28Юсуп волчу воьдуш, шел хьалха ЯхІуд вахийтира Якъуба, ГІашане боьду некъ хаархьама. Уьш цига дІакхаьчча, 29Юсуп, шен гІудалкх дІа а йожийтина, ГІашане шен дена Исраилна дуьхьал веара. Исраил ган ма-гинна, тІеведда, иза мара а воьллина, вехха вилхира иза. 30Исраила элира Юсупе: «ХІинца-м вала а хала дацара, хІунда аьлча сайн бІаьргашца хьо дийна хилар гина суна».
31Юсупа вежаршка а, шен ден цІийнах болчу нахе а элира: «Ас, вахана, пирІуне эр ду: „КанаІан-махкахь Іийна сан вежарий а, ден цІийнах берш а со волчу схьабаьхкина. 32И нах жаІуй бу. Цара даьхни леладо. Шайца кегий а, даккхий, а даьхни а, шайн долахь долу хІума дерриг а схьадеана цара“. 33ПирІуно, тІе а кхайкхина, шайга хаттахь: „Шун хІун корматалла ю?“ 34аш ала деза: „Тхайн дайша санна, кегий долуш дуьйна даьхни лелош ду тхо!“ ТІаккха ГІашан цІе йолчу махкахь даха охьаховша бакъо лур ю шуна, хІунда аьлча мисархошна Іуй ца беза».

 

 

47

 

1ПирІунна тІе а вахана, Юсупа элира: «Сан да а, вежарий а шайн даьхница а, бахамца а, КанаІан-махкара схьа а баьхкина, ГІашанехь бу хІинца». 2Вежарех, хаьржина, пхи стаг валийнера цо пирІунна тІе.
3ПирІуно хаьттира цаьрга: «Шун хІун корматалла ю?»
Вежарша жоп делира: «Тхайн дай санна, Іуй ду тхо». 4Кхин а элира цара: «Кхуза даха даьхкина тхо, хІунда аьлча КанаІан-махкахь луьра мацалла ю, даьхни дажо меттиг яц тхан. Доьху хьоьга ГІашанехь тхуна даха охьаховша бакъо ялар».
5ПирІуно элира Юсупе: «Хьо волчу да а, вежарий а баьхкина. 6Мисар-махкара латта хьуна хьалха ду. Оцу лаьттан тоьллачу меттехь охьаховшабе хьайн гергара нах. Шайна лаахь, ГІашанехь Іан а мегар ду царна. Къаьсттина говзанаш царна юкъахь белахь, сан даьхни Іалашдан дІахІиттабе уьш».
7Шен да Якъуб, вала а вина, пирІунна хьалха хІоттийра Юсупа. Якъуба пирІун декъалвира. 8ПирІуно хаьттира цуьнга: «Хьан маса шо ду?»
9Якъуба жоп делира: «Со дуьнен чохь лела бІе ткъе итт шо ду. КІезиг а, къаьхьа а хилла сан дахаран шераш, сан дай дуьнен чохь леллачу хене дІа ца нисвелла со». 10ПирІун декъал а вина, дІавахара Якъуб.
11Да а, вежарий а Мисарахь баха ховшийра Юсупа, царна РаІамсас олучу гІалина уллохь тоьлла латта а делла, пирІуно шена тІе-ма-диллара. 12Шен ден а, вежарийн а хІусамашкара берашка хьаьжжина, массарна а юучуьнца кхачо йира Юсупа. 13Цул тІаьхьа чІогІа мацалла хІоьттира. Мисар а, КанаІан-мохк а мацалло гІелбина бара. 14Шегара кІа оьцуш гулделла Мисарахь а, КанаІан-махкахь а мел долу ахча вовшахтуьйхира Юсупа. ПирІунан цІахь латтадора цо иза. 15Мисарахь а, КанаІан-махкахь а ахча кхачийча, берриг а Мисар-махкарчу наха, Юсупна тІе а баьхкина, элира: «Тхуна бепиг лохьа, ма далийтахь тхо хьайн бІаьргашна хьалха. Тхан ахча кхачийна».
16Юсупа элира: «Шайн ахча кхачийнехь, даьхни схьадаладе, ас цунна дуьхьал ялта лур ду шуна». 17Цара Юсуп волчу даьхни схьадалийра. Говрашна а, уьстагІашна а, гезаршна а, стерчашна а, хьелашна а, варрашна а дуьхьал цо цу нахана ялта делира. Цу шарахь царна ялта латтийра Юсупа дерриг а церан даьхнина дуьхьал.
18Шо чекхдаьлча, цунна тІе а баьхкина, элира цара: «Оха лечкъор дац тхайн элах: тхан ахча а кхачийна, тхан даьхни а хьан дола даьлла, тхайн догІмашший, латтий бен хІумма а ца дисна тхоьгахь. 19Хьан бІаьргашна хьалха тхо а, тхан латта а хІаллак хІунда хуьлу? Ялтина дуьхьал дІаэцахьа тхо. Тхайн лаьттаца пирІунан лоллехь хила реза ду тхо. Латта даьсса ца хилийта а, тхо хенара довлийта а дІаден хІу лохьа тхуна».
20Иштта Мисарахь долу дерриг а латта ийцира Юсупа пирІунна. ХІора мисархочо шен латта доьхкира, хІунда аьлча мацаллина дан хІума дацара церан. Латта пирІунан дола делира. 21Ткъа нахах Мисаран цхьана маьІІера вукху маьІІе кхаччалц Юсупа леш бира. 22Динан дайшкара латта ца ийцира цо, хІунда аьлча массо а хенахь пирІуно дакъа а кхочуьйтуш, Іаш бара уьш. Цундела цара шайн латта ца доьхкира. 23Юсупа элира нахе: «ХІинца ас шу а, шун латта а пирІунна эцна. ХІара хІу ду шуна латта дІаден. 24Шайн ялта кхиъча, цунах пхоьалгІа дакъа пирІунна дІалур ду аша, ткъа диснарг дІаден а, шуна а, шун берашна а, шун цІахь болчарна а даа хир ду».
25Наха элира: «Ахьа тхо кІелхьардехи. ПирІунан леш хир ду тхо, хьо тхайна резаван лаьара тхуна». 26Иштта лаьттах долу Іедал хІоттийра Юсупа. Иза тахана а Мисарахь дІалелаш ду: лаьттах схьадаьллачух дерригенах а пхоьалгІа дакъа пирІунна дІалуш, динан дайн долахь доцург, важа латта пирІунан долахь а долуш.

 

Якъубан весет

 

27Исраилхой ГІашан олучу меттехь Іаш бара. Церан дола дуккха а хІума а делира, уьш тІеттІа дебаш а бара. 28Якъуб Мисарахь вуьрхІитта шарахь Іийра, цуьнан бІе шовзткъе ворхІ шо дара. 29Ша лечу хенахь, шен кІанте Юсупе схьа а кхайкхина, цо элира: «Хьо суна реза велахь, сан кога кІел куьг а диллий[20], дош ло суна, хьо соьца дика а, суна тешаме а хир ву алий. Со Мисар-махкахь дІа ма воллалахь. 30Со сайн дайх дІакхетча, Мисарара дІа а хьой, уьш боьхккинчу дІаволлалахь».
Юсупа элира: «Ахь ма-бохху дийр ду ас».
31«Дуй баал», – элира дас. Юсупа дуй биира. Маьнги йистехь волу Исраил Далла хьалха охьатаьІира[21].

 

48

 

Маннаш а, Эпрам а

 

1Дукха хан ялале Юсупе элира, цуьнан да чІогІа цомгуш ву аьлла. Шен ши кІант, Маннаш а, Эпрам а, эцна, цунна тІе вахара иза. 2Якъубе хаам бира: «Хьо волчу хьан кІант Юсуп веана», – аьлла. Шен берриг а ницкъ гулбина, метта охьахиира Исраил.
3Якъуба элира Юсупе: «КанаІан-махкарчу Луз олучу меттехь Ша гайтинчу Нуьцкъалчу Дала декъалвира со. 4Цо элира соьга: „Ас дебор бу хьан доьзал, хьан дуккха а бераш хуьлуьйтур ду, хьох халкъийн доьзал схьабер бу. ХІара латта хьан тІаьхьенна гуттаренна а дІалур ду Ас“. 5Со Мисара вале кхузахь хьуна вина волу ши кІант хІинца дуьйна сан хир ву. Эпрам а, Маннаш а сан хир ву, Раабан а, ШимІа а санна. 6Кхарал тІаьхьа хьуна дина бераш хьан хир ду. Церан дола даьллачу лаьтта тІехь шайн вежарийн кІентий болуш санна Іийр бу уьш. 7Со Падан-Арамера схьавогІуш, КанаІан-махкахь Эпрати цІе йолчу гІалина тІекхачале, новкъахь, хьан нана Рахьал елира. Цигахь Эпрате (Байтлахаме) боьдучу новкъа йистехь дІайоьллира ас иза». 8ТІаккха, Юсупан кІентий а гина, Исраила хаьттира: «Уьш муьлш бу?»
9Юсупа дена жоп делира: «Уьш Дала суна кхузахь белла кІентий бу».
ТІаккха Исраила элира: «Суна тІе валаве и шиъ соьга декъалвайта». 10Иза дукха къена волуш цуьнан бІаьргашна са дика ца гора. Юсупа ши кІант цунна тІе валийра. Цо, мара а бухкуш, барташ дехира царна. 11Исраила элира Юсупе: «Суна ца моьттура сайна хьо юха гур ву, ткъа Дала хьан бераш ган а аьтто би сан».
12Ши кІант Исраилан голашна уллора дІа а хилийна, цунна хьалха лохха охьатаьІира Юсуп. 13Цул тІаьхьа, дена улло ши кІант схьа а валийна, Эпрам шена аьтту агІор Исраилна аьрру агІор хІоттийра цо, ткъа Маннаш шена аьрру агІор Исраилна аьтту агІор хІоттийра. 14Амма Исраила шен аьтту куьг Эпраман коьрта тІе диллира, иза жима велахь а, ткъа аьрру куьг, аьттучунна тІехула а даьккхина, Маннашан коьрта тІе диллира. Цхьа Іалашо йолуш дира цо иштта, Маннаш дуьххьарниг воллушехь. 15Юха, цаьргахула Юсуп декъал а веш, цо элира:
«Шена кІелахь сан дай ИбрахІим а, Исхьакх а лелла Дела,
таханлера де кхаччалц дерриг а сан дахарехь со Шена тІаьхьа хІоттийна лелла волу Дела,
16муьлххачу а вочух со ларвина Малик, декъалдехьа хІара бераш.
Кхаьргахь дІахьойла сан а, сан дайн ИбрахІиман а, Исхьакхан а цІераш.
Деба а дебна, даккхий халкъаш схьадовлийла кхарах дуьнен чохь».
17Шен дас аьтту куьг Эпраман коьрта тІе диллина гича, Юсупна халахийтира. Цо ден куьг схьалецира, Эпраман коьрта тІера Маннашан коьрта тІе дилла дагахь. 18Юсупа элира цуьнга: «ХІан-хІан, дада, хьалхарниг хІара ву, аьтту куьг цуьнан коьрта тІе дилла».
19Амма да реза ца хилира: «Суна хаьа, сан кІант, суна хаьа. Кхунах а халкъ схьадер ду, и халкъ а доккха, сийлахь хир ду. Амма жимаха волу ваша цул лакхара хир ву, цуьнан тІаьхьенах дукха халкъаш схьадевр ду». 20Цу дийнахь, уьш декъал а беш, цо элира: «Шун цІерашца Исраилан халкъо вовшийн декъалбийр бу: „Эпрам а, Маннаш а санна войла хьо Дала“, – бохуш». Иштта Эпрам Маннашал лакхара хІоттийра цо.
21Юха Исраила элира Юсупе: «Со леш ву, амма Дела шуьца хир ву. Цо шайн дайн лаьтта тІе юхадуьгур ду шу. 22Хьайн вежарел хьо лакхара хиларна, айса эмархошкара туьраца а, Іодаца а баьккхина Шехем-мохк дІало ас хьуна».

 

49

 

Якъуба шен кІентий декъалбо

 

1Шен кІентий схьа а кхайкхина, Якъуба элира: «Суна уллохь гул а лой, ладогІа, тІейогІучу хенахь шуьца хиндерг дуьйцур ду ас.
2Гул а лой, ладогІа, Якъубан кІентий,
ладогІа шайн дега Исраиле.

 

3Раабан, хьо сан дуьххьарлераниг ву, сан ницкъ,
сан боьршаллин дуьххьарлера стом,
уггар сийлахьверг а, ницкъберг а.
4Амма, кхехкаш тІехъоьху хи санна, сиха волу хьо
кхин хир вац хьалхарниг,
хІунда аьлча, дІа а вахана,
хьайн да дІавуьжу мотт сийсазбина ахь.
Сан метта дІавижна хьо.

 

5ШимІа а, Леви а вежарий бу.
Шайн таррашца нахана ницкъ бо цара.
6Церан кхеташонна юкъа а гІур вац со,
церан гуламе а гІур вац,
хІунда аьлча оьгІазаллица нах байина цара,
хазахетархьама стерчийн когийн пхенаш хедийна.
7НеІалт хилла ю церан оьгІазалла,
хІунда аьлча иза буьрса йолу дела,
неІалт хилла ду церан дералла,
хІунда аьлча иза къиза долу дела.
Якъубан тІаьхье йолчохь царна латта хир дац,
ас дІасакхуьссур бу уьш берриг а Исраилан махкахула.

 

8ЯхІуд, хьан вежарша хастор ву хьо,
хьан куьг мостагІийн яьІнаш тІехь хир ду.
Хьан вежарий хьуна хьалха охьатаьІар бу.
9Хьо къона лом ду, ЯхІуд.
Талла ваханчуьра вогІу хьо, сан кІант.
СадаІа лаьтта дижина лом санна ву хьо,
мила ваьхьар ву хьуна новкъарло ян?
10Паччахьан дарж ЯхІудах дер дац,
цуьнан тІаьхьенан карахь гуттар а хир ю олалла гойтуш йолу гІаж,
иза Шилун-гІала дІакхаччалц а[22],
халкъаш цунна муьтІахь хиллалц а.
11Цо шен вир кемсийн таьллангах дІатосур ю,
ткъа виран кІорни – тоьллачу гаьннах.
Тоьллачу чагІар чохь шен бедар яшор ю цо.
ЧагІаран мутта чохь шен духар дуьттур ду цо.
12Цуьнан бІаьргаш чагІарал Іаьржа хир ду,
ткъа цергаш шурел кІайн хир ю.

 

13Забул хІордан йистехь вехар ву.
Цуьнан берд хІордкеманашна кхераме хир бац,
цуьнан латта ЦІадан-гІалина тІекхаччалц хир ду.

 

14Шина а агІор беза мохь а болуш, садоІуш Іуьллучу вирах тера хир ву Иссархан,
ша онда велахь а.
15Шен садоІу меттиг дика хилар а,
шен латта хаза хилар а гина,
халачу балхана къарвелла лай санна,
бахьа ца лучу мохьана кІел хІуттур ву иза.

 

16Дан Исраилан халкъана кхелахо хир ву,
иза Исраилан цхьа тукхам санна хир ву.
17Новкъа йистехь Іуьллучу лаьхьанах тера хир ву иза.
ТІехйолучу говран ког лоцу, некъан тачи тІехь Іуьллу лаьхьа бу иза.
Говр лазийча, цунна тІера бере охьавужу.

 

18Веза Эла! Ахь кІелхьарваккхаре сатесна ву со.

 

19Гадина тІе талорхой летар бу,
амма цо уьш лохкур бу.

 

20Ашаран кхача токхе хир бу,
паччахьан даарш хир ду цуьнан.

 

21Наптал маьрша баьккхинчу сенах тера ву,
исбаьхьа кІорнеш луш йолчу сенах тера ву иза.

 

22Юсуп хьостана уллохь йоллучу, дуккха а стом лучу кемсийн таьллангах тера ву.
Цу таьлланган генаш пенна тІехула хьаладоьлхуш ду.
23Дерачу оьгІазаллица пхерчий а кхуьссуш,
мостагІий летара цунах.
24Амма цуьнан Іад чІогІа ду,
цуьнан куьйгаш онда а, говза а ду.
Цунна ницкъ белла Якъубан Нуьцкъалчо,
Исраилан Іуьно а, Тархо а,
25хьуна гІо деш волчу хьан ден Дала,
хьо декъалвеш волчу Нуьцкъалчо.
Лакхарчу Шен стигалшца а,
лахарчу латтанашца а,
кІайн кхача лучу накхошца а,
ховхачу кийранашца а декъалвойла хьо Нуьцкъалчу Дала.
26Ширачу лаьмнийн деза хиларал а,
даим лаьттачу гунийн хаза хиларал а лекха ду
хьан дас хьо декъалвар.
Шен вежаршна юкъахь эла волчу Юсупца хуьлийла и декъалвар.

 

27Бен-Яман дера борз ю.
Іуьйранна шен ижу юу цо,
сарахь талорца карадеанарг доькъу».

 

28Иштта ду Исраилан шийтта тукхам. Иза элира цаьрга, уьш декъалбеш, церан дас. ХІора а шена доггІучу кепара декъалвира цо.

 

Якъуб кхалхар

 

29Юха иштта весет дира цо шен кІенташка: «Со сайн дай болчу дІагІур ву кестта. Хьетахочун Іепронан лаьтта тІехь, сан дай болчу хьеха чохь дІаволлалаш со. 30КанаІан-махкарчу Мамари олучу меттера Махпела цІе йолчу арахь ю и хьех. Хьетахочуьнгара Іепронера нах дІабохка эцначу лаьттаца цхьаьна эцна ю и хьех ИбрахІима. 31Цигахь дІабоьхкина бу ИбрахІим а, цуьнан зуда Сарат а, Исхьакх а, цуьнан зуда Ребикха а, цигахь дІайоьллина ас Леа а. 32Аре а, цу тІера хьех а хьетахошкара эцна ю».
33Шен кІенташна хьехам бина а ваьлла, ши ког метта хьала а баьккхина, дІавижна волу Якъуб, кхалха а кхелхина, шен дайх дІакхийтира.

 

 

50

 

1Дена тІе а кхетта, цунна барташ а дохуш, вилхира Юсуп. 2Шен ялхошка-лоьрашка ден дакъа талха ца талхийта, молханаш а тохий, кечде аьлла, омра дира цо. Лоьраша иза кечдира. 3Цу кечамна шовзткъа де дІаделира, хІунда аьлча цу балхана лерина йолу хан яра иза. Мисархоша кхузткъе итт дийнахь белхарш дира Якъуб велча. 4Белхаран денош чекхдевлча, Юсупа элира пирІунна уллорчу нахе: «Шу суна реза делахь, доьху шуьга, пирІуне дІаала: 5„Сан дас, соьга чІагІо а яйтина, элира: ‘Со леш ву, ас КанаІан-махкахь яьккхинчу къубба чохь дІаволлалахь со’. Пурба ло суна, вахана, сайн да дІаволла, цул тІаьхьа со юхавогІур ву“».
6ПирІуно элира: «Ваха а гІой, айхьа чІагІо ма-ярра, хьайн да дІаволла».
7Юсуп шен да дІаволла воьдуш, цуьнца пирІунна уллора нах а, пирІунан цІийнера а, берриг Мисар-махкара а элий бахара. 8Юсупан доьзалера берш а, вежарий а, цуьнан ден цІийнах болу нах а бахара. ГІашанехь бераш а, даьхни а бен ца дисира. 9Царна тІаьхьахІиттина йогІуш гІудалкхаш а яра, дошлой а бара. Дукха адам дара дІадогІуш.
10Йордан-хина малхбалехьа йолчу Атад олучу хьаьтта кхаьчча, чІогІа белха хІиттира уьш. ВорхІ дийнахь цигахь белхар дира Юсупа. 11Атада уллохь долу и белхар а гина, цу меттехь Іаш болчу канаІанхоша элира: «Мисархойн доккха белхар ду». Цундела Йорданна малхбалехьа йолчу цу меттигах Абал МицІраим олу (иза «мисархойн белхар» бохург ду). 12Иштта Якъубан кІенташа цуьнан весет кхочушдира. 13КанаІан-махка дІа а ваьхьна, Мамари цІе йолчу меттигна уллохь йолчу Махпела олучу арахь лаьттачу хьеха чохь дІавоьллира цара иза. И хьех цу аренца цхьаьна ИбрахІима хьетахочуьнгара Іепронера эцнера, шен белла нах цу чохь дІабохкархьама. 14Да дІа а воьллина, шен вежаршца а, цига баьхкинчу нахаца а Мисар-махка вухавеара Юсуп.

 

Юсупа вежарий тебо

 

15Шайн да велча, Юсупан вежарша ойла йира: «ХІун хаьа, Юсуп вайна оьгІазвахана Іаш хила мега, шена вай динчу вонна дуьхьал хІинца бекхам бан дагахь?» 16Цара Юсупна тІе нах бахийтира цуьнга ала: «Ша валале хьан дас тхуна весет дина: 17„Шайн веше Юсупе дІаала: ‘Ас доьху хьоьга вежаршна цара латийначу къинна гечдар’. Оха а доьху хьоьга, Юсуп, хьайна бинчу вочу балхана гечдехьа хьайн ден Делан лешна“».
Шега даийтинчу хабаре ладугІуш волу Юсуп вилхира.
18ТІебаьхкина, гора а эгна, цуьнан вежарша элира: «Тхо хьан леш ду».
19Юсупа жоп делира: «Кхера ма кхера. Со Дела ма вац. 20Шуна дагадеара суна зулам дан, амма Дала цунах дика болх хилийтира, хІинца тахана долуш дерг кхочушхилийта: дукха адамаш лечуьра кІелхьардахар. 21Цундела ма кхера: ас шу а, шун бераш а кхобур ду». Уьш тебеш, цаьрца эсала къамел дира цо.

 

Юсуп кхалхар

 

22Шен ден доьзалца Мисар-махкахь Іийра Юсуп. Цуьнан бІе итт шо кхаьчнера. 23Иза дийна а волуш, Эпрайман бераш а, берийн бераш а хилира. Маннашан кІантана Макирна дина бераш а, шен долуш санна, тІеийцира цо. 24Юсупа элира вежаршка: «Со леш ву, амма Дала шуна гІо дийр ду. Кху лаьтта тІера Ша ИбрахІимна а, Исхьакхана а, Якъубана а чІагІонца деллачу лаьтта тІе шу дІадуьгур ду Цо». 25Исраилан кІенташка чІагІо а яйтина, Юсупа элира: «Дала шуна билггал гІо дийр ду, тІаккха аша сан даьІахкаш кхузара дІаяхьа еза». 26Иштта бІе итт шо долуш Юсуп кхелхира. Ца талхийта молханаш а тоьхна, кеч а дина, Мисар-махкахь тІорказ чу диллира цуьнан дакъа.

 

 

 

Арадаккхар

Дешхьалхе

 

Арадаккхар цІе йолу хІара тептар – Исраилан халкъан хиламашкахь уггар лараме долчух лаьцна ду: исраилхой лоллехь хиллачу Мисар-махкара арабовларх. Тептар деа декъе декъало: 1) Іебархой лоллера паргІатбахар (кортош 1-15); 2) Синай-лам болчу уьш боьлху некъ (кортош 15-18); 3) Дала Шен халкъаца барт бар, царна оьздангаллин а, динан а хьехамаш балар (кортош 19-24); 4) исраилхошна Далла Іибадат дан меттиг кечъяр а, динан дайшна а, Далла Іамалъярна а болу хьехамаш (кортош 25-40).
Уггар хьалха хІокху тептар тІехь Дала мел динарг дуьйцуш ду, лоллехь хилла Шен халкъ Ша паргІат а доккхуш, цунах хиндолчуьнга сатийсар долуш долу къам а кхуллуш.
Тептаран уггар лараме стаг Муса ву. И стаг, Шен халкъ Мисар-махкара арадаккхархьама, Дала хаьржина хилла. Уггар дика девзаш долу тептаран дакъа ткъолгІачу коьрта тІехь болу итт хьехам бу.

 

1

 

Исраилхой Мисар-махкахь Іаш бу

 

1Якъубца Мисар-махка шайн доьзалшца баьхкинчу Исраилан кІентийн цІераш хІорш ю: 2Раабан, ШимІа, Леви, ЯхІуд, 3Иссархан, Забул, Бен-Яман, 4Дан, Наптал, Гада, Ашар. 5Верриг а Якъубах схьаваьлларг кхузткъе итт вара, ткъа Юсуп цу хенахь Мисарахь вара.
6Юсуп а, цуьнан вежарий а, церан нах а, кхелхина, дІабевллера. 7Ткъа Исраилан тІаьхьенах болу нах, деба а дебаш, алсамбуьйлуш бара. Берриг а мохк буьзнера цара.
8Юха Мисар-махкахь керла пирІун[1] хІоьттира, цунна Юсупах лаьцна хІумма а ца хаьара. 9Цо элира шен халкъе: «Исраилан халкъ доккха хилла, иза вайна кхераме хила мегаш ду. 10Исраилхой ца дебийта хьовса деза вай. Нагахь тІом балахь, уьш вайн мостагІех дІа а кхетта, вайх лата а летта, кху махкара дІагІур бу». 11Мисархоша шайн хьаькамаш хІиттийра, исраилхойх леш а бина, цаьрга беза белхаш байта. Питам а, РаІамсас а цІераш йолу гІаланаш йира исраилхоша пирІунна, шайна чохь тІаьхьалонна хІума латто. 12Амма оцу халкъана тІехь гІело мел йо а, иза тІеттІа дебара, цу махкахула дІасадаьржара. Мисархой кхоьрура исраилхойх. 13Цундела кхин а чІогІа беза а, хала а белхаш бойтура цара исраилхошка. 14Мисархоша къахьдинера исраилхойн дахар, поппарца а, кибарчигашца а болу а, аренашкахь болу а беза белхаш бойтуш. Муьлхха а болх бойтура цара исраилхошка, къинхетам боцуш.
15Іебархойн зударийн бераш хуьлучу хенахь царна гІо деш яра Шапарат а, ПуІа а цІераш йолу ши зуда. ПирІуно омра дира цаьрга: 16«Іебархойн зударийн бераш хуьлучу хенахь йоІ дийна йита, кІант ве!», – аьлла. 17Амма Делах кхоьруш йолчу шина зудчо пирІуно бохург ца дора, цара кІентий дийна буьтура. 18ПирІуно, тІе а кхайкхина, элира цаьрга: «И хІун ду аша деш дерг? КІентий дийна хІунда буьту аша?»
19Шина зудчо пирІуне элира: «Іебархойн зударий мисархойчарал могуш а, онда а бу. Тхо тІекхачале бер дуьнен чу даьлла хуьлу церан». 20Дала диканиг дора цу шина зудчунна. Ткъа Іебархойн халкъ тІеттІа алсамдолуш дара. 21Шех кхоьруш и ши зуда хиларна, Дала церан шайн а доьзалш хилийтира. 22ТІаккха пирІуно дерриге а шен халкъе омра дира: «Дуьнен чу ваьлла Іебархойн кІант Нил-хи чу кхосса, ткъа йоІ дийна йита», – аьлла.

 

2

 

Муса дуьнен чу валар

 

1Левин тІаьхьенах волчу цхьана стага шен тайпанах йолу зуда ялийра. 2Доьзалхочух а хилла, кІант вира цу зудчо. Бер хаза долу дела, иза, лечкъош, кхаа баттахь лелийра цо. 3Эххар а, кхидІа иза лечкъо а ца яьхьна, эрзах тускар а дина, цунах силам а хьаькхна, кІант чу а виллина, тускар эрзашкахь берда йистехь дитира цо. 4Ткъа кІентан йиша геннара хьоьжуш яра цунах хІун хуьлу.
5Юха пирІунан йоІ еара Нил-хи тІе лийча. Цуьнан ялхой-зударий берда йистехула лелаш бара. ЙоІана эрзаш юкъахь тускар гира, цо шен гІарбаш яхийтира иза схьаэца. 6Тускар схьадиллича, чохь бер гира цунна. Бер доьлхуш хиларна, цунах къахийтира йоІана, цо элира: «ХІара Іебархойн бер ду».
7Цу хенахь тІееанчу кІентан йишас элира пирІунан йоІе: «Хьуна лаахь, ас, яхана, Іебархойн зуда ялор ю кІант вакхо».
8ПирІунан йоІа элира: «ГІо, хІета».
Вукхо кІентан нана схьаялийра. 9ПирІунан йоІа элира зудчуьнга: «ХІара бер, схьа а эций, кхаба. Ас мах лур бу хьуна кхунах». Зудчо, дІа а даьхьна, бер кхебира.
10КІант воккха хилира. Нанас иза пирІунан йоІе дІавелира. Вукхо иза, шен волуш санна, лелавора. КІентан цІе Муса[2] тиллира пирІунан йоІа (иза «схьаваьккхинарг» бохург ду), ша иза хи чуьра схьаваьккхина дела.

 

Муса маданхойн махка вадар

 

11Цул тІаьхьа дуккха а хан яьлча, Муса воккха а хилла, цкъа шен вежарий-исраилхой болчу вахара. Цунна гора, шен халкъ мисархоша дацор а, цуьнга беза белхаш байтар а. Цу дийнахь цунна гира цхьана мисархочо шен къомах волчу Іебархочунна етташ. 12ДІа а, схьа а хьаьжна, уллохь цхьа а ца гича, тоьхна, и мисархо вен а вийна, гІамарла воьллира Мусас. 13ШолгІачу дийнахь иза цига веача, дов даьлла воллуш ши Іебархо вара. Мусас элира харцлуьйш волчуьнга: «Хьайн вешина хІунда етта ахь?»
14«Тхуна тІехь хьаькам а, кхелахо а хьо хьан хІоттийна? Айхьа вийна мисархо санна, со вен-м ца гІерта хьо?» – элира цу стага. ТІаккха Муса кхеравелира. «ХІинца ас динарг массарна а хиъна», – аьлла, дагадеара цунна. 15И гІуллакх хаа а хиъна, Муса вен гІерташ пирІун а вара. Амма пирІун волчуьра ведда, маданхойн лаьтта тІе веара Муса.
Цу махкахь волчу динан ден ворхІ йоІ яра. Муса гІуна йистехь охьахиина Іаш волчу хенахь, 16тІе а баьхкина, нойш чу хи доьттира цара шайн ден уьстагІашна мало. 17Амма охьабаьхкинчу Іуша зудабераш хи тІера дІачовхийра. ТІаккха Мусас, цаьргахьа гІо а даьккхина, церан уьстагІашна хи малийра. 18Шайн да РаІал волчу бахара йоІарий. Дас хаьттира: «Тахана ма хьалхе даьхкина шу цІа?»
19Цара элира: «Цхьана мисархочо гІо даьккхира тхоьгахьа. Тхуна хи а эцна, уьстагІашна хи малийра цо».
20Дас элира йоІаршка: «Мичахь ву иза? Цигахь хІунда витина аша иза? Схьакхайкха цуьнга, вайца хІума юур ю цо».
21Цу стеган доьзалехь висира Муса. РаІала шен йоІ Ципара яхийтира цуьнга. 22Шен зудчо кІант вича, Мусас цуьнан цІе ГІиршам тиллира (иза «цигахь волу тІевеанарг» бохург ду), хІунда аьлча ша хийрачу махкахь тІевеана стаг волу дела.
23Цул тІаьхьа дуккха а хан елира. Мисар-мехкан пирІун велира, амма исраилхой, хьалха санна, Іазапехь бохкуш бара. Беза болх ла ца луш, узарш дора цара. Цара доккху орца Деле хьалакхечира. 24Шена исраилхойн узарш хезча, Дала ойла йира Ша ИбрахІимца а, Исхьакхаца а, Якъубца а барт барх лаьцна. 25Исраилхошка а хьаьжна, церан Іалашо ян лиира Далла.

 

3

 

Дала Муса къобалвар

 

1Шен стунден, маданхойн махкахь динан да волчу Итаран[3], уьстагІий дажош вара Муса. Цкъа уьстагІий дажош, генна яьссачу арахула дІавахна, Хьариб цІе йолчу Делан лам тІе кхечира иза. 2Везачу Элан Малик дуьхьалхІоьттира цунна йогучу коканан кулла юккъехь. Коканан куллах цІе леттера. ЦІе леттехь а, йогуш яцара и колл. 3Мусас элира: «ТІеваха веза со оцу инзаречу хІумане хьажа. Колл хІунда ца йогу?»
4Муса тІевогІуш Шена гича, Веза Эла[4] кулла юкъара кхайкхира: «Ва Муса!»
«Со кхузахь ву!» – элира Мусас.
5Дала элира: «ТІе ма воьллахь кхуза. Хьайн когара мачаш дІаяха, хьо лаьтта меттиг, Со кхузахь хиларна, деза латта ду. 6Со хьан ден Дела ву, ИбрахІиман а, Исхьакхан а, Якъубан а Дела». Мусас шен юьхь дІакъевлира, хІунда аьлча иза кхоьрура Деле хьажа.
7Везачу Эло элира: «Мисарахь Сайн халкъо хьоьгу бала гина Суна, тІехІиттиначара ницкъ барна цуьнан узарш хезна. Суна хаьа Сайн халкъан лазам. 8ТІевахана, иза мисархойн Іазапах кІелхьара а даьккхина, цу махкара арадоккхур ду Ас. Дикачу а, боккхачу а, шуьрех а, мазах а дуьзначу токхечу, канаІанхойн а, хьетахойн а, эмархойн а, перезахойн а, хьаьвихойн а, явсайхойн а махка дІадуьгур ду Ас Сайн халкъ. 9Исраилхойн белхарш хезна Суна, мисархоша церан Іазапехь бахкор а гина. 10ХІинца Ас хьо пирІунна тІе вохуьйту. Ваха а гІой, Мисарара Сан халкъ, Сан халкъ долу исраилхой, Мисарара арабаха».
11Амма Мусас элира Деле: «Со мила ву, пирІунна тІеваха а, Мисарара исраилхой арабаха а?»
12Дала элира: «Со хьоьца хир ву. Ас хьо вахийтина хиларан хІара билгало хир ю: Мисарара ахь халкъ арадаьккхича, кху лам тІехь Суна Іамал йийр ю аша, Сан леш а хилла».
13Юха Мусас элира Деле: «Исраилхошка, тІе а вахана, ас эр ду: „Шун дайн Дала ваийтина со шуна тІе“. Цара соьга хоттур ду: „ХІун ю Цуьнан цІе?“ ТІаккха, хІун ала деза ас цаьрга?»
14Дала Мусага элира: «Со „Со Верг“ ву. Иштта дІаала исраилхошка: „Ша Волуш Волчо ваийтина со шуна тІе“». 15Кхин а элира Дала Мусага: «Иштта ала исраилхошка: „Везачу Эло[5], шун дайн Дала, ИбрахІиман а, Исхьакхан а, Якъубан а Дала, ваийтина со шуна тІе“. Иза ю Сан цІе абадехь[6], цу цІарца хьахор ву Со тІейогІучу тІаьхьенаша. 16Ваха а гІой, исраилхойн къаной а гулбай, ала: „Везачу Эло, шун дайн Дала, ИбрахІиман а, Исхьакхан а, Якъубан а Дала, суна Ша гайта а гайтина, элира соьга: ‘Шу долчу веача, Суна гира Мисар-махкахь шуна хуьлуш дерг. 17Ас чІагІо йина, шуна таІзар дечу Мисарара канаІанхойн а, хьетахойн а, эмархойн а, перезахойн а, хьаьвихойн а, явсайхойн а махка, шуьрех а, мазах а дуьзначу токхечу лаьтта тІе, шу дІадига’“.
18Исраилхойн къаноша хьоьга ладугІур ду. Уьш а эций, пирІунна тІегІо. Аша цуьнга ала: „Веза Эла, Іебархойн Дела, веана тхо долчу. ДІахецахьара ахь тхо, кхаа дийнахь яьссачу арахула дІа а дахана, Везачу Элана, тхайн Далла, сагІа даккха дезаш ду тхо“. 19Амма Суна хаьа, пирІуно шу дІахоьцур дац, нагахь иза нуьцкъаха цуьнга ца дайтахь. 20Ас, Мисарна тІехула Сайн нуьцкъала куьг а лаьцна, инзаре хІуманаш гойтур ду цу махкахь, тІаккха цо шу дІахоьцур ду.
21Мисархой исраилхошца дика хуьлуьйтур бу Ас, тІаккха шу цу махкара дІадоьлхуш даьсса гІур дац. 22ХІора исраилхойн зудчо шен лулахочуьнгара я шен чохь Іаш йолчу мисархойн зудчуьнгара дашо а, дато а хІума а, еза тІеюху хІума а еха еза. Цу хІуманашца шайн бераш кечде. Иштта аша Мисарара хьал дІахьур ду».

 

 

4

 

1ТІаккха Мусас элира: «Ткъа уьш сох ца тешахь, Ахь со ваийтина ас аьлча? „Везачу Эло Ша ца гайтина хьуна“, – алахь?»
2Везачу Эло хаьттира: «И хІун ю хьан карахь ерг?»
Мусас жоп делира: «Сан некъан Іаса ю-кх».
3«Охьакхосса иза лаьтта», – элира Везачу Эло. Мусас Іаса охьакхоьссира – гІожах лаьхьа хилира. Кхера а велла, дІаведира Муса. 4Везачу Эло элира: «Куьг дІа а кховдадай, схьалаца цу лаьхьанан цІога». Мусас лаьхьа схьалецира – цу сохьта лаьхьанах юха а Іаса хилира. 5«Иштта ахь дахь, нах тешар бу Везачу Эло, церан дайн Дала, ИбрахІиман а, Исхьакхан а, Якъубан а Дала, Ша хьуна гайтина аьлча», – элира Везачу Эло.
6Кхин а элира цуьнга Везачу Эло: «Хьайн куьг чета диллал». Мусас куьг чета диллира. Юха цо иза схьадаьккхича, ло санна, кІайн хьаьттарш тІехь а йолуш, цамгар лаьцна хилира куьг. 7«ХІинца юха а куьг чета дилла», – элира Везачу Эло. Куьг юха а чета диллира Мусас. Цо иза схьадаьккхича, хьалха ма-дарра, могуш дара куьг. 8«Нагахь хьох а, дуьххьарлерчу тамашийначу билгалонах а нах ца тешахь, шолгІачу билгалонах тешар бу. 9Нагахь цу шина билгалонах а ца тешахь, Нил чуьра жимма хи, схьаэций, лаьтта охьадотта, цу хинах цІий хир ду», – элира Везачу Эло.
10ТІаккха Мусас элира Везачу Эле: «Веза Эла! Со дашна говза вац, гуттар а иштта хилла а ву. ХІинца Хьоьца къамел динчул тІаьхьа а дешан говзалла яц соьгахь. Со маттана шера вац».
11Везачу Эло элира: «Стагана мотт белларг мила ву? Мотт ца хууш я къора, я са гуш, я бІаьрзе веш верг мила ву? Со – Веза Эла вац? 12ДІагІо, Со хьоьца хир ву ахь къамел дечу хенахь, Ас Іамор ду хьуна ала дезарг».
13Мусас элира: «Веза Эла! Хьайна луъург кхиниг вахийтахьа сан метта».
14Веза Эла Мусана оьгІазвахара, Цо элира: «Левин тІаьхьенах а волуш, АхІарон цІе йолуш ваша вац хьан? Суна хаьа иза къамел далуш вуйла. Иза хьуна дуьхьал вогІур ву, хьо гича, цунна хазахетар ду. 15Ахьа шега аьлларг цо дІаэр ду. Къамел дечу хенахь Со шуьца хир ву, Ас Іамор ду шуна аша дан дезарг. 16Хьан метта АхІарона нахаца къамел дийр ду. Иза хьуна хьалхара къамел деш хир ву, ткъа хьо цунна Делан метта хир ву. 17И Іаса хьайн кара схьаэца, цуьнца тамашийна хІуманаш гойтур ду ахь».

 

Муса Мисар-махка юхаверзар

 

18Шен стундена Итарна тІе юха а веана, цуьнга элира Мусас: «Мисар-махкахь болчу сайн вежаршна тІеваха лаьара суна, уьш дийна буй хьажа».
«Дика ду, гІой, хьажа. Аьтто хуьлда хьан», – элира Итара.
19Муса маданхойн махкахь волуш, Везачу Эло цуьнга аьллера: «Мисар-махка юхаваха мегар ду хьуна ца кхоьруш, хІунда аьлча хьо вен гІерташ хилларш белла дІабевлла». 20Шен зуда а, кІентий а вир тІе а ховшийна, Мисара ваха новкъа велира Муса, Делан ницкъ болу шен Іаса буьйна а лаьцна.
21Везачу Эло элира Мусага: «Хьо Мисар-махка юхавеача, Ас хьайга де аьлла долу тамашийна хІуманаш пирІунна хьалха делахь. Ткъа Ас цуьнан дог чІагІдийр ду, тІаккха цо халкъ дІахоьцур дац. 22ДІаала пирІуне, Везачу Эло иштта боху алий: „Исраил Сан кІант ву, Сан дуьххьарлера бер ду. 23Ас боху хьоьга: ‘ДІахеца Сан кІант, иза Суна Іибадат дан дезаш ву. Ахь иза дІа ца хецна дела, Ас хьан дуьххьарлера кІант вуьйр ву’“».
24Новкъахь дІавоьдуш, Муса буьйса яккха сецира. Цунна тІевеанчу Везачу Элана иза вен дагадеара. 25ТІаккха Ципарас, тІулгах дина урс схьа а эцна, шен кІант сунтвира. Схьахадийна чкъор Мусан когех[7] а хьаькхна, цо элира: «Ас и цІий Іанийна, цундела сан майра волу хьо соьца уьйр йолуш ву». 26Веза Эла дІавахара, Мусана[8] хІумма а ца деш. (Цу хенахь зудчо аьллера цунах «цІийца волу майра», хІунда аьлча шен кІант сунтвинера цо.)

 

Дала АхІарон Мусана дуьхьал вахийтар

 

27Везачу Эло АхІароне элира: «Яьссачу ара Мусана дуьхьал гІо». ДІавахана, Делан лома уллохь Мусана дуьхьал а кхетта, цунна барт баьккхира АхІарона. 28Ша ваийтинчу Везачу Эло шега аьлларг а, гайтинчу тамашийначу хІуманех лаьцна а АхІароне дІадийцира Мусас. 29Мусас а, АхІарона а, дІа а вахана, исраилхойн къаной гулбира. 30Везачу Эло Мусага аьлларг цу нахана дІадийцира АхІарона. Мусас халкъана хьалха тамашийна хІуманаш гайтира. 31Халкъ тийшира. Исраилхошна хиира, шайн баланаш а гина, Везачу Эло шайн гІайгІа бойла. Цунна хьалха гора а хІиттина, суждана бахара[9] уьш.

 

5

 

Муса а, АхІарон а пирІун волчу воьду

 

1Цул тІаьхьа Мусас а, АхІарона а, пирІунна тІе а веана, элира: «Везачу Эло, Исраилан Дала, боху: „ДІахеца Сан халкъ яьссачу арахь Сан дуьхьа деза де хІотто“».
2Амма пирІуно элира: «Мила ву И Веза Эла, ас, Цуьнга ла а доьгІна, Исраилан халкъ дІахеца? Суна Веза Эла а ца вевза, исраилхой ас дІа а хоьцур бац».
3Цу шиммо элира: «Іебархойн Дала тІекхайкхира тхоьга. Оха доьху хьоьга кхаа дийнахь некъ баллал йолчу метте яьссачу ара тхаьш дІадахийтар, тхайн Везачу Далла лерина сагІа даккха, Цуьнга цамгарца я туьраца тхо хІаллак ца дайта».
4ПирІуно элира цаьрга: «Муса, АхІарон, халкъ шен балхах юхадоккху аша. ДІа а гІой, шайн гІуллакх де». 5Кхин а элира цо: «ХІокху махкахь дуккха а нах бу, аша шайн болх бан ца буьту уьш».
6Оццу дийнахь исраилхошна тІехІиттийна болчу нахе пирІуно омра дира: 7«ХІинца чул тІаьхьа кибарчигаш ечу нахана ча ма ло, хьалха деллехь а. Ара а бовлийтий, шайга лахийта цаьрга ча. 8Хьалха санна кибарчигаш яйта цаьрга. Уьш дукха мало еш бу, цундела доьху соьга: „Дахана, тхайн Далла сагІа доккхур дара оха“, – бохуш. 9Алссам болх ло царна, эрна къамелаш схьа а ца лоьцуш, цаьрга болх байта».
10ТІехьовсуш болчу наха элира халкъе: «ПирІуно шуна кибарчигаш ян ча ма ло боху. 11Даха а гІой, шайна карийнначуьра ча да. Кибарчигаш хьалха еччул йийр ю аша».
12Берриг а Мисар-махкахула арахь дисина ча лаха арабевлира исраилхой. 13ТІехІиттина болчара хьалха, ча долчу хенахь еччул, хІора дийнахь кибарчигаш е бохура цаьрга. 14ПирІунан хьадалчаша исраилхошна юкъара хаьржинчу белхан куьйгалла дечу нахана еттара: «Хьалха йинччул, селхана а, тахана а кибарчигаш хІунда ца йо аша?» – бохуш.
15Оцу исраилхоша, пирІунна тІе а баьхкина, арз дира: «Хьайн лешна иштта ницкъ хІунда бойту ахь? 16Ча ца ло хьан лешна, ткъа кибарчигаш е боху. ТІехІиттина болчара тхуна етта, амма бехке хьан халкъ ду».
17Амма пирІуно элира: «Шуна болх бан ца лаьа, аш мало йо, цундела боху аша: „Везачу Элана сагІа даккха гІур ду тхо“. 18ДІа а гІой, болх бе. Ча шуна лур дац, кибарчигаш хьалха еччул йийр ю аша». 19«ХІора дийнахь ян еззачул кибарчигаш йийр ю аша, церан дукхалла лах а ца деш», – бохучу дешнашца шайна тІебеана бала гира исраилхошна.
20ПирІун волчуьра уьш арабевлча, шаьш схьадахкаре хьоьжуш волу Муса а, АхІарон а гира царна. 21Цу шинга цара элира: «Везачу Эло кхел йойла шуна аша пирІунна а, цуьнан уллорачарна а хьалха тхан сий дайарна. Церан кара тур делла аша тхо дайийта».
22Юха Везачу Эле Мусас элира: «Веза Эла! Сел халачу бале хІара халкъ хІунда теси Ахь? Со кхуза хІунда ваийти? 23ПирІунна тІе а вахана, ас Хьан цІарах къамел дичхьана, цо кхин а чІогІа ницкъ бо кху халкъана. КІелхьара-м муххане а ца даьккхи Ахь Хьайн халкъ».

 

 

6

 

1ТІаккха Везачу Эло Мусага элира: «ХІинца гур ду хьуна Ас пирІунна дендерг. Онда куьг шена тІехь хааделча, цо дІахоьцур ду Сан халкъ. Цо ша арабохур бу уьш шен махкара».

 

Дала Муса юха а къобалвар

 

2Юха Мусага Дала элира: «Со Веза Эла ву. 3ИбрахІимна а, Исхьакхана а, Якъубана а Со дуьхьалвеана „Нуьцкъала Дела“ цІе а йолуш, ткъа „Веза Эла“ бохучу цІарца Ас царна Со вовзийтина вац. 4Ас барт бина цаьрца, КанаІанан латта царна дІалур ду аьлла. Цу лаьтта тІехь Іаш бара уьш, амма иза церан долахь дацара. 5Исраилхойн узарш хезира Суна, уьш, мисархойн леш а хилла, баланехь хилар гира, тІаккха Сайн цаьрца хилла барт дагабеара Суна. 6Ас боху ала Исраилан халкъе: „Со Веза Эла ву. Ас Сайн куьйга мисархойн олаллех кІелхьардохур ду шу, церан леш долчуьра паргІат а дохур ду, Сайн болчу ницкъаца царна луьра таІзарш а деш. 7Шун Дела а хилла, шух Сайн халкъ дийр ду Ас, тІаккха шуна хуур ду Со Веза Эла, шун Дела вуйла, шу мисархойн Іазапах кІелхьардаьхна волу. 8Айса ИбрахІимна а, Исхьакхана а, Якъубана а дІалур ду аьлла, куьг а айина чІагІо йинчу лаьтта тІе шу дІадуьгур ду Ас, иза шуна тІаьхьалонна дІа а лур ду. Со Веза Эла ву“». 9Мусас и дерриг а исраилхошна дІадийцира, амма цара ла ца дуьйгІира цуьнга шаьш, беза болх беш, доьналла доцуш хиларна.
10ТІаккха Везачу Эло Мусага элира: 11«Мисаран паччахь волчу пирІунна тІе а гІой, исраилхой шен махкара дІабахийта ала цуьнга».
12Амма Мусас жоп делира: «Исраилхошна а ца лаьа соьга ладогІа, пирІунна-м муххале а луур дац. Цу тІе сан къамел говза а дац».
13Мусаца а, АхІаронца а къамел а дина, Везачу Эло царна тІедиллира Исраилан халкъаца а, пирІунца а къамел дар. Исраилхой Мисар-махкара арабахар цу шинна тІедожийра Цо.

 

Мусан а, АхІаронан а дай

 

14Мусан а, АхІаронан а дайн тІаьхьенаш хІорш яра:
Исраилан хьалхарчу кІентан цІе Раабан яра. Раабанан кІентий бара Хьанах, Палу, Хьацрани, Карма. Царах Раабанах схьадевлла гаранаш хилира.
15ШимІин кІентий бара Емуал, Ямин, АхІад, Якин, ЦІохьар, канаІанхочо вина Шаул. Царах ШимІех схьадевлла гаранаш хилира.
16Леви бІе ткъе вуьрхІитта шарахь вехира. Цуьнан кІентий бара ГІиршан, КхахІат, Мерари. 17ГІиршанан кІентий бара Ливани а, ШамаІи а.
18КхахІат бІе ткъе кхойтта шарахь вехира. Цуьнан кІентий бара Іамрам а, Ицхьар а, Хьеврон а, Іузиал а.
19Мерарин кІентий бара Махьли а, Мушхьи а.
Уьш шайн тайпанашца йолу Левин тІаьхьенаш яра.
20Іамрам бІе ткъе вуьрхІитта шарахь вехира. Цо шен дейиша Йохабадат ялийра. Церан ши кІант вара – АхІарон а, Муса а.
21Ицхьаран кІентий бара Кхорахь а, Непаг а, Зикра а.
22Іузиалан кІентий бара Мишаал а, Элцапан а, Ситар а.
23АхІарона Іамминадабан йоІ а, Нахьшонан йиша а йолу Элисат ялийра. Цо АхІаронна вира Надаб а, АбихІу а, ЭлиІазар а, Итамар а.
24Кхорахьан кІентий бара Асар а, Элкхан а, Абуасап а. Царах Кхорахьах схьадевлла гаранаш хилира.
25АхІаронан кІанта ЭлиІазара Путиалан йоІарех цхьаъ ялийра. Зудчо ЭлиІазарна Пайнехьас вира.
Левин тІаьхьенаш яра уьш шайн гаранашца.
26АхІарон а, Муса а шайга Везачу Эло Мисар-махкара низам долуш йинчу тобанашкахь исраилхой арабаха аьлла шиъ вара. 27Цара аьллера Мисаран паччахье, пирІуне, исраилхой Мисар-махкара дІабахийта аьлла. И шиъ вара Муса а, АхІарон а.
28Цу хенахь Везачу Эло Мусаца Мисар-махкахь къамел дира. 29Везачу Эло цуьнга элира: «Со Веза Эла ву! Мисаран паччахье, пирІуне, Ас хьайга аьлларг дерриг а дІаала».
30Амма Мусас жоп делира: «Сан къамел говза дац, соьга ладугІур дуй те пирІуно?»

 

 

7

 

1Амма Везачу Эло Мусага элира: «Ас хьо пирІунна тІехь Дела хІоттийна, ткъа хьан ваша АхІарон хьан туркх хир ву. 2Ас хьайна тІедиллинарг дерриг а дІаэр ду ахь. Ткъа хьан вашас АхІарона пирІуне эр ду, цуьнга исраилхой шен махкара дІахеца аьлла. 3Амма пирІунан дог а чІагІдина, Мисар-махкахь дуккха а Сайн билгалонаш а, тамашийна хІуманаш а гойтур ду Ас. 4Ткъа пирІуно шуьга ладугІур дац, тІаккха луьра таІзарш а деш, Сайн куьйга охьатаІор ю Ас Мисар. Сайн бІо, Сайн халкъ, Исраилан кІентий, Мисар-махкара арабохур бу Ас. 5ТІаккха хуур ду мисархошна Со Веза Эла вуйла. Сайн ницкъ Мисарна тІе а берзийна, мисархошна юкъара Исраилан кІентий арабохур бу Ас».
6Везачу Эло шайна тІе-ма-диллара, гІуллакх кхочушдира Мусас а, АхІарона а. 7Мусан дезткъа шо дара, ткъа АхІаронан дезткъе кхоъ шо дара цу хенахь.

 

АхІаронан Іаса

 

8Везачу Эло Мусага а, АхІароне а элира: 9«Нагахь пирІуно тамашийна хІума гайта алахь, ахь АхІароне ала: „Хьайн Іаса схьа а эций, пирІунна хьалха охьакхосса“. Іасанах лаьхьа хир бу». 10ПирІун волчу а веана, Везачу Эло ма-бохху дира Мусас а, АхІарона а. АхІарона шен Іаса пирІунна а, цуьнан уллорачарна а хьалха охьакхоьссира – Іасанах лаьхьа хилира. 11ТІаккха пирІуно шен хьекъал долу нах а, бозбунчаш а схьакхайкхира. Цара, жиналла а лелийна, АхІарона диннарг дира. 12Царах хІорамма а шен Іаса охьакхоьссича, царах лаьхьарчий хилира. Амма АхІаронан Іасано дІакхаьллира церан Іасанаш. 13ПирІунан дог чІагІделира. Везачу Эло ма-аллара, цо ла ца дуьйгІира Мусага а, АхІароне а.

 

Хьалхара таІзар: цІий

 

14ТІаккха Везачу Эло Мусага элира: «ПирІун ша бохучунна тІехь лаьтташ ву, ца лаьа цунна халкъ дІахеца. 15Кхана пирІун волчу гІо. Иза Нил-хин берда йисте веача, цунна дуьхьал дІахІотта, шех лаьхьа хилла Іаса хьайн буйна а лаций. 16Ахь цуьнга ала: „Везачу Эло, Іебархойн Дала, ваийтина со хьоьга дІаала: ‘ДІахеца Сан халкъ яьссачу арахь Суна Іибадат дайта. ХІинццалц ахь ла ца доьгІна Цуьнга. 17Везачу Эло боху, хІинца хуур ду хьуна Ша Веза Эла вуйла. Ас сайн карара хІара Іаса Нил-хи тІе тухур ю, цу хих тІаккха цІий хир ду. 18Хи чуьра чІара а лийр бу, хих боьха хьожа а йогІур ю. Мисархошна дегаза хетар ду и хи мала’“».
19Везачу Эло Мусага элира: «ДІаала АхІароне, шен Іаса карахь йолу куьг дерриг а хиш тІехула а, Іаьмнашна а, шена чохь хи долчу меттигашна а тІехула лаца алий. Хих цІий хир ду. Берриг а Мисар-махкахь ур-атталла дечиган а, тІулган а пхьегІаш чохь хина метта цІий хир ду».
20Везачу Эло тІе-ма-диллара, гІуллакх кхочушдира Мусас а, АхІарона а. Шен Іаса хьала а айина, пирІунан а, цуьнан уллорачеран а бІаьргашна хьалха Нил-хи тІе туьйхира АхІарона. Дерриг а хих цІий хилира. 21Хи чуьра чІерий а делира, хи а телхира. Мисархошка иза мала ца лора. Берриг а Мисар-махкахь хинан метта цІий дара. 22Мисарара бозбунчаша, шайн жиналла а лелийна, кху шиммо диннарг дира. ТІаккха пирІунан дог чІагІделира, Везачу Эло ма-аллара, Мусага а, АхІароне а ла ца дуьйгІира цо. 23Шена гиначух шек а ца велира пирІун. Юха а вирзина, шен цІа вахара иза. 24Шайна мала хи даккха Нил-хина юххехь гІунаш яха хІиттира мисархой, хІунда аьлча важа хи малалуш дацара.
25ВорхІ де дІаделира Везачу Эло Нил-хина таІзар диначул тІаьхьа.

 

8

 

ШолгІа таІзар: пхьидарчий

 

1Юха Везачу Эло Мусага элира: «Ваха а гІой, пирІуне Везачу Эло боху ала: „ДІахеца Сан халкъ, цуьнга Суна Іибадат дайта. 2Нагахь хьо иза дІахеца реза ца хилахь, Ас хьан мохк пхьидех хьалабузур бу. 3Хи пхьидех сийсаш хир ду, уьш хьан цІа чу а, хьо дІавуьжучу метта а, хьан уллорачеран а, хьан халкъан а цІенош чу евр ю, хьан пешаш чу а, текхаш чу а евр ю. 4Хьуна а, хьан халкъана а, массо а хьан уллорачарна а тІехула лелар ю пхьидарчий“».
5Везачу Эло Мусага кхин а элира: «АхІароне дІаала, шен Іаса карахь йолу куьг хишна а, татолашна а, Іаьмнашна а тІехула лаца алий. ТІаккха берриг а Мисар-мохк пхьидех хьалабузур бу». 6АхІарона шен куьг Мисаран хиш тІехула лецира. Пхьидаша, хьала а евлла, берриг а Мисар-мохк дІалецира. 7Амма бозбунчаша а, шайн жиналла а лелийна, изза дира. Цара а пхьидарчий Мисар-мехкан лаьтта тІе ехира.
8ПирІуно, Мусага а, АхІароне а тІе а кхайкхина, элира: «Везачу Эле доІа де, со а, сан халкъ а долчуьра пхьидарчий дІаяха алий. ТІаккха ас Исраилан халкъ дІахоьцур ду, Везачу Элана сагІа даккхийтархьама».
9Мусас элира пирІуне: «Айхьа хан тоха суна, маца лаьа хьуна ас хьох а, хьан уллорачарах а, халкъах а доІа дан, пхьидарчий шун цІенош чуьра дІа а евлла, Нил-хи чохь бен ца йисийта?»
10ПирІуно элира: «Кхана».
ТІаккха Мусас элира: «Ахь ма-аллара хир ду, тхан Веза Дела саннарг цхьа а воцийла хьуна хаийта. 11Хьо волчуьра а, хьан цІеношкара а, хьан уллоранаш а, халкъ а долчуьра а пхьидарчий дІаевр ю. Уьш Нил-хи чохь бен юьсур яц». 12Муса а, АхІарон а пирІун волчуьра дІавахара. Мусас Везачу Эле доІа дира, пхьидарчий дІаяха аьлла. 13Везачу Эло жоп делира цуьнан доІанна. Пхьидарчий цІенош чохь а, уьйтІенашкахь а, арахь а елла Іохкура. 14Уьш оьланашка гулйира наха. Яхкалуш йолчу церан хьожано дІалецира берриг а мохк. 15ПаргІато яьллийла а гина, шен дог чІагІдира пирІуно. Везачу Эло ма-аллара, ла ца дуьйгІира цо Мусага а, АхІароне а.

 

КхозлагІа таІзар: кегийра чуьркаш

 

16Юха Везачу Эло Мусага элира: «АхІароне ала, шен Іаса лаьттах тоха алий. Лаьттан ченах берриг а Мисар-мохк дІалаьцна кегийра чуьркаш хир ю». 17Иштта дан а дира цара. АхІарона шен Іаса лаьттах туьйхира – адамашна а, даьхнина а тІехь кегийра чуьркаш гучуевлира. Берриг а Мисар-махкахь лаьттан ченах кегийра чуьркаш хилира. 18Бозбунчаш а гІоьртира шайн ницкъаца ченах кегийра чуьркаш ян, амма церан гІуллакх ца хилира. Кегийра чуьркаш адамашна а, даьхнина а тІехь яра. 19ТІаккха бозбунчаша пирІуне элира: «Иза Делан ницкъаца ду», – аьлла. Амма дог чІагІделла Іачу пирІуно цаьрга ла ца дуьйгІира, Везачу Эло ма-аллара.

 

ДоьалгІа таІзар: жІаьлийн мозий

 

20Юха Везачу Эло Мусага элира: «Кхана, хьалххе хьала а гІаттий, пирІунна хьалха хІотта. Иза хин йисте гІур ву. Ахь цуьнга ала: „Везачу Эло боху: ‘Суна Іибадат дайта Сан халкъ дІахеца. 21Нагахь ахь Сан халкъ дІа ца хецахь, Ас хьуна а, хьан уллорачарна а, хьан халкъана тІе а, хьан цІенош чу а жІаьлийн мозий хоьцур ду. Мисархойн цІенош а, уьш тІехь Іаш болу латта а жІаьлийн мозех дузур ду. 22Сан халкъ тІехь Іаш долу ГІашан-мохк дІакъастор бу Ас, цигахь жІаьлийн мозий хир дац. ТІаккха хьуна хуур ду, Со, Веза Эла, кху махкахь вуйла. 23Ас Сайн а, хьан а халкъашна юкъахь башхо йийр ю[10]. Кхана и тамашийна билгало кхочуш хир ю’“». 24Везачу Эло иштта дан а дира. ПирІунан а, цуьнан уллорачеран а цІеношка жІаьлийн мозий даьхкира. Цу мозаша хІаллакбеш бара берриг а мохк.
25Мусай, АхІаронний тІе а кхайкхина, пирІуно элира: «Даха а гІой, кху лаьтта тІехь шайн Далла сагІа даккха».
26Амма Мусас жоп делира: «Иза далур дац, мисархошна дегаза хета оха тхайн Везачу Далла сагІа даккхар. Нагахь шайна дегаза долу сагІа церан бІаьргаш хьалха оха даьккхича, тхуна тІулгаш деттар дац цара? 27Кхаа денна яьссачу ара дІа а дахана, тхайн Везачу Далла сагІа доккхур ду оха, Цо ма-аллара».
28ПирІуно элира: «Ас дохуьйтур ду шу шайн Везачу Далла яьссачу арахь сагІа даккха, амма гена дІа ма гІо. Сох лаций доІа а де».
29Мусас элира: «Хьо волчуьра дІа а вахана, Везачу Эле доІа дийр ду ас, тІаккха кхана пирІун волчуьра а, цуьнан уллоранаш а, халкъ а долчуьра а жІаьлийн мозий дІадевр ду. Амма ахьа а Исраилан халкъ ледан ца деза, Везачу Элана сагІа даккха иза доьдуш, юха а новкъарло а йина».
30ПирІун волчуьра дІа а вахана, Везачу Эле доІа дира Мусас. 31Мусан доІанна жоп делира Везачу Эло. ПирІун а, цуьнан уллоранаш а, халкъ а долчуьра мозий дІадехира Цо, цхьа а ца буьтуш. 32Амма юха а шен дог а чІагІдина, халкъ дІа ца хийцира пирІуно.

 

9

 

ПхоьалгІа таІзар: даьхни тІехь цамгар

 

1Везачу Эло Мусага элира: «ПирІун волчу а гІой, дІаала цуьнга: „Везачу Эло, Іебархойн Дала, иштта боху хьоьга: ‘ДІахеца Сан халкъ цуьнга Суна Іибадат дайта’. 2Нагахь санна дІахеца ца лууш, ахь иза кхин а сецадахь, 3Везачу Эло шен таІзар хьан арахь лаьттачу даьхнина тІе дерзор ду. Хьан говрашна, варрашна, эмкалшна, стерчашна, уьстагІашна, гезаршна тІе даьІнаш долу луьра ун кхетар ду. 4Везачу Эло исраилхойн а, мисархойн а даьхни доькъур ду. Исраилан халкъан даьхнина юкъара цхьа а хьайба лийр дац“». 5Юха хан билгалъяьккхира Везачу Эло: «Кхана Ас дийр ду иза кху лаьтта тІехь».
6ШолгІачу дийнахь Ша аьлларг кхочушдира Везачу Эло. Мисархойн дерриг а бежанаш делира, ткъа исраилхойн цхьана а хьайбанна хІумма а ца хилира. 7ПирІуно хьовса бахийтира, исраилхошна зен хиллий, амма церан цхьа а хьайба ца деллера. Юха а дог а чІагІдина, халкъ дІа ца хийцира пирІуно.

 

ЯлхалгІа таІзар: наткъарш

 

8Везачу Эло Мусага а, АхІароне а элира: «Канашкахь пешара юкъ схьа а эций, Мусага ирхкхоссийта иза, пирІунна а гуш. 9Берриг а Мисар-махкахь цу овкъарх чан а гІаьттина, адамашна а, даьхнина а, ноткъа а еш, чевнаш хир ю». 10Пешара юкъ а эцна, пирІунна хьалха хІоьттира Муса а, АхІарон а. Мусас юкъ ирхкхоьссича, адамашна а, даьхнина а тІехь чевнаш хІиттира, ноткъа а йолуш. 11Бозбунчаш Мусана дуьхьал ца бовла белира, хІунда аьлча уьш а, массо а мисархо санна, тІехь чевнаш йолуш бара. 12Амма Везачу Эло чІагІдинера пирІунан дог, цо ла ца дуьйгІира вежаршка, Везачу Эло Мусага ма-аллара.

 

ВорхІалгІа таІзар: къора

 

13Юха Везачу Эло Мусага элира: «Кхана хьалххе хьала а гІаттий, пирІунна тІе а гІой, дІаала цуьнга: „Везачу Эло, Іебархойн Дала, боху: ‘ДІахеца Сан халкъ цуьнга Суна Іибадат дайта. 14ХІинца Ас Сайн дерриг а таІзарш дохкуьйтур ду хьуна а, хьан уллорачарна а, халкъана а тІе, Соьга кхочуш дуьнен тІехь цхьа а воцийла хьуна хаийта. 15Сан куьг шуна тІехула айина ду, хьо а, хьан халкъ а лаьтта тІера дІадаккхал цамгар яийта ницкъ бу Соьгахь. 16Ас Сайн ницкъ гайта витина хьо, дуьнен тІехь массо а адамна Сайн цІе йовзийта. 17Амма хьо хІинца а Сан халкъана дуьхьало еш ву, иза дІа ца хоьцуш. 18Цундела Ас кхана, хІоккху хенахь, Мисара кхоьллинчхьана а ца хилла йолу къора тухур ю. 19Хьайн даьхни а, арахь дерг дерриг а къайладаккха. Арахь дисинчу адамашна а, даьхнина а тІе къора а кхетта, уьш хІаллакьхир ду’“». 20Везачу Элан дешнех кхерабеллачу пирІунан цхьаболчу уллорачара сихонца шайн леш а, даьхни а цІеношкахь дІагулдира. 21Ткъа Везачу Элан дешнаш дагаца тІе ца лаьцначара шайн леш а, даьхни а арахь дитинера.
22Везачу Эло Мусага элира: «Хьайн куьг стигала хьалакховдаде, адамашна а, даьхнина а, арарчу бацана а, берриг а Мисар-махкана а тІе къора кхетар ю». 23Мусас шен Іаса стигала хьалахьажийра. Везачу Эло, стигал а къовкъийна, къора туьйхира. Лаьттах детталуш стелахаьштигаш дара, серладуьйлуш. Берриг а Мисар-махкана тІе къора туьйхира Везачу Эло. 24Къора яра схьайогІуш, цунна юккъехула лепаш стелахаьштигаш а дара. Мисар-махка тІе адам даха хиъначхьана ца хилла йолу чІогІа къора яра иза. 25Арахь дерг адамна тІера даьхнина тІе кхаччалц хІаллакдира къорано, буц а дІаяьккхира, дитташ а кегдира. 26Амма исраилхой Іаш болчохь, ГІашанахь, къора ца туьйхира.
27Мусага а, АхІароне а схьа а кхайкхина, пирІуно элира: «ХІинца ас къа латийна. Веза Эла бакъ ву, ткъа со а, сан халкъ а бехке ду. 28ДоІа де Везачу Эле, къора а, стигал къекъор а сацаде алий. Ас дІадохуьйтур ду шу, кхин сеца ца деш».
29Мусас цуьнга элира: «Ас, гІалех ара а ваьлла, Везачу Эле куьйгаш а айина, доІа ма-диннехь, стигал а къекъар яц, къора а соцур ю. ТІаккха хуур ду хьуна латта Везачу Элан дуйла. 30Амма суна хаьа, хьо а, хьан уллоранаш а хІинца а Делах, Везачу Элах, ца кхоьрийла».
31Вета а, мукх а хІаллакдинера, хІунда аьлча мекхо кан хецнера, ткъа ветано хІу теснера. 32ТІаьхьа кхуьуш долу дела, кІена хІумма а ца хиллера.
33ПирІун волчуьра ара а ваьлла, Везачу Эле куьйгаш кховдийра Мусас. Стигал къекъар а, къора а сецира, лаьтта тІе оьху догІа а дІатийра. 34ДогІа а, къора а, стигалан къекъар а сецна а гина, хьалха санна, харцо йира пирІуно. Иза а, цуьнан уллоранаш а юха а дуьхьалбевлира. 35Дог а чІагІдина, исраилхой дІа ца хийцира пирІуно, Везачу Эло Мусагахула ма-аллара.

 

10

 

БорхІалгІа таІзар: цІоз

 

1Везачу Эло Мусага элира: «ПирІун волчу гІо. Цуьнан а, цуьнан уллорачеран а дегнаш чІагІдина Ас, Сайн тамашийна билгалонаш царна гайтархьама. 2Хьоьга хьайн тІаьхьене а, тІаьхьенийн тІаьхьене а дийцийта лаьа Суна Мисарахь Ас диначух а, гайтинчу билгалонех а лаьцна, шуна Веза Эла Со вуйла хаийта».
3Мусас а, АхІарона а, пирІунна тІе а веана, элира: «Везачу Эло, Іебархойн Дала, боху: „Хьо дукха Іан воллий Суна къар ца луш? ДІахеца Сан халкъ Суна Іибадат дайта. 4Нагахь ахь Сан халкъ дІа ца дахийтахь, кхана Ас хьан махка тІе цІоз хоьцур ду. 5Цо дерриг а латта къайладоккхур ду. Къора тоьхча шун диснарг а, цул тІаьхьа арарчу дитташ тІе хьаладаьлларг а дІадуур ду цо. 6Хьан цІенош а, хьан уллорачеран а, массо а мисархочун цІенош а хьаладузур ду цІазо. И саннарг гина дац хьан дайшна а, дайн дайшна а шаьш кху лаьтта тІехь Іаш мел бу“». Юха а вирзина, пирІун волчуьра аравелира Муса.
7ТІаккха цунна уллорачара элира пирІуне: «И халкъ бахьана долуш кхин мел бала хьега деза вай? ДІахецахьа уьш шайн Везачу Далла Іибадат дан. Хьуна ца го, берриг а Мисар-мохк хІаллакьхуьлуш хилар?»
8ПирІуно Муса а, АхІарон а схьакхайкхира. Цо цаьрга элира: «Даха а гІой, шайн Везачу Далла Іибадат де. Мила гІур ву шух цига?»
9«Берриш а гІур бу, – жоп делира Мусас, – жима а, воккха а. Тхайн кІентий а, йоІарий а, тхайн кегий а, даккхий а даьхни а эцна гІур ду тхо, хІунда аьлча Везачу Элана лерина деза де ду тхан».
10ПирІуно элира: «Шун бераш шуьца дІадахийта со резавелахь, Волуш Волу Дела билггала шуьца хир ву! Гой шуна, вон хІума ду шуна дагахь. 11Цундела берриш а ас бохуьйтур бац. Божарша, баха а гІой, Везачу Элана гІуллакх де, шаьш соьга иза ма-деххара». Цул тІаьхьа Мусай, АхІаронний пирІун волчуьра араваьккхира.
12ТІаккха Везачу Эло Мусага элира: «Хьайн куьг Мисар-махкана тІехула дІалаца, кху махка тІе цІоз а летта, арара буц а, къора тоьхча диснарг дерриг а дІадуийла цо». 13Мусас шен Іаса Мисар-махкана тІехула дІалецира. Везачу Эло кху лаьтта тІе баийтира малхбалера мох, иза цу дийнахь, буса а хьийкхира. Іуьйре тІееача, малхбалерчу мохо цІоз деара. 14Инзаре дукха цІоз тІелетира берриг а Мисар-махкана. Хьалха а ца хиллера Мисарахь сел дукха цІоз я тІаьхьа а хир дац. 15Цо, къайла а доккхуш, дерриг а латта дІалаьцнера. Къора тоьхча дисина долу лаьттара дерриг ялта а, дитташ тІера стоьмаш а дІабиира цІазо. Берриг а Мисар-махкахь я дитташ тІехь а, я арарчу баца тІехь а соьналлех хІума ца дисира.
16Мусай, АхІаронний сихонца тІе а кхайкхина, пирІуно элира: «Шун Везачу Далла а, шуна а хьалха къа латийна ас. 17Кхин цкъа а гечдейша суна. Шайн Везачу Деле доІа дейша, со хІокху Іожаллех кІелхьарваккха алий». 18ПирІун волчуьра ара а ваьлла, Везачу Эле доІа дира Мусас. 19Малхбузехьара дуьхьал чІогІа мох хьакхийтира Везачу Эло. Цу мохо дадийна цІоз Эрзан хІорда[11] чу кхоьссира. Берриг а Мисар-махкахь цхьа а цІоз а ца дисира. 20Амма Везачу Эло дог чІагІдина волчу пирІуно Исраилан халкъ юха а дІа ца дахийтира.

 

УьссалгІа таІзар: бода

 

21Юха Везачу Эло Мусага элира: «Хьайн куьг стигала кховдаде, тІаккха берриг а Мисар-махкахь буькъа бода хІуттур бу». 22Мусас шен куьг стигала кховдийча, Мисарахь кхаа дийнахь буькъа бода хІоьттира. 23Вовшийн ган а ца гуш, шаьш Іачуьра хьала а ца гІовттуш кхо де даьккхира наха, ткъа исраилхойн цІенош долчохь серло яра.
24Мусага тІе а кхайкхина, пирІуно элира: «Даха а гІой, Везачу Элана Іибадат де. Шайн бераш а дига шайца, амма кегий а, даккхий а даьхни ца дуьгуш, бухахь дита».
25Амма Мусас элира: «Ахь-айхьа яла еза тхуна бакъо тхайн Везачу Далла сагІа даккха[12]. 26Оха тхайн дерриг а тхешан даьхни дІадуьгур ду, цхьа берг буха а ца юьтуш, хІунда аьлча цу юккъера ду оха тхешан Везачу Далла даккха дезаш долу сагІа. Тхаьш цига дІакхаччалц тхуна ца хаьа, Везачу Элана сагІина хІун хьайба ден деза».
27Везачу Эло дог чІагІдинчу пирІунна уьш дІахеца ца лиира. 28ТІаккха пирІуно Мусага элира: «Яхийта кхузара! Ларлолахь, кхин суна дуьхьал ма воьллахь. Сан юьхь гинчу дийнахь лийр ву хьо».
29Мусас жоп делира: «Ахь ма-аллара хир ду, кхин хьан юьхь гур яц суна».

 

11

 

УьтталгІа таІзар: мисархойн дуьххьара бина кІентий балар

 

1Везачу Эло Мусага элира: «Кхин цхьа бохам а хуьлуьйтур бу Ас пирІунна а, мисархошна а. Цул тІаьхьа цо шу дІахоьцур ду. Цу хенахь цо шу дерриш Мисар-махкара сихонца дІалохкур ду. 2Амма и хилале, ахь дІаала исраилхошка, массо а божарша а, зударша а шайн уллорачаьрга, шайн лулахошка дато а, дашо а хІуманаш еха еза». 3Везачу Эло мисархой Шен халкъана реза бира. Ткъа Муса пирІунан уллорачара а, мисархоша а шайн махкахь чІогІа лоруш вара.
4Мусас пирІуне элира: «Везачу Эло боху: „Буьйса юккъе яхача, Со Мисарахула чекхвер ву. 5Мисар-махкахь хІорра а дуьххьарлера кІант лийр ву, паччахьан гІанта тІехь Іаш волчу пирІунан кІантана тІера кІа оруш йолчу гІарбашан кІантана тІекхаччалц. Даьхних а хьалха дуьнен тІе даьлла боьрша хьайба лийр ду. 6Цкъа а хьалха хилла а доцу я тІаьхьа хин а доцу белхар хир ду берриг а Мисар-махкахь. 7Исраилхойх цхьанна а хІумма а хир дац, царна жІаьла а летар дац. Я стагана а, я хьайбанна а хІума хир дац царна. ТІаккха шуна хуур ду, Везачу Эло хІун башхо йо мисархошна а, исраилхошна а юкъахь“. 8ТІаккха хьан берриш а леш, тІе а баьхкина, суна хьалха охьатаьІар бу. Цара эр ду: „Хьайн халкъ а эций, дІагІо“. Цул тІаьхьа со дІагІур ву». ПирІун волчуьра, чІогІа оьгІаз а вахана, аравелира Муса.
9Везачу Эло Мусага аьллера: «ПирІуно шуьга ладугІур дац, Мисар-махкахь Сан тамашийна билгалонаш алсамйовлийтархьама». 10И ерриг а тамашийна билгалонаш пирІунна хьалха гайтира Мусас а, АхІарона а, амма, Везачу Эло дог а чІагІдина, пирІуно шен махкара дІа ца бахийтира исраилхой.

 

12

 

Пасахь

 

1Мисар-махкахь Везачу Эло Мусага а, АхІароне а элира: 2«ХІара бутт шеран дуьххьарлера бутт хир бу шун. 3ДІаала берриг а исраилхошка: хІокху беттан уьтталгІачу дийнахь хІораммо а цхьацца Іахар я буьхьиг эца шен доьзална. 4Нагахь санна Іахар баа ца баллал доьзал жима белахь, шена уллорачу лулахочуьнца юкъахь схьаэца и Іахар. Шайн доьзалхошка хьаьжжина, цхьа Іахар массарна а кхаччал декъало. 5Іахар боьрша а, цхьа а сакхт доцуш а, цхьа шо кхаьчна а хила беза. Іахар я буьхьиг а мегар ю. 6Кху беттан дейтталгІа де тІекхаччалц иза Іалашбан беза. Цу дийнахь, суьйренан бода тІебеача, массо а доьзалехь кечбина болу Іахар бен беза. 7И Іахар буун болчу цІеношкахь неІаран гуран шинне агІор а, неІаран дукъо тІе а Іахаран цІий хьакха. 8Цу буссехь цІера тІехь деттина Іахаран жижиг дІадаа деза аш. Иза къаьхьачу бецашца а, совсазчу баьпкаца а даа деза. 9Цунах датта далаза диснарг а ма даа, я кхехкийнарг а ма даа. Корта а, когаш а, чоко а дІа а ца йоккхуш, цІера тІехь даттий, дІадаа иза. 10Іуьйре хилале цунах хІумма а ма дита, амма дуьсуш хилахь, сахилале цІера тІехь дагаде диснарг. 11И кхача буучу хенахь шу тІе хІума юьйхина хила деза, юкъ а йихкина, когахь мачаш а йолуш. ХІума сихонца яа еза аш. Некъан Іаса карахь хила еза шун. Иза Везачу Элан Пасахь[13] ду.
12Цу буса Мисарахула чекхвер ву Со. Доьзалехь хьалха дуьнен чу даьлларг дуьйр ду Ас, адамна тІера хьайбанна тІекхаччалц. Мисархойн массо а деланашна тІехь кхел йийр ю Ас. Со Веза Эла ву. 13Шун цІенош тІехь долу цІий Суна билгало хир ю. ЦІий гича, Со шуна уллохула тІехвер ву. Ас Мисар-махкана таІзар дечу хенахь, шуна цхьа а зулам хир дац. 14Цундела таханлера де гуттар а дагахь латтаде, цу дийнахь аша дагадоуьйтур ду Ас шайна динарг. И де даздарца шун тІаьхьенаша гуттар а йолчу хенахь Веза Эла лорур ву».

 

Совсазчу баьпкан деза де

 

15«ВорхІ дийнахь совсаза бепиг даа. Дуьххьарлерчу дийнахь шайн цІенош чуьра бод совсо хІума дІаяккха, хІунда аьлча цу деношкахь совсийна хІума йиънарг исраилхошна юкъара дІаваккха веза. 16Хьалхарчу а, ворхІалгІачу а дийнахь беза гулам дІахІотто беза аша. Цу деношкахь цхьа а тайпа болх бан мегар дац, яа хІума кечъяр бен. 17Совсазчу баьпкан дезде дагахьлатто деза аша, хІунда аьлча цу дийнахь шун тобанаш Мисар-махкара араяьхна Ас. И де шун тІаьхьенаша а латто деза дагахь, гуттар а йолчу ханна тІедиллина долу дела. 18Хьалхарчу беттан дейтталгІачу дийнан сарахь дуьйна ткъе цхьалгІачу дийнан сарралц совсаза бепиг дуур ду аш. 19ВорхІ дийнахь шун чохь бод совсо хІума хила мегар дац. Совсийначу бедах хІума йиънарг исраилхошна юкъара эккхо веза, тІевеана стаг велахь а, я шун махкара вахархо велахь а. 20Цхьа а тайпа совсийна хІума ма яа. Миччанхьа шаьш делахь а, совсаза бепиг даа».

 

Дуьххьара Пасахь

 

21Исраилхошна юкъара къаной схьа а кхайкхина, Мусас элира: «Шайн доьзалшкахь хІораммо а, схьаэций, Іахар я буьхьиг е Пасахьана лерина. 22ТІаккха цуьнан цІий чохь долчу кеда чу кІедачу ярийн курс а Іоттий, шайн неІаран гурах а, дукъонах а хьакха. Сахиллалц цхьа а шайн чуьра ара а ма вала. 23Мисарна таІзар дан Веза Эла веача, Цунна шун неІарийн гурах а, дукъойх а хьаькхна цІий гур ду. Иза шун цІеношна уллохула тІехвер ву, Іожаллин малике Цо шу дойуьйтур дац. 24И парзаш шуна а, шун тІаьхьенашна а тІейогІу йолчу ханна тІедехкина ду. Ларделаш уьш. 25Везачу Эло шайна лур ду аьллачу лаьтта тІе шаьш даьхкича, цигахь а кхочушделаш и гІуллакх. 26Шайн бераша хаттахь: „Иза хІунда деш ду?“ – аьлла, 27аша эр ду: „Иза Везачу Элана лерина Пасахьан сагІа ду. Мисар-махкахь вай долчу хенахь исраилхойн цІеношна уллохула тІех а ваьлла, мисархошна таІзар дира Цо, ткъа вайн цІенош Іалашдира“».
ТІаккха Везачу Элана хьалха охьатаьІира халкъ Цуьнга болчу ларамна. 28Мусагахулий, АхІаронехулий Везачу Эло тІе-ма-диллара, и гІуллакх кхочушдира исраилхоша.

 

Доьзалехь дуьххьарлера кІант валийтар

 

29Буьйса юккъе яхача, Везачу Эло Мисар-махкахь массо а хьалха вина кІант валийтира, паччахьан гІантахь Іаш волчу пирІунан хьалхарчу доьзалхочунна тІера набахти чохь волчу стеган доьзалхочунна тІекхаччалц. Хьалха дуьнен чу даьлла боьрша даьхни а далийтира. 30Буьйсанна пирІун ша а, цуьнан уллоранаш а, ерриг Мисар а хьалагІаьттира. Доккха белхар хІоьттира Мисар-махкахь, хІунда аьлча чохь велла стаг воцуш цхьа а доьзал бацара. 31Цу буссехь тІе а кхайкхина, Мусага а, АхІароне а пирІуно элира: «Шу а, исраилхой а, хьала а гІовттий, дІадовла сан халкъана юкъара. Даха а гІой, Везачу Элана гІуллакх де, шаьш ма-аллара. 32Кегий а, даккхий а даьхни а шайца дІадига. ДІа а гІо, со декъал а ве!»
33Берриг а мисархоша доьхура цаьрга, сихонца дІагІахьара шу бохуш. «Шу дІа ца гІахь, тхо массо а хІаллакьхир ду!» – бохура цара. 34Севсина балале бод схьа а эцна, иза чохь болу пхьегІаш хІуманна юкъа а хьарчийна, белшаш тІехь дІаяьхьира исраилхоша. 35Мусас шайга ма-аллара, мисархошка дато а, дашо а хІуманаш а, бедарш а йийхира цара. 36Везачу Эло мисархой исраилхошца дика хилийтинера, цара исраилхошна дукха хІуманаш елира.

 

Исраилхой Мисар-махкара дІабоьлху

 

37РаІамсас-гІалара гІаш Сакхат-гІала баха арабевлира исраилхой. Божарех ялх бІе эзар гергга стаг вара царна юкъахь, бераш ца лерича. 38Дуккха а кхечу къаьмнех болу нах арабевлира цаьрца Мисарара. Исраилхоша дІадуьгуш дуккха а кегий а, даккхий а даьхни дара. 39Новкъахь Мисарара схьабахьачу бедах совсаза хьокхамаш дира цара. Сихонца цу махкара арабевлла дела, церан бод ца севсинера, шайна новкъа довлуш яа хІума кечъян а ца кхиънера уьш.
40Исраилхоша Мисарахь диъ бІе ткъе итт шо даьккхинера. 41И хан яьллачул тІаьхьа, оццу дийнахь Везачу Элан берриг а бІо Мисарара арабелира. 42И буьйса Везачу Эло ладоьгІуш яьккхира. Цо уьш Мисарара арабехира. Исраилхоша шайн тІаьхьенашкахь а еза лоруш, Везачу Элана хьурмат деш йолу буьйса ю иза. Цундела цара иза сема яккха еза.

 

Пасахьан некъаш

 

43Везачу Эло Мусага а, АхІароне а элира: «Пасахьан коьрта некъаш ду аш лардан дезаш: хийрачу махкара цхьа а стаг Пасахьан кхача баа йиш йолуш вац. 44Детих эцначу муьлххачу а лено ша сунтвинчул тІаьхьа и кхача баа мегар ду. 45Нагахь стаг шун махкахь тІевеана Іаш велахь я иза шун белхало велахь, цуьнан и кхача баа йиш яц. 46Цхьана цІа чохь яа еза Пасахьан яа хІума, жижиг ара а ца доккхуш, даьІахкаш а ца кегъеш. 47Массо а исраилхоша кхочушдан деза гІуллакх ду иза. 48Нагахь шуна юкъахь Іаш волчу тІевеанчу стагана Везачу Элан Пасахь шуьца даздан лаахь, цуьнан цІийнах болу боьрша нах сунтбе. ТІаккха, шун санна, бакъо хир ю цуьнан Пасахьан кхача баа. Цхьаннен а сунтваза волчун и кхача баа йиш яц. 49Цхьатерра бакъонаш хир ю исраилхочун а, шуна юкъахь Іаш волчу стеган а».
50Дерриг а Исраилан халкъ Везачу Эло Мусана а, АхІаронна а деллачу омранна тІетайра. 51Оццу дийнахь Везачу Эло Мисар-махкара арабехира исраилхой, тІеман бІо санна.

 

13

 

Хьалха бина кІентий Далла лерина хилар

 

1Везачу Эло Мусага элира: 2«Исраилхойн хІора хьалха вина кІант а, хьайба а Суна лерина хилийта, уьш Сан ду».
3Мусас халкъе элира: «Шаьш Мисарарчу лоллера арадевлла хІара де дагахь латтаделаш. Везачу Эло Шен ондачу куьйгаца арадаьхна шу кхузара. ХІара де дагахь латточу хенахь совсийна бепиг ма даалаш, 4хІунда аьлча кху дийнахь, Авив цІе йолчу баттахь шу арадовлуш ду. 5Везачу Эло канаІанхойн а, хьетахойн а, эмархойн а, хьаьвихойн а, явсайхойн а лаьтта тІе дуьгур ду шу. Шуьрех а, мазах а дуьзна токхе и латта шун дайшна лур ду аьлла, чІагІо йинера Везачу Эло. Цундела кху баттахь хІара гІуллакхаш де. 6ВорхІ дийнахь совсаза бепиг даа, ворхІалгІачу дийнахь Везачу Элана лерина дезде хІоттаде. 7Совсаза бепиг ворхІ дийнахь даа деза. Шун цІеношкахь а, шун махкахь а совсийна бепиг хила ца деза цу хенахь. 8Цу дийнахь хьайн кІанте ала: „Везачу Эло, Мисарара со араволуш, суна динарг бахьана долуш, лору ас хІара де“. 9Куьйга тІе йихкина хІума санна хуьлийла иза хьуна, хьетІехь йина йолу билгало санна, хуьлийла. Цу дезачу дийно дагахь латтор ду хьуна Везачу Элан хьехамах ахь дуьйцуш хила дезар, хІунда аьлча Шен боккхачу ницкъаца Везачу Эло хьо Мисарара араваьккхина. 10ХІора шарахь а и дезде билгалдаьккхинчу дийнахь, лара а лоруш, дІакхехьа.
11Везачу Эло хьан дайшна лур бу аьллачу КанаІан-махка а валийна, и мохк хьайна дІабелча, 12доьзалехь хьалха дуьнен чу ваьлла хІора кІант а, боьрша хьайба а Везачу Элана дІало. 13Хьалха хилла йолу вир, цуьнан метта Іахар а белла, паргІатъяккха. Ткъа ахь иза паргІат ца яккхахь, цуьнан ворта кагъе. Иштта, хьалха винчу кІантана тІера а мах бала беза. 14Хьан кІанта хьоьга хин йолчу хенахь хаттахь: „И хІунда деш ду?“ – аьлла, ахь цуьнга ала: „Везачу Эло Шен боккхачу ницкъаца Мисарара ара а даьхна, лоллехь долчуьра паргІатдаьхна вай. 15Вай дІахеца ца лууш дуьхьалваьллера пирІун, тІаккха Везачу Эло Мисар-махкара хьалха дуьнен чу даьлла массо а кІант а, боьрша хьайба а хІаллакдира. Цундела ас Везачу Элана сагІина лерина хІора хьалха дуьнен чу даьлла боьрша хьайба дІа а лой, сайн хьалхара кІант цу мехаца мукъавоккху“. 16Куьйга тІе йихкина хІума санна, хьетІехь йолу билгало санна хуьлийла иза хьуна, Везачу Эло Шен ондачу куьйгаца вай Мисарара арадахар дагахь латтийта».

 

Арадовларан некъ

 

17ПирІуно халкъ дІахецча, Дала пІелаштамхойн лаьттахула ца дигира иза, цигахула некъ боца белахь а. Дала элира: «Шайн тІом бан дезча, дохко а бевлла, Мисара юхаберза мега уьш». 18Цундела Эрзан хІорда[14] уллорачу яьссачу арахула дІадигира Дала халкъ. Иштта, Мисар-махкара герзаца арабевлира исраилхой. 19Мусас шеца Юсупан даьІахкаш схьаийцира, хІунда аьлча Юсупа чІагІо яйтинера исраилхошка: «Дала шу кІелхьардохур ду. Шаьш дІадоьлхуш, кхузара сан даьІахкаш дІахьолаш», – аьлла.
20Сакхат цІе йолчу меттера дІа а бахана, яьсса аре чекхйолучохь, Атам цІе йолчу меттигна уллохь севцира уьш. 21Веза Эла царна хьалхаваьлла воьдуш вара. Царна некъ гойтуш, дийнахь марханех хиллачу бІогІамна юкъахь вогІура иза, буьйсанна – цІеран бІогІамна юкъахь, царна серло а луш, уьш дийнахь а, буса а дІабахийта. 22Марханийн бІогІам а, цІеран бІогІам а халкъана хьалхара дІаболуш бацара.

 

14

 

Исраилхой хІорда юккъехула бахар

 

1Везачу Эло Мусага элира: 2«Исраилхошка дІаала, юха а дерзий, Пи-ХІахьират олучу меттехь совца, буьйса Мигдол цІе йолчу меттигний, хІорданий юккъехь, БаІал-Цепонна уллохь яккха. 3ПирІунна моьттур ду, исраилхой, цу махкахь тила а белла, яьссачу арено юкъалаьцна бу. 4Ас пирІунан дог чІагІдийр ду, тІаккха иза шуна тІаьхьавер ву. Ткъа Сайн сийлалла Ас пирІунехула а, цуьнан эскарехула а гойтур ю. ТІаккха мисархошна хуур ду Со Веза Эла вуйла». Везачу Эло ма-бохху дира исраилхоша.
5Мисаран паччахье, пирІуне, хаийтира, исраилхой бевдда аьлла. ПирІунан а, цуьнан уллорачеран а исраилхойх йолу ойла хийцаелира. «И хІун ду вай динарг? ХІунда бахийти вай уьш дІа? ХІинца вайна болх бан нах а бац», – бохура цара. 6Шен гІудалкх дІа а йожийтина, тІемалой вовшахтуьйхира пирІуно. 7Ялх бІе тоьлла тІеман гІудалкх а, Мисарахь йолу ерриг а гІудалкхаш а, царна тІехь болу куьйгалхой а шеца схьаийцира цо. 8Везачу Эло дог а чІагІдина, исраилхошна тІаьхьаваьллера пирІун. Ткъа исраилхой майрра дІабоьлхуш бара. 9Мисархой шайн гІудалкхашца а, дошлошца а, дерриг а эскарца а исраилхошна тІаьхьабевллера. Пи-ХІахьират олучу меттигна уллохь, БаІал-Цапонна хьалха царна тІаьхьакхиира уьш.
10Исраилхошна эскарца шайна тІевогІу пирІун гира. Кхера а белла, Везачу Эле кхайкхира уьш. 11Цара элира Мусага: «Мисарахь дІадохка меттиг а ца хилла, кхуза, яьссачу ара далийта далийна ахь тхо? ХІара хІун ду ахь тхуна динарг, цигара ара а даьхна? 12ХІара хир ду ца бехира оха хьоьга вай Мисарахь долуш? „Дитахьа, дацийтахьа тхо мисархошна“, – ца бехира оха? Мисархойн лоллехь хилар гІоле дара-кх тхуна, яьссачу арахь лечул».
13Амма Мусас халкъе элира: «Кхера а ца кхоьруш, дІахІиттий латта, Везачу Эло тахана шаьш кІелхьардахар гур ду шуна. ХІинца гуш болу мисархой кхин цкъа а гур бац шуна. 14Везачу Эло шун дуьхьа тІом бийр бу, шун хІумма а дан ца деза».
15Везачу Эло Мусага элира: «Соьга хІунда кхойкху хьо? Исраилхошка дІадуьйлало ала. 16Ткъа ахь хьайн некъан Іаса хІорда тІехула дІалаца. ХІорд бекъа а белла, исраилхой цунна бухахь долчу лаьтта тІехула чекхбевр бу. 17Ас мисархойн дегнаш чІагІдийр ду, тІаккха уьш исраилхошна тІаьхьагІур бу. Сайн сийлалла гойтур ду Ас, пирІунна а, цуьнан эскарна а, гІудалкхашна а, дошлошна а тІехь толам а баьккхина. 18Аса пирІунна тІехь а, цуьнан гІудалкхашна тІехь а, цуьнан дошлойшна тІехь а Сайн сийлалла гайтича, тІаккха хуур ду мисархошна Со вуйла Веза Эла».
19Исраилхошна хьалхадаьлла хилла Делан Малик царна тІехьа хІоьттира, тІаккха юьхь-дуьхьал хилла марханийн бІогІам а нахана тІехьа хІоьттира. 20Мисархошна а, исраилхошна а юккъе хІоьттира марханийн бІогІам. Мисархой болчохь марха а, бода а бара, ткъа исраилхой болчохь серло яра. Буьйса дІаяллалц тІеттІа ца бахара уьш.
21Мусас хІорда тІехула куьг лаьцча, Везачу Эло малхбалера чІогІа мох хьакхийтира. Буьйса чекхъяллалц хьекхначу мохо, хІорд дІаса а бекъабалийтина, латта дакъийра. 22ХІорда юккъерачу лаьтта тІехула дІабахара исраилхой. Пен а хилла лаьтташ, аьрру а, аьтту а агІор хи дара царна. 23ТІаьхьабевлла богІу мисархой шайн ерриг а говрашца, гІудалкхашца, дошлошца хІорда юккъе бевлира. 24Іуьйранна марханийн а, цІеран а бІогІамна юккъера чухьаьжначу Везачу Эло мисархой, бохийна, баржийра. 25Цо тІера чкъургаш дІайовлийтина дела, мисархойн гІудалкхаш чохьйиснера, уьш хала текхайора цара. «Исраилхой болчуьра довда деза! – бохуш, маьхьарий хьоькхура цара. – Цаьргахьа волу Веза Эла вайна дуьхьал леташ ву!»
26Везачу Эло Мусага элира: «Хьайн куьг хІорда тІехула лаца, тІеттІа хьаьддачу хино мисархой шайн гІудалкхашца а, дошлошца а дІахьулбийр бу». 27Мусас шен куьг хІорда тІехула лаьцча, Іуьйре хуьлуш хи шен метте юхадеара. Мисархой хих бевдда боьлхура, амма Везачу Эло, хин буха а бахийтина, хІаллакбира уьш. 28Шен метте юхадеанчу хино гІудалкхаш а, дошлой а къайлабехира. Исраилхошна тІаьхьадаьллачу пирІунан эскарх цхьа а дийна ца висира. 29Амма хІорд бекъабелча гучудаьллачу лаьтта тІехула дехьабевллера исраилхой, аьтту а, аьрру а агІор хи хиллера царна, пен хилла лаьтташ.
30Цу дийнахь Везачу Эло исраилхой мисархойх кІелхьарбехира. ТІаьхьо исраилхошна хІордан берда тІехь мисархойн декъий гира. 31Везачу Эло мисархой эшийча, хиира исраилхошна Цуьнгахь мел ницкъ бу, цундела Везачу Элах а, Цуьнан ялхочух Мусах а кхера а белла, цу шиннах тийшира уьш.

 

15

 

Мусас яьккхина назма

 

1ТІаккха Мусас а, исраилхоша а Везачу Элана лерина назма элира:

 

 

«Ас Везачу Элана назма олу,
И сийлахь-воккха хиларна.
Дин а, бере а цхьаьна
Цо хІорда чу кхоьссина.
2Веза Эла сан ницкъ бу,
Цуьнан дуьхьа ас назма олу,
Цунах суна КІелхьарвоккхург хилла дела.
Иза сан Дела ву, Цунна хастам бо ас.
Сан ден а Дела ву Иза, цундела ас лору Иза.
3Веза Эла сийлахь тІемало ву,
Цуьнан цІе ЯхІува[15] ю.

 

4ПирІунан эскар а, гІудалкхаш а хІорда чу кхиссина Цо,
тоьлла болу пирІунан тІеман хьаькамаш Эрзан хІорда чу бахана.
5КІоргачу хиша уьш къайлабехира.
ТІулгаш санна, хи буха а бахана, байна уьш.

 

6Веза Эла, Хьан аьтту куьг ма сийлахь ницкъ болуш ду.
Хьан аьтту куьйго, ва Веза Эла, мостагІа хІаллаквина.
7Хьайн возаллица Ахь эшийна Хьайна дуьхьалбевлларш.
Хьайн оьгІазалла царна тІе а ерзийна, ча санна, багийна Ахь уьш.
8Ахь хьакхийтинчу мохо хи декъа а декъна,
пен санна, дІахІоттийра.
ХІордан кийрара хи дукъделира.
9МостагІчо элира: „Царна тІаьхьа а ваьлла, уьш схьалоцур бу ас,
церан хьал схьа а доккхур ду.
Тур а даьккхина, сайн дог Іабош, сан куьйго уьш хІаллак а бийр бу“.
10Амма Ахь царна тІе мох хьаькхира,
тІаккха уьш, даш санна, хи буха а бахана, хІордан буьрсачу хиша дІахьулбира.

 

11Веза Эла, Хьоьга кхочуш мила ву деланашна юкъахь?
Хьо санна Шен возаллица а, хастам хилла а,
инзаре хІуманаш кхуллург а мила ву?
12Ахь аьтту куьг тесча,
уьш Лаьтто дІахьулбира.
13Хьайн хедар боцучу безамца Ахьа мах белла кІелхьардаьккхина халкъ,
онда гІо лоцуш, езачу Хьайн хІусаме дигна хир ду Ахь.
14Иза хезна халкъаш кхоьруш хир ду.
ПІелаштамхойн халкъ кхерамо Іадийна хир ду.
15Цу хенахь Эдомера элий боьхна хьийзаш хир бу,
Муабера баьччанаш дага тІе кхерам тесна хир бу,
КанаІанера бахархой, кхерабелла, ша санна, бешна хир бу.
16Кхерамо Іадор бу уьш!
Хьан сийлахь куьг а гина,
тІулгаш санна, дІатуьйр бу уьш,
Хьан халкъ, Веза Эла, тІехдаллалц,
мехах паргІатдаьккхина халкъ тІехдаллалц.
17ДІа а дигна, Хьайн цІенна хаьржинчу метте
охьахаор ду Ахь и халкъ, Веза Эла,
Хьайна хІусам Ахь йинчу метте,
Хьайн куьйгашца Ахь кхоьллинчу дезачу ЦІийне!
18Веза Эла гуттар а хир ву олалла деш, абаде яллалц».

 

Марема йиш лакхар

 

19Шайн гІудалкхашца пирІунан говраш а, дошлой а хІорда чу бевлча, Везачу Эло хІордан хи царна тІе дерзийнера, ткъа Исраилан халкъ хІорда юккъехула лаьтта тІехула дехьадаьллера.
20АхІаронан йишас, Делера болу хаам бечу Марема, шен жима вота схьаийцира. Цунна тІаьххье, жима вотанаш схьа а эцна, баккхийберца, халхаршца арабевлира берриг а кхиболу зударий. 21Марема царна эшар лекхира:
«Хастам бе Везачу Элана, Цо динарг сийлахь ду.
Дин а, бере а хІорда чу кхоьссина Цо».

 

Къаьхьа хи

 

22Исраилхой Эрзан хІорда тІера дІабигира Мусас. Шур цІе йолчу яьссачу аренга кхечира уьш. Кхаа дийнахь цу аренгахула дІаоьхуш, хи ца карадора царна. 23Эххар а Марра цІе йолчу метте баьхкира уьш. Цигахь царна карийна хи къаьхьа долуш мала ца лора. Цундела тиллинера цу меттиган цІе Марра (ткъа иза «къахьалла» бохург ду). 24Нах Мусана реза бацара: «Оха хІун мер ю?» – бохура цара. 25Муса Везачу Эле кхайкхира. Везачу Эло шена гайтинчу диттан га хи чу кхоьссира цо. ТІаккха хи малалуш хилира.
Цу меттехь, Шех тешар зен а зийна, Шен халкъо лело дезарг цунна тІедиллира Дала. 26Везачу Эло элира: «Нагахь аша Везачу Эле, шайн Деле, ладогІахь, Цуьнан лаам аша кхочушбахь, Цо тІедехкина парзаш аш кхочушдахь, Мисар-махкана тІе яхкийтинчу цамгарех шуна тІе цхьа а йоуьйтур яц Ас, хІунда аьлча Со Веза Эла ву шун дарбанча».
27Элим цІе йолчу метте баьхкира исраилхой. Цигахь хи схьадолу шийтта хьоста а, кхузткъе итт хурмин дитт а дара. Хишна уллохь севцира уьш.

 

16

 

«Манна» а, лекъарчий а

 

1Элим олучу меттера дІа а бахана, шаьш Мисарара арадевллачу шолгІачу беттан пхуьйтталгІачу дийнахь Элимна а, Синайна а юккъехь йолчу Син цІе йолчу яьссачу ара деара дерриг а Исраилан халкъ. 2Цу арахь Мусага а, АхІароне а лен буьйлабелира нах. 3«Мисар-махкахь Везачу Эло тхо дайинехь гІолехь дара. Цигахь жижиган яйна уллохь Іара тхо, дуззалц даа бепиг а хуьлура. Аш тхо массо а хІокху яьссачу ара дайа далийна», – бохура цара.
4Везачу Эло Мусага элира: «Ас стигалара охьа ялта доуьйтур ду шуна. Нахе, ара а бовлий, хІора дийнахь шайна цхьана денна тоъал иза гулде ала. Айса тІедиллинарг цара кхочушдой хьожуш, уьш зуьйр бу Ас. 5ЙолхалгІачу дийнахь вукху деношкахь гулдинчул шозза сов гул а дина, кхача кечбан беза цара».
6Мусас а, АхІарона а Исраилан халкъе элира: «Сарахь хуур ду шуна, шаьш Мисар-махкара Арадаьхнарг Веза Эла вуйла. 7Шу Шена реза доцийла хиъна Везачу Элана, цундела кхана Іуьйранна Цуьнан олаллин нур гур ду шуна. Тхуна луьйш ду шу, ткъа тхан карахь хІун ду?» 8Юха Мусас кхин а элира: «Везачу Элана хезна Шена шу резацахилар, цундела Цо сарахь даа жижиг лур ду шуна, ткъа Іуьйранна бепиг а лур ду. Сан а, АхІаронан а карахь хІумма а дац! Шу резацахилар тхойшинна дуьхьал дац, Везачу Элана дуьхьал ду».
9АхІароне элира Мусас: «Дерриг а Исраилан халкъе дІаала: „Везачу Элана хьалха хІитта, хІунда аьлча Цунна хезна аш реза доцуш ен гІовгІанаш“». 10АхІарона исраилхошка къамел дечу хенахь, массо а, юха а вирзина, яьссачу арене хьаьвсира. ЦІеххьана царна мархина юккъехь Везачу Элан олаллин нур гира. 11Везачу Эло Мусага элира: 12«Суна исраилхоша, реза боцуш, ен хамталлаш хезна. ДІаала цаьрга: „Тховса сарахь жижиг дуур ду аш, ткъа кхана Іуьйранна Іаббалц бепиг а хир ду шуна. ТІаккха хуур ду шуна Со Веза Эла, шун Дела, вуйла“».
13Цу сарахь исраилхой севцначу метте лекъарчий даьхкира, ткъа Іуьйранна церан меттаматтана гобаьккхина Іуьллуш тхи дара. 14Тхи дІадаьлча, лаьтта тІехь кегийра, лайн чимаш санна а, йис санна а, цхьа хІуманаш йисира. 15Уьш гинчу исраилхоша вовшашка хоьттура: «И хІун ю?» – бохуш. Царна ца хаьара иза хІун ю.
Мусас элира цаьрга: «Иза Везачу Эло шуна делла ялта ду. 16Цо боху вайга, доьзалехь волчу хІора стага дуур долччул ялта долу и кхачанан буьртигаш гулдеш волчо шен четар чохь Іаш волчунна хІоранна цхьа Іовмар[16] гулде иза, хІора дийнахь шайна тоъал».
17Иштта дан а дира исраилхоша, цхьаболчара дукха, вукхара кІезиг гулдира кхачанан буьртигаш. 18Іовмар олучу барамца узура цара гулдинарг. Дукха гулдиначун совнаха а ца хуьлура, кІезиг гулдиначун тІеоьшуш а ца хуьлура. ХІораммо а цхьана стагана даъал гулдинера. 19Мусас элира цаьрга: «Гулдина кхачанан буьртигаш Іуьйренга довллалц ма диталаш». 20Амма цара цо бохучуьнга ла ца дуьйгІира, цхьаболчара шаьш гулдинарг шолгІачу денна дитира. Кхачанна нІаьний а дина, цунах вон хьожа йогІура. ТІаккха Муса нахана оьгІазвахара. 21Іуьйранна хІораммо а шега даалуччул буьртигаш лахьадора, ткъа малхо дохдича, уьш дешара.
22ЙолхалгІачу дийнахь шозза сов буьртигаш гулдира цара, хІоранна а шишша Іовмар кхочуш. Тхьамданаша, тІе а баьхкина, Мусага хаийтира иза. 23Мусас цаьрга элира: «Иза Делан лаамца хилла хІума ду, хІунда аьлча кхана Везачу Элана лерина долу садоІу де – шоьтан де ду. Шайн ятта езарг а, кхехко езарг а тахана кечъе, ткъа йиснарг, дІа а йиллий, кханенга яккха». 24Мусас ма-аллара, йиснарг кханенна дІайиллира цара, амма яа хІума ца телхира, нІаьний а ца дира цунна. 25Мусас элира халкъе: «Тахана шоьтан де ду, иза Везачу Элана лерина садоІу де ду, цундела шу арадовлахь, шуна буьртигаш карор дац. 26Ялх дийнахь гулде уьш, ткъа ворхІалгІа де Далла лерина садоІу шоьтан де ду. Цу дийнахь арахь буьртигаш хир дац».
27Цуьнга ла а ца доьгІна, цхьаберш арабевлира ворхІалгІачу дийнахь буьртигаш гулдан, амма царна хІумма а кара-м ца йира. 28Везачу Эло Мусага элира: «Деха Іийр дуй шу Сан парзаш а, Ас тІедехкинарш а кхочуш ца деш? 29Хьовсал, Ас, Везачу Эло, шуна садоІу шоьтан де делла, цундела Ас йолхалгІачу дийнахь шина денна ло кхачанан буьртигаш. Шаьш долчохь цІахь Іе, ворхІалгІачу дийнахь ара ма довла». 30ВорхІалгІачу дийнахь халкъо садоІура.
31Исраилхоша цу кхачанах «манна» олура (иза Іебархойн маттахь «И хІун ду?» бохург ду). Иза, ораматан хІу санна, кІайн а йолуш, чомана моз тоьхна хьокхам санна яра. 32Мусас элира: «Везачу Эло вайна тІедиллина: „Цхьацца Іовмар и кхача шайн тІаьхьенашна дІабилла, тІаккха царна гур ду Ас шу Мисарара арадаьхначул тІаьхьа яьссачу арахь шуна даийна ялта“». 33Мусас АхІароне элира: «Кхаба схьа а эций, цу чу цхьа Іовмар буьртигаш дохка. Иза Везачу Элана хьалха хІоттае, вайн тІаьхьенашна юьсур ю иза». 34ТІаьхьа, Везачу Эло Мусана тІе-ма-диллара, АхІарона чохь буьртигаш долу кхаба деза тІорказ чохь йолчу, Дала еллачу тІулгийн экъанашна хьалха хІоттийра, Іалашъярхьама. 35Исраилхоша шовзткъа шарахь йиира «манна», шаьш тІехь Іен долчу лаьтта тІе а, КанаІан-мехкан дозанна тІе а кхаччалц. 36(Ткъа цхьа Іовмар бархІ жимачу кедан барамал яра.)

 

Тархах долало хи

 

(Лелар 20:1-13)

 

17

 

1Дерриг а Исраилан халкъ Син цІе йолчу яьссачу арара новкъа делира, Везачу Эло гайтинчу меттигашкахь шайн меттамотт а хІоттош. Рапидам олучу меттехь севцира уьш, амма цигахь мала хи дацара. 2Мусана дуьхьал а бевлла, цуьнга бехкаш дохуш, шайна хи ло бохура цара.
«Со хІунда хьийзаво аша? Везачу Элан собар кхачо а хІунда гІерта шу?» – бохура Мусас нахе.
3Амма хьагбеллачу наха, Мусана реза боцуш, хоьттура: «Тхо а, тхан бераш а, даьхни а хьогалла дайа арадаьхна ахьа Мисарара?»
4Муса Везачу Эле кхайкхира: «ХІун де ас кху халкъана? Кхин жимма а хІара дахлахь, цара суна тІулгаш деттар ду».
5Везачу Эло Мусага элира: «Исраилхошна юкъара къаной тІаьхьа а хІиттабай, халкъана хьалхāхула чекхвала. Айхьа Нил-хи тІе тухуш лелийна Іаса хьайн кара схьаэца. 6Со Хьариб цІе йолчу меттехь цхьана тарх тІе хьуна хьалха дІахІуттур ву. Ахь тархах Іаса тоьхча, цунах хи долалур ду, тІаккха наха иза мер ду». Исраилан халкъан къаношна хьалха и гІуллакх кхочушдира Мусас.
7Цу меттиган цІе Масса а, Мериба а тиллира цо (церан маьІна «зер» а, «лер» а бохург ду), хІунда аьлча цигахь исраилхой, Везачу Элана дуьхьал а бевлла, Цунна луьйш а, Иза зуьйш а бара: «Веза Эла тхоьца ву я вац?» – бохуш.

 

Іамалекхахошца тІом бар

 

8Рапидаме а баьхкина, исраилхошца тІаме бевлира Іамалекхахой. 9Мусас ЮшаІе элира: «Къонахий а харжий, Іамалекхахошца тІом бан гІо. Кхана, гу тІе а ваьлла, дІахІуттур ву со, Дала тамашийна хІуманаш гойту Іаса сайн буйна а лаьцна». 10Мусас бохург кхочушдеш, Іамалекхахошца тІом бан вахара ЮшаІ. Муса а, АхІарон а, Хьор а гу тІе хьалавелира. 11Мусас куьйгаш хьалаайича, исраилхой тоьлура, ткъа цо уьш охьадахийтича, Іамалекхахой тулура. 12Амма Мусан куьйгаш, айина латтийна, дазделлера. ТІаккха иза тІулга тІе охьа а хаийна, АхІарона а, Хьора а, цхьацца агІор а ваьлла, цуьнан куьйгаш, хьала а айина, дІалецира. Малх чубуззалц айина латтийра цара Мусан куьйгаш. 13Иштта Іамалекх а, цуьнан халкъ а шен туьраца эшийра ЮшаІа.
14Везачу Эло Мусага элира: «ХІокху тІамах лаций тептар тІехь дІаязде, тІейогІучу тІаьхьенашна хІара дагахьлаттийта. Ткъа ЮшаІе ала, Ас Іамалекхахой лаьтта тІера тІепаза бойур бу алий». 15Цигахь сагІа доккху меттиг кеч а йина, цуьнан цІе, «Веза Эла сан байракх ю» аьлла, тиллира Мусас. 16Цо элира: «Везачу Элан меттигна дуьхьал куьг айина хилла дела, Цо Іамалекхахошца даим а тІом беш хир бу».

 

18

 

Итар Муса волчу вахар

 

1Мадани-махкара динан да волчу Мусан стундена Итарна хезира, Мусана а, Шен халкъ долчу исраилхошна а, уьш Мисар-махкара арабаьхча, Дала гІо дина аьлла. 2Мусас шен зуда Ципара цІа яхийтина йолуш, цуьнан стундас Итара шен йоІ а, цуьнан ши кІант а тІеэцнера. 3Шина кІантах цхьаннан цІе ГІиршам яра (иза «цигахь волу тІевеанарг» бохург ду). И цІе Мусас тиллинера, ша хийрачу махкахь тІевеана стаг волу дела. 4Вукху кІентан цІе ЭлиІазар яра (и цІе «Дала суна гІо до» бохучух тера ю). Иза вича, Мусас элира: «Сан ден Дала, суна гІо а дина, пирІунан туьрах со кІелхьарваьккхина». 5Мусан зуда а, ши кІант а валош, цуьнан стунда Муса волчу яьссачу ара тІевеара. Мусас цигахь, Делан лома уллохь, меттамотт хІоттийнера. 6Итара Мусага хаийтира: «Со хьан стунда Итар ву, хьан зуда а, ши кІант а ву соьца». 7Дуьхьал а ваьлла, шен стундена хьалха охьа а таьІна, цунна барт баьккхира Мусас. Маршалла а хаьттина, четар кІел бевлира уьш. 8Мусас шен стундена дийцира исраилхойн дуьхьа Везачу Эло пирІунна а, мисархошна а динчух лаьцна а, шаьш новкъахь лайначу баланех а, Везачу Эло шайна гІо дарх лаьцна а. 9Итарна хазахийтира, Везачу Эло исраилхой мисархойх кІелхьар а баьхна, царна динчу дерриге а дикачух лаьцна хезча. 10Цо элира: «Хастам бу Везачу Элана! Цо шу пирІунан куьйгах кІелхьардаьхна, ткъа хІара къам Мисаран олаллех паргІатдаьккхина. 11ХІинца хиъна суна, Веза Эла массо а деланел веза вуйла, исраилхойх ца бешаш лелла болчу мисархошна Цо хІара дерриг дина дела». 12Итара Далла лерина дийнат дагош долу сагІа а, кхин важа сагІанаш а дехира. АхІарон а, исраилхойн къаной а баьхкина, Итарца цхьаьна охьахевшина, Далла хьалха хІума йиира цара.

 

Куьйгалхой хІиттор

 

(Карлабаьккхинарг 1:9-18)

 

13ШолгІачу дийнахь, кхелахо а хилла, халкъана гІуллакх дан хиира Муса. Іуьйранна дуьйна сарралц лаьттира адам Мусана хьалха. 14Мусас деш дерг а гина, Итара хаьттира: «Ахь халкъан дуьхьа деш дерг хІун ду? Іуьйранна дуьйна сарралц хьо цхьаъ бен хІунда вац кхелахо хилла Іаш? Хьуна цхьанна хьалха хІунда лаьтта халкъ?»
15Шен стундега Мусас элира: «Суна тІе нах богІу, соьгахула Делан лаам хаа. 16Царна юкъахь къовсам баьлла хилча, ас царах бакъверг а, воцург а къаставо. Цул совнаха, Дала тІедехкинарш а, Цуьнан парзаш а довзуьйту ас царна».
17Амма Мусан стундас элира: «Нийса дац ахь деш дерг. 18Хьайна а, кху нахана а ницкъ бо ахь, хІунда аьлча хьуна хала ду хІара гІуллакх дІакхехьа, хьоьга-хьайга кхочуш ца дало иза. 19Дела хьайца хила лаахь, соьга ла а догІий, хьайна цхьа хьехар дайта. Далла а, нахана а юкъахь леларг хила, нехан гІуллакхаш Деле дІа а хоуьйтуш. 20Нахана Делан парзаш а, Цо тІедехкинарш а Іамаде, цара дІакхехьа безаш болу Делан некъ а бовзийта, цара дан дезаш долу гІуллакхаш а довзийта. 21Амма халкъана юкъара хьуьнаре а, Делах кхоьруш а, нийсо лелор йолуш а, хьарамло ца езаш а болу нах харжа. Уьш эзарна а, бІенна а, шовзткъе иттанна а, итт стагана а тІехь куьйгалхой хІиттабе. 22Уьш нахана тІехь массо а ханна кхелахой хилийта. Нагахь чолхе гІуллакх хилахь, иза хьайна тІедаийта, ткъа кегий гІуллакхаш шайга къастадайта. ТІаккха хьуна а атта хир ду, ахь къастийначу наха а хьоьца и хало йоькъур ю. 23Ахь иза дахь, Дала хьуна иза тІе а диллахь, хьоьга иза лалур ду, берриг а нах, паргІатбевлла, шайн цІа а гІур бу».
24Шен стундега ла а доьгІна, цо бохург дира Мусас. 25Исраилхошна юкъара хьуьнаре нах а хаьржина, уьш хьаькамаш хІиттийра цо эзарна а, бІенна а, шовзткъе иттанна а, итт стагана а тІехь. 26Уьш массо а хенахь халкъана кхел еш бара. Чолхе гІуллакх цара Мусана тІедахьара, ткъа кегийра гІуллакхаш шаьш къастадора.
27Юха Мусас шен стунда новкъа ваьккхира. Итар шен махка дІавахара.

 

19

 

Исраилхой Синай-лам болчохь

 

1Шаьш Мисарара арадевлла кхозлагІа бутт чекхболуш, бутт цІинлучу хенахь, Синай цІе йолчу яьссачу ара баьхкира исраилхой. 2Рапидамера схьабевлла, Синай йолчу а баьхкина, ламанна дуьххьал севцира уьш. Цара цигахь шайн меттамотт хІоттийра. 3Муса лома тІе, Дела волчу хьалавелира. Везачу Эло, лам тІера кхайкха а кхайкхина, цуьнга элира: «Якъубан тІаьхьене, исраилхошка, дІаала:
4„Шуна гина Ас мисархошна динарг, гина Ас, аьрзун тІемаш тІехь санна, шаьш Со волчу схьадалор. 5Нагахь Ас бохучуьнга ла а дугІуш, Соьца бина барт аш ларбахь, массо а халкъашна юкъара шу Сан долахь долу жовхІар хир ду, хІунда аьлча дерриг а Латта Сан ду. 6Шу Сан деза халкъ а хир ду, динан дайн пачхьалкх а хир ю“.
Муса! Ас аьлла и дешнаш Исраилан халкъе ахь дІахаийта».
7Юха а веана, къаной а гулбина, Везачу Эло шена тІе диллинарг цаьрга дІаэлира Мусас. 8Дерриг а халкъо, цхьа барт а хилла, элира: «Везачу Эло бохург дерриг а кхочушдийр ду оха». Халкъо аьлла дешнаш Везачу Эле хаийтира Мусас.
9Везачу Эло Мусага элира: «Юькъачу мархи юкъахь хьуна дуьхьал хІуттур ву Со, Ас хьоьца деш долу къамел хезча, нах гуттаренна а хьох тешийтархьама».
ТІаккха наха аьлларг Везачу Элана хаийтира Мусас. 10Везачу Эло Мусага элира: «Халкъана тІе а гІой, тахана а, кхана а кечде иза, Сан дуьхьа уьш дІакъасто. Нахе шайн бедарш а йиттийта. 11КхозлагІчу дийнахь кийча хила а ала цаьрга. Цу дийнахь дерриг а халкъана хьалха Веза Эла волу Со Синай-лам тІе вуссур ву. 12Ламанна гонах сиз а хьакхий, нахе лам тІе а ма довла, цуьнан лахенах хьакха а ма ло ала. Ломах хьакхавелларг вуьйр ву. 13Адам делахь а, хьайба делахь а, тІулгаш деттий я пха кхоссий, де иза. Цхьаммо а цунах куьг а ма Іотта. Локхучу уьстагІан маІан дахдина аз хезча, нах лам тІе хьалабовла мегар ду».
14Лома тІера чу а воьссина, нах базбира Мусас. Цара шайн хІуманаш йиттира. 15Цо халкъе элира: «КхозлагІчу денна кийча а хила, шайн зударшна улло а ма гІо».
16КхозлагІчу дийнахь лома тІе юькъа марха йоьссира. Къекъаш стигал а яра, серладуьйлуш стелахаьштигаш а дара, хезаш уьстагІан маІан вуно онда аз а дара. Меттамотт болчохь долу адам чІогІа кхераделира. 17Мусас халкъ, меттаматтара ара а даьккхина, ламанна кІел Делаца цхьаьнакхета дІадигира. Уьш ламанан кІажехь дІахІиттира. 18Берриг а Синай-лам кІуьро дІалаьцнера, Веза Эла цІергахь шена тІе воьссина дела. ЧІогІа бегош болчу цу ломах, пешара санна, кІур хьалаоьхура[17]. 19УьстагІан маІан аз тІаьхь-тІаьхьа чІагІлуш дара. Мусас къамел дора, Дела цунна дуьхьал стигал къовкъарехь вистхуьлура. 20Синай-ламанан бохь тІе воьссинчу Везачу Эло Мусага лам тІе кхайкхира. Муса хьалавелира. 21Везачу Эло Мусага элира: «Чу а воссий, халкъе улло а ма дола, Веза Эла ган а ма гІерта ала. Цара иза дахь, нахах дукхахберш хІаллакьхир бу. 22Веза Эла волчу Суна улло богІу динан дай а тІехь шаьш-шайн базбина хила беза, Соьга шаьш лаза ца байта».
23Мусас Везачу Эле элира: «Халкъан Синай-лам тІе дала бакъо яц, хІунда аьлча Ахь аьлла тхоьга, ломана гонах сиз а хьакхий, лам базбеш Хьайна дІакъастабе аьлла».
24Везачу Эло цуьнга элира: «ГІой, нах болчу чувосса, юха АхІаронца хьалавала. Динан дай а, нах а Со волчу хьала ма бовлийта, Соьга шаьш хІаллак ца дайта». 25Халкъ долчу чу а воьссина, и дерриг а дІаэлира Мусас.

 

Делера болу итт хьехам

 

(Карлабаьккхинарг 5:1-21)

 

20

 

1Юха Дала халкъе хІара дешнаш элира:
2«Со Веза Эла ву, шун Дела, шу Мисарара, лоллехь долчуьра Арадаьхнарг.
3Со воцург кхин Дела ма хилийта шайн.
4Цхьана а тайпана лакхахь стигалахь, я лахахь лаьттахь, я лаьттал лахарчу хиш чохь хІуманан вастехь сурт кхуллуш, шайна цІуш а ма белаш. 5Царна корта а ма бетта, Іибадат а ма де. Со, шун Веза Дела, эмгаралла йолу Дела ву. Со ца везаш волчунна таІзар до Ас. Ас цунна а, цуьнан берашна а, кхозлагІчу а, йоьалгІачу а тІаьхьенна тІекхаччалц таІзар до. 6Амма, шена тІедиллинарг кхочуш а деш, Со везаш волчунна эзарнаш тІаьхьенашкахь Сайн хедар боцу безам гойтур бу Ас.
7Везачу Элан, шайн Делан, цІе эрна ма яккха, хІунда аьлча Шен цІе эрна йоккхуш верг Везачу Эло таІзар ца деш вуьтур вац.
8Шоьтан де дагахь латтаде, иза Сан дуьхьа дІа а къастош. 9Ялх дийнахь болх а бе, дерриг а шайн гІуллакхаш а нисде. 10Ткъа ворхІалгІа де шайн Везачу Далла лерина садоІу де хилийта. Цу дийнахь аша а, шун кІанта а, йоІа а, шун лено а, гІарбашо а, даьхнино а, шун хІусамехь волчу хьешо а цхьа а тайпана болх ма бе. 11Везачу Эло ялх дийнахь кхоьллина стигалш а, латта а, хІорд а, дерриг а царна чохь дерг а. ВорхІалгІачу дийнахь Цо садаьІна. Цундела шоьтан де, декъал а дина, Шен дуьхьа дІакъастийна Везачу Эло.
12Шайн дай-наний а лара, шайн Везачу Дала шуна лур долчу лаьтта тІехь дехха дахар шун хилийтархьама.
13Адам ма де.
14Нахаца ма лела.
15Къола ма де.
16Шайн уллорачунна дуьхьал харцтоьшалла ма де.
17Шайн уллорачун цІа ма деза, цуьнан зуда а ма еза, цуьнан лай а, гІарбаш а, сту а, вир а, цуьнан цхьа а хІума а шайна ма деза».

 

Халкъ кхоьру

 

(Карлабаьккхинарг 5:22,23)

 

18Дерриг а халкъана стигалан къекъар а, цІеран алу а, кІур туьйсу лам а гора, уьстагІан маІан аз а хезара. И сурт гича, кхоьруш, генна а бевлла, хьоьжуш лаьттара нах. 19Цара Мусага элира: «Ахь дийца тхоьца, оха ладугІур ду, амма Дала тхоьца къамел ма дойла, тхо ца далийтархьама».
20Мусас халкъе элира: «Кхера ма кхера. Дела шу зен а, Шега болчу ларамах шу дуьзна а долуш, шуьга къа ца латадайта а веана ву». 21Халкъ геннахь лаьтташ дара, ткъа Муса Дела чохь волчу юькъачу мархина гергавеара.

 

СагІа доккхучу меттигех долу парзаш

 

22Везачу Эло Мусага элира: «ДІаала исраилхошка: „Шуна гира, Ас стигалара шайга къамел деш. 23Суна хьалха шайна дато а, дашо а цІуш ма бе. 24Лаьттах Суна лерина сагІа доккху меттиг а яй, цу тІехь дийнаташ дагоран а, барт баран а сагІанаш даха, шайн уьстагІий а, стерчий а далош. Сан цІе шуна дагаяийта Ас билгалъяьхначу массо а меттигашкахь, Со тІе а вогІуш, Ас шу декъалдийр ду. 25Нагахь шаьш Суна лерина сагІа доккху меттиг тІулгех еш хилахь, хьаькхначу тІулгех ма е иза. ТІулг хьокхучу гІирсо уьш Далла хьалха бехдийр ду. 26СагІа доккхучу меттигна тІевоьдучохь лами ма бе. Цунна тІехула шу хьаладовлуш, бедаршна кІелхьара шун дегІ гур ду“».

 

Лейх лаьцна Дала тІедиллинарг

 

(Карлабаьккхинарг 15:12-18)

 

21

 

1«Халкъана хьалха ахь кхайкхо деза тІедехкинарш хІорш ду: 2Нагахь айхьа Іебархойх волу лай эцахь, цуьнга ялх шарахь хьайна болх байта, ткъа ворхІалгІачу шарахь дІахеца иза, цунах мах а ца боккхуш. 3Нагахь иза ша веанехь, ша дІа а хеца. Нагахь иза зудчуьнца хиллехь, цуьнца цхьаьна зуда а дІаяхийта. 4Нагахь хІусамдас шен лена зуда а ялийна, зудчо цунна кІентий я йоІарий бинехь, шен зуда а, бераш а хІусамдена а дитина, иза ша дІаваха веза. 5Амма лено ала тарло: „Сайн хІусамда а, сайн зуда а, бераш а деза суна, со паргІатваккхийта ца лаьа суна“. 6ТІаккха хІусамдас, лай Далла хьалха а хІоттийна, неІарна я неІаран гурана улло а вигна, цуьнан лергах Іуьрг даккха деза, ю а Іоьттина. ТІаккха лай тІейогІу мел йолчу хенахь хІусамдена вуьсур ву.
7Нагахь цхьаммо шен йоІ лолле йохкахь, боьршачу лешка хьаьжча, иза мукъаяккхар кхечу тайпана хуьлу. 8Нагахь цунах шена гІарбаш-зуда ян хІусамда реза вацахь, иза паргІатъялийта еза цо. Хийрачу къомах болчарна иза йохка бакъо яц цуьнан, иза цуьнца мекарлонца лелла дела. 9Нагахь хІусамдас иза шен кІентан дола яккхахь, шен йоІ санна лело еза цо иза. 10Нагахь цо шена кхин зуда ялаяхь, хьалха ялийна йолчу зудчунна а кхача а, бедар а латтор а, майрачо ден Іуналла а лагІдан ца деза цо. 11Нагахь и кхо хІума кхочушдеш дацахь, цу зудчунна дІаяха бакъо яла еза, цунах мах а ца боккхуш».

 

Ницкъ барх лаьцна тІедиллинарг

 

12«Нагахь стага валлал чІогІа цхьанна тоьхнехь, тоьхнарг вен веза. 13Нагахь ларамаза стага цхьаъ вийнехь, ткъа Дала иза магийтинехь, бехкениг Ас аьн долчу метте ведда дІаваха веза. 14Амма цхьаъ, шен уллораниг тешнабехкаца хаа а хууш, вен а вийна, Суна сагІа доккху кхерч болчу веддехь, кхерчана уллора дІа а вигий, ве иза.
15Дена я нанна тоьхнарг вен веза.
16Цхьаммо стаг, лачкъа а вина, вохкахь, я иза цуьнгахь каравахь, и лачкъийнарг вен веза.
17Шен дена я нанна неІалт аьлларг вен веза.
18Шина стеган дов а даьлла, цхьаммо вукхунна тІулг я буй а тоьхна, иза вала ца лахь, амма метта охьавижахь, 19юха хьала а гІоттуш, иза гІожаца чу-ара волуш хилахь, цунна тоьхнарг вен ца оьшу. Амма бехке волчо лазийначунна мах бала беза иза болх ца балуш вуьсучу ханна. Цул сов, бехке волчо лазийнарг Іалашван веза, цуьнан могушалла кхоччуш юхаметтахІотталц.
20Нагахь цхьаммо шен лена я гІарбашна гІаж а тоьхна, иза лахь, цунна таІзар дан догІу. 21Амма лазийначунна цхьана-шина дийнахь гІоле хилахь, хІусамдена таІзар дан ца оьшу, хІунда аьлча цо, ахча а делла, эцна ву и лай.
22Нах летча, цхьаммо берах йолчу зудчунна тоха а тоьхна, иза остаялахь, амма кхин зе дина дацахь, и зуда долахь йолчу стага тоьхна долу гІуда даккха деза бехке волчуьнгара кхелахоша къобалбечу барамехь. 23Амма дина доккха зе делахь, синах са даккха догІу, 24хьайн бІаьрг баккхахь, цунна дуьхьал бІаьрг баккха, цергана дуьхьал церг яккха, куьйгах – куьг, когах – ког, 25вагорна дуьхьал ваго веза, чевнна дуьхьал чов, лазорна дуьхьал лазор.
26Нагахь цхьаммо шен лена я гІарбашна тоьхна, бІаьрг баккхахь, цо уьш паргІатбаха беза, хІунда аьлча бІаьрг иза маьршабовларан мах бу. 27Нагахь хІусамдас, тоьхна, шен лен я гІарбашан церг яккхахь, цо уьш паргІатбаха беза. Церг паргІатбовларан мах бу».

 

ХІусамдена жоп дала дезар

 

28«Нагахь старо стагана я зудчунна уьш баллалц маІаш Іиттахь, тІулгаш а кхиссий, бе и сту, амма цуьнан жижиг ма даа. Ткъа сту болчу хІусамден бехк бац. 29Нагахь санна сту хьалха а леташ хиллехь, цуьнан хІусамдега цунах дерг дІа а аьллехь, амма цо иза дІа ца бихкинехь, и сту, нагахь санна цо стаг я зуда дехь, тІулгаш а кхиссина, бен беза, цуьнан хІусамда а вен веза. 30Нагахь цу хІусамдена гІуда тохахь, цо иза дІадала деза, шен дахар паргІатдаккхархьама. 31КІантана я йоІана старо маІаш Іиттахь, хІусамдена, хьалхалерниг санна, таІзар дан догІу. 32Нагахь лена я гІарбашна старо маІаш Іиттахь, церан хІусамдена сту болчо ткъе итт дато ахча дала деза, ткъа сту, тІулгаш а кхиссина, бен беза.
33Нагахь цхьаммо ор схьадаьстина, я, иза даккха а даьккхина, тІе хІума а ца тоьхна, цу чу сту я вир йожахь, 34ор долчо бежана долчу хІусамдена детица гІуда такха деза, ткъа делла бежана бехке волчунна дуьсур ду. 35Нагахь цхьаннан старо, лулахочун сту маІаш а Іиттина, бехь, дийна болу сту дІа а боьхкина, цунах делла ахча шайна юкъахь декъа деза, белла сту а бекъа беза. 36Амма хьалха а, сту леташ буйла а хууш, хІусамдас иза дІа ца бихкинехь, бийначу старана дуьхьал сту бала беза цо, ткъа бийнарг цунна буьсур бу».

 

22

 

Хилла зе меттахІотторах тІедиллинарг

 

1«Нагахь цхьаммо сту я уьстагІ, лачкъа а бина, бехь я бохкахь, цо старана дуьхьал пхи сту а, уьстагІна дуьхьал биъ уьстагІ а бала беза.
2ХІума лачкъо чуваьлла къу цхьаммо вийнехь, къуьнан цІий вийначунна тІехь хир дац, 3амма дийнахь иза делахь, къу вийначунна тІехь цІий ду.
ХІума лачкъийначо ша дина зе дІатакха деза, амма цуьнан дІадала хІума дацахь, цо дина зе меттахІоттош, иза вохка веза. 4Нагахь къуьнехь цо лачкъийна хІума – сту белахь, я вир елахь, я уьстагІ белахь а – дийна караяхь, цуьнгара ши мах баккха беза.
5Нагахь цхьаммо шен арахь я кемсийн бешахь дажош долу даьхни дІа а хецна, нехан дІайийна аре талхаяхь, шен арахь я кемсийн бешахь кхиъна тоьлла долу сурсаташ дІадала деза цо.
6Нагахь цхьаммо цІе латаяхь, ткъа цу цІеро, коканашкахула яржа а яьржина, лулахочун цІевнаш я арахь долу ялта, я ерриг а ялтин аре дІакхаллахь, цІе латийначо цу цІеро дина зе меттахІотто деза.
7Нагахь цхьаммо шен лулахочуьнга Іалашдан дато ахча я хІуманаш лахь, амма цуьнан цІа чуьра уьш лачкъаяхь, къу схьакарийча, цуьнга шалха мах охьабиллийта беза. 8Нагахь къу кара ца вахь, лулахочо, Далла хьалха а веана, шега еллачу хІуманашна ша тІе ца кхевдина аьлла, чІагІо ян еза.
9Шина стагана юкъахь муьлхха а хІуманах лаьцна – я старах, я вирах, я уьстагІах, я бедарх, я яйначу хІуманах – къовсам белахь, и гІуллакх Далла хьалха дахьа деза. Дала бехке винчо шен довхочунна шалха мах бала беза.
10Нагахь цхьаммо шен уллорачуьнга Іалашъян я вир, я сту, я уьстагІ, я кхин долу даьхни лахь, амма и даьхни делча, я лазийча, я цхьанна а ца гуш, лачкъийча, 11Везачу Элана хьалха даьхни схьаэцначо чІагІо ян еза, шега деллачу даьхнина ша тІе ца кхевдина аьлла. Даьхнин дас иза тІеэца деза, вукхо мах бала а ца беза. 12Нагахь даьхни схьаэцначух цхьаммо и даьхни лачкъийнехь, цунах богІу мах даьхнин дена дІабала беза и даьхни тІелаьцначо. 13Нагахь даьхни экхано цистинехь, бухайисина чарх дІагайта еза, тІаккха хІусамдена даьхних мах бала безар бац.
14Нагахь цхьаммо шен уллорачуьнгара лело даьхни а далийна, и даьхни, цуьнан да уллохь а воцуш, лазадахь я лахь, цунах мах бала беза. 15Ткъа нагахь даьхнин да уллохь хиллехь, мах бала ца беза. Даьхни лелориг мах белла хиллехь, иза цунах богІу мах хир бу».

 

ГІиллакх-оьздангаллех а, динах а тІедиллинарг

 

16«Нагахь маре яхаза йоІстаг Іеха а йина, цуьнца цхьаъ дІавижахь, йоІах богІу мах дІа а белла, иза яло еза цу стага. 17Ткъа нагахь йоІан да цуьнга иза яхийта реза ца хилахь, йоІах томана богІу мах дІабала беза.
18Жинашца тайнарг дийна ма йита.
19Бежанца дІавижнарг ве.
20Веза Эла воцучу, кхечу деланашна сагІа доккхург хІаллакве.
21ТІевеана стаг ваца а ма ве, цунна ницкъ а ма бе, хІунда аьлча шу а дара Мисар-махкахь тІедаьхкина Іаш. 22Йисина Іачу зудчунна а, байшна а зе ма де. 23Нагахь ахь царна зе дахь, Соьга уьш кхайкхича, церан мохь Суна хезар ма бу. 24ОьгІазваханчу Аса туьраца дойур ду шу, тІаккха шун зударий бисина Іаш хир бу, шун бераш а байлахь дуьсур ду.
25Нагахь Сан халкъана юкъара къечу стаге духалург айхьа ахча деллехь, духалург ахча луш болу вуьш санна ма хила цуьнца – ял а ма яккха цуьнгара ахчанна тІе. 26Нагахь закъалтана уллорачуьнгара айхьа бедар эцнехь, малх дІабузале юхало иза цунна, 27хІунда аьлча и бедар йоцург кхин духар дац цуьнан, дегІ дохдеш долу. ДІа муха вуьжур ву иза, тІетесна хІума а йоцуш? Цо Сайга кхайкхича, Суна хезар ду, хІунда аьлча Со къинхетаме ву.
28Далла а ма ле, халкъана тІехь хІиттийначу хьаькамашна неІалт а ма кхайкхаде.
29Хьалха чудерзийна ялта а, кемсийн мутта а, зайтдаьтта а Суна шен хенахь схьало.
Дуьххьара шайн хилла кІант а схьало Суна. 30Иштта шайн дуьххьара хилла сту а, ка а Суна схьало. ВорхІ дийнахь шайн наношца а дитий, борхІалгІачу дийнахь схьало уьш.
31Шу Сан долахь долу халкъ ду, цундела акхароша цистинчу даьхнин жижиг ма даа, дІало иза жІаьлешна».

 

23

 

Нийсачу кхелах лаьцна

 

1«Даьсса хабар дІаса ма даржаде. Харц тоьшалла а деш, вониг динчу стагана гІо ма де. 2Дуккха а нахана тІаьхьа а хІоттий, вониг ма де. Кхел ечохь дукхахболчара дуьйцучо ахь до тоьшалла харцахьа ма дерзийта. 3Къечу стеган дов хоттучу хенахь цуьнгахьа а ма оза.
4Нагахь хьайн мостагІчун тилабелла сту я вир хьайна караяхь, шен дена тІе дІадига деза уьш. 5Нагахь беза мохь бахьа а ца белла, йоьжна Іуьллуш хьан мостагІчун вир хилахь, цигара дІа ма гІо, гІо де цунна, и вир юха когаш тІе хІоттош.
6Къечу стагана ен кхел бакъдолчунна тІера ма ялийта. 7Харц кхел ярна генавала, бехке воцург а, нийса верг а ма вейта, хІунда аьлча бехке верг Ас бакъвийр вац. 8Кхаьънаш ма эца, хІунда аьлча цара са гуш верг бІаьрзе во, бакъболчеран гІуллакх талхадо.
9ТІевеанчу стагана ницкъ ма бе. Шуна евза тІевеанчун дог-ойла, хІунда аьлча шу а Іийна тІедаьхкина Мисар-махкахь».

 

ВорхІалгІачу шарах а, ворхІалгІачу дийнах а лаьцна

 

10«Ялх шарахь хьайн латта дІа а де, цу тІера ялта а гулде. 11ВорхІалгІачу шарахь иза дІа ма де, лаьтте садаІийта. Хьайн халкъана юкъахь болчу мискачу нахе цунах пайда эцийта, ткъа царах диснарг арарчу акхарошка даийта. Иштта де хьайн кемсийн а, зайт-диттийн а аренашкахь.
12Ялх дийнахь болх бе, ткъа ворхІалгІачу дийнахь садаІа, хьайн стеран а, виран а синтем хилийтархьама а, хьайн гІарбашан кІанте а, тІевеанчу стаге а садаІийтархьама а.
13Ас шайга аьлларг дерриг а кхочушде, кхечу деланашна Іибадат ма де, ур-атталла церан цІераш а ма яха».

 

Кхаа дезачу дийнах лаьцна

 

(Арадаккхар 34:18-26;Карлабаьккхинарг 16:1-17)

 

14«Шарахь кхузза Суна лерина деза денош хилийта. 15Совсазчу баьпкан дезде ларде: Ас хьайна тІе-ма-диллара, ворхІ дийнахь совсаза бепиг даа Авив беттан билггалчу хенахь, хІунда аьлча цу хенахь шу Мисарара арадевлла. СагІа даккхаза цхьа а Суна хьалха ма хІотта.
16Айхьа бинчу белхан дуьххьарлера ялта арара схьаэцаран де а дазде.
Иштта, хьайн арара болх дІаберзош, шеран чаккхенехь ялта чудерзоран де а дазде. 17ХІора шарахь, оцу кхаа дезачу дийнахь, берриг а божарий Хьалдолчу Элана хьалха хІитта беза.
18Дийнатан цІийн сагІа Суна даьккхича, совсийна бепиг Суна сагІина ма дагаде, ткъа дезачу денна Суна сагІина даьккхинчун мохь Іуьйренга ма ялийта.
19Хьайн арара дуьххьара гулдина ялта хьайн Везачу Делан цІийне да.
Буьхьиган жижиг цуьнан ненан шури чохь ма кхехкаде».

 

ВаІданаш а, хьехамаш а

 

20«Ас Малик дохуьйту хьуна хьалхадаьккхина новкъахь хьо Іалашвайта а, Ас хьуна кечйинчу метте хьо дІавига а. 21Цуьнан тидам а бе, Цуьнга ла а догІа. Дуьхьало ма е Цунна, хІунда аьлча Цо оцу къинна гечдийр дац, Цуьнца Сан цІе хиларна. 22Цуьнга ла а дугІуш, Ас мел бохург ахь кхочушдахь, хьан мостагІийн мостагІа хир ву Со, хьуна дуьхьал волчунна дуьхьал а хир ву. 23Сан Малико, хьалха а даьлла, дІавуьгур ву хьо. Цо эмархошна а, хьетахошна а, перезахошна а, канаІанхошна а, хьаьвихошна а, явсайхошна а тІе вуьгур ву хьо, амма Ас хІаллакбийр бу уьш. 24Церан деланашна хьалха корта ма тоха, царна Іамал а ма е, цу нахах дІа а ма тарло. Мелхо а, церан цІуш бохабе, ткъа цара шайн деланашна хІиттийна тІулгаш кегде. 25Суна, шайн Везачу Далла, Іамал е. Шу иштта лелахь, Ас декъалдийр ду шун бепиг а, хи а, шуна тІера цамгарш дІа а йохур ю. 26Хенал хьалха бер хуьлуш а, бер ца хуьлуш а зударий хир бац хьан махкахь. Хьан дахар а деха хуьлуьйтур ду Ас.
27Сайх болу кхерам хьол хьалха дІабохуьйтур бу Ас, ткъа муьлхха а хьо тІедахана халкъ дохийна хьовзор ду. Хьан мостагІий, дІа а берзийтина, хьуна хьалхара бовдуьйтур бу Ас. 28Хьол хьалха бомозий дохуьйтур ду Ас. Цара лохкур бу хьаьвихой а, канаІанхой а, хьетахой а хьуна хьалхара дІа. 29Амма уьш цхьана шарахь дІалохкур бац Ас, латта дасса а делла, хьуна дуьхьалйовла акхарой тІех дукха ца хилийта. 30Жим-жимма и халкъаш хьо долчуьра дІадохур ду Ас, хьо деба а дебна, дерриг а хІара латта ахь дола даккхалц. 31Хьан дозанаш Ас тухур ду Эрзийн хІорда тІера ПІелаштам-хІорда тІе кхаччалц, яьссачу арара Эпрат-хина тІе кхаччалц. Цу мехкан къаьмнаш хьан кара лур ду Ас, тІаккха уьш шаьш долчуьра лохкур ду ахьа. 32Я цаьрца а, я церан деланашца а барт ма бе. 33Хьан махкахь уьш буьтийла дац, Суна дуьхьал хьоьга къинош ца летадайта, хІунда аьлча церан деланашна ахь Іамал яхь, иза хьуна боьгІна гур хир бу».

 

24

 

Везачу Элаца бина барт чІагІбар

 

1Везачу Эло Мусага элира: «Хьо а, АхІарон а, Надаб а, АбихІу а, къанойх кхузткъе итт стаг а, Со волчу хьала а довлий, геннара Суна хьалха охьатаІа. 2Хьо-хьо Суна улло вола, ткъа вуьш гергахьа ма бахкийта. Халкъ хьайца лам тІе хьала ма даладе».
3Халкъана тІе а веана, Везачу Элан коьрта дешнаш а, Цо тІедиллинарг а довзийтира Мусас. Массара а, цхьаммо санна, элира: «Везачу Эло аьлларг дерриг а оха кхочушдийр ду». 4Везачу Эло аьлла дерриге а дешнаш Мусас дІаяздира. ШолгІачу Іуьйранна, хьалххе хьала а гІаьттина, лома кІелахь сагІа даккха меттиг кечйира цо, исраилхойн шийтта тайпанан цІарах цхьацца тІулг а биллира. 5Юха Мусас исраилхойн кегий нах бахкийтира сагІа даккха. Цара дийнаташ дагоран сагІанаш дохура. ТІаккха, стерчий а дайина, барт баран сагІанаш а дохура. 6Мусас дийнатех даьлла ах цІий кедаш чу доьттира, ткъа вукхуьнца сагІа даккха меттиг тІадийра. 7Шаьш Везачу Элаца бина барт тІеязбина тептар, схьа а эцна, дийшира Мусас. Наха элира: «Везачу Эло аьлларг дерриг а деш, Цунна муьтІахь хир ду тхо».
8Кедаш чуьра цІий нахана тІе хьаьрсира Мусас. «ХІара Везачу Эло шуьца, дерриг а Шен дешнашка хьаьжжина, бинчу бертан цІий ду», – элира цо.
9Юха Муса а, АхІарон а, Надаб а, АбихІу а, исраилхойх кхузткъе итт къано а лам тІе велира. 10Царна исраилхойн Дела гира. Цуьнан когаш кІелахь дезачу тІулгийн экъа яра, стигал санна, цІена а йолуш. 11Цо исраилхошна юкъара хаьржинчу нахана зен ца дира. Нахана Дела а гира, цара хІума а йиира, мала а мелира цигахь.

 

Муса Синай-лам тІехь

 

12Юха Везачу Эло Мусага элира: «Со волчу лам тІе хьала а валий, кхузахь саца. Айса нахана хьеха кечдина парзаш тІехь долу тІулган экъанаш лур ю Ас хьоьга». 13Шен гІоьнча ЮшаІ а эцна, Делан лам тІе хьалаволавелира Муса. 14Къаношка цо элира: «Тхойша вухаваллалц кхузахь Іе. АхІарон а, Хьор а шуьца хир ву, шен къасто дезаш гІуллакх дерг царна тІе гІо».
15Муса хьалаваьлча, лам мархо дІахьулбира. 16Везачу Элан олаллин нур Синай-лам тІе охьадоьссира. Ялх дийнахь лам тІехь марха лаьттира, ворхІалгІачу дийнахь Веза Эла Мусага кхайкхира мархи юкъара. 17Исраилхошна гуш дара ламанан боххьехь, цІе санна, догу Везачу Элан олаллин нур. 18Муса, мархи юккъе а ваьлла, кхин а лакха хьалавелира лам тІехула. Шовзткъа дийнахь а, буса а Іийра иза лам тІехь.

 

Делан цІенна лерина совгІаташ

 

(Арадаккхар 35:4-9)

 

25

 

1Везачу Эло Мусага элира: 2«ДІаала исраилхошка, Суна совгІаташ да алий. Даггара сагІа дала лууш лелачу хІора стагера Суна лерина совгІаташ схьаэца. 3Аш схьаэца езаш йолу хІуманаш хІорш ю: деши а, дети а, цІаста а, 4сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эханг а, дуткъа кІади а, газанан тІаргІа а, 5цІен басар хьаькхна йолу уьстагІийн цІоканаш а, хІордан дийнатийн кІеда тІаьрсиг а, акацин дечиг а, 6къуьданна зайтдаьтта а, къобалваран даьттанах а, хаза хьожа йогІучу сегІазах а туху хаза хьожа йогІу хІуманаш а, 7ийпадна а, некха тІе уллучу безачу тІоьрмагна а тІехІитто оникс цІе йолу беза тІулг а, кхидолу деза тІулгаш а. 8Нахе Суна цІа дайта, тІаккха Со царна юкъахь Іийр ву. 9Ас хьайна ма-гайттара де и цІа а, цу чуьра хІуманаш а».

 

Бартбаран тІорказах лаьцна

 

(Арадаккхар 37:1-9)

 

10«Акацин дечигах тІорказ де. Иза ши дол ахдол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а, цхьа дол ахдол лекха а хила деза. 11Чухула а, тІехула а цІена деши лаца цунна. ТІорказна тІехула, цунна гонах, дашо сара лаца. 12ТІорказна йиъ дашо чІуг а яй, беа когахь дІачІагІъе уьш: шиъ цхьана агІор, шиъ вукху агІор. 13Акацих хьокхий а дай, тІехула деши лаца царна. 14Хьокхий тІорказан агІонашкахь йолчу чІагарех чекхдаха, цаьрца иза леладархьама. 15ЧІагарех чекхдаьхна а долуш, гуттар а тІорказца хила деза хьокхий. Царна чуьра уьш дІадаха ца могуьйту. 16ТІорказ чу Ас хьайга лун йолу экъанаш яхка, шуьца Ас бинчу бертан тоьшалла хилийтархьама.
17Дала къинош дІадоху негІар а де цІеначу деших. Иза ши дол ахдол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а хила деза. 18Туьйсинчу деших негІарца цхьаьна ши каруб-малик де, уьш негІарна тІехь шина агІор хила деза. 19Цхьа каруб-малик цхьана агІор, важа вукху агІор а долуш, и шиъ негІарца дийнна цхьа хІума хила деза. 20Хьалаайинчу тІемашца негІар дІа а хьулдеш, дуьхь-дуьхьал а, негІарна тІедирзина а хир ду и каруб-маликаш. 21НегІар тІорказна тІедилла. ТІорказ чу Ас хьайна лун йолу а, бертан тоьшаллина йолу а экъанаш яхка. 22Тоьшаллин тІорказна тІехь долчу шина каруб-маликана юккъехь, негІарна тІехула хьуна дуьхьал а вогІур ву, хьоьга вист а хир ву Со. Цигахь Исраилан халкъана дан дезарг тІедуьллур ду Ас хьоьгахула».

 

Даздина баьпкаш тІедохкучу стоьлах лаьцна

 

(Арадаккхар 37:10-16)

 

23«Акацих стол е ши дол еха а, цхьа дол шуьйра а, цхьа дол ахдол лекха а. 24Цунна гонах деши а лаций, тІаккха гонах дашо сара лаца. 25Цунна гонах гур бе кераюкъан шораллехь. Цунна тІе а дашо сара лаца. 26Стоьлана йиъ дашо чІуг е, уьш цуьнан сенашкахь, беа кога тІехь, дІачІагІъе. 27Стол дІасалело хьокхий чекхдоху чІагарш стоьлан гурана уллохь хила еза. 28Хьокхий а акацих де, царна тІехула деши лаца. Царна тІехь лелор ю и стол. 29Стоьлана тІехІитто бошхепаш а, еш а, кедаш а, боганаш а де, царна чу чагІаран сагІанаш доттархьама. ЦІеначу деших е и хІуманаш. 30Цу стоьла тІехь Суна хьалха гуттар а Суна лерина бепиг латтаде».

 

Стогарх лаьцна

 

(Арадаккхар 37:17-24)

 

31«ЦІеначу деших стогар бе. Цуьнан бух а, гІад а, цу тІехь хуьлу зезагаш а (зуьгалгашца а, зазанашца а) цхьана декъах туьйсина хила деза. 32Ялх га хила деза цунна тІехь: кхо га цхьана агІор, кхо га вукху агІор. 33Цхьана гаьнна тІехь миндалан зезаган суьртехь кхо зезаг хила деза, зуьгалгашца а, зазанашца а, иштта кхо зезаг вукху гаьнна тІехь а. Стогаран ялхе а гаьнна тІехь хила деза уьш. 34Миндалан зезаган суьртехь зуьгалгашца а, зазанашца а долу диъ зезаг хила деза стогаран гІода тІехь. 35Стогаран гІодах схьадолучу ялх гаьннах шинна кІелахь цхьа зуьгалг хила еза, вукху шина гаьнна кІелахь а цхьа зуьгалг хила еза, кхозлагІчу шина гаьнна кІелахь а цхьа зуьгалг хила еза. 36Цу стогарх схьадовлу зуьгалгаш а, гаьннаш а стогарца цхьа дакъа долчу туьйсинчу цІеначу деших дина хила деза. 37ВорхІ къуьда а бай, цунна тІе бахка уьш, цаьрга стогаран хьалхара агІо серлаяккхийта. 38ЦІеначу деших тукарш а, нойш а е цунна. 39Берриг а шен гІирсашца цхьана галин барамехь долчу цІеначу деших бе и стогар. 40Варелахь, лам тІехь Ас хьайна гайтинчу кепехь белахь стогар».

 

Делан цІийнах лаьцна

 

(Арадаккхар 36:8-38)

 

26

 

1«Делан цІа шех дина долу четар дуткъачу кІадин итт шаршух а, сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эхангах а де. КІадеш тІехь говзачу балхаца тІетегна каруб-маликийн суьрташ хила деза. 2ХІора шаршун йохалла ткъе бархІ дол, шоралла диъ дол хила еза. Шаршуш ерриш а цхьана барамехь хила еза. 3Пхи шаршу цхьаьна а, важа пхи шаршу цхьаьна а вовшахтесна хила еза. 4Сийначу кІадих туьйдаргаш де хьалхарчу пхеаннах йистерачу шаршун цхьана агІор, иштта де вукху пхеаннах йолчу йистерачунна а. 5Хьалхарчу пхеаннах йолчу йистерачу шаршуна тІехь шовзткъе итт туьйдарг хила деза, шолгІачу пхеаннах йолчу йистерачунна тІехь а оццул хила деза. Церан туьйдаргаш дуьхь-дуьхьал хила деза. 6Шовзткъе итт дашо мІара а яй, шаршуш цаьрца вовшахтаса, тІаккха цхьа четар хир ду цунах.
7Газанан тІергІах шаршуш е четарна тІехула лаца. Уьш цхьайтта хила еза. 8Цхьа шаршу йохалла ткъе итт дол, шоралла диъ дол хила еза. Ерриш а цхьана барамехь хила еза уьш. 9Царах пхи шаршу къастийна вовшахтаса, важа ялх а къастийна вовшахтаса. ЙолхалгІа шаршу, шалха а йиллий, четарна хьалха нисъе. 10Пхеаннах йолчу йистерачу шаршун цхьана агІор шовзткъе итт туьйдарг де, изза де ялханнах йолчу йистерачу шаршуна а. 11Шовзткъе итт цІестан мІара а яй, уьш туьйдаргех дІатийса, тІаккха дерригенах а цхьа четар хир ду. 12Четарна тІетосучу шаршун совйолуш йолчух ах тІехьарчу агІонна чукхозуш йита. 13Шаршуйн йохаллех совйолуш ерг цхьацца дол четаран шина агІор кхозуш йита, четар хьулдархьама.
14Ши кхалор е четарна тІехула лаца – цхьаъ цІен басар хьаькхна йолчу уьстагІийн цІоканех, важа хІордан дийнатийн кІедачу тІаьрсигах.
15Акацих ирахІиттийна гураш кечде четарна. 16Итт дол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а хила деза уьш. 17ХІора гуран ши зІок хила еза, цхьаъ шолгІачунна уллохь а йолуш. 18Четаран къилбехьа йолчу агІор ткъа гур бе. 19Ткъа оцу гурашна шовзткъа дато бух бе: шиъ цхьана гурана – цуьнан шина зІакарна, шиъ вукху гурана – цуьнан шина зІакарна. 20Четаран къилбаседехьа йолчу агІор ткъа гур бе. 21Царна шовзткъа дато бух бе, ши бух цхьана гурана а беш. 22Четаран тІехьарчу, малхбузехьа йолчу агІор ялх гур кечбе. 23Ши гур тІехьарчу агІор шина сонехь а кечбе. 24Уьш лахахь вовшахтесна хила деза, ткъа лакхахь цхьана чІагарх дІатесна хила а деза. Шина сонехь болу и ши гур иштта бина хила беза. 25Берриг а бархІ гур хир бу, уьш тІехІитто ялхитта дато бух а болуш – хІора гурана шишша бух.
26Акацих хьокхий кечде: пхиъ цхьана агІор долчу гурашна, 27пхиъ вукху агІор долчу гурашна, кхин пхиъ тІехьарчу, малхбузехьарчу агІор долчу гурашна. 28Юккъехь болу хьокха гурашна юккъехула цхьана йистера вукху йисте чекхбала беза. 29Гурашна тІехула деши лаца, хьокхий чухІитто чІагарш а деших е, хьокхешна тІехула а деши лаца. 30Хьайна лам тІехь гайтинчу кепара четар дІахІоттаде.
31Сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а хьалха уллу кирхьа де. Цу тІехь говза дина каруб-маликийн суьрташ хила деза. 32И кирхьа акацих бинчу беа бІогІамна тІеолла. И бІогІамаш дешица кхелина а, шайна тІехь дашо зІакарш йолуш а, детих бинчу баххаш тІехь лаьтташ а хила деза. 33Четаран лакхахь уллу мІерех дІатаса и кирхьа. Цунна тІехьа дІахІоттаде бартбаран тІорказ. Цу кирхьано еза чоь уггар езачу чоьнах дІакъастор ю. 34Уггар езачу чохь долчу бартбаран тІорказна тІе негІар дилла. 35Кирхьанна арахьа четаран къилбаседехьа йолчу агІор стол хІоттае, цунна дуьхьал четаран къилбехьа йолчу агІор стогар хІоттабе.
36Четарна чуволучу меттехь сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а шаршу кечъе, тІехь говзачу суьрташца юьйцина йолу. 37И шаршу дІаолла акацих пхи бІогІам кечбе, уьш дешица кхала. Царна тІехь дашо мІерий а де, и бІогІамаш тІехІитто пхи цІестан бух а бе».

 

СагІа доккхучу кхерчах лаьцна

 

(Арадаккхар 38:1-7)

 

27

 

1«Акацих сагІа доккху кхерч бе. Иза беакІов а болуш, бохалла а, шоралла а пхи дол хила беза, локхалла кхо дол хила беза. 2Кхерчан еа маьІІехь цхьацца маІа е, уьш цуьнца цхьана декъах а йойтуш. Кхерч цІастанца кхала. 3Цуьнца цхьаьна е юкъ чуйохка кхабанаш а, лело аьшкалш а, боганаш а, мІерий а, кІора чубухку нойш а. И хІуманаш цІастанах йина хила еза. 4ЦІастанах цаца бе кхерчана тІебилла. Цецан еа маьІІехь цІастанах цхьацца чІуг е. 5Кхерчан хІазарна кІел билла и цаца, кхерчана юккъе кхаччалц иза дІа а нисбеш. 6Кхерчана акацих хьокхий кечде, царна тІе а цІаста лаца. 7Хьокхий чІагаршна чу хІиттаде, кхерч дІахьочу хенахь уьш шина агІор хилийта. 8Юккъехь баьсса а болуш, аннех бе кхерч, Ас лам тІехь хьайна ма-гайттара».

 

Делан четаран кертахь

 

(Арадаккхар 38:9-20)

 

9«Делан четаран керт нисъярхьама, шаршуш охка. Къилбехьа агІор дуткъачу кІадих йина шаршуш охка, церан йохалла бІе дол хила еза. 10Ткъа бІогІам а, ткъа цІестан бух а хІоттабе царна. БІогІамаш тІера мІерий а, царна тІера дІатосургаш а дато хила еза. 11Иштта къилбаседехьа агІор а бІе дол еха шаршуш охка. Царна а ткъа бІогІам а, цІестан ткъа бух а кечбе. БІогІамаш тІера мІерий а, дІатосургаш а детих е. 12Кертан шоралла, малхбузехьа агІор, шовзткъе итт дол еха шаршуш охка. Царна итт бІогІам а, итт бух а кечбе. 13Кертан шоралла, малхбалехьа агІор, шовзткъе итт дол еха шаршуш охка. Царна а итт бІогІам а, итт бух а кечбе. 14Цхьана агІор, керта воьдучохь, йохаллина пхийтта дол хуьлуьйтуш шаршуш охка, царна кхо бІогІам а, кхо бух а кечбе. 15Вукху агІор а йохаллина пхийтта дол шаршуш охка, царна кхо бІогІам а, кхо бух а кечбе. 16Кертан кевнна йохаллина ткъа дол хуьлуьйтуш, тІехь тІамарш а йолуш, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а йина шаршуш охка. Царна биъ бІогІам а, биъ бух а кечбе. 17Дерриш а кертана гонахара бІогІамаш детих йинчу дІатосургашца вовшахтесна хила деза. Царна тІера мІерий детих дина хила деза, ткъа церан баххаш цІастанах бина хила беза. 18Керт йохалла бІе дол, шоралла шовзткъе итт дол, локхалла пхи дол хила еза. Цунна оьхкина шаршуш дуткъачу кІадих хила еза, бІогІамийн баххаш цІестан хила деза. 19Делан четар чохь лело гІирсаш а, иза чІагІдеш тухуш долу хьостамаш а, керт чІагІдеш долу хьостамаш а цІастанах дина хила деза».

 

Стогар Іалашбарх лаьцна

 

(Іамалъяр 24:1-4)

 

20«Исраилхошна тІедилла, даго тоьлла цІена зайтдаьтта да алий, стогар массо а хенахь богуш хилийта. 21Гуламан четар чохь бартбаран тІорказна хьалха оьллинчу кирхьанна арахьа хир бу стогар. АхІарона а, цуьнан кІенташа а и стогар Везачу Элана хьалха латийна латто беза, сарахь дуьйна Іуьйре тІекхаччалц. Ерриг а тІейогІу йолчу ханна исраилхойн тІаьхьенашна тІедиллина ду иза».

 

Динан коьртачу ден АхІаронан духарх лаьцна

 

(Арадаккхар 39:1-7)

 

28

 

1«Хьайн ваша АхІарон а, цуьнан кІентий а исраилхошна юкъара схьа а къастабай, царах Суна гІуллакх деш болу динан дай бе. Уьш АхІарон а, цуьнан кІентий: Надаб а, АбихІу а, ЭлиІазар а, Итамар а хила беза. 2Хьайн вешина АхІаронна деза духарш де, цуьнан сий а, ларам а айархьама. 3Цу балхана Ас похІма деллачу говзачу нахе дІаала, Суна гІуллакх деш динан да хила иза къобалван, АхІаронна духарш кечде алий. 4Цара кечдан деза духарш хІорш ду: некха тІе уллу беза тІоьрмаг а, ийпад а, тІехула юху оба а, дуткъачу дуьйцинчу кІадих коч а, чалба а, доьхка а. И деза духарш АхІаронна а, цуьнан кІенташна а дайта, Суна гІуллакх деш динан дай уьш хилийта. 5Пхьерашка деши а, сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эханг а, дуткъа кІади а схьаэцийта.
6Деших а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а ийпад цІе йолу тІехула юху бедар говзаллица кечъяйта цаьрга. 7Белшашкахь ийпад дІайоьхкуш ши гур хила беза, цаьрца ийпадан ши агІо цхьаьнатесна хилийта. 8Ийпадна тІехула доьхкуш, иза ша санна дина долу доьхка хила деза. Деших а, сийначу а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эхангах а, дуткъачу кІадих а дина хила деза иза. 9Оникс цІе йолу ши беза тІулг схьа а эций, царна тІехь Исраилан кІентийн цІераш язъе: 10ялх цІе цхьана безачу тІулга тІехь, важа ялх вукху безачу тІулга тІехь, вокх-воккхачу кІентан цІе хьалха а язъеш. 11МухІар дечу пхьере шина тІулга тІехь Исраилан кІентийн цІераш а язъяйтина, дашо беттанаш чу хІиттадайта и тІулгаш. 12Ийпадан гураш тІехь чІагІъяйта и ши ботт. Цара Везачу Элана исраилхой дагахь латтор бу. Цунна хьалха АхІарона шен белшаш тІехь лелор ю и цІераш, уьш дагахь латтийта. 13Деших беттанаш е. 14ЦІеначу деших юьйцина ши зІе а яй, уьш беттанаш тІе дІатийса».

 

Некха хьалха уллучух лаьцна

 

(Арадаккхар 39:8-21)

 

15«Говзачу балхаца некха тІе уллу беза тІоьрмаг а бе. Ийпад санна, деших а, сийначу а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эхангах а, дуткъачу кІадих а йина хила еза иза а. 16ЕакІов а, шалха а хила еза иза, йохалла а, шоралла а цхьа ше а йолуш. 17Дашо беттанаш чохь деза тІулгаш дахка безачу тІоьрмагна тІе беа могІарехь. Цхьана могІарехь рубин а, топаз а, изумруд а хилийта. 18ШолгІачу могІарехь карбункул а, саппир а, алмаз а хилийта. 19КхозлагІчу могІарехь яхонт а, агат а, аметист а хилийта. 20БоьалгІачу могІарехь хризолит а, оникс а, яспис а хилийта. Дашо беттанаш чу хІиттийна хила деза уьш. 21ТІулгаш шийтта хила беза Исраилан шийтта кІентан цІарах. ХІора тІулга тІехь, мухІарна тІехь санна, Исраилан тайпанийн цхьацца цІе язйина хила еза. 22ЦІеначу деших юьйцина зІенаш е безачу тІоьрмага тІе таса. 23Дашо ши чІуг а яй, безачу тІоьрмаган шина маьІІе дІатаса уьш. 24Юьйцина ши зІе оцу шина чІагарх дІатаса. 25Шина зІенан важа ши юьхьиг хьалхарчу агІор долчу ийпадан гурашна тІехь йолчу шина баттах дІатаса. 26Дашо ши чІуг а яй, безачу тІоьрмаган чухуларчу, ийпадна уллохь йолчу шина маьІІе дІатаса уьш. Ши дашо чІуг а яй, безачу тІоьрмагна чухула ийпад йолчу агІор дІатаса уьш. 27Кхин а ши дашо чІуг а яй, ийпадан гурана лахахьа, хьалха агІор, доьхкарна тІехула дІатаса уьш. 28Беза тІоьрмаг шен чІагаршца сийначу эханган тІергаца ийпадан чІагарех дІабехка, ийпадан доьхкарна тІехула а болуьйтуш, ийпадах дІа а ца къостуьйтуш.
29Ша Делан четар чу воьдуш, АхІарона безачу тІоьрмага тІехь шен дагна уллохь Исраилан тайпанийн цІераш лелор ю, Везачу Элана уьш массо а ханна дагахь латтийта. 30Безачу тІоьрмага тІе дахка Урим а, Тумим а олу деза тІулгаш[18]. Везачу Элана хьалха АхІарон хІуттуш цуьнан дагна уллохь хир ду уьш. Ша Везачу Элана хьалха а волуш, исраилхошна хІун дан деза билгалдаккхаран хІуманаш шен дагна уллохь лелор ю АхІарона».

 

Динан дайн духар

 

(Арадаккхар 39:22-31)

 

31«Ийпадаца юха оба е сийначу басахь. 32Цунна юккъехь корта чекхбаккха Іуьрг хила деза. ЭтІа ца этІийта цу Іуьрган йистош, кІади а лоцуш, дІатега еза. 33Обанан юьхах сийначу а, можачу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах дина оьргаш охка, царна юккъе гобаьккхина дашо горгалеш а тосуш. 34Дашо горгали а, уьйраг а уллуш, кечъе обанан юх. 35Оба АхІаронна тІехь хир ю иза волчуьра зов хазийта, Делан четаран езачу чоьнна чохь Везачу Элана хьалха хІуттуш а, цу чуьра араволуш а иза ца кхалхийта.
36ЦІеначу деших экъа е. Цу тІехь, мухІар тІехь санна, язде: „Везачу Элана къобалдинарг“. 37Чалбанан хьалхарчу агІор сийначу тІергаца дІатаса иза. 38АхІарона иза шен коьрта тІехь лело еза. Нагахь исраилхоша даьхна сагІанаш кхачам боцуш хилахь, нехан бехк цо шена тІе лоцур бу. Веза Эла оцу сагІанашна резахилийта, массо а ханна АхІарона шен коьрта тІехь лело еза и экъа.
39Дуткъачу кІадих коч йоза, иштта, чалба а, доьхка а де дуткъачу кІадих. Доьхка тир яьккхина хила деза.
40АхІаронан кІенташна а е кучамаш а, доьхкий а, коьртах йоьхку хІуманаш а. Цу духарша церан сий а, ларам а хуьлуьйтур бу. 41Хьайн вешина АхІаронна а, цуьнан кІенташна а тІедуха и духарш. Царна тІе даьтта а дуттуш, Суна леррина гІуллакх дан къобалбе уьш, Сан дуьхьа уьш дІа а къастош, тІаккха Суна лерина гІуллакх деш динан дай хир бу царах. 42Дуткъачу кІадих, гІодаюкъара гІогІаш тІе кхаччалц дегІ хьулдеш, бедар кечъе царна. 43И бедарш АхІаронна а, цуьнан кІенташна а тІехь хила еза, уьш гуламан четар чу богІуш а, езачу чоьнна чохь гІуллакх дан сагІа доккхучу кхерчана тІе богІуш а, царна тІе бехк а биллина, уьш хІаллак ца хилийтархьама. АхІаронна а, цуьнан тІаьхьенна а гуттаренна а тІедиллина хІума ду иза».

 

Динан дай къобалбан тІедехкинарш

 

(Іамалъяр 8:1-36)

 

29

 

1«Суна лерина гІуллакх дан царах динан дай беш, ахь хІара дан деза: кхиъна йогІу старгІа а, ши ка а схьабалабе (уьш массо а дерт доцуш хила деза), 2совсаза бепиг а, зайтдаьтта тоьхначу демах дина совсаза бепиг а, зайтдаьтта хьаькхна дуткъа совсаза хьокхамаш а схьаэца. Уьш кІенан демах дина хила деза. 3Цхьана тускар чу бепиг а, хьокхамаш а дахка, ткъа иза старгІица а, шина коьмаца а цхьаьна схьада.
4АхІарон а, цуьнан кІентий а, гуламан четаран неІаре схьа а балабай, хица лийчабе. 5Духарш схьа а эций, АхІаронна тІе коч а, оба а, ийпад а юха, некха хьалха беза тІоьрмаг а олла, юкъах ийпада тІехула доьхка а дехка. 6Цуьнан коьрта чалба а тилла, ткъа цу тІехь иза Везачу Элана лерина ву аьлла таж а чІагІде. 7Къобалдан лерина долу даьтта, схьа а эций, АхІаронан коьрта тІе дотта, иза къобал а веш.
8Схьа а балабай, цуьнан кІенташна тІе кучамаш юха. 9Царна[19] юкъах доьхкарш а дехка, кортош тІе кІадинан асанаш а яхка, тІаккха царах ерриг а тІейогІучу ханна динан дай хир бу. Иштта АхІарон а, цуьнан кІентий а Суна леррина гІуллакх дан къобалбийр бу ахь.
10СтаргІа гуламан четарна хьалха схьаялае. АхІарона а, цуьнан кІенташа а старгІин коьрта тІе куьйгаш дохкур ду. 11Делан цІенна хьалха, Везачу Элана а гуш, урс хьакха цу старгІина. 12СтаргІин цІий хьайн пІелгаца сагІа доккхучу кхерчан маІаш тІе а хьакха, диснарг кхерчана улло охьа а дотта. 13Чоконаш хьулъеш мел йолу мохь а, доІах тІехь йолу мохь а, шайна тІера махьарца ши жим а, схьа а эций, сагІа доккхучу кхерча тІехь багабе. 14СтаргІин жижиг а, неІ а, боьхаллаш а, шайн меттаматтера ара а яхий, ягае. Иза къинах луш долу сагІа ду.
15Юха шина коьмах цхьаъ схьабалабе. АхІарона а, цуьнан кІенташа а цуьнан коьрта тІе куьйгаш дохкур ду. 16Коьмана урс а хьакхий, цуьнан цІий схьа а эций, сагІа доккхучу кхерчан еа агІонна тІе цинцаш тоха. 17Ка дакъошка бекъа а бекъий, цуьнан чоконаш а, когаш а била. Йилина меженаш дакъошна а, коьртана а тІеяхка. 18Берриг а ка сагІа доккхучу кхерча тІехь багабе. Иза дийнат дагоран цІера тІехь даьккхина сагІа ду, цуьнан хьожа Везачу Элана тамехь ю.
19Важа ка а схьабалабе. АхІарона а, цуьнан кІенташа а куьйгаш цуьнан коьрта тІе дохкур ду. 20Коьмана урс а хьакхий, цуьнан цІийх цхьадерг АхІаронан а, цуьнан кІентийн а аьтту лерган дуьмана тІе а, аьтту куьйган а, коган а нана-пІелга тІе а хьакха. Юха сагІа доккхучу кхерчан еа агІонна тІе цІийн цинцаш тоха. 21Къобалдаран цхьажимма зайтдаьтта а, сагІа доккхучу кхерча тІера цхьажимма цІий а, схьа а эций, АхІаронна а, цуьнан бедаршна а цинцаш тІетоха, цуьнан кІенташна а, церан бедаршна а цинцаш тІетоха. ТІаккха иза а, цуьнан бедарш а, шайн бедаршца цуьнан кІентий а базбина хир бу.
22АхІарон вазваран ка иза болу дела, коьман мохь а, цуьнан дума а, чоконан мохь а, доІахана тІера мохь а, ши жим а, царна тІера мохь а, аьтту гІогІ а схьаэца. 23Везачу Элана хьалха дІахІоттийначу тускар чуьра совсаза цхьа бепиг а, зайтдаьтта тоьхначу демах дина совсаза цхьа бепиг а, зайтдаьтта хьаькхна дуткъа совсаза цхьа хьокхам а схьаэца. 24И дерриг а АхІаронан а, цуьнан кІентийн а кара дилла. ТІаккха цаьрга и хІуманаш Везачу Элана лерина шатайпа сагІа санна хьалаайийта. 25Юха, цаьргара схьа а эций, сагІа доккхучу кхерча тІехь, дийнат дагоран сагІина тІехь, ягае уьш, Везачу Элана тамехь хьожа кхетийта. Иза цІера тІехь даьккхина сагІа ду.
26АхІарон вазваран коьман накха схьа а эций, Везачу Элана лерина шатайпа сагІа санна хьалаайа иза.
27Вазваран коьмах АхІаронна а, цуьнан кІенташна а лерина дакъош схьакъастаде Суна: хьалаайина накха а, гІогІ а. 28ТІейогІу йолчу хенахь исраилхоша гуттар а АхІаронна а, цуьнан кІенташна а дІалун долу дакъош хир ду уьш. И сацам Ас гуттаренна а бина. И дакъош исраилхоша Суна луш долу совгІат ду, цара бертан сагІанаш дохучу хенахь.
29АхІаронна дина деза духарш цуьнан кІенташна дуьсур ду, и духарш шайна тІехь а долуш, уьш, тІе даьтта а дуттуш, Суна леррина гІуллакх дан къобалбархьама. 30ВорхІ дийнахь и духарш лело деза АхІаронан метта веанчу цуьнан кІентех волчу а, гуламан четаран езачу чоьнахь Суна гІуллакх дан цу чу воьдун волчу а динан дас.
31АхІарон вазваран ка схьа а эций, цунах долу жижиг езачу меттехь кхехкаде. 32Гуламан четаран неІарехь цу коьман жижиг а, тускар чуьра дисина долу бепиг а даа деза АхІарона а, цуьнан кІенташа а. 33АхІаронан а, цуьнан кІентийн а къинош дІадахаран Іадатехь, Суна хьалха гІуллакх дайта уьш къобалбан а, уьш базбан а йолчу хенахь, лелабо и кхача. Кхиволчо и кхача баа мегар дац, иза беза хиларна. 34Нагахь санна цу жижигах а, баьпках а Іуьйре тІекхаччалц хІума дисахь, иза дагаде. Диснарг даа мегар дац, хІунда аьлча иза беза кхача бу.
35АхІаронца а, цуьнан кІенташца а дан дезарг Ас хьайна тІе-ма-диллара кхочушде дерриг а. Суна леррина гІуллакх дан уьш къобалбар ворхІ дийнахь дІадахьа деза. 36ХІора дийнахь цхьацца старгІа, е а йийна, къинна дуьхьал сагІа санна яккха, къа дІадаккхархьама а, сагІа доккху кхерч цІанбархьама а. Кхерча тІе даьтта дотта, иза беза хилийта. 37ВорхІ дийнахь иштта къа дІадоккху сагІанаш даха, кхерч баз а беш. ТІаккха иза чІогІа беза хир бу. Дерриг а кхерчах хьакхаделларг деза хир ду».

 

ХІора дийнахь доху сагІанаш

 

(Лелар 28:1-8)

 

38«ХІора дийнахь сагІа доккхучу кхерча тІехь цхьа шо кхаьчна ши Іахар сагІина боккхур бу ахь. 39Цхьа Іахар Іуьйранна баккха, важа сарахь баккха. 40Хьалхарчу Іахарца иштта сагІанаш даха: кхачанан сагІа санна хІинан доьалгІа дакъа тоьлла долчу зайтдаьттанца эдина бархІ кад дама, ткъа чагІаран сагІа санна биъ кад чагІар. 41ШолгІа Іахар сарахь, сагІа санна баккха, ткъа цуьнца хьалхарчуьнца санна долу кхачанан сагІа а, чагІаран сагІа а даккха. Иза цІера тІехь даьккхина сагІа ду, ткъа цуьнан хьожа Везачу Элана тамехь хир ю. 42Иштта дагоран сагІа аш гуттар а даккха деза Везачу Элана хьалха, гуламан четарна чу волучохь. Цигахь, шуна хьалха а хІуттуш, хьоьца къамел дийр ду Ас. 43Цу меттехь исраилхошна хьалха хІуттур ву Со, Сан олаллин нуьро цу меттигах еза меттиг йийр ю. 44Гуламан четар а, сагІа доккху кхерч а базбийр бу Ас. АхІарон а, цуьнан кІентий а Ас дІакъастор бу, цаьрга Сайна динан дайшка санна гІуллакх дайта. 45Исраилхошна юкъахь Іийр ву Со, церан Дела а хир ву Со. 46Царна хуур ду Со церан Веза Дела вуйла, царна юкъахь Іархьама, уьш Мисарара арабаьхна волу. Со церан Веза Дела ма ву».

 

Хаза хьожа йогІу хІума ягочу кхерчах лаьцна

 

(Арадаккхар 37:25-28)

 

30

 

1«Акацих хаза хьожа йогІу хІума яго кхерч бе. 2Иза беакІов хила беза, цхьа дол беха а, цхьа дол шуьйра а, ши дол лекха а болуш. Кхерчан еа маьІІехь маІаш хила еза, кхерчаца цхьаьнахоттаелла а йолуш. 3ЦІена деши лаца цунна тІехула а, гонах а, маІашна тІе а. Кхерчана гонах дашо сара лаца. 4Серана кІелахь цуьнан шинна а агІор деших ши чІуг е, вукху агІор а е иштта ши чІуг. Кхерч лело хьокхий чекхдаха деза цу чІагарех. 5Хьокхий а акацих де, тІехула деши а лоцуш. 6Тоьшаллин тІорказна хьалха оьллинчу кирхьанна сехьа агІор хІоттабе и кхерч. Тоьшаллин тІорказна тІехула къинош дІадахаран негІарна дуьхьал ду иза, Со хьуна дуьхьал хІуттучу меттехь. 7Цу кхерчана тІехь АхІарона хаза хьожа йогІу хІума ягор ю. ХІора Іуьйранна, къуьданаш цІандечу хенахь, цу кхерчана тІехь хаза хьожа йогІу хІума яго еза АхІарона. 8Сарахь а, ша къуьданаш латош, оцу кхерчана тІехь яго еза цо хаза хьожа йогІу хІума. ТІейогІу йолчу хенахь Везачу Элана хьалха аш гуттар а дан дезаш ду иза. 9Цу кхерча тІехь кхин йолу хІума ма ягае, дийнаташ дагоран а, кІен а сагІанаш ма даха цу тІехь, иштта, чагІаран сагІа ма дитта цу тІе. 10Къинна дуьхьал даьккхинчу сагІин цІий а эцна, шарахь цкъа АхІарона оцу кхерчан маІаш тІе хьакха деза и цІий, кхерч цІанбархьама. Шуна тІаьхьенна гуттаренна а шарахь цкъа кхерч иштта цІанбан безаш бу. Везачу Элана хьалха уггар беза кхерч бу иза».

 

Делан четарна луш йолу ял

 

11Везачу Эло Мусага элира: 12«Айхьа исраилхой багарбечу хенахь хІоранга а шен синах Везачу Элана мах балийта, цу хенахь царна юкъахь кхераме хІумма а ца хилийтархьама. 13ХІораммо а, ша вагарвечу хенахь, ахшекхал дала деза, дезачу шекхале хьаьжжина (цхьана дезачу шекхала чу ткъа гер[20] догІу). И ахшекхал Везачу Элана луш долу сагІа ду. 14Ткъа шарал тІехваьлла волчо хІораммо а Везачу Элана и сагІа дала деза ша вагарвечу хенахь. 15Хьал долчо сов а ца луш, къечо кІезиг а ца луш, ахшекхал шен сих мах бала беза Везачу Элана хІораммо а. 16Исраилхошкара схьаэцна и дети гуламан четаран гІуллакхна леладе. Везачу Элана хьалха исраилхошна дагахь лаьттар ду иза, шайн синойх белла мах буйла хууш».

 

Юьхь-куьгдуьлургах лаьцна

 

17Везачу Эло Мусага элира: 18«ЦІастанан юьхь-куьгдуьлург е цІано ян, цІастанах цуьнан бух а бе. Иза гуламан четарна а, сагІа доккхучу кхерчана а юккъе а хІоттаяй, цу чу хи дотта. 19АхІароне а, цуьнан кІенташка а цу чуьра долчу хица шайн куьйгаш а, когаш а дилийта. 20Шаьш гуламан четар чу боьлхуш, дегІах хи кхарза деза цара бала ца балархьама. Иштта дан деза шайн гІуллакх дан сагІа доккхучу кхерча тІебоьдучу хенахь а, Везачу Элана цІера тІехь сагІа даккхархьама. 21Бала ца балархьама шайн куьйгаш а, когаш а хица дила деза цара. Царна а, церан тІаьхьенашна а гуттаренна а тІедиллина ду иза».

 

Къобалван тІедуттуш долу даьтта

 

22Везачу Эло Мусага элира: 23«Хаза хьожа йогІу уггар тоьлла хІуманаш схьаэца: шийтта герка[21] коча деза даьтта а, цуьнан ахбарам я ялх герка хаза хьожа йолу корица а, ялх герка хаза хьожа йолу эрз а, 24шийтта герка кассия-диттах даьккхина даьтта а, ялхитта кад зайтдаьтта а. 25Оцу дерригенах а тІедуттуш долу а, духІиш кечдаран пхьеро эдинарг санна долу а деза даьтта кечде. Иза къобалваран деза даьтта хир ду. 26Гуламан четарна а, тоьшаллин тІорказна а, 27стоьлана а, цу тІехь лаьттачу хІуманашна а, стогарна а, цуьнан гІирсана а, хаза хьожа йолу хІума ягочу кхерчана а, 28дийнаташ дагоран сагІа доккхучу кхерчана а, цуьнан гІирсана а, цІано ечу юьхь-куьгдуьлургана а, цуьнан бухана а тІе дотта иза. 29Иштта язъе и хІуманаш, тІаккха уьш чІогІа еза хир ю. Дерриг а царах хьакхалуш дерг деза хир ду. 30АхІарон а, цуьнан кІентий а, тІе даьтта а доттий, базбе, Суна гІуллакх деш динан дай царах хилийта. 31Исраилхошка дІаала: „Шун тІаьхьенашкахь Суна лерина долу къобалваран деза даьтта хир ду иза. 32Хийрачу нехан догІмашна тІе иза дотта мегаш дац, кхидолчу Іалашонашна цуьнан барамех эдина даьтта а дан мегар дац. Иза чІогІа деза ду, шуна деза хила а деза иза. 33Цунах тера даьтта а кечдина, иза хийрачу стагана тІе дуттург шен халкъана юкъара эккхор ву“».

 

Хаза хьожа йогІу сегІаз

 

34Везачу Эло Мусага элира: «Хаза хьожа йогІу сегІазаш схьаэца: стакти а, оних а, халван а, цІена ливан а цІе йолу хІуманаш. Ерриг а цхьана барамехь хила еза. 35Хаза хьожа йогІу а, духІиш кечдаран пхьеро эдинарг санна долу а сегІаз кечде цу хІуманех. Цу чу туьха таса, иза цІена а, деза а хилийтархьама. 36Цунах цхьа дакъа, кегийра ата а атий, гуламан четар чохь, Со хьайна дуьхьал вогІун волчохь, тоьшаллин тІорказна хьалха дилла. Шуна чІогІа еза хІума хир ю иза. 37И санна хаза хьожа йогІу сегІаз шайна ма делаш, Везачу Элана лерина бен хила йиш яц и еза хІума. 38Цуьнан хьожа кхетархьама цунах тера сегІаз кечдинарг шен халкъана юкъара эккхор ву».

 

Пхьерех лаьцна

 

(Арадаккхар 35:30–36:1)

 

31

 

1Везачу Эло Мусага элира: 2«Ас хаьржира ЯхІудан тІаьхьенах волчу Хьоран кІентан Урин кІант Бацалиал. 3Ас иза Делан Синах вуьзна. Муьлхха а хІума ян похІма а, говзалла а, хаар а Ас делла цунна: 4говзачу куьцан хьесап дан а, и куц деших а, детих а, цІастанах а дан а, 5дезачу тІулгах а, дечигах а хІуманаш кечъян а, мел болу говза болх бан а. 6Данан тІаьхьенах волу Ахьисамахан кІант ОхІлиаб велира Ас цунна гІоьнна. ХІора пхьерана Ас хьекъал а, говзалла а делира, Айса хьуна тІедиллинарг цаьрга кхочушдайта. 7Цара дийр ду гуламан четар а, тоьшаллин тІорказ а, цу тІе негІар а, четаран берриг а гІирс а, 8стол а, цуьнан гІирс а, цІеначу деших болу стогар а, цуьнан мел болу гІирс а, хаза хьожа йогІу хІума яго кхерч а, 9дийнаташ дагоран сагІа доккху кхерч а, цуьнан мел болу гІирс а, юьхь-куьгдуьлург а, цуьнан бух а, 10динан дайн деза духарш а (Іамал ечу хенахь динан да волчу АхІарона а, цуьнан кІенташа а тІедуха дезаш долу деза духарш), 11къобалваран даьтта а, четаран езачу чоьнна хаза хьожа йогІу сегІаз а – дерриг а дийр ду цара, Ас хьоьга ма-аллара».

 

Шоьтан садоІу де ларар

 

12Везачу Эло Мусага элира: 13«ДІаала исраилхошка иштта: „Сан шоьтан садоІу денош ларде, хІунда аьлча тІейогІуш йолчу тІаьхьенашна иза Суна а, шуна а юкъахь шатайпа билгало хир ю шуна хаийта, шух деза халкъ деш волу Веза Эла Со вуйла. 14Шоьтан садоІу де ларде, хІунда аьлча иза шуна деза ду. Иза сийсаздинарг вуьйр ву, цу дийнахь болх беш верг шен халкъана юкъара эккхор ву. 15Ялх дийнахь болх бе, ткъа ворхІалгІа де – Везачу Элан дуьхьа дІакъастош долу дуьззина садаІаран шоьтан де ду. Шотдийнахь болх беш верг муьлхха а вен веза. 16Массо а хенахь исраилхоша лардан деза шоьтан садоІу де, шайн тІаьхьенашкахь а иза лоруш, гуттар а хир болу барт санна. 17Иза Суна а, Исраилан халкъана а юкъахь йолу шатайпа билгало ю ерриг а тІейогІу йолчу ханна, хІунда аьлча Везачу Эло ялх дийнахь кхоьллина стигал а, латта а, ткъа ворхІалгІачу дийнахь Цо, Ша динчу гІуллакхех паргІат а ваьлла, садаьІна“».
18Синай-лам тІехь Мусаца къамел чекх а даьккхина, цунна Шен куьйгаца язйина йолу тІулган ши экъа елира Везачу Эло.

 

Дашо старгІа

 

(Карлабаьккхинарг 9:6-29)

 

32

 

1Муса лам тІера чу ца вуссуш дуккха а хан яьлча, халкъо, АхІаронна гонах а гулделла, элира: «Тхо Мисарара арадаьхначу Мусана хІун хилла тхуна ца хаьа, цундела, хьалха а ваьлла, тхо дІадуьгун долу дела ве тхуна[22]».
2АхІарона элира нахе: «Шайн зударийн а, кІентийн а, йоІарийн а лергех йохку дашо чІагарш, схьа а яхий, со волчу схьая». 3Дерриг а халкъо, шайн лергашкара дашо чІагарш схьа а яьхна, уьш АхІаронна схьаеара. 4Нехан карара уьш схьа а эцна, лала а йина, царах старгІин сурт дира цо, уьрсаца иза то а деш.
ТІаккха халкъо бохура: «Хьо Мисарара арадаьккхина, хьан дела[23] ву хІара, Исраилан халкъ!»
5Иза ган а гина, ша динчу суьртана хьалха сагІа доккху меттиг а кечйина, АхІарона дІахаийтира: «Кхана Везачу Элана лерина деза де хир ду». 6ШолгІачу дийнахь, хьалххе хьала а гІевттина, дийнаташ дагоран а, бертан а сагІанаш дехира цара. Юха, яа а, мала а охьа а хевшина, шайн самукъадаккха хьалагІевттира уьш.
7Везачу Эло Мусага элира: «Кхузара чувосса сихло, ахь Мисарара арадаьккхина хьан халкъ телхина ду. 8Аса тІедиллинчун новкъара сиха юхабевли уьш. Деших старгІин сурт а дина, цунна, сагІанаш а даьхна, Іибадат дира цара. Цара боху: „Хьо Мисарара арадаьккхина, хьан дела ву хІара[24], Исраилан халкъ!“» 9Везачу Эло Мусага элира: «Суна гина и халкъ, ткъа иза аьрха ду. 10ХІинца вита Со, царна Сан оьгІазло карзахъялийтархьама, Соьга уьш хІаллакбайтархьама. Ткъа хьох доккха халкъ кхуллур ду Ас».
11Амма Мусас шен Везачу Деле дехар дира: «Веза Эла, Айхьа боккхачу ницкъаца а, ондачу куьйгаца а Мисарара арадаьккхинчу Хьайн халкъана тІе Хьайн оьгІазалла иштта хІунда юссуьйту Ахь? 12Мисархошка хІунда бохуьйтур ду: „Уьш Мисарара Цо мекарлонца арабаьхна, лаьмнашкахь уьш байа а, лаьтта тІера хьаькхна дІабаха а“. Хьайн оьгІазло дІа а яккхий, дохко а валий, хІаллак ма дехьа Хьайн халкъ. 13Дагабахкийтахьа ИбрахІим а, Исхьакх а, Исраил а. Хьайх чІагІо а еш, Ахь цаьрга элира: „Стигалара седарчий санна, дукха тІаьхье лур ю Ас хьуна. Айса шуна чІагІо йина хІара латта шун тІаьхьенашна дІа а лур ду, иза гуттар а церан долахь хир ду“». 14ТІаккха Веза Эла дохковелира Ша иштта ойла ярна. Ша халкъана дийр ду аьлла зулам ца дира Цо.
15Муса лам тІера чувоьссира, шен карахь тІулгах йина тоьшаллин ши экъа а йолуш. Цу экъанашна тІехь шинна а агІор яздина йозанаш дара. 16И экъанаш хилар Делан болх бара, царна тІехь долу йоза а Дала яздина дара.
17Наха ен гІовгІанаш а хезна, ЮшаІа Мусага элира: «ТІеман маьхьарий ду вайн меттамотт болчохь».
18Амма Мусас жоп делира: «Толам боккхучийн маьхьарий а дац уьш, эшочийн тийжамаш а бац, суна хезаш дерш эшарш лоькхучийн аьзнаш ду».
19Меттамотт болчу улло а веана, старгІин сурт а, хелхабуьйлу нах а шена гича, иза чІогІа оьгІазвахара. Шен карара экъанаш ламанан кІажехь охьа а кхиссина, йохийра цо. 20Цара йина старгІа схьа а эцна, иза яга а йина, цунах бухадисина дерг, ахьа а аьхьна, хи чу тесира Мусас. Юха и хи исраилхошка дІамалийтира цо. 21«ХІокху наха хьуна хІун дина, сел чІогІа къа ахь кхаьрга латадайта?» – аьлла, хаьттира Мусас АхІароне.
22«ОьгІаз ма гІолахь, сан эла, – аьлла, жоп делира АхІарона, – хьуна ма хаьа, хІара халкъ вониг дан атта дІадоьрзийла. 23Наха соьга элира: „Тхо Мисарара арадаьхначу Мусана хІун хилла тхуна ца хаьа, цундела, хьалха а ваьлла, тхо дІадуьгун долу дела ве тхуна[25]“. 24Ас цаьрга элира: „Шайгахь долчара деши схьало“, – аьлла. Цара схьаделча, ас иза цІерга кхоьссира, цунах хІара старгІа хилира».
25Мусана гира халкъан эргІаддалар, АхІарона цуьнан дола цадар бахьана долуш хиллера иза. Цуьнан мостагІашна цу халкъах кхарда меттиг баьллера хІинца. 26Шайн меттаматтан кевнехь дІа а хІоьттина, Мусас элира: «Везачу Элан верг суна тІевола!» Берриг а левихой цунна тІебахара. 27Цо элира цаьрга: «Исраилан Везачу Дала иштта боху: „ХІора а, шен тур юкъах а дехкий, кху кевнера вукху кевне кхаччалц дІа а гІой, юхавола, хІораммо а шен ваша а, доттагІа а, уллораниг а ве“». 28Мусас аьлларг кхочушдира левихоша, цу дийнахь вийнарг кхо эзар гергга стаг вара. 29ТІаккха Мусас элира цаьрга: «Тахана шаьш Везачу Элана лерина схьакъастийра аша, хІунда аьлча шайн кІенташна а, вежаршна а дуьхьалдевлира шу. Иза бахьанехь Цо шу декъалдина».
30ШолгІачу дийнахь Мусас халкъе элира: «Аша латийнарг доккха къа ду. ХІинца Веза Эла волчу хьалавер ву со, шун къинах долу гечдар схьаэца там бу ас». 31Веза Эла волчу юха а веана, Мусас элира: «Цу халкъо доккха къа латийна, Шайна дашо дела а вина[26]. 32ХІинца гечдехьа царна. Амма нагахь Ахь геч ца дахь, со а дІавайалахь Айхьа тІеязвинчу Хьайн тептар тІера».
33Везачу Эло Мусага элира: «Сайна дуьхьал къа латийнарг Ас Сайн тептар тІера дІавойур ву. 34ХІинца, дІа а гІой, Ас хьайга аьллачу метте и халкъ дІадига. Сан Малик хьуна хьалхадаьлла гІур ду. ТаІзар даран дийнахь Ас оцу нахана таІзар дийр ду, цара латийна и къа бахьана долуш».
35АхІарона дина старгІин сурт бахьана долуш, халкъана таІзар дира Везачу Эло.

 

33

 

Синай-лам болчуьра дІагІо аьлла, дина омра

 

1Везачу Эло Мусага элира: «Хьо а, ахьа Мисарара арадаьккхина халкъ а кхузара дІагІо. „Хьан тІаьхьенашна лур ду Ас иза“, – бохуш, ИбрахІимна а, Исхьакхана а, Якъубана а чІагІо йинчу лаьтта тІе гІо хІинца. 2Ас хьуна хьалхадаьккхина Малик а дохуьйтур ду, канаІанхой а, эмархой а, хьетахой а, перезахой а, хьаьвихой а, явсайхой а лохкур а бу. 3Шуьрех а, мазах а дуьзначу токхечу лаьтта тІе кхочур ду шу. Со шуьца вогІур вац, новкъахь шу хІаллак ца дархьама, хІунда аьлча шун халкъ чІогІа аьрха ду».
4И гІайгІане дешнаш а хезна, нах тийжа хІиттира, цхьаммо а шен дашо хІуманаш дегІа тІе ца оьхкира. 5ХІунда аьлча Везачу Эло Мусага аьллера: «ДІаала исраилхошка: „Шу аьрха халкъ ду. Цхьана муьрана Со шуьца дІавеача а, Ас атта хІаллакдийр дара шу. Шайна тІера дашо хІуманаш схьаяха. Со хьожур ву шуна хІун дан деза“». 6Иштта Хьариб-ломана уллохь исраилхоша шайна тІера дашо хІуманаш схьаехира.

 

Гуламан четар

 

7Шайн меттаматтана юьстахо четар хІоттийра Мусас. Цунах цо гуламан четар элира. Везачу Элах хІора дагавала лууш верг шайн меттаматтана арахьа долчу цу четарна чу воьдура. 8Муса гуламан четарна тІеволавелча, дерриг а халкъ хьалагІоттура. ХІора а, шен четарна хьалха а хІуттий, Мусана тІаьхьа хьоьжуш Іара, иза четарна чу ваххалц. 9Муса четарна чу вахча, мархин бІогІам, охьа а богІий, четарна чу воьдучохь соцура, тІаккха Везачу Эло Мусаца къамел дора. 10ХІоразза а гуламан четарна хьалха лаьтта мархин бІогІам халкъана гича, хІора а лохха охьатаьІара шен четарна хьалха лаьттачохь. 11Везачу Эло Мусаца юьхь-дуьхьал къамел дора, цхьаммо шен доттагІчуьнца деш санна. Юха Муса шайн меттамотт болчу схьавогІура, ткъа цуьнан гІоьнча, Нунин кІант ЮшаІ, гуламан четарна уллора цкъа а дІа ца волура.

 

Шен халкъаца хир ву аьлла, Везачу Эло йина чІагІо

 

12Мусас элира Везачу Эле: «Ахь боху соьга, хІара халкъ дІадига, амма соьца мила вохуьйтур ву ца аьлла Ахь, „Суна цІарца хьо вевзаш ву, Со хьуна реза ву“, – Айхьа аьллашехь. 13Ткъа нагахь Хьо суна резавелахь, Хьайн ойланаш хаийтахьа суна, Хьо суна вовзархьама а, Хьо суна кхидІа резахилийтархьама а. Дагадаийтахьа хІара къам Хьайн долахь долу халкъ хилар».
14Везачу Эло элира цуьнга: «Со-со вогІур ву хьоьца, Ас хьуна синтем лур бу».
15Мусас Цуьнга элира: «Нагахь Хьо-Хьо тхоьца вогІур вацахь, тхо кхузара ара а ма дахахьа. 16Хьо тхоьца веача бен, тхуна муха хуур ду, суна а, Хьайн халкъана а Хьо реза вуйла? Кхин муьлхачу тайпана дуьнен чохь мел долчу халкъах къастало со а, Хьан халкъ а?»
17Юха Везачу Эло элира: «Ахь аьлларг Ас кхочушдийр ду, хІунда аьлча Со реза ву хьуна, цІарца хьо вовза а вевза Суна».
18ТІаккха Мусас дехар дира: «Хьайн сийлаллин нур гайтахьа суна».
19Везачу Эло жоп делира: «Хьуна хьалхахула Сайн сийлаллин нур чекхдоккхур ду Ас, хьуна хьалха ЯхІува боху Сайн цІе а кхайкхор ю, къинхетам бан луучух къинхетам а бийр бу, къахета луучух къа а хетар ду». 20Юха элира Цо: «Сан юьхь хьуна ган мегар дац, иза гина стаг дийна вуьсур вац». 21Кхин а Везачу Эло элира: «Суна уллохь цхьа меттиг ю хьуна, кху тарха тІе дІахІотта. 22Сан сийлаллин нур чекхдолучу хенахь Ас, тархан иккхинчу юккъе а хІоттийна, Сайн куьйгаца къайлавоккхур ву хьо, Со тІехваллалц. 23Ас куьг хьалаайича, хьуна Со тІехьара гур ву, амма хьуна Сан юьхь гур яц».

 

ТІулган керла экъанаш

 

(Карлабаьккхинарг 10:1-5)

 

34

 

1Везачу Эло Мусага элира: «Хьалха йиначарах тера а йолуш, тІулган керла экъанаш ага хьайна. Царна тІехь ахьа йохийначу шинна тІехь хилла дешнаш яздийр ду Аса. 2Кхана Іуьйранна кийча хила. Синай-лам тІе хьала а валий, Суна хьалха хІотта ламанан бохь тІехь. 3Хьоьца лам тІе вала цхьаннан а бакъо яц, цу лам тІехь миччахь а ша гайта а бакъо яц цхьаннан а. Шун кегий а, даккхий а даьхни хила йиш яц цу ломана уллохь дежаш». 4Хьалхалернаш санна йолу ши экъа а йина, Іуьйранна гІаьттина, Синай-лам тІе велира Муса, Везачу Эло шена тІе-ма-диллара. ТІулган ши экъа кара схьаийцира цо.
5Мархина юккъехь чу а воьссина, цунна уллохь сецира Веза Эла. ЯхІува (Веза Эла) аьлла, Шен цІе яьккхира Цо. 6Мусана хьалхахула а ваьлла, Везачу Эло Шен ЯхІува йолчу цІарах лаьцна кхайкхам бира: «Веза Эла къинхетаме а, дика а Дела ву, атта оьгІаз ца воьдуш волу а, боккха безам болуш а, тешаме волу а, 7Шен тешам эзарнаш тІаьхьенашкахь латтош волу а, зуламна а, харцонна а, къинна а гечдеш волу а, амма бехк бекхам ца беш ца буьтуш волу а, дайша латийначу къинна берашна а, берийн берашна а кхозлагІчу а, йоьалгІачу а тІаьхьенехь таІзар деш волу а».
8Цу сохьта, лаьтта а воьжна, Далла хьалха суждане вахара Муса. 9Цо элира: «Хьалдолу Эла, Хьо суна реза велахь, тхуна юкъахь дІаволахьа. ХІара халкъ чІогІа аьрха ду, амма тхан харцонашна а, къиношна а геч а дай, Хьайн халкъ санна дІаэцахьа тхо».

 

Барт карлабаккхар

 

(Арадаккхар 23:14-19;Карлабаьккхинарг 7:1-5;16:1-17)

 

10Везачу Эло тІаккха элира: «Аса барт бо шуьца: дерриг а хьан халкъана хьалха Ас тамашийна хІуманаш гойтур ду, дерриг дуьнен чохь долчу цхьана а халкъана хІинццалц цкъа а хилла доцу. Хьо юкъахь волчу халкъана Аса, Везачу Эло, хьан дуьхьа ден дерг гур ду, ткъа цу бахьаненна уьш ларамах буьзна хир бу. 11ХІинца Ас хьайна тІедуьллург Іалашде. Ас хьуна хьалхара лохкур бу эмархой, канаІанхой, хьетахой, перезахой, хьаьвихой, явсайхой. 12Ларлолахь, хьо дІавогІуш болчу махкарчу нахаца берта ма гІолахь, иза хьуна гур санна ца хилийтархьама. 13Церан сагІа доккху меттигаш а, Іибадат дан хІиттийна тархаш а йохаяй, Ашера-далла лерина болу церан дечиган бІогІамаш хадабай, дІабаха.
14Цхьана Везачу Элана бен, кхечу далла ахь Іибадат дан мегар дац, хІунда аьлча Эмгаралла Ерг цІе йолуш волу Веза Эла – эмгаралла йолу Дела ву. 15Ларлолахь, цу махкахь Іаш болчу нахаца берта ма гІолахь, хІунда аьлча, Соьгара дІа а бирзина, шайн деланашна тІаьхьахІиттича, царна сагІанаш даьхча, хьо дІакхойкхур ву цара, ткъа церан деланашна лерина сагІанаш даа там бу ахьа. 16Церан мехкарий хьайн кІенташна ма балабе, Везачу Элера дІа а бирзина, шайн деланашна тІаьхьахІиттар цу мехкаршка хьайн кІенташна ца Іамадайта.
17ЦІуш ма бе хьайна.
18Совсазчу баьпкан деза де лара: ворхІ дийнахь совсаза бепиг даа, Ас хьайна тІе-ма-диллара. Иза билгалъяьккхинчу хенахь Авив цІе йолчу баттахь хила дезаш ду, хІунда аьлча цу баттахь хьо Мисарара араваьлла.
19Доьзалехь дуьххьара хилла кІант Сан ву, хьан даьхни юкъара дуьххьара хилла боьрша хьайба – я уьстагІ, я газа – Сан ду. 20Хьалха хилла йолу вир, цуьнан метта Іахар а белла, паргІатъяккха. Ткъа айхьа иза паргІат ца яккхахь, виран ворта кагъе. Хьайн дуьххьара хиллачу кІентех а мах ло.
Цхьа а Суна дуьхьал ма вола, карахь совгІат а доцуш.
21Ялх дийнахь болх бе, ворхІалгІачу дийнахь садаІа. Ур-атталла ялта дІадуьйчу а, чудерзочу а хенахь цу дийнахь садаІа.
22Дуьххьарлера ялта схьаэцаран „ШавуІот“ цІе йолу деза де а, шо чекхдолуш ялта чудерзоран деза де а лара.
23Шарахь кхузза берриг а божарий Хьалдолчу Элана, Исраилан халкъан Далла, хьалха хІитта беза. 24Ас, хьуна хьалхара халкъаш дІа а лаьхкина, хьан мехкан дозанаш шордийр ду, цхьа а хьан лаьтта тІе кхевдар вац, шарахь кхузза хьайн Везачу Далла хьалха хьо вогІуш волчу хенахь.
25Дийнатан цІий Суна сагІина даьккхича, совсийна бепиг Суна сагІина ма даккха, ткъа Пасахьан сагІа Іуьйренга ма далийта.
26Хьайн лаьтто дуьххьара белла стоьмаш хьайн Везачу Делан цІа чу схьаба.
Буьхьиг шен ненан шури чохь ма кхехкае».
27Везачу Эло Мусага элира: «ДІаязде Ас хьайга аьлла дешнаш, хІунда аьлча цаьрца Ас барт бо хьоьца а, Исраилан халкъаца а». 28Мусас Веза Эла волчохь шовзткъа де а, шовзткъа буьйса а яьккхира. Цу хенахь цо яа хІума а ца йиира, хи а ца мелира. ТІулган экъанаш тІехь бартбаран дешнаш дІаяздира цо: Делера болу итт хьехам.

 

Муса Синай-лам тІера чувоссар

 

29Карахь бартбаран ши экъа а йолуш, Синай-лам тІера чувуссучу хенахь, Мусана ца хаьара шен юьхь серлаяьлла хилар, Дала цуьнца къамел дина дела. 30Мусан лепаш йолу юьхь а гина, цунна тІебахка ца хІуьттура АхІарон а, исраилхой а. 31Цо шайга тІекхайкхича, АхІарон а, халкъана юкъара тхьамданаш а Мусана тІебахара. Цаьрца къамел дира цо. 32Цул тІаьхьа массо а исраилхой цунна тІебаьхкира, ткъа Везачу Эло Синай-лам тІехь шега аьлларг дерриг а цаьрга дийцира Мусас. 33Нахаца къамел динчул тІаьхьа, пардо схьа а эцна, шен юьхь къайлаяьккхира цо. 34Везачу Элана хьалха хІоьттича, Мусас шен юьхьана дуьхьал йолу хІума дІайоккхура, ша араваллалц. Арахь шена ала тІедиллинарг исраилхошка дуьйцура цо. 35Нахана гора лепаш йолу Мусан юьхь. Ша Веза Эла волчу чуваххалц, юха а шен юьхь къайлайоккхура цо.

 

35

 

Шоьтан садоІучу дийнах лаьцна тІедиллинарг

 

1Дерриг а Исраилан халкъ схьа а гулдина, Мусас элира: «Везачу Эло шуна дан тІедиллинарг хІара ду: 2ялх дийнахь болх бе, ткъа ворхІалгІа де деза хилийта шайн. Иза Везачу Элана лерина садоІу шоьтан де ду. Цу дийнахь болх бинарг вуьйр ву. 3Шоьтан дийнахь цхьана а шайн хІусамашкахь цІе ма латае».

 

Делан четарна лерина совгІаташ

 

(Арадаккхар 25:1-9)

 

4Дерриг а Исраилан халкъе Мусас элира: «Везачу Эло тІедиллинарг хІара ду: 5шайгара Везачу Элана совгІаташ да. Даггара сагІа дала лууш волчу хІора стага Везачу Элана лерина совгІат да: деши а, дети а, цІаста а, 6сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эханг а, дуткъа кІади а, газанан тІаргІа а, 7цІен басар хьаькхна йолу уьстагІийн цІоканаш а, хІордан дийнатийн кІеда тІаьрсиг а, акацин дечиг а, 8къуьданашна зайтдаьтта а, къобалваран даьттанах а, хаза хьожа йогІучу сегІазах а туху хаза хьожа йогІу хІуманаш а, 9оникс цІе йолу тІулг а, ийпадна чухІитто а, некха тІе уллучу безачу тІоьрмагна тІетосу а деза тІулгаш а».

 

Делан четарна лерина хІуманаш

 

(Арадаккхар 39:32-43)

 

10«Шегахь говзалла йолчо, ван а веана, Везачу Эло тІедиллинарг дан деза: 11деза четар а, цуьнан тхов а, тхевнна тІера кхалор а, мІараш а, гураш а, хьокхий а, бІогІамаш а, баххаш а, 12бартбаран тІорказ а, цуьнан хьокхий а, негІар а, дуьхьал уллу кирхьа а, 13стол а, цуьнан хьокхий а, берриг а цуьнан гІирс а, цу тІе хІитто Везачу Элана лерина баьпкаш а, 14четар серладаккхарна болу стогар а, берриг а цуьнан гІирс а, цуьнан кегийра къуьданаш а, дагош долу даьтта а, 15хаза хьожа йогІу хІума яго кхерч а, цуьнан хьокхий а, къобалваран даьтта а, хаза хьожа йогІу сегІаз а, Делан четаран неІаре уллу шаршу а, 16дийнаташ дагоран сагІанаш доху кхерч а, цуьнан цІестан цаца а, цуьнан хьокхий а, цуьнан берриг а гІирс а, юьхь-куьгдуьлург а, цуьнан бух а, 17кертана ухку шаршуш а, кертан бІогІамаш а, церан баххаш а, керта чуволучу уллу шаршу а, 18четар чІагІъеш тухуш долу хьостамаш а, керт чІагІъеш долу хьостамаш а, цаьрца долу машшаш а, 19Делан четарна чохь гІуллак деш тІедуха дезаш долу деза духарш а (Іамал ечу хенахь динан да волчу АхІарона а, цуьнан кІенташа а тІедуха дезаш долу деза духарш)».

 

Халкъо деана совгІаташ

 

20Муса волчуьра дерриг а Исраилан халкъ дІадахара. 21Юха нах схьаэха буьйлабелира. Даггара лууш а, сино и гІуллакх къобалдеш а волу хІора стаг вогІура Везачу Элана лерина совгІат дахьаш. Гуламан четарна а, цуьнан берриг а гІирсана а, дезачу духаршна а лерина хІуманаш яхьара цара. 22Шен даггара сагІа дала лууш долчу хІора адамо – божарша а, зударша а – мІерий а, лергах ухку чІагарш а, мухІарш а, туьтеш а, кхин йолу дашо хІуманаш а яхьара. ХІораммо а дашо совгІат, шатайпа сагІа санна, хьалаойура Везачу Элана. 23Шен долчо сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эханг а, дуткъа кІади а, газанан тІаргІа а, цІен басар хьаькхна йолу уьстагІийн цІоканаш а, хІордан дийнатийн кІеда тІаьрсиг а дахьара. 24Детин я цІастанан совгІат луш болчу массара а иза Везачу Элана сагІина дахьара, ткъа белхан муьлхха а декъана акацин дечиг шен йолчо хІораммо а Везачу Элана сагІина яхьара иза. 25Массо а говзачу зударша шайн куьйгашца хьовзийна сийна а, сирла-цІен а, таьІна-цІен а эханг а, дуткъа кІади а дахьара. 26И болх шайн дагца тІе а лаьцна, шайна хуучара газанан тІаргІа хьовзабора. 27Халкъан тхьамданаша оникс цІе йолу а, ийпадна а, некха тІе уллучу безачу тІоьрмагна а лерина а тІулгаш дахьара, 28ткъа иштта хаза хьожа йогІу хІуманаш а, зайтдаьтта а дахьара къуьданашна а, къобалваран даьтта а, хаза хьожа йогІу сегІаз а кечдан. 29Исраилан халкъа юкъара шайн даггара сагІа дала лууш мел лелачара, божарша а, зударша а, Мусагахула Везачу Эло дан тІедиллинчу гІуллакхна шайн-шайн лаамехь Везачу Элана лерина совгІаташ дахьара.

 

Делан четар деш болу пхьераш

 

(Арадаккхар 31:1-11)

 

30Мусас исраилхошка элира: «Везачу Эло къастийна Хьоран кІентан Урин кІант Бацалиал, ЯхІудан тІаьхьенах волу. 31Иза Делан Синах вуьзна ву. Муьлхха а хІума ян похІма а, говзалла а, хаар а цунна делла Дала. 32Цунна хаьа говзачу куьцан хьесап дан а, и куц деших а, детих а, цІастанах а дан а, 33деза тІулгаш кечдан а, дечигах хІума ян а, мел болу говза болх бан а. 34Цунна а, Данан тІаьхьенах волчу Ахьисамахан кІантана ОхІлиабана а похІма делла кхиберш Іамо. 35Везачу Эло говзалла елла царна муьлхха а болх бан: дечигах хІума ян а, кІади дан а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангаца дуткъачу кІадеш тІехь тир яккха а, кІадеш дуца а. Царна хаьа муьлхха а говза болх бан а, цу балхана хьесап дан а».

 

 

36

 

1«Делан четар дан деза болх муха кхочушбан хууш волчу Бацалиала а, ОхІлиаба а, Везачу Эло хьекъал а, говзалла а елла мел болчу наха а дерриг а Везачу Эло тІе-ма-диллара дан деза».
2Мусас Бацалиал а, ОхІлиаб а, Везачу Эло говзаллаш елла а, даггара лелаш болу а массо а нах тІекхайкхира и болх бан. 3Исраилхоша Делан четар дарна еана хІуманаш Мусагара схьаийцира оцу пхьераша шайн болх бан. Ткъа халкъо хІора Іуьйранна а кхин а схьакхоьхьуш бара иза волчу шайн лаамехь бахьаш болу, совгІатна лерина гІирсаш. 4Юха Делан четарна тІехь болх беш болу пхьераш, шайн болх а сацийна, тІебаьхкира. 5Цара Мусага элира: «Везачу Эло бе аьллачу белхашна оьшучул а сов кхоьхьу наха гІирсаш».
6ТІаккха Мусас халкъе дІакхайкхадайтира, я стага а, я зудчо а Делан четарна лерина хІумма а ма я аьлла. Цул тІаьхьа наха совцийра кхоьхьуш йолу хІуманаш. 7Бан беза белхаш кхочушбарна оьшучул сов ма яра хІинцале а схьакхехьна хІуманаш!

 

Делан четар дар

 

(Арадаккхар 26:1-37)

 

8Белхаш бечарна юкъара уггар а говза пхьераш Делан четар дан хІиттира. Дуткъачу кІадих а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а итт шаршу а йина, царна тІе говзачу куьйгашца дина каруб-маликийн суьрташ тийгира цара. 9ХІора шаршу йохалла ткъе бархІ дол, шоралла диъ дол яра. Уьш ерриш а цхьана барамехь йинера. 10Пхи шаршу вовшах а хоьттина, важа пхиъ а вовшаххоьттира цара. 11Сийначу кІадих туьйдаргаш дира цара хьалхарчу пхеаннах йистерачу шаршун цхьана агІор, иштта вукху пхеаннах йолчу йистерачунна а туьйдаргаш дира. 12Хьалхарчу пхеаннах йолчу йистерачу шаршуна тІехь шовзткъе итт туьйдарг дира цара, шолгІачу пхеаннах йолчу йистерачунна тІехь а оццул дира. Церан туьйдаргаш дуьхь-дуьхьал нисдира цара. 13Шовзткъе итт дашо мІара а йина, шаршуш цаьрца вовшахтесира пхьераша, тІаккха цхьа четар хилира цунах.
14Юха газанан тІергІах четарна тІехула лаца цхьайтта шаршу йира цара. 15Уьш йохалла ткъе итт дол а, шоралла диъ дол а яра, цхьайтте а цхьана барамехь а йолуш. 16Пхи шаршу цхьаьний, ялх шаршу цхьаьний вовшахтесира цара. 17Пхеаннах йолчу йистерачу шаршуна тІе шовзткъе итт туьйдарг тийгира, ткъа иштта ялханнах йолчу йистерачу шаршуна тІе а шовзткъе итт туьйдарг тийгира. 18Уьш туьйдаргех дІатасархьама, цара шовзткъе итт цІестан мІара йира, тІаккха дерригенах а дийнна цхьаъ хилира. 19Четарна тІехула лаца ши кхалор а йира пхьераша, цхьаъ цІен басар хьаькхна йолчу уьстагІийн цІоканех, важа хІордан дийнатийн кІедачу тІаьрсигах.
20Акацин дечигах ирахІиттийна гураш кечдира цара четарна. 21Гураш итт дол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а дара. 22ХІора гуран ши зІок йинера цара, цхьаъ шолгІачунна уллохь а нисйина. Четаран дерриг а гураш иштта динера цара. 23Четаран къилбехьа йолчу агІор хІоттийнарг ткъа гур бара. 24Оцу ткъа гурана уьш тІехІитто шовзткъа дато бух бинера пхьераша: цхьана гуран шина зІакарна кІел ши бух, вукху гуран шина зІакарна а ши бух. 25Четаран къилбаседехьа йолчу агІор хІотто а ткъа гур бира цара. 26Царна шовзткъа дато бух а бира, ши бух цхьана гурана кІел а хІоттош. 27ТІехьарчу, малхбузехьарчу агІор бинарг ялх гур бара. 28Ши гур тІехьарчу агІор шина сонехь а бира. 29Лахахь вовшахтеснера и шиъ, ткъа лакхахь цхьана чІагарх дІатесира. Шина сонна болу и ши гур иштта бинера. 30Иштта, бархІ гур бара, уьш тІехІитто ялхитта дато бух а болуш – хІора гурана кІел шишша бух.
31Акацин дечигах хьокхий дира цара. Пхи хьокха четаран цхьана агІор долчу гурашна лерина бара, 32важа пхиъ вукху агІор долчу гурашна лерина бара, кхин пхиъ тІехьа агІор долчу гурашна а бара. 33Юккъехь болу хьокха кечбира цара, гурашна юккъехула четаран цхьана йистера вукху йисте кхаччалц. 34Гурашна а, хьокхешна а тІехула деши лецира пхьераша, хьокхий чухІитто чІагарш а деших йира.
35Дуткъачу кІадих а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах кирхьа дира цара. Цу тІехь говзаллица каруб-маликийн суьрташ а дира. 36Кирхьанна акацих биъ бІогІам а бина, царна тІе деши а лецира, тІехь дашо зІакарш а йира. БІогІамашна биъ дато бух а бира. 37Четарна чуволлучу олла тІехь тир яьккхина йолу шаршу йира пхьераша дуткъачу кІадих а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а. 38Цу шаршуна пхи бІогІам бира, тІехь мІараш а еш. БІогІамийн лакхенашна а, царна тІера дІатосургашна а тІе деши лецира, ткъа лахахь цІестан пхи бух бира цара.

 

Бартбаран тІорказ дар

 

(Арадаккхар 25:10-22)

 

37

 

1Акацин дечигах тІорказ дира Бацалиала. Иза ши дол ахдол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а, цхьа дол ахдол лекха а дара. 2ТІорказна чухула а, тІехула а цІена деши лецира цо. Ткъа цунна тІехула, гонах, дашо сара лецира 3Йиъ дашо чІуг а йина, уьш тІорказан беа когахь дІатесира: шиъ – цхьана агІор, важа шиъ – вукху агІор. 4Акацих хьокхий а дина, царна тІехула деши лецира цо. 5Хьокхий тІорказан агІонашкахь йолчу чІагарех чекхдехира цо, цаьрца иза лелорхьама. 6ТІорказна тІедуьллу негІар дира цІеначу деших. НегІар ши дол ахдол деха а, цхьа дол ахдол шуьйра а дара. 7Туьйсинчу деших негІарна тІехь шина агІор каруб-маликаш дира Бацалиала. 8Цхьа каруб-малик цхьана агІор, важа вукху агІор нисдинера, и шиъ, дийнна цхьа хІума а долуш, негІарца цхьаьна. 9Хьалаайинчу тІемашца негІар дІа а хьулдеш, яххьаш дуьхь-дуьхьал а йолуш, негІарна тІедирзина дара и каруб-маликаш.

 

Даздина баьпкаш тІедохку стол яр

 

(Арадаккхар 25:23-30)

 

10Акацих стол йира Бацалиала ши дол еха а, цхьа дол шуьйра а, цхьа дол ахдол лекха а. 11ТІехула деши а лаьцна, цунна гонах а дашо сара лецира цо. 12Юха цу стоьлана гонах кераюкъан шораллехь гур а бина, цунна тІе а дашо сара лецира цо. 13Йиъ дашо чІуг а йина, стоьлан когаш болчохь, беа сонехь дІачІагІйира цо. 14Стол дІасалело хьокхий чекхдоху чІагарш стоьлан гурана уллохь йинера. 15Стол дІасалело хьокхий акацих дина дара, тІехула деши а лоцуш. 16Цул тІаьхьа стоьла тІе хІитто пхьегІаш цІеначу деших йира: бошхепаш а, еш а, кедаш а, боганаш а, царна чу чагІаран сагІанаш доттархьама.

 

Стогар бар

 

(Арадаккхар 25:31-40)

 

17ЦІеначу деших стогар бира. Цуьнан бух а, гІад а туьйсинчу деших динера, ткъа цу тІехь хуьлу зезагаш (зуьгалгашца а, зазанашца а) цуьнца цхьана декъах динера. 18Ялх га дара цунна тІехь: кхо га цхьана агІор, кхо га вукху агІор. 19Миндалан зезаган суьртехь цхьана гаьнна тІехь зуьгалгашца а, зазанашца а долу кхо зезаг дара, цу кеппара кхо зезаг вукху гаьнна тІехь а дара. Стогарна тІехь долчу ялхе а гаьнна тІехь иштта дара уьш. 20Стогаран гІода тІехь а миндалан зезаган суьртехь зуьгалгашца а, зазанашца а долу диъ зезаг дара. 21Стогаран гІодах схьадолучу ялхе а гаьннах шинна кІелахь цхьа зуьгалг яра, вукху шина гаьнна кІелахь а цхьа зуьгалг яра, кхозлагІчу шина гаьнна кІелахь а цхьа зуьгалг яра. 22Стогарх схьайовлу зуьгалгаш а, гаьннаш а стогарца цхьана дакъа долчу туьйсинчу цІеначу деших йина яра. 23ЦІеначу деших стогарна ворхІ къуьда а, цунна лерина тукарш а, нойш а йира Бацалиала. 24Стогар а, цуьнан гІирсаш а беш дІадаьлларг ши пунт[27] цІена деши дара.

 

Хаза хьожа йогІу хІума яго кхерч бар

 

(Арадаккхар 30:1-5)

 

25Акацин дечигах хаза хьожа йогІу хІума яго кхерч бира. Иза беакІов а болуш, йохалла а, шоралла а цхьа дол, локхалла ши дол бара. Цуьнан еа маьІІехь маІаш яра, кхерчаца цхьаьна декъах а йолуш. 26Массо а агІор а, тІехула а, маІашна тІехь а цІена деши а лаьцна, гонах дашо сара а лецира цунна. 27Серана кІелахь шина а агІор деших ши чІуг йира, шайна чухула хьокхий а даьхна, кхерч дІабахьа. 28Хьокхий акацих дира, тІехула деши а лоцуш.

 

Къобалваран даьтта а, хаза хьожа йогІу хІума а яр

 

(Арадаккхар 30:22-38)

 

29Къобалваран деза даьтта а, хаза хьожа йогІу цІена хІума а кечйира, духІиш кечдаран пхьеро эдинарг санна.

 

Дийнаташ дагоран сагІа доккху кхерч бар

 

(Арадаккхар 27:1-8)

 

38

 

1Цул тІаьхьа Бацалиала акацин дечигах дийнаташ дагоран сагІа доккху кхерч бира. Иза беакІов бара, пхи дол беха а, пхи дол шуьйра а болуш, ткъа локхаллина кхо дол бара. 2Кхерчан еа маьІІехь цхьацца маІа а йира, уьш цуьнца цхьана декъах а йойтуш. Кхерч цІастанца кхелира. 3Кхерчана оьшу берриг а гІирс кечбира: юкъ чуйохка кхабанаш а, лело аьшкалш а, боганаш а, мІерий а, кІора чубухку нойш а. Уьш массо а цІастанах йина яра. 4ЦІастанах цаца бира кхерчана тІебилла. Кхерчан хІазарна кІел билла безара и цаца, кхерчана юккъе кхаччалц иза дІа а нисбеш. 5Хьокхий чекхдаха цецан еа маьІІехь чІагарш йира. 6Акацих дина дара и хьокхий, тІехула цІаста а лоцуш. 7Хьокхий чІагарех чекхдехира, цаьрца иза лелочу хенахь уьш шина агІор хилийта. Кхерч юкъахь баьсса бара, чухула лаьцна аннаш а долуш.

 

ЦІестан юьхь-куьгдуьлург яр

 

(Арадаккхар 30:18)

 

8Гуламан четар чу воьду меттиг йолчохь гІуллакх деш болчу зударийн цІастанах динчу куьзганех юьхь-куьгдуьлург а, цуьнан бух а бира цо.

 

Делан четаран керт яр

 

(Арадаккхар 27:9-19)

 

9Цул тІаьхьа керт кечйира. БІе дол еха йолчу къилбехьарчу агІор дуткъачу кІадих йина шаршуш оьхкира. 10Царна лерина ткъа бІогІам а, цІестан ткъа бух а бира. БІогІамаш тІера мІерий а, дІатосургаш а дато яра. 11Къилбаседехьарчу агІор а бІе дол еха шаршуш оьхкира. Царна лерина ткъа бІогІам а, цІестан ткъа бух а бира. БІогІамаш тІера мІерий а, дІатосургаш а дато яра. 12Кертан шоралла, малхбузехьа агІор, шовзткъе итт дол еха шаршуш яра, царна лерина итт бІогІам а, итт бух а бира. БІогІамийн мІерий а, дІатосургаш а детих йина яра. 13Кертан шоралла, малхбалехьа йолчу агІор, шовзткъе итт дол еха шаршуш яра. 14Цхьана агІор, керта воьдучохь, оьхкина шаршуш пхийтта дол еха яра, царна лерина кхо бІогІам а, кхо бух а бара. 15Вукху агІор оьхкина а пхийтта дол еха шаршуш яра, царна кхо бІогІам а, кхо бух а бира. 16Массо а агІор оьхкина шаршуш дуткъачу кІадих йина яра. 17БІогІамийн баххаш цІестах дина дара, ткъа бІогІамаш тІера мІерий а, дІатосургаш а детих йина яра. Дерриш а кертана гонахара бІогІамаш детих динчу дІатосургашца вовшахтесна дара. 18Кертан кевнна оьллина шаршу, тІехь тІамарш а йолуш, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а йина яра. Иза йохалла ткъа дол а, локхалла пхи дол а яра, кертана оьхкинчу шаршуйх тера а йолуш. 19Цунна лерина биъ бІогІам бара, шайца цІестан биъ бух а болуш. Церан мІерий а, дІатосургаш а дато яра, ткъа церан баххьаш детих кхелина дара. 20Делан четар чІагІдеш тухуш долу хьостамаш а, гонахара керт чІагІдеш долу хьостамаш а цІестан дара.

 

Делан четар деш дІаяьлла коьчал

 

21ХІинца Делан четар деш дІаевлла коьчалш ягаръяран жамІ дийр ду. Мусас левихошна тІедиллира тоьшаллин четар деш дІаевлла коьчалш ягаръяр. Динан да волчу АхІаронан кІанта Итамара куьйгалла деш дара и гІуллакх.
22Везачу Эло Мусана тІе мел диллинарг кхочушдеш вара ЯхІудан тІаьхьенах волу Хьоран кІентан Урин кІант Бацалиал. 23Цуьнца Данан тІаьхьенах волу Ахьисамахан кІант ОхІлиаб а вара. Иза мухІар деш а, кІадеш дуцуш а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангаца дуткъачу кІадеш тІехь тир йоккхуш а волу пхьар вара.
24Делан четар деш, цунна оьшу хІуманаш ян наха, Далла лерина совгІат санна, деана деши шовзткъе берхІитта пунт а, ворхІ бІе ткъе итт шекхал а дара[28], деза шекхал олучу барамехь оьзна. 25Багарбинчу наха деана дети ши бІе пунт, цхьа эзар ворхІ бІе кхузткъе пхийтта деза шекхал[29] дара. 26Багарбинарш ткъа шарал тІехбевлларш бара, уьш ялх бІе кхо эзар пхи бІе шовзткъе итт стаг хилира. Царах хІораммо а ах шекхал дети деара, дезачу шекхалан барамехь узуш. 27БІе гали дети Делан четарх бІогІамийн баххашна а, шаршу хьалаоьллинчу бІогІамийн баххашна а дІадахара. БІе буьхана бІе гали дети, хІора буьхана цхьацца хилира. 28Цхьа эзар ворхІ бІе кхузткъе пхийтта шекхал детих бІогІамийн мІерий а дира, церан баххьаш тІе а дехкира, дІатосургаш а йира. 29СовгІат санна наха деана цІаста цхьа бІе шовзткъа пунт а, ши эзар диъ бІе шекхал а[30] дара. 30Цунах гуламан четарна чоьхьа воллучохь хІиттийначу бІогІамийн баххаш а дира, сагІа доккху кхерч а, цуьнан цаца а, берриг а гІирс а бира. 31Ткъа иштта оцу цІастанах ерриг а кертана хІиттийначу бІогІамашна баххаш а дира, кевнна долчу бІогІамашна баххаш а дира, Делан четар а, керт а чІагІдеш долу хьостамаш а кечдира.

 

Динан дайшна духарш дар

 

(Арадаккхар 28:1-14)

 

39

 

1Сийначу а, таьІна-цІечу а, цІечу а эхангах динан дайшна Делан цІа чохь гІуллакх дан духарш кечдира цара, ткъа иштта АхІаронна а дира деза духарш, Везачу Эло Мусана тІе-ма-диллара. 2Ийпад цІе йолу тІеюху хІума йира цара дешин тех а, сийначу а, таьІна-цІечу а, цІечу а эхангах а, ветанах динчу хьовзийначу тех а. 3Дуткъадеш нисдинчу дешин экъанех, хеда а деш, дашо теш а даьхна, уьш, хаза дуцуш, сийначу а, таьІна-цІечу а, цІечу а тешна юкъалецира цара. 4Белшашкахь ийпад дІайоьхкуш ши гур бира цара, цаьрца ийпадан ши агІор цхьаьнатесна хилийта. 5Ийпадна тІехула доьхкуш дара иза ша санна дина долу доьхка. Деших а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а динера иза, Везачу Эло Мусана тІе-ма-диллара 6Пхьераша, мухІар тІе язъеш ма-хиллара, Исраилан кІентийн цІераш тІе а язйина, оникс цІе йолу деза тІулгаш хІиттийра дашо беттанаш чу. 7Юха и дашо беттанаш ийпадан гураш тІехь дІанисдира цара, Везачу Эло Мусана тІе-ма-диллара. Цу тІулгаша Далла исраилхой дагахь латтор бара.

 

Некха хьалха уллург кечъяр

 

(Арадаккхар 28:15-30)

 

8Юха, ийпад санна, деших а, сийначу а, сирла-цІечу а, таьІна-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІадих а некха тІе уллу беза тІоьрмаг бира цара. 9Иза беакІов а, шалха а яра, йохалла а, шоралла а барамана цхьа ше а йолуш. 10Пхьераша беа могІарехь деза тІулгаш дехкира цунна тІе. Хьалхарчу могІарехь рубин а, топаз а, изумруд а цІераш йолу тІулгаш дара. 11ШолгІачу могІарехь карбункул а, саппир а, алмаз а цІераш йолу тІулгаш дара. 12КхоалгІачу могІарехь яхонт а, агат а, аметист а дара. 13БоьалгІачу могІарехь хризолит а, оникс а, яспис а дара. Дерриг а тІулгаш дашо гураш чохь дара. 14Берриг а цу бедар тІехь шийтта тІулг бара, исраилхойн тайпанашка хьаьжжина. ХІора тІулга тІехь, мухІарна тІехь санна, дІаязйина шийтта тайпанан цхьацца цІе яра. 15ЦІеначу деших йина юьйцина ши зІе яра некха тІе уллучу бедарна тІехь. 16Пхьераша йина дашо ши ботт а, дашо ши чІуг а яра цу тІехь. Ши чІуг некха хьалхарчу безачу тІоьрмаган шина йисте дІатесна яра. 17Юьйцина йолу ши зІе, чІагарех чекх а яьхна, некха тІе уллучу безачу тІоьрмаган шина йисте дІатесира пхьераша. 18Ткъа зІенийн важа ши чаккхе, шина дашо батта чу а тесна, ийпадан хьалхарчу агІор гура тІехь дІанисйира. 19Кхин ши дашо чІуг а йина, некха хьалха уллучу бедаран вукху шина йисте, ийпадехьа йолчу чухула агІор тийгира пхьераша. 20Кхин а дашо ши чІуг а йина, ийпадан белшашкахь болу шина гурана лахо, хьалха агІор тийгира, и гураш ийпадан доьхкарна тІехула хотталучохь. 21Некха хьалха уллучу бедаран чІагарш ийпадан чІагарех дІатесира сийначу тІергаца. Иза иштта динера, некха хьалха уллург ийпадах къаьстина ца хилийтархьама, Везачу Эло Мусана тІе-ма-диллара.

 

Динан дайшна лерина кхин духарш

 

(Арадаккхар 28:31-43)

 

22Юха ийпадна бухахо сийначу тІергІан юьйцинчу кІадих оба йира цара. 23Корта чекхбаккха цу обанна юккъехь Іуьрг даьккхира, ткъа йистош яста ца ялийта, кІади а лоцуш, дІатийгира. 24Обанан юьхана сийначу а, сирла-цІечу а, таьІначу-цІечу а эхангах а, дуткъачу кІ