Јаҥы Кереес алтай тилле (Новый Завет на алтайском языке)

Институт перевода Библии (ИПБ) – это российская научная организация, занимающаяся переводом, изданием и распространением Библии на языках неславянских народов, проживающих в России и в сопредельных странах. Эти народы (около 85 млн чел.) имеют различные культурные и религиозные корни и говорят на более чем 130 языках. Численность носителей некоторых из них составляет миллионы, другими владеют только несколько тысяч и даже сотен человек. Одни языки имеют давнюю литературную традицию, а для других письменность была создана совсем недавно. Цель Института перевода Библии – создать точный и богословски верный перевод, чтобы донести содержание Библии до современного читателя на родном языке.

Деятельность ИПБ проходит по благословению Святейшего Патриарха Московского и всея Руси Кирилла. Офис Института располагается в Москве, в Андреевском ставропигиальном монастыре. 28 октября 2015 года весь коллектив Института перевода Библии был удостоин  медали священномученика Евгения (Зернова) в благодарность за многолетнее плодотворное сотрудничество в деле распространения Слова Божия и христианского просвещения народов Якутии. Медаль вручил Председателю Правления ИПБ протоиерею Александру Троицкому епископ Якутский и Ленский Роман.

Книга взята с сайта http://ibt.org.ru/ru/

Сӧс бажы

 

Кару кычыраачылар!
Колыгарда тудунып алган бичик Јаҥы Кереес деп адалат. Бу эки тилле аҥылу чыгарыш – Јаҥы Кереес алтай тилле, оныла кожо орус Синод кӧчӱриш.
Јаҥы Кереестиҥ бичиктери Эртеги Кереестиҥ бичиктериле кожо Агару Бичик – Библия деп адалат. Библия – бастыра телекейде эҥ кычырылып турган бичик. Ондо Кудай улусла тургускан эки кереес керегинде айдылат. Эртеги Кереесте канайып Кудай израиль калыкла Кереес тургусканы, Моисей ажыра ого агару Јасак бергени керегинде бичилген. Јаҥы Кереесте канайып Кудай јӱзӱн-башка калыктардыҥ улузыла, Иисус Христоско бӱткен ончо улусла кереес тургусканы бичилген.
Јаҥы Кереес јебрен грек тилле бичилген 27 бичиктеҥ туруп јат. Ол ӧйлӧрдӧ грек тил Рим империяда јуртаган калыктар эрмектешкен тӧс тилдердиҥ бирӱзи болгон.
Јаҥы Кереестиҥ баштапкы тӧрт бичиги гректеп «Евангелион» деп адалат. «Сӱӱнчилӱ Јар» – ол ӧрӧги сӧсти алтай тилге кӧнӱ кӧчӱргени. Бу бичиктерде Иисус Христостыҥ туулганы, јӱрӱми, јарлыктаганы, ӧлгӧни ле тирилгени керегинде айдылат.
Сӱӱнчилӱ Јардыҥ кийнинеҥ Апостолдордыҥ Ижиниҥ Бичиги салылган. Ондо Иисус Христоско бӱдери телекей ӱстине канайда таркап баштаганы керегинде айдылат.
Јаҥы Керееске анайда ок 21 самара кирген; олорды ончозын Иисус Христостыҥ апостолдоры бистиҥ эраныҥ I чакта бичиген. Бу самаралардыҥ кезиги Рим империяныҥ јӱзӱн-башка калаларындагы серкпелерге ийилген, ӧскӧлӧри дезе – чокым улуска. Олорды бичигендер Иисус Христоско бӱдетениниҥ учурын улуска јакшы оҥдоп аларга болужар, христиан јӱрӱм керегинде тузалу јӧп-шӱӱлтелер ле ӱредӱ берер кӱӱндӱ болгондор.
Јаҥы Кереестиҥ калганчы бичиги – Иоанныҥ Ачылтазы . Бу бичик сӱр-темдектӱ тилле бичилген. Ондо чактыҥ учында канайып Кудайдыҥ Каандыгы јаманды јеҥип, Кудайга бӱткен улуска Иисус Христос чындаптаҥ бастыра телекейдиҥ Кааны ла Кайраканы деп ижемји берип турганы керегинде айдылат.

 

Јаҥы Кереести алтай тилге кӧчӱргени керегинде

 

Јаҥы Кереес эки муҥ јылга шыдар кайра бичилген. Оноҥ бери Јаҥы Кереес телекейдиҥ 1200-теҥ ажыра тилине бӱткӱлинче кӧчӱрилген.
XIX-чы чакта Алтайдыҥ духовный миссиязыныҥ анчада ла Макарий Глухарёв ло Михаил Чевалков абыстардыҥ эрчимдӱ ижиниҥ шылтузында алтай тилге тӧрт Евангелие, Апостолдордыҥ ижи кӧчӱрилген. Јаҥы Кереестиҥ таҥынаҥ бичиктериниҥ јаҥы кӧчӱриштерин Библияны кӧчӱрер Институт кепке баскан: 1996 јылда Марктаҥ Јакшылыкту Јар , 1999 јылда Лука чийген Сӱӱнчилӱ Јар ла Апостолдордыҥ ижи деп бичиктерди. Јаҥы Кереестиҥ ончо бичиктери эҥ баштап алтай тилле 2003 јылда кепке базылган эди. Алтай кӧчӱриштиҥ тӧс амадулары мындый болгон: баштапкызында, грек тилле бичилгенниҥ шӱӱлтезин чын кӧчӱрери; экинчизинде, бу шӱӱлтени эмдиги ӧйдиҥ су-алтай тилине кычыраачыга јарт эдип јетирери.
Оноҥ бери, јылдар ӧткӧн сайын, тил ӧзӱп, кубулып, бир кезик оҥдомолдор чокумдалып, јарталган. Анайда ок кычыраачылар бойлорыныҥ ајаруларын эдип, шӱӱлтелерин айткан. Оныла колбой бис кӧчӱришти тӱзедип, јаҥыртканыс. Оноҥ башка, 2003 јылда эдилген кӧчӱришке кӧрӧ, Синод кӧчӱриштиҥ тӧзӧлгӧзине салылган грек текст аайынча тӱзеткенис.
Бу чыгарышта алтайлап Јаҥы Кереесле кожо Россия ичинде јарадулу орус Синод кӧчӱриш јарлалган. Алтай тилге ӱзеери орус тилле берилгениниҥ амадузы – бойыныҥ тӧрӧл тилиле кычырар темигӱ јок улуска алтайлап кӧчӱрилгенин оҥдоорго болужары. Јаҥы Кереестиҥ алтай тилге кӧчӱргени Синод кӧчӱришке толо келижет деп айдар арга јок. Кезик јерлерде кыйалтазы јоктоҥ болотон башкаланыштар учурайт. Синод кӧчӱриштеги бажалыктар алтай тилге кӧчӱрилгенине тӱҥейлелген.

 

Кычыраачыга болуш эдип

 

Јаҥы Кереести кӧчӱрген тексттиҥ бойынаҥ башка бу чыгарышта болушту эп-аргалар бар. Олор текстти јакшы оҥдоорго болужар.

 

1. Бажалыктар.

 

Бичиктердиҥ таҥынаҥ ӱзӱктери шӱӱлтези аайынча бӧлӱлген ле бажалыктарла берилген. Андый бажалыктар баштапкы грек колбичимелдерде јок болгон. Олорды кӧчӱриштиҥ оток-кӱреези кошкон. Онызы кычыраачыга текстте аайланарга ла керектӱ јерлерди ылтам табарга болушту болор. Кезик бажалыктардыҥ алдында Јаҥы Кереестиҥ ӧскӧ бичиктериндеги тӱҥей јерлер темдектелген.

 

2. Эртеги Кереестеҥ алылганы.

 

Иисус Христос ло Јаҥы Кереестиҥ бичиичилери Эртеги Кереестеҥ ӱлгерлерди алып, улайын тузаланатан. Эртеги Кереестеҥ сӧс сӧслӧ алылганы алтай кӧчӱриште курсивле аҥылап базылган.

 

3. Јартамалдар.

 

Алтай текстте оогош латын танык учурап турган болзо, темдектелген ол ӱлгерге тӧмӧн јартамал бар. Кезик јартамалдар Јаҥы Кереес бичилген ӧйлӧрдӧги биске таныш эмес аттарды, сӧстӧрди эмезе культураныҥ аҥылузын јартап јадылар. Ӧскӧлӧри ӱлгерди база канайда јартаар арга барын кӧргӱзет.

 

4. Сӧзлик.

 

Библей оҥдомолдордыҥ, аттардыҥ, улайын учурап турган эмезе јаҥы табылган сӧстӧрдиҥ ле сӧсколбулардыҥ учуры бичиктиҥ учында јарталат.

 

5. Карталар.

 

Бичиктиҥ учында анайда ок Јаҥы Кереестиҥ ӧйиндеги телекейдиҥ карталары салылган. Олордоҥ Иисус Христостыҥ, апостолдордыҥ јол-јоругы канайда ӧткӧнин кӧрӧр аргагар бар.
Библияны кӧчӱрер Институт кӧчӱреечиге, кӧчӱриштиҥ редакторлорына, анайда ок Јаҥы Кереести алтай тилле кепке базарга болушкан ончо улуска јаан алкыш-быйанын айдып туру.
Бистиҥ чӱмдӱ ӧйибисте Сӱӱнчилӱ Јар алтай калыкка ижемји берер ле ого бойыныҥ тилин чеберлеп аларга болужар деп, бӱдӱп јадыбыс.
\st Библияны кӧчӱрер Институт

 

Матфей бичиген сӱӱнчилӱ јар

1

 

Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри

 

(Лк. 3:23-28)

 

1Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри. Ол Давид ле Авраамныҥ калдыгы.
2 Авраамнаҥ Исаак туулган, Исаактаҥ Иаков туулган, Иаковтоҥ Иуда ла оныҥ карындаштары туулган;
3 Иуданыҥ ӱйи болгон Фамарьдаҥ Фарес ле Зара туулган, Фарестеҥ Есром туулган, Есромноҥ Арам туулган;
4 Арамнаҥ Аминадав туулган, Аминадавтаҥ Наассон туулган, Наассонноҥ Салмон туулган;
5 Салмонныҥ ӱйинеҥ, Рахавтаҥ, Вооз туулган, Воозтыҥ эмеени Руфьтаҥ Овид туулган, Овидтеҥ Иессей туулган;
6 Иессейдеҥ Давид-каан туулган, Давид-кааннаҥ Соломон туулган, Соломонныҥ энези дезе Урияныҥ башкыдагы ӱйи болгон;
7 Соломонноҥ Ровоам туулган, Ровоамнаҥ Авия туулган, Авиядаҥ Асаф туулган;
8 Асафтаҥ Иосафат туулган, Иосафаттаҥ Иорам туулган, Иорамнаҥ Озия туулган;
9 Озиядаҥ Иоафам туулган, Иоафамнаҥ Ахаз туулган, Ахазтаҥ Езекия туулган;
10 Езекиядаҥ Манассия туулган, Манассиядаҥ Амос туулган, Амостоҥ Иосия туулган;
11Вавилон јерине кӧчӱрердеҥ озо Иосиядаҥ Иоаким ле оныҥ карындаштары туулган;
12 Вавилонго кӧчӱрген соҥында Иехониядаҥ Салафиил туулган, Салафиилдеҥ Зоровавел туулган;
13 Зоровавелдеҥ Авиуд туулган, Авиудтаҥ Елиаким туулган, Елиакимнеҥ Азор туулган;
14 Азордоҥ Садок туулган, Садоктоҥ Ахим туулган, Ахимнеҥ Елиуд туулган;
15 Елиудтаҥ Елеазар туулган, Елеазардаҥ Матфан туулган, Матфаннаҥ Иаков туулган;
16 Иаковтоҥ Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф туулган, Мариядаҥ Христос дейтен Иисус туулган.
17 Анайдарда, Авраамнаҥ ала Давидке јетире бастыразы он тӧрт ӱйе; Давидтеҥ ала Вавилонго кӧчӱргенине јетире база он тӧрт ӱйе; Вавилонго кӧчӱргенинеҥ ала Христоско јетире база он тӧрт ӱйе.

 

Иисус Христостыҥ туулганы

 

(Лк. 2:1-7)

 

18 Иисус Христостыҥ туулганы мындый болгон. Оныҥ энезин, Марияны, Иосифле кол алыштырып койгондор, је олор биригерге јеткелекте, Мария Агару Тыннаҥ барланып калган. 19 Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф, ак санаалу кижи бойы, оны улус алдына уйатка тӱжӱрбейин деп, јажытту јандырып ийерге сананган. 20 Је анайда сананып аларда, ого тӱш јеринде Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, мынайда айткан:
– Давид уулы Иосиф! Мария ӱйиҥди бойыҥда јӱргӱзерге коркыба. Оныҥ бойында табылганы – Агару Тыннаҥ. 21 Табары уул болор, Оны Иисус[1] деп адаарыҥ, нениҥ учун дезе Ол Бойыныҥ калыгын кинчектеринеҥ аргадаар.
22 Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан: 23«Бат, кыс барланып, уул бала табар, Оны Еммануил деп адагылаар». Еммануил дегени – «Бисле кожо Кудай» дегени.
24 Иосиф уйкудаҥ турала, ого Кайраканныҥ ангели јакарганыла эдип, ӱйин бойында јӱргӱсти. 25 Мария тун уул бала тапканча, оныла бир тӧжӧккӧ јатпады. Иосиф баланы Иисус деп адады.

 

2

 

Кӱнчыгыштыҥ судурчылары Иисуска бажырганы

 

1Иисус Иудей јериндеги Вифлеем деп калада Ирод -каан тужында туулган. Је бат, кӱнчыгыштаҥ Иерусалимге судурчылар келип, айттылар:
2 – Иудейлердиҥ јаҥы туулган кааны кайда болотон? Кӱнчыгышта Оныҥ јылдызын кӧрдибис, Ого бажырарга келдибис.
3 Мыны угала, Ирод-каан тӱймей берди, оныла кожо бастыра Иерусалим тӱймеди. 4 Калыктыҥ ончо улу абыстарын ла бичикчилерин јууп алып,
Христос кайда чыгатан эди? – деп, сурап турды.
5 Олор айттылар:
– Иудей јериндеги Вифлеемде, нениҥ учун дезе јарлыкчы мынайда бичиген: 6«Сен де, Вифлеем, Иуда јери, Иуданыҥ калаларынаҥ эмеш те кичӱ эмезиҥ: сенеҥ Башчы чыгар, Ол Израиль элимди кабырар».
7 Айдарда, Ирод судурчыларды бойына јажытту кычырып, јылдыстыҥ кӧрӱнген ӧйин сурап, угуп алала, 8 олорды Вифлеемге ийип, айтты:
– Барып, бала керегинде быжулап сурап угугар. Таап алзагар, меге тил јетиригер, мен де Ого барып бажырайын.
9 Судурчылар каанныҥ айтканын тыҥдап угала, јӱрӱп ийдилер. Је бат, кӱнчыгышта кӧргӧн јылдызы олордыҥ ӱстинде ичкери барып јатты. Учында бала болгон јердиҥ ӱстине једеле, токтой берди. 10 Олор јылдысты кӧрӧлӧ, улу сӱӱнчиле сӱӱндилер. 11 Ӱйге кирип, баланы ла Оныҥ энезин, Марияны, кӧрдилер. Кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, балага бажырдылар. Оноҥ эрјинелӱ кайырчактарын ачып, Ого алтын, ладан , база смирна сыйладылар. 12 Иродко бурылбагар деп, олорго тӱш јеринде Кудайдаҥ айдылганыла, јери-јуртына ӧскӧ јолло јанып ийдилер.

 

Египетке ырбаганы

 

13 Судурчылар јӱре берерде, Кайраканныҥ ангели Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, айтты:
– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јерине ырбап бар. Сеге айтканчам, анда јӱр. Ирод баланы ӧлтӱрейин деп, бедиреерге умзанып јат.
14Иосиф туруп, тӱнде баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јаар јӱре берди. 15 Анда Ирод јада калганча јӱрди. Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан: «Египеттеҥ Уулымды алдырып алдым».
16 Судурчыларга мекеледип койгонын кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей чугулданды. Олордоҥ сурап уккан ӧйдӧ Вифлеемде ле оны эбире јерлерде туулган эки јашту ла оноҥ кичӱ балдарды ончозын ӧлтӱрзин деп јакарды. 17 Анайып, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан:
18«Рамада ӱн угулат,
ый-сыгыт, улу онту-калак угулат.
Рахиль балдарым деп ыйлап,
токунап болбойт,
нениҥ учун дезе олор јок».
19 Ирод јада калган соҥында Кайраканныҥ ангели Египеттеги Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, 20 айтты:
– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јан. Баланыҥ тынын кыйарга сананган улус ӧлди.
21 Иосиф туруп, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јанды. 22 Иудей јеринде Иродтыҥ ордына оныҥ уулы, Архелай, каан болуп турганын угала, оноор барарга коркыды. Је тӱш јеринде айдылганыла, Галилей јерине барды. 23 Ого келип, Назарет дейтен калада јуртай берди. Анайып, Оныҥ ады Назорей болор деп, јарлыкчылар ажыра айдылганы бӱтти.

 

3

 

Куба чӧлдӧги ӱн

 

(Мк. 1:1-8; Лк. 3:1-9, 15-17; Ин. 1:19-28)

 

1 Ол кӱндерде Крестеечи Иоанн келип, Иудейдиҥ куба чӧлинде јарлыктап, 2 айдып јӱрген:
– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!
3Исаия јарлыкчыныҥ мынайда айткан кижизи бу болгон: «Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни: Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»
4 Иоанн бойы дезе тӧӧ тӱгинеҥ эткен кийимдӱ болгон, белин тере курла курчанган, јиген ажы аспан ла јер адаруныҥ балы. 5 Ол тушта Иерусалимниҥ улузы, Иудей ичинде, Иорданды јакалай јуртаган ончо улус ого келип, 6 кинчектерин ачып, Иордан-сууга кирип, Иоаннга креске тӱжӱп тургандар. 7 Креске тӱжерге ого кӧп фарисейлер ле саддукейлер келип јатканын кӧрӧлӧ, олорго айтты:
– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер чугулынаҥ кыйыжарыгар деп, слерге кем айтты? 8 Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер. 9 «Бистиҥ адабыс Авраам » – деп, ичигерде айдарга сананбагар. Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдар јайап берер аргалу. 10 Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан. 11 Кинчегеерди таштаганаардыҥ темдеги эдип, мен слерди суула крестеп јадым, је кийнимнеҥ келип јатканы менеҥ кӱчтӱ; мен Оныҥ ӧдӱгин де тудунып апарарга турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 12 Оныҥ кӱреги колында: Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.

 

Иисус Христостыҥ креске тӱшкени

 

(Мк. 1:9-11; Лк. 3:21-22)

 

13 Ол тушта Иоаннга креске тӱжерге Галилей јеринеҥ Иорданга Иисус келди. 14 Иоанн дезе Оны токтодып, айтты:
– Сен мени креске тӱжӱрер учурлу, Сен дезе меге келдиҥ бе?
15 Је Иисус ого каруу јандырды:
– Эмди токтотпо. Мынызыла кандый ла чынды бӱдӱрип койорыс.
Айдарда, Иоанн јаратты.
16 Иисус креске тӱжеле, ол тарый суудаҥ чыгып келерде, Ого теҥери ачылды. Ол кӱӱле чилеп Ого тӱжӱп келеткен Кудайдыҥ Тынын кӧрӱп ийди. 17 Теҥеридеҥ ӱн чыкты:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым.

 

4

 

Куба чӧлдӧ Иисусты ченегени

 

(Мк. 1:12-13; Лк. 4:1-13)

 

1 Мыныҥ соҥында Тын Иисусты кӧрмӧскӧ ченедерге, куба чӧлгӧ апарды. 2Иисус тӧртӧн тӱш ле тӧртӧн тӱн орозо тудуп, аштай берди. 3 Ченеечи Ого базып келеле, айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, бу таштарга калаш боло берзин деп айт.
4 Је Ол каруу јандырды:
– Бичилген сӧс бар: «Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес, је Кудай айдып турган кандый ла сӧслӧ тирӱ јӱрер».
5 Айдарда, кӧрмӧс Оны агару калага апарып, байзыҥныҥ ӱстине тургузала, 6 айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, тӧмӧн калып ий. Бичилген јок беди:
«Бойыныҥ ангелдерине јакарар.
Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп,
Сени кол бажына апарар».
7 – База бичигени бар: «Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, ченебе» – деп, Иисус каруу јандырды.
8 Кӧрмӧс Оны база бир сӱрекей бийик кырга апарала, телекейдиҥ ончо каандыктарын ла олордыҥ магын кӧргӱзип, 9 айтты:
– Меге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп бажырар болзоҥ, мыныҥ ончозын Сеге берерим.
10 – Менеҥ кеде тайыл, сатана ! – деп, Иисус айтты. – Бичилген јок беди: «Кайраканга, сениҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».
11 Мыныҥ соҥында кӧрмӧс Иисустаҥ јӱре берди. Је бат, ангелдер келип, Ого јалчы болуп јӱрдилер.

 

Иисус Галилейде

 

(Мк. 1:14-15; Лк. 4:14-15)

 

12 Иоаннды тӱрмелеп койгонын угала, Иисус Галилей јерине јӱре берди. 13 Назареттеҥ чыгала, талай јаказындагы Капернаумга келип јӱрди. Ол Завулон ло Неффалимниҥ јери болгон. 14Исаия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
15«Талай јаар јӱре берген јолду Завулон јери, Неффалим јери!
Иордан ары јаны! Кара јаҥду јурт турган Галилей јери!
16Караҥуйда отурган калык улу јарык кӧрди,
ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзи бӱркеген ороондо јӱрген улуска јарык јарыды».
17 Оноҥ ло бери Иисус јарлыктап, айдып јӱрер болды:
– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!

 

Баштапкы ӱренчиктер

 

(Мк. 1:16-20; Лк. 5:1-11)

 

18 Галилейдиҥ талайын јакалай барадып, Иисус эки карындашты кӧрӱп ийди: Петр дейтен Симонды ла оныҥ Андрей карындажын. Олор балыкчылар болгон учун талайда шӱӱндеп турган.
19 – Мени ээчий барыгар – деп, Иисус олорго айтты. – Слерди улус тудаачы эдип салайын.
20 Олор бу тарый шӱӱнин артырып койоло, Оныҥ кийнинеҥ бастылар. 21 Оноҥ ары барып, база эки карындашты: Зеведей уулы Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын кӧрӱп ийди. Олор Зеведей адазыла кожо кемеде шӱӱнин јамап отурган. Олорды кычырды. 22 Олор бу ла тарый, кемезин ле адазын артырып койоло, Оныла кожо бастылар.

 

Иисус ӱредет, јазат

 

(Лк. 6:17-19)

 

23 Иисус Галилейдиҥ бастыра јерлериле јӱрди, олордыҥ синагогаларына кирип ӱретти, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ не ле оорузын, не ле јоболын јазып јӱрди. 24 Иисус керегинде табыш Сирия ичине јайылды. Ого ончо јоболдуларды, јӱзӱн-јӱӱр ооруга бастырткандарды: туткак оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ, улаарып базып јӱрер улусты, курулып калгандарды экелип тургандар. Ол ончозын јазып турган. 25 Галилей јеринеҥ, Он-Турадаҥ, Иерусалимнеҥ, Иудей јеринеҥ, Иордан ары јанынаҥ камык улус Оныла кожо јӱрген.

 

5

 

Чын кежик керегинде

 

(Лк. 6:20-23)

 

1Иисус улусты кӧрӧлӧ, кырга чыкты. Отура берерде, Ого ӱренчиктери базып келди. 2 Олорды ӱредип баштап, айтты:
3 – Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:
Теҥери Каандыгы – олордыйы.
4 Ыйлап јӱргендер кежиктӱ:
олорго коот болор.
5 Јобоштор кежиктӱ:
олор јерди энчиленер.
6 Чындыктаҥ аштап-суузап јӱргендер кежиктӱ:
олор тойор.
7 Быйанду улус кежиктӱ:
олорго быйан једер.
8 Ару јӱректӱлер кежиктӱ:
олор Кудайды кӧрӧр.
9 Амыр јайап јӱргендер кежиктӱ:
олор Кудайдыҥ уулдары деп адалар.
10 Чындык учун улуска кыстадып јӱргендер кежиктӱ:
Теҥери Каандыгы – олордыйы.
11 Мен учун улуска јаман айттырып, сӱрдӱрип, јабарладып бурулатсагар, кежиктӱ болгоныгар ол. 12 Сӱӱнигер, јыргагар: теҥеридеги кайралыгар улу! Анайып ок слердеҥ озо јӱрген јарлыкчылар да истеткен эди.

 

Тус ла јаркын

 

(Мк. 9:50; Лк. 14:34-35)

 

13 – Слер – јердиҥ тузы. Тус амтанын јылыйткажын, оны катап неле тусту эдер? Ол неге де јарабас, оны јаҥыс улус тепсезин деп, чыгара таштайтан.
14 Слер – бу телекейдиҥ улузына јарык. Кыр бажында турган кала кӧскӧ илинбей калбас. 15 Јарыткышты камысканда, оны казанла кӧҥкӧрбӧйтӧн. Карын, оны бойыныҥ јерине тургузатан, ол айыл ичиндеги ончо улуска јарыйт. 16 Јаркыныгар улус алдында анайып јарып турзын, олор ак кылынып јӱргенигерди кӧрӱп, Теҥеридеги Адагарды алказын.

 

Јасак керегинде

 

17 – Мен Јасакты эмезе јарлыкчылардыҥ бичигенин јоголторго келдим деп сананбагар. Јоголторго эмес, бӱдӱрерге келдим. 18 Чынын айдадым слерге: теҥери ле јер јастыкпаганча, ончозы бӱтпегенче, эҥ оок бир де танык, бир де чийик Јасактаҥ јастыкпас. 19 Анайдарда, кем кижи бу эҥ кичӱ јакылталардыҥ кажы бирӱзин бузуп, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында эҥ кичӱ деп адалар. Кем кижи јакылтаны бӱдӱрип, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында улу деп адалар. 20 Айдып турум слерге: Кудайга чындык болгоныгар бичикчилердийин ле фарисейлердийин артыктабаза, Теҥери Каандыгына кирбезигер.

 

Чугул керегинде

 

(Лк. 12:57-59)

 

21Кижи ӧлтӱрбе деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. Кижи ӧлтӱргени јаргыладар. 22 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: карындажына темей чугулданып турган кижи јаргыладар; карындажына «рака»[2] дегени, оток-кӱрееде јаргыладар; «аамай» дегени, отту гееннага[3] тӱжер эдип буруладар. 23 Анайдарда, Кудайга берӱ берейин деп, тагылга келеле, карындажыҥ сеге комыдалду болгоны санааҥа киргежин, 24 берейин дегениҥди тагылдыҥ јанына салып кой; барып, озо карындажыҥла јаражып ал, оноҥ келип, берейин дегениҥди бер. 25 Бурулаачы кижиҥле јолдо кожо тужыҥда саадабай јаражып ал; бурулаачы кижиҥ сени јаргычыга апарып бербезин, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, анайып сени тӱрмелеп койгылабазын. 26 Чынын айдадым сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.

 

Чайдам[4] керегинде

 

27«Чайдамболбо» – деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. 28 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӱй кижиге кӱӱнзеп кӧргӧни, оныла кожо јӱрегинде кинчек эткени ол. 29 Оҥ кӧзиҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кодоро тартып, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Алкы бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, эдиҥниҥ бир ӱйезинеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы. 30 Оҥ колыҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кезип, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Сен бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, бир ӱйенеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы.
31 База айткан сӧс бар: «Алган эжиле айрылыжып јаткан кижи, онызына айрылышканы керегинде кере бичик берзин». 32 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: чайдам эмес эжиле айрылыжып јатканы, онызын ӧскӧ кижиле кинчекке кийдирип јат; айрылыжып калганды алганы, оныла кожо кинчекке кирип јат.

 

Черт керегинде

 

33Черт буспа, је Кайраканныҥ алдына чертенип айтканыҥды бӱдӱр деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти база укканыгар. 34 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: качан да чертенбегер. Теҥериле де чертенбегер, Кудайдыҥ Ширеези ол; 35 јерле де чертенбегер, Кудайдыҥ бут алды ол; Иерусалимле де чертенбегер, улу Каанныҥ калазы ол; 36 бажыҥла да чертенбе, бажыҥныҥ бир де кылын агартып эмезе карартып болбозыҥ. 37 Айдар сӧзигер мындый болзын: эйе болзо, «эйе», јок болзо, «јок». Кожуп айтканы, – јаманнаҥ.

 

Ӧч керегинде

 

(Лк. 6:27-36)

 

38Кӧс ордына кӧс, тиш ордына тиш дегенин укканыгар. 39 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: јаманга удурлашпа. Карын, оҥ јаагыҥа тажып ийген кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер. 40 Сениле јаргылажып, чамчаҥды алайын дегенге, катанчыгыҥды да суурып бер. 41 Бир чакырым јерге кожо барып кел деп албадаган кижиле кожо эки чакырым јерге барып кел. 42 Сураганга – бер, тӧлӱге алайын дегеннеҥ – туура баштанба.

 

Ӧштӱге буурзаш

 

43Јуугыҥга буурзап јӱр, ӧштӱҥди јаман кӧр дегенин укканыгар. 44 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӧштӱлеригерге буурзагар, слерди каргагандарды алкагар, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгар јетиригер, слерге јаманын јетиргендер учун, слерди истегендер учун мӱргигер. 45 Јаҥыс анайып Теҥеридеги Адагардыҥ уулдары болорыгар. Ол Бойыныҥ кӱнин јамандардыҥ да, јакшылардыҥ да ӱстине чыксын дийт; јаҥмырын ак сагыштуга ла кара сагыштуга ийет. 46 Слерге буурзап тургандарга буурзаар болзогор, слерди не учун кайралдайтан? Каланчылар да анайда эдип турган эмес беди? 47 Јаҥыс карындаштарыгарды уткып турган болзогор, аҥылу нени эдип јадыгар? Ӧскӧ калыктар да анайда эдип турган эмес беди? 48 Анайдарда, теҥеридеги толо кемдӱ Адагардый, толо кемдӱ болыгар.

 

6

 

Быйан эдери

 

1 – Калак, кижи кӧзинче быйан этпегер, онымды кижи кӧрзин дебегер. Оноҥ башка, слерге Теҥеридеги Адагардаҥ кайрал болбос. 2 Оныҥ учун, быйан эдип јаткаҥда, оны јарлаба, эки јӱстӱлердий болбо. Улус мактазын деп, олор синагогаларда, оромдордо анайда эдип јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 3 Сен дезе, быйан эткеҥде, оҥ колыҥныҥ эдип турганын, сол колыҥ билбезин. 4 Быйан эткениҥ туйка болзын. Ол тушта туйка эткенди кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.

 

Мӱргӱ керегинде

 

(Лк. 11:2-4)

 

5 – Мӱргип турган тужыгарда эки јӱстӱлердий болбогор. Улус кӧрзин деп, олор синагогаларда, ором белтирлеринде туруп, мӱргиирин јакшызынып јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 6 Сен дезе мӱргигеҥде, кыбыҥа кирип, эжигиҥди бӧктӧп, кӧрӱнбес Адаҥга мӱрги. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар. 7 Мӱргип, ӧскӧ улус чылап, артык сӧс айтпагар. Олор, кӧп сӧс айтсабыс, угулар деп сананып јадылар. 8 Олорго тӱҥейлешпегер. Теҥеридеги Адагар слердиҥ керектегенеерди Оноҥ сурагалакта билер.
9 Мынайып мӱргигер:
Теҥеридеги Адабыс!
Адыҥ Сениҥ агарулалзын,
10 Каандыгыҥ Сениҥ келзин.
Канайып теҥериде,
анайып јерде де
табыҥ Сениҥ болзын.
11 Кӱнӱҥ сайынгы калажысты
бӱгӱн биске бер.
12 Биске тӧлӱлӱ улустаҥ
канайып некебейдис,
бистиҥ де тӧлӱлеристи некебе.
13 Ченелтеге бисти кийдирбе,
је јаманнаҥ бисти корула.
Каандык, кӱч, мак дезе, ӱргӱлјиге Сенийи. Аминь .
14 – Улустыҥ кинчегин таштазагар, Теҥеридеги Адагар слердийин де таштаар. 15 Улустыҥ кинчегин таштабас болзогор, Адагар да слердийин таштабас.

 

Орозо керегинде

 

16Орозо тутканаарда, эки јӱстӱлер чилеп сӱрнӱгип калган јӱрбегер. Орозо тутканысты улус кӧрзин деп, олор чырайын бӱрӱҥкӱйледип алган јӱргӱлейт. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 17 Сен дезе, орозо туткаҥда, бажыҥды майлап, јӱзиҥди јунуп ал. 18 Орозо тутканыҥды кижи билбезин, кӧрӱнбей турган Адаҥ билзин. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.

 

Теҥеридеги јӧӧжӧ

 

(Лк. 12:22-34; 11:34-36; 16:13)

 

19 – Бойыгарга јерде јӧӧжӧ јӧӧбӧгӧр, оны кӱйе ле тат јиир, уурчылар казып, уурдап апарар. 20 Карын, бойыгарга теҥериде јӧӧжӧ јӧӧгӧр, оны кӱйе ле тат јибес, уурчылар казып, уурдап апарбас. 21 Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.

 

Эт-кан јарыткыжы

 

22 – Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Анайдарда, кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ јарык болор. 23 Кӧзиҥ јаман болзо, ончо эди-каныҥ караҥуй болор. Анайдарда, ичиҥдеги јарыгыҥ караҥуй болзо, караҥуй кандый болор?

 

Кудайга эмезе акча-јӧӧжӧгӧ јалчы болор

 

24 – Кем де эки бийге јаҥыс уунда јалчы болуп албас: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла акча-јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.
25 Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, нени ичерис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. Курсак јӱрӱмнеҥ баалу болгон бо, кеп эт-каннаҥ баалу болгон бо? 26 Теҥериниҥ куштарына кӧрзӧгӧр: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, алмарына јууп урбайдылар, је олорды Теҥеридеги Адагар азырайт. Слер олордоҥ чик-јок артык эмес бедигер? 27 Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 28 Кийер кепти де не кичеейдигер? Јалаҥдагы чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧрӱгер: иштебей де, иирбей де јадылар. 29 Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 30 Бӱгӱн бар болуп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайып кийиндирип турганда, слерди оноҥ артык кийиндирбес беди, бӱдетени ас улус? 31 Анайдарда, «Нени јиирис?», эмезе: «Нени ичерис?», эмезе: «Нени кийерис?» – дешкилеп, оны кичеебегер. 32 Мыныҥ ончозын ӧскӧ калыктар кичееп јат. Теҥеридеги Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 33 Элдеҥ озо Оныҥ Каандыгын ла чынын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге ӱзеери берилер. 34 Анайдарда, эртенги кӱнди сананбагар, эртенги кӱн бойы керегинде бойы сананар. Кажы ла кӱнде бойыныҥ уур-кӱчтери бар.

 

7

 

Јаргылатпаска, јаргылабагар

 

(Лк. 6:37-38, 41-42)

 

1 – Јаргылабагар, ол тушта слерди де јаргылабас. 2 Кандый јаргыла јаргылаарыгар, анайып ла бойыгарды јаргылаар; кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер. 3 Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 4 Эмезе: «Акыр, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, кӧзиҥде тоормошту бойыҥ, карындажыҥа канайып айдарыҥ? 5 Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ. 6 Агару немени ийттерге бербегер – олор кайра бурулып, слерди јара тартар. Эрјинегерди чочколордыҥ алдына таштабагар – олор оны тепсеп койор.

 

Сурагар, бедирегер, токылдадыгар

 

(Лк. 11:9-13)

 

7 – Сурагар, слерге берилер; бедирегер, табарыгар; токылдадыгар, слерге ачып берер. 8 Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 9 Уулы калаш сураза, ого таш алып берер кижи ортогордо бар беди? 10 Балык сураза, јылан алып берер бе? 11 Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥериде јӱрген Адагар Оноҥ сурап турган улуска јакшыны берер. 12 Оныҥ учун, слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. Ол керегинде Јасак ла јарлыктар айдат ине.

 

Тапчы эжик

 

(Лк. 13:24)

 

13 – Тапчы эжиктеҥ киригер, нениҥ учун дезе ӧлӱмге кийдирер эжик кеҥ, јолы элбек; кӧп улус ол јолло барат. 14 Јӱрӱмге кирер эжик тапчы, јолы чичке; оны табары ас.

 

Бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар

 

(Лк. 6:43-44; 13:25-27)

 

15 – Тӧгӱн јарлыкчылардаҥ чеберленигер. Олор слерге кой терезин јабынган келгилейт, ичин кӧрзӧ, казыр бӧрӱлер. 16 Олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар. Тегенектеҥ виноград теретен беди? Эмезе убактаҥ смоква јиилек теретен беди? 17 Јакшы агаштаҥ јакшы јиилек бӱдетен, јаман агаштаҥ јаман јиилек бӱдетен. 18 Јакшы агаш јаман јиилек бӱдӱрип болбос, јаман агаш јакшы јиилек бӱдӱрип болбос. 19 Јакшы јиилек бӱтпес кандый ла агашты кезип, отко таштайтан. 20 Анайдарда, олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар.
21 Меге: «Кайракан ! Кайракан!» – деп айдып турган кандый ла кижи Теҥери Каандыгына кирер эмес, Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени кирер. 22 Јаргы болор кӱн Меге мынайда айдары кӧп чыгар: «Кайракан! Кайракан! Сениҥ адыҥнаҥ јарлыкчы болуп айдып јӱрген эмес бедис? Сени адап, шилемирлерди чыгарып јӱрген эмес бедис? Сени адап, кӧп кайкал эткен эмес бедис?» 23 Ол тушта Мен олорго јарлаарым: «Мен слерди качан да билбес болгом. Менеҥ кеде тайылыгар, јаман кылынып јӱргендер!»

 

Эки тӧс

 

(Лк. 6:47-49)

 

24 – Анайдарда, Мениҥ бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижини керсӱ кижиге тӱҥдеп айдайын. Ол туразын таш ӱстине туткан. 25 Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол, таштыҥ ӱстине тӧзӧлгӧн болуп, аҥтарылбаган. 26 Бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрбей турган кижини керсӱ эмес кижиге тӱҥейлеп айдайын. Ол туразын кумакка туткан. 27 Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол аҥтарыла берген, оныҥ аҥтарылганы коркышту болгон.

 

28Иисус айдып божоордо, улус Оныҥ ӱредӱзин кайкап турды, 29 нениҥ учун дезе олорды бичикчилер ле фарисейлер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.

 

8

 

Капкаш балулу[5] кижини јасканы

 

(Мк. 1:40-45; Лк. 5:12-16)

 

1Иисус кырдаҥ тӱжӱп келерде, Оны ээчий кӧп улус барды. 2 Је бат, капкаш балулу кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:
Кайракан , мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.
3 Иисус колын сунуп, ого тийип, айтты:
– Арутайын, ару бол.
Бу ла тарый ол капкаш балудаҥ аруталды.
4 Иисус ого айтты:
– Калак, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.

 

Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы

 

(Лк. 7:1-10)

 

5 Иисус Капернаумга кирерде, јӱс јуучылдыҥ јааны Ого базып келеле, сурап, айтты:
6 – Кайракан! Айлымда јалчым курулып калган коркышту шыралап јадыры.
7 – Мен барып, оны јазайын – деп, Иисус ого айтты.
8 Јӱс јуучылдыҥ јааны дезе каруу јандырды:
– Кайракан! Сени айлыма кийдирерге турбас кижи эдим. Бир ле сӧс айт, јалчым јазылар. 9 Бажым билер бийлӱ де болзом, башкарып турган черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин «бар» дезем, барат, бирӱзин «кел» дезем, келет; јалчымды «мыны эт» дезем, эдет.
10 Мыны угала, Иисус кайкады, кийнинде келип јаткан улуска айтты:
– Чынын айдадым слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым. 11 Айдып турум слерге: кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ кӧп улус келип, Авраамла, Исаакла, Иаковло кожо Теҥеридеги Каандыкта кыйын отурып алар. 12 Каандыктыҥ уулдары дезе, тыш караҥуйга чыгара сӱрдӱрер. Анда ый ла тиш кыјырты болор.
13 Оноҥ Иисус јӱс јуучылдыҥ јаанына айтты:
– Бар, бӱдӱмјиҥле, сеге болгой.
Ол ло тарый јалчы јазыла берди.

 

Иисус Петр-эште

 

(Мк. 1:29-34; Лк. 4:38-41)

 

14 Иисус Петр-эшке келеле, оныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јатканын кӧрди. 15 Оныҥ колына тийерде, ол јазыла берди. Ӧрӧ туруп, олорды кӱндӱледи.
16 Эҥир кирерде, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кӧп улусты экелдилер. Ол јелбистерди сӧслӧ чыгарып, ончо јоболдуларды јазып ийди, 17Исаия деген јарлыкчы ажыра мынайда айдылганы бӱтсин деп:
«Ол оору-јоболысты Бойына алынып,
кыйын-шырабысты апарды».

 

Кайраканды ээчий баратаны

 

(Лк. 9:57-62)

 

18 Кӧп улус Оны айландыра турганын кӧрӧлӧ, Иисус ӱренчиктерине:
– Сууныҥ ол јанына кечигер – деди.
19 Ого бир бичикчи базып келеле, айтты:
– Ӱредӱчи, Сен кайдаар да барзаҥ, Сениле кожо барарым.
20 Иисус ого айтты:
– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу, Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.
21 Ӱренчиктердиҥ бирӱзи Ого айтты:
– Кайракан, мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп саларга барып келейин бе?
22 Је Иисус ого:
– Мени ээчий бар – деди. – Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын.

 

Јотконды сыныктырганы

 

(Мк. 4:35-41; Лк. 8:22-25)

 

23 Иисус кемеге отурарда, кийнинеҥ ӱренчиктери барып, база отурдылар. 24 Је бат, олор јӱскилеп барадарда, талай тыҥ чайбалып, толкулар кемеге кирип турды. Иисус дезе уйуктап јаткан. 25 Ӱренчиктер јууктап келеле, Оны ойгозып, айттылар:
– Кайракан, бисти аргадазаҥ! Чӧҥӱп барадырыс!
26 – Не андый коркынчак болдыгар, ас бӱдеечи улус? – дейле, Ол, ӧрӧ туруп, јотконды ла талайды токтозын деп јакарып ийерде, тып-тымык боло берди. 27 Улус дезе кайкажып, айдыжып турдылар:
– Салкын да, талай да Оныҥ сӧзин угуп турарда, бу кем болотон?

 

Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижини јасканы

 

(Мк. 5:1-20; Лк. 8:26-39)

 

28 Иисус талайдыҥ ол јанындагы Гергеса деп ороонго кечип чыгарда, Ого ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижи туштады. Олор сӧӧк салган куй-таштаҥ чыгып келгендер. Олордыҥ калју-казырынаҥ улам ол јолло кем де јӱрӱп болбос болгон.
29 Је бат, олор кыйгырыжа бердилер:
– Бисти кайдайын деп туруҥ, Кудайдыҥ Уулы? Сен бери ӧй јеткелекте бисти кинчектеерге келгеҥ.
30 Ыраагында јаан ӱӱр чочколор кӱдӱде турган. 31 Шилемирлер Иисусты сурай бердилер:
– Бисти сӱрер болзоҥ, ӱӱрлӱ чочколорго кирерге ий.
32 Иисус:
– Барыгар – деди.
Олор чыгып, чочколорго барып кирдилер. Је бат, ончо ӱӱр кажаттаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды. 33 Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрӱкле барып, калага келеле, ончозын јарладылар, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусла не болгонын база айттылар. 34 Каланыҥ кӧдӱре улузы Иисуска удура чыкты. Оны кӧрӧлӧ, олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп сурадылар.

 

9

 

Курулып калган кижини јасканы

 

(Мк. 2:1-12; Лк. 5:17-26)

 

1Иисус кемеге отурып, кечеле, Бойыныҥ калазына једип келди. 2 Ого курулып калган бир кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калганга айтты:
– Јалтанба, балам, кинчектериҥ ташталган.
3 Је бат, бичикчилердиҥ кезиги ичинде айдынды: «Ол Кудайды јамандап јат». 4 Иисус дезе олордыҥ санаазын билип, айтты:
– Јӱрегеерде не керек јаман сананып јадыгар? 5 Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталган» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 6 Јердеги кинчектерди таштайтан јаҥ Кижи Уулында барын билип јӱрӱгер деп турум. – Оноҥ курулып калганга баштанды: – Тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.
7 Онызы туруп, јана берди. 8 Улус мыны кӧрӱп кайкады, кижиге мындый јаҥ берген Кудайды алкады.

 

Бойыла кожо Матфейди алганы

 

(Мк. 2:13-17; Лк. 5:27-32)

 

9 Иисус оноортынаҥ ӧдӱп барадып, Матфей деп бир кижи калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ, ого айтты:
– Мениҥ кийнимнеҥ бас.
Онызы ӧрӧ туруп, Иисустыҥ кийнинеҥ басты.
10 Иисус ӱйде кыйын отурарда, кӧп каланчылар ла кинчектӱлер келип, Оныла, ӱренчиктерле кожо кыйын отурып алдылар. 11 Мыны кӧрӧлӧ, фарисейлер ӱренчиктерге айтты:
– Ӱредӱчигер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јийт болбогой?
12 Иисус дезе, мыны угала, олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 13Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деп айткан сӧстиҥ учурын оҥдоорго, барып ӱренигер. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келген инем.

 

Орозо керегинде сурак

 

(Мк. 2:18-22; Лк. 5:33-39)

 

14 Ол тушта Иисуска Иоанныҥ ӱренчиктери келип, айттылар:
– Нениҥ учун бистер ле фарисейлер улам сайын орозолоп јадыс, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозо тутпай јат?
15 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойлогон улус кунугатан беди? Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта олор орозо тудар. 16 Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан; јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там јаанаар. 17 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан; анайткажын, тажуур јыртылып, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта аракы да, тажуур да бӱдӱн болор.

 

Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени

 

(Мк. 5:21-43; Лк. 8:40-56)

 

18 Иисус олорго мынайда айдып турганча, бир бий кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:
– Кызычагым јаҥы ла јада калды. Барып, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка, ол тирилер.
19 Иисус туруп, оныҥ кийнинеҥ басты; ӱренчиктери кожо бардылар. 20 Он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол Иисуска кийнинеҥ базып келеле, Оныҥ кийиминиҥ эдегине тийип, 21 ичинде айдынган: «Оныҥ кийимине тийзем ле, јазыларым». 22 Иисус дезе кайра баштанып, ӱй кижини кӧрӧлӧ, айтты:
– Јалтанба, кызым! Бӱдӱп турганыҥ сени аргадады.
Ӱй кижи ол ло тарый јазыла берди.
23 Иисус бийдиҥ айлына келеле, кунукчылду кӱӱ ойногон ло тӱймежип базып јӱрген улусты кӧрӱп, 24 олорго айтты:
– Тышкары чыгыгар! Кызычак ӧлбӧгӧн, уйуктап јат.
Оны шоодо бердилер. 25 Улусты тышкары чыгарган кийнинде Ол кирип, кызычакты колынаҥ тутты, онызы туруп келди. 26 Бу табыш байагы јерге текши јайылды.

 

Эки сокорды јасканы

 

27 Иисус оноортынаҥ барып јадарда, Оны эки сокор ээчип, кыйгырыжып турдылар:
– Биске буурза, Давид Уулы!
28 Иисус ӱйге кирерде, сокор улус Ого базып келдилер.
Иисус олордоҥ сурады:
– Мыны эдип болорыма бӱдӱп туругар ба?
– Эйе, Кайракан ! – дедилер.
29 Айдарда, Иисус олордыҥ кӧзине тийип,
– Бӱдӱмјигерле, слерге болгой – деерде, 30 олордыҥ кӧзи јарый берди.
– Мыны кижи билбезин – деп, Иисус олорго кату јакарды.
31 Је олор чыгала, Иисус керегинде јер сайын јарлады.

 

Тил јокты јасканы

 

32 Олор чыгып барадарда, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ тил јок кижини экелдилер. 33 Шилемир чыгара сӱрдиртерде, тил јок кижи эрмектене берди. Улус кайкап, айдыжып турды:
– Израильде мындый неме качан да болбогон!
34 Фарисейлер дезе айдыжып турдылар:
– Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.

 

Кӱдӱчизи јок койлор

 

35 Иисус ончо калаларды ла јурттарды эбирип, синагогаларда ӱредип јӱрди. Ол Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ кандый ла оорузын, кандый ла јоболын јазып турды. 36 Кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды: олор кӱдӱчизи јок койлордый тӱймеп, тозуп калгандар. 37 Айдарда, ӱренчиктерине айтты:
– Кезер аш кӧп эди, ишчилер дезе ас. 38 Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин.

 

10

 

Он эки апостолды ийгени

 

(Мк. 3:13-19; 6:7-13; Лк. 6:12-16; 9:1-6)

 

1Иисус он эки ӱренчигин кычырып алды, кара јелбистердиҥ бажын билип, чыгара сӱрзин деп, кандый ла ооруны, кандый ла јоболды јассын деп, олорго јаҥ берди. 2 Он эки апостолдыҥ ады-јолы бу: баштапкызы Симон, оны база Петр дейтен, оныҥ карындажы Андрей, Зеведейдиҥ уулы Иаков , оныҥ карындажы Иоанн , 3 Филипп ле Варфоломей, Фома ла Матфей каланчы, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Фаддей дейтен Леввей, 4 Симон Кананит[6] ле Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.
5 Иисус бу он экӱни ийип, олорго јакарды:
– Ӧскӧ калыктар јаар ууланган јолло барбагар, самарлар калазына кирбегер. 6 Эҥ озо Израиль калыкка – азып јӱрген койлорго барыгар. 7Теҥери Каандыгы јууктап келди деп, базып, јарлап јӱрӱгер. 8 Оору-јоболдуларды јазыгар, ӧлгӧндӧрди тиргизигер, капкаш балулу улусты арутагар, шилемирлерди чыгара сӱрӱгер. Тегинге алганыгар, тегинге беригер. 9 Алтын да, кӱмӱш те алып јӱрбегер, курыгарда јес те акчалу јӱрбегер, 10 јолго баштык та, солып кийер кеп те, ӧдӱк те, тайак та албагар, нениҥ учун дезе иштеген кижи курсакту болор. 11 Кандый бир калага эмезе јуртка кирзегер, ондо јарагадый кижи кем болгонын сурулап угала, ого тӱжӱгер; тӱшкен ӱйде барганча јӱрӱгер. 12 Ӱйге кирзегер оны уткып, «Бу ӱйдеги улуска амыр болзын!» – дегер. 13 Ӱйдеги улус јарамык болзо, амырыгар олорго једер; јарамык эмес болзо, амырыгар слерге бурылар. 14 Кем слерди јуутпаза, сӧзигерди укпаза, ол ӱйдеҥ эмезе ол каладаҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. 15 Чынын айдадым слерге: Јаргы болор кӱнде Содом ло Гоморра јерине, ол калага кӧрӧ, јеҥил болор.

 

Болотон истежӱлер

 

(Мк. 13:9-13; Лк. 12:2-9; 21:12-17)

 

16 – Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱрер койлорды чылап ийип јадым. Јыландый ойгор болыгар, кӱӱледий чӱм јок болыгар. 17 Улустаҥ ајарынып јӱригер. Олор слерди јаргыга берер, синагогаларында камчылаар. 18 Слерди Мениҥ адым учун башчыларына, каандарына апарар. Олордыҥ ла ӧскӧ калыктардыҥ алдына Мен керегинде кереледип, 19 слерди олордыҥ колына берип ийзе, канайып айдар эмезе нени айдар деп санааркабагар. Айдар сӧс ол тушта слерге берилер. 20 Слер бойыгардаҥ айдар эмезигер, Адагардыҥ Тыны ичигердеҥ айдар. 21 Карындаш карындажын, адазы уулын ӧлӱмге берер; балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 22 Мениҥ адым учун слерди ончо улус јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 23 Слерди бир калада истегежин, ӧскӧ калага качыгар. Чынын айдадым слерге: Израильдиҥ калаларын эбирип тӱгескелегерде, Кижи Уулы једип келер.
24 Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, кул бийинеҥ бийик болбос. 25 Ӱренчик ӱредӱчизиндий болзо, ол до болор, кул бийиндий болзо, ол до болор. Айылдыҥ ээзин Веельзевул[7] деп адаарда, айылдагы улусты оноҥ до јаман айдышпай кайтсын.

 

Кемнеҥ коркыйтан

 

26 – Анайдарда, улустаҥ коркыбагар. Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 27 Караҥуйда айтканымды, јарык тужында айдыгар; кулакла укканыгарды, ӱйдиҥ јабынчызынаҥ јарлагар. 28 Кижиниҥ эди-канын ӧлтӱрип, јулазын дезе ӧлтӱрип болбос улустаҥ коркыбагар. Кижиниҥ эди-канын да, јулазын да таамыда ӧлтӱрер аргалудаҥ коркыгар. 29 Эки кучыйакты оок акчага садатан эмес пе? Је Адагардыҥ табы болбогончо, экӱниҥ бирӱзи де јерге келип тӱшпес. 30 Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. 31 Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ артык.
32 Андый болгондо, кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Мен де јарадып турганымды Теҥеридеги Адамныҥ алдына айдарым. 33 Улус алдында Менеҥ јана тӱшкен кижидеҥ Мен де Теҥеридеги Адамныҥ алдында јана тӱжерим.

 

Јараштыру эмес, кылыш

 

(Мк. 9:41; Лк. 12:51-53; 14:26-27)

 

34 – Мени јерге амыр экелерге келген деп сананбагар. Мен амыр эмес, кылыш туттырарга келгем. 35Уулын адазынаҥ, кызын энезинеҥ, келдин кайын энезинеҥ айрыырга келгем. 36Кижиге бойыныҥ айылдагы улузы ӧштӱ болор. 37 Адазын эмезе энезин Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. Уулын эмезе кызын Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. 38 Кере тартыратан агажын алып Мениле кожо барбаганы, Меге јарабас. 39 Јӱрӱмин чеберлегени, онызын јылыйтар, Мен учун јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын чеберлеп алар. 40 Слерди јуутканы, Мени јуутканы ол, Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы болор. 41Јарлыкчы деп, јарлыкчыны јуутканы, јарлыкчыныҥ кайралын алар. Акту деп, актуны јуутканы, актуныҥ кайралын алар. 42 Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзине, Мениҥ ӱренчигим деп, бир айак соок суу ичирген кижи, чынын айдадым слерге: кайрал јок артпас.

 

11

 

Иисус ла Крестеечи Иоанн

 

(Лк. 7:18-35)

 

1Иисус он эки ӱренчигин јакып, ӱредип божойло, ӧскӧ калаларда ӱредерге ле јарлыктаарга, оноҥ ары барды.
2-3 Тӱрмеде отурган Иоанн Христостыҥ эдип јӱргенин угала, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» деп сураарга, Ого бойыныҥ ӱренчиктериниҥ экӱзин ийди.
4 Иисус олорго каруу јандырды:
– Барып, угуп-кӧрӱп турганыгарды Иоаннга айдыгар: 5 сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, тӱлейлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 6 Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.
7 Олор јӱре берерде, Иисус улуска Иоанн керегинде айдып баштады:
– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 8 Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је торко-маҥдык кийимдӱлер каан ӧргӧӧзинде јӱретен. 9 Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ да јаан.
10«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол јолыҥды Сениҥ алдыҥнаҥ белетеп койор»
деп, ол керегинде бичилген. 11 Чынын айдадым слерге: энедеҥ чыккандар ортодо Иоаннаҥ јааны јок. Је Теҥери Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 12 Крестеечи Иоанн тужынаҥ ала бого јетире Теҥери Каандыгына кирерге кӱч салар керек, кӱч салганы, ого кирип јат. 13 Ончо јарлыкчылар ла ЈасакТеҥери Каандыгы керегинде Иоаннаҥ озо айткан. 14 Бого бӱдӱп турган болзогор, келетен деген Илия бу. 15 Кулакту кижи уксын!
16 Бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: 17 «Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге кунукчылду кожоҥ кожоҥдогоныс, је слер ыйлабадыгар». 18 Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдилер. 19Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылардыҥ ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдилер. Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ керектериле акталган.

 

Иисус калаларды каарып айдат

 

(Лк. 10:13-15)

 

20 Оноҥ кинчектерин алынбаган учун кайкалдарыныҥ кӧбизи эдилген калаларды Иисус каарып айда берди:
21 – Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 22 Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Тир ле Сидонго слерге кӧрӧ јеҥил болор. 23 Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ! Сенде эдилген кайкалдар Содомдо эдилген болзо, ол эмдиге јетире турар эди. 24 Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Содом јерине сеге кӧрӧ јеҥил болор.

 

Адазы ла Уулы

 

(Лк. 10:21-22)

 

25 Ол ӧйдӧ Иисус сӧзин улалтып, айтты:
– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун Сеге баш болзын! 26 Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон эди. 27 Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулын кем де билбес, јаҥыс Адазы билер, Адазын да кем де билбес, јаҥыс Уулы билер. Уулы Адазын кемге ачар кӱӱндӱ, Оны ол кижи билер. 28 Јобоп-чучурап калгандар ла уур-кӱчке бастыргандар, ончогор Меге келигер, слерди токынадып салайын. 29 Мен берер комутты бойыгарга кийип, Менеҥ ӱренигер, Мен јобош ло улуркабас јӱректӱ инем. Ол тушта јулагарга амыр табарыгар. 30 Мен берер комут јакшы, Мен салар јӱк јеҥил.

 

12

 

Христос ло суббот кӱн

 

(Мк. 2:23-28; Лк. 6:1-5)

 

1 Ол ӧйдӧ суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери дезе аштайла, аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 2 Фарисейлер мыны кӧрӧлӧ, Ого айттылар:
– Кӧр, ӱренчиктериҥ суббот кӱнде этпести эдип јат.
3 Иисус дезе олорго айтты:
Давид кожо јӱргендериле аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4 Канайып ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, јаҥыс абыстар јийтен, ол до, кожо јӱргендери де јиирге јарабас ыйык калашты алып јигенин? 5 База, суббот кӱнде абыстар байзыҥда иштеп, субботтыҥ байын бусса да, бурулу эмес дегенин, Јасактаҥ кычырбаган бедигер? 6 Је айдып турум слерге: алдыгарда турганы – Ол байзыҥнаҥ јаан. 7Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деген сӧс бар. Оныҥ учурын билген болзогор, бурулу эместерди бурулабас эдигер. 8Кижи Уулы дезе суббот то кӱнниҥ бийи.

 

Иисус суббот кӱнде улус јазат

 

(Мк. 3:1-6; Лк. 6:6-11)

 

9 Оноортынаҥ келеле, Иисус олордыҥ синагогазына кирди. 10 Анда колы кургап калган кижи болгон. Иисусты бурулаарга, Оноҥ сурадылар:
– Суббот кӱнде ооруны јазарга јараар ба?
11 Иисус дезе олорго:
– Кажы бирӱгердиҥ сок јаҥыс койы суббот кӱнде орого тӱшсе, ол оны чыгарып албас беди? 12 Кижи дезе койдоҥ канча кире артык! Оныҥ учун суббот кӱнде јакшыны эдерге јараар – дейле, 13 байагы кижиге баштанды: – Колыҥды сунуп ий.
Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди. 14 Фарисейлер чыгала, канайтсабыс Иисусты ӧлтӱрерис деп, Ого удура јӧп чыгардылар. 15 Је Иисус мыны билип, оноортынаҥ јӱре берди.

 

Талдап алган Јалчы

 

Иисустыҥ кийнинеҥ кӧп улус барды, Ол ончозын јасты, 16 је Бойы кем болгонын јарлабазын деп јакарды. 17Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
18«Бат, талдап алган Јалчым бу,
Мениҥ сӱӱгеним, јуламныҥ сӱӱнчизи.
Ого Тынымды берерим,
Ол калыктарга јаргы јарлаар.
19-20Чындыкты јеҥӱге экелбегенче,
Ол сӧс блаашпас, кыйгы чыгарбас,
Оныҥ ӱнин оромдордо кем де укпас;
сыныкту кулузынды сындырбас,
буруксып јаткан кӱделини ӧчӱрбес.
21Ого калыктар иженер».

 

Агару Тын эмезе Веельзевул

 

(Мк. 3:20-30; Лк. 6:43-45; 11:14-23; 12:10)

 

22 Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ сокор ло тил јок кижини экелдилер. Иисус оны јазып ийерде, ол эрмектенер ле кӧрӧр боло берди. 23 Ончо улус алаҥ кайкап,
– Бу Давид Уулы Христос болор бо? – дешти.
24 Фарисейлер дезе мыны угала, айттылар:
– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.
25 Је Иисус олордыҥ санаазын билип, айтты:
– Бойынаҥ бойы бӧлинишкен кандый ла каандык ээн калар; бойынаҥ бойы бӧлӱнишкен кандый да кала эмезе јурт чыдажып туруп болбос. 26Сатана сатананы чыгара сӱрӱп турган болзо, ол бойынаҥ бойы бӧлӱнген. Оныҥ каандыгы канайып чыдажып турар? 27 Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерге јаргычылар болор. 28 Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ Тынынаҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени ол туру. 29 Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, оны кӱлӱбегенче, оныҥ јӧӧжӧзин канайып тоноор? Озо баштап кӱлӱзе, ол тушта айлын тоноор. 30 Мениле кожо эмес кижи, Меге удура болгоны ол. Мениле кожо јуубаганы, кородып турганы ол.
31 Оныҥ учун айдып турум слерге: кижиниҥ кандый ла кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар, Тынды јамандаганы дезе, ташталбас. 32 Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы бу да чакта, келер де ӧйлӧрдӧ ташталбас.
33 Агаштыҥ бойын јакшы дезегер, јиилегин де јакшы дегер, агаштыҥ бойын јаман дезегер, јиилегин де јаман дегер: агаш јиилегинеҥ танылу.
34 Јыланныҥ ач-ӱрени! Јаман ичтӱ бойыгар, јакшы айдар бедигер? Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ чыгары ол ине. 35 Јакшы кижи јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар, јаман кижи дезе јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. 36 Айдып турум слерге: кижи кажы ла кей-куру сӧзи учун Јаргы болор кӱнде каруузына турар. 37 Сӧзиҥле акталарыҥ, сӧзиҥле ок јаргыладарыҥ.

 

Иона јарлыкчыла болгон билди

 

(Мк. 8:11-12; Лк. 11:29-32)

 

38 Ол тушта бичикчилер ле фарисейлердиҥ кезиги Иисуска айттылар:
– Ӱредӱчи, Сенеҥ билди кӧрӧргӧ турубыс.
39 Је Иисус олорго каруу јандырды:
– Кал, чайдам ӱйе билди кӧрӧйин деп туру, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес. 40Иона кер-балыктыҥ ичинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрген чилеп, Кижи Уулы да јердиҥ јӱрегинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрер. 41 Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган эдилер. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан. 42 Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан.

 

Кара јелбистиҥ кайра бурылатаны

 

(Лк. 11:24-26)

 

43 – Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, токунал бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, 44 «Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, барып кӧрзӧ, айлы бош, јалмалган, јуунадылган болот. 45 Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор. Бу кал ӱйениҥ улузыла база андый болор.

 

Иисустыҥ энези ле карындаштары

 

(Мк. 3:31-35; Лк. 8:19-21)

 

46 Иисус улуска айдып турганча, энези ле карындаштары Оныла эрмектежерге, тышкары тургандар. 47 Бир кижи Ого айтты: «Энеҥ ле карындаштарыҥ Сениле эрмектежерге, тышкары тургулары».
48 Је Иисус ол кижиге:
– Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 49 ӱренчиктери јаар колыла уулап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 50 Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйыным да, энем де.

 

13

 

Аш ӱрендеечи керегинде укаа сӧс

 

(Мк. 4:1-9; Лк. 8:4-8)

 

1 Ол кӱн Иисус ӱйдеҥ чыгып, талайдыҥ јаказына барып, анда отурган. 2 Ого кӧп улус јуулыжып келерде, кемеге кирип, отурды, улус дезе ончозы јаратта тура калды. 3 Кӧп немелер керегинде олорго укаа сӧстӧр айтты.
– Бат, ӱрендеечи ӱрендеерге чыккан – деди. – 4 Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јолдыҥ кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып салган.
5 Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, саадабай, кылгазы ӧзӱп чыккан. 6 Кӱн чыгарда, оҥуп, тазыл јок болгон учун кургап калган.
7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон.
8 Кезиги јакшы јерге тӱжӱп, ӱренделгенине кӧрӧ, бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берген.
9 Кулакту кижи уксын!

 

Иисус нениҥ учун укаалап айдат?

 

(Мк. 4:10-12; Лк. 8:9-10)

 

10 Ӱренчиктер базып келеле, Иисустаҥ сурадылар:
– Олорго не керек укаалап айдадыҥ?
11 – Слерге Теҥери Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, олорго дезе берилбеген учун – деп, Ол каруу јандырды. – 12 Кемде бар, ого берилер, ӱзеери кожулар; кемде дезе јок, оныҥ бар болгоны да айрылар. 13 Олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер, укса да, укпайдылар, аайлабайдылар. Оныҥ учун олорго укаалап айдып турганым ол. 14 Анайып, олор керегинде Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱдӱп јат. Ол айткан:
«Кулактараарла угарыгар, је аайлабазыгар;
кӧстӧрӧӧрлӧ кӧрӧригер, је кӧрбӧй каларыгар.
15Бу улустыҥ јӱреги јууга туттурган,
кулактарыла јӱк арайдаҥ угат,
кӧстӧрин де јумуп алган,
оныҥ учун кӧстӧриле кӧрбӧйт,
кулактарыла укпайт,
кӧгӱстериле аайлабайт,
Меге де баштанбайт,
Мен олорды јазар эдим».
16 Кӧстӧригер кӧрӱп турган учун кежиктӱ, кулактарыгар угуп турган учун кежиктӱ. 17 Чынын айдадым слерге: кӧп јарлыкчылар ла актулар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, угуп болбогон.

 

Ӱрендеечи керегинде укааныҥ учуры

 

(Мк. 4:13-20; Лк. 8:11-15)

 

18 Анайдарда, ӱрендеечи керегинде укаа сӧстиҥ учурын угугар.
19 Каандык керегинде сӧсти угарын угуп, је оны аайлабай турган кижиге кӧрмӧс келип, кӧксинде ӱренделгенди айрып апарар. Јол кырына ӱренделген дегени бу болор.
20 Ташту јерге ӱренделген дегени, мындый кижи керегинде айтканы: ол айткан сӧсти угуп, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынат. 21 Је ол бойында тазыл јок, турумкай эмес. Сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱжет.
22 Тегенектӱ јерге ӱренделген дегени, сӧсти уккан кижи керегинде айтканы. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат.
23 Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, аайлап турган кижи керегинде айтканы. Андый кижиниҥ ӱрени тӱжӱмдӱ болуп, ӱренделгенине кӧрӧ бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берет.

 

Теҥери Каандыгы керегинде укаа сӧстӧр

 

(Мк. 4:30-34; Лк. 13:18-21)

 

24 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
Теҥери Каандыгы бого тӱҥей: бир кижи кыразына јакшы ӱрен ӱрендеген. 25 Улус уйуктап јадарда, оныҥ ӧштӱзи келип, буудайга от ӧлӧҥ колыштыра ӱрендейле, јӱре берген. 26 Аштыҥ кылгазы чыгып, аш быжарда, от ӧлӧҥ дӧ кӧрӱнип келген. 27 Ээзиниҥ кулдары ого келип, айткан: «Бийибис, кырага јакшы ӱрен салган јокпоҥ, анда от ӧлӧҥ кайдаҥ келди?» 28 «Оны ӧштӱ эткен» – деп, ээзи каруу јандырган. Айдарда, кулдары: «Барып, оны одойлы ба?» – дегендер. 29 Је ээзи айткан: «Бойсын, одоп турзагар, кожо буудайы јулулбазын. 30 Аш кезер ӧйгӧ јетире кажызы ла кожо ӧзӱп тургай. Аш кезер ӧйинде ишчилериме айдарым: „Озо баштап от ӧлӧҥди јууп, ӧртӧӧргӧ буулам эдип буулагар, буудайын дезе алмарыма јууп салыгар“».
31 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
– Теҥери Каандыгы горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, кыразына ӱрендеп койгон. 32 Ол ончо ӱрендердеҥ оок то болзо, је ӧзӱп, бӱткен тужында, кандый ла маала ажынаҥ бийиктеп, агашка теҥ болот, теҥериниҥ куштары учуп келип, будактарына уйа тартат.
33 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
– Теҥери Каандыгы ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.
34 Иисус мыны ончозын улуска укаалап айткан, укаалабай неме айтпас болгон. 35Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
«Оозым ачып, укаалап айдарым,
телекей јайалганынаҥ ала јажыт болгонды јарлаарым».
36 Иисус улусты божодып ийеле, ӱйге кирди. Ӱренчиктери Ого базып келеле, айттылар:
– Кырадагы от ӧлӧҥ керегинде укаа сӧсти биске јартап берзеҥ.
37 Иисус каруу јандырды:
– Јакшы ӱрен ӱрендеп турганы – Кижи Уулы . 38 Кыра – бу телекей. Јакшы ӱрен – Каандыктыҥ уулдары. От ӧлӧҥ – кӧрмӧстиҥ уулдары, 39 оны ӱрендеген ӧштӱ дезе – кӧрмӧс. Аш кезер ӧй – калганчы чак, аш кезеечилер дезе – ангелдер. 40 Оныҥ учун от ӧлӧҥди јууп алып, отко ӧртӧгӧндий, калганчы чакта андый болор. 41 Кижи Уулы ангелдерин ийер, олор Оныҥ Каандыгынаҥ кинчекке тартар кандый ла немелерди, јаман кылынып јӱргендерди јууп алып, 42 отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 43 Ол тушта актулар Адазыныҥ Каандыгында кӱн кептӱ јаркындалар. Кулакту кижи уксын!
44 Теҥери Каандыгы јалаҥда сугуп койгон јӧӧжӧгӧ тӱҥей. Оны кижи табала, кӧмӱп койгон, сӱӱнген бойынча барып, не барын садып ийип, байагы јалаҥды садып алган.
45 Анайда ок Теҥери Каандыгы јакшы эрјине бедиреп јӱрген којойымга тӱҥей. 46 Ол бир баалу эрјине табала, барып, не барын садып ийип, байагы эрјинени садып алган.
47 Теҥери Каандыгы шӱӱнге база тӱҥей. Ол шӱӱн талайга ташталарда, јӱзӱн-јӱӱр балык тудылган. 48 Шӱӱнге балык толордо, оны јаратка чыгарып, отурып алып, балыктыҥ јакшызын каламага салгандар, јаманын дезе кеде таштап ийгендер. 49 Калганчы чакта андый ок болор: ангелдер чыгып, јаман улусты актулардаҥ айрып, 50 отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 51 Мыныҥ ончозын аайладаар ба?
Олор:
– Эйе, – дедилер.
52 Иисус олорго айтты:
– Оныҥ учун Теҥери Каандыгыныҥ ӱренчиги боло берген кажы ла бичикчи кижи јӧӧжӧлӱ јеринеҥ јаҥызын да, эскизин де чыгарып турган айыл ээзине тӱҥей.

 

Назареттиҥ улузы Иисусты јектегени

 

(Мк. 6:1-6; Лк. 4:16-30)

 

53 Иисус бу укаа сӧстӧрин айдып божойло, оноортынаҥ јӱре берди. 54 Бойыныҥ алтайына келеле, синагогада улус ӱретти. Олор кайкажып, айдыжып турдылар:
– Оныҥ мындый ойгор санаазы ла кӱчи кайдаҥ келген болотон? 55 Ол агашла узанардыҥ уулы эмес беди? Энезиниҥ ады Мария дезеер? Иаков ло Иосий, Симон ло Иуда оныҥ карындаштары беди? 56 Оныҥ ончо эје-сыйындары ортобыста јок беди? Бу ончозы Ого кайдаҥ келген?
57 Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар.
Иисус дезе олорго айтты:
– Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында ла айлындагы улузы тообойтон.
58 Олордыҥ бӱтпей турганынаҥ улам анда кӧп кайкал этпеди.

 

14

 

Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми

 

(Мк. 6:14-29; Лк. 9:7-9)

 

1 Ол тушта тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод , Иисус керегинде табышты угала, 2 јалчыларына айтты:
– Бу Крестеечи Иоанн болор. Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет.
3 Башкыда Ирод бойыныҥ Филипп деп карындажыныҥ абакайы болгон Иродиада учун Иоаннды кижендейле, тӱрмелеп койгон, 4 нениҥ учун дезе Иоанн ого айдып туратан: «Сеге оны аларга јарабас». 5 Ирод Иоаннды ӧлтӱрерге сананган, је оны ончозы јарлыкчы деп турарда, калыктаҥ коркып, ӧлтӱрбей турган.
6 Иродтыҥ чыккан кӱнинде Иродиаданыҥ кызы, јуулган улус алдында бијелеп, Иродко јараган. 7 Оныҥ учун нени ле сураза, ого Ирод берер болуп чертенген. 8 Кыс дезе энезиниҥ ӱреткениле айткан: «Бого ло, Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салып, меге бер». 9 Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп, башты беригер – деген. 10 Тӱрмеде Иоанныҥ бажын кезе чапсын деп, улус ийген. 11 Оныҥ бажын табакка салала экелип, кыска табыштыргандар, кыс дезе энезине апарып берген.
12 Иоанныҥ ӱренчиктери келеле, оныҥ сӧӧгин алып, јууп койгондор. Оноҥ Иисуска барып, тил јетиргендер.

 

Беш муҥ кижини тойдырганы

 

(Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)

 

13 Иисус не болгонын угала, кемеге отурып, јаҥыскан јӱрерге, аалга јер јаар јӱсти. Је улус мыны угала, калаларынаҥ Оны ээчий јойу барды. 14 Иисус јаратка чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды, оору-јоболдуларын јасты.
15 Эҥир кире берерде, ӱренчиктер Ого базып келеле, айттылар:
– Бу аалга јер эди, оноҥ ӧй дӧ орой. Улусты божодып ий, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын.
16 Је Иисус олорго айтты:
– Олордыҥ баратан кереги јок. Слер олорды азырагар.
17 – Мында бисте јӱк ле беш болчок калаш ла эки болчок балык – деп, ӱренчиктер каруу јандырдылар.
18 – Олорды бери Меге экелигер – деп, Ол айтты.
19 Улусты ӧлӧҥгӧ кыйын отурзын дейле, беш болчок калаш ла эки болчок балык алып, теҥери ӧрӧ кӧрӱп алкады. Калашты сындырып, ӱренчиктерине берди, олор дезе, – улуска. 20 Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 21 Курсак јигени дезе, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, беш муҥ кире эр кижи болгон.

 

Сууныҥ ӱстиле басканы

 

(Мк. 6:45-56; Ин. 6:15-21)

 

22 Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:
– Улусты јандырганчам, кемеге отурып, ол јанына Менеҥ озо кечигер – деди.
23 Улусты божодып ийеле, Ол јаҥыскандыра мӱргийин деп, кырга чыкты. Эҥирде анда јаҥыскан јӱрди. 24 Кеме дезе талайдыҥ тал ортозына једеле, терс салкын тӱжерде, толкуга соктырган. 25 Таҥ алдында Иисус ӱренчиктери јаар талайдыҥ ӱстиле базып ийди. 26 Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, ӱренчиктер тӱймеп,
– Бу сӱне! – деп, кыйгырыжа бердилер.
27 Иисус дезе ол тарый эрмектенип, олорго айтты:
– Јалтанбагар, бу Мен, коркыбагар.
28 Петр дезе Ого айтты:
Кайракан ! Бу Сен болзоҥ, Сеге сууныҥ ӱстиле базып барзын деп, меге јакар.
29 Иисус:
– Кел – деди.
Петр кемедеҥ чыгып, Иисуска једерге, сууныҥ ӱстиле базып ийди. 30 Је тыҥ салкын согуп турганын кӧрӧлӧ, коркый берди, сууга чӧҥӱп, кыйгырды:
– Кайракан, мени аргадазаҥ!
31 Иисус ол тарый колын сунуп, оны чыгара тартып, айтты:
– Ас бӱдеечи кижи, не эреҥистелдиҥ?
32 Олор кемеге кирерде, салкын токтой берди. 33 Кемеде отургандар Ого бажырып, айттылар:
– Чын, Сен Кудайдыҥ Уулы.

 

Геннисаретте оору улусты јасканы

 

(Мк. 6:53-56)

 

34 Кечип чыгала, Геннисарет деп јерге келдилер. 35 Ол јердиҥ улузы Иисусты таныйла, эбире турган јурттар сайын улус ийдилер. Олор Ого ончо оору улусты экелип, 36 эдегиҥе де болзо тийзин деп, сурай бердилер. Тийгендери дезе јазылып турдылар.

 

15

 

Адалардыҥ јаҥы

 

(Мк. 7:1-23)

 

1 Ол тушта Иисуска Иерусалимнеҥ бичикчилер ле фарисейлер келип, айттылар:
2 – Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек бузуп јадылар? Ажанар алдында колдорын јунбайдылар.
3Иисус олорго каруу јандырды:
– Слер де, јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын не бузуп јадыгар? 4Кудай јакып айткан эди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 5 Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер – Кудайга сый“ – деп јарлаза, 6 ол адазын эмезе энезин тообозо до кем јок». Мынызыла јаҥдап келген јаҥыгарга болуп Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип јадыгар. 7 Эки јӱстӱлер! Слер керегинде Исаия јарлыктап јакшы айткан:
8«Бу улус Мени тилиле тооп јат,
јӱректери дезе Менеҥ ыраак.
9Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,
Мени темей тооп јадылар».
10 Иисус улусты кычырып алып, айтты:
– Угуп, кӧксигерге алыныгар. 11 Ооско киргени кижини быјарзыдар эмес, оостоҥ чыкканы кижини быјарзыдар.
12 Айдарда, ӱренчиктер Ого базып келеле, айтты:
– Бу сӧсти угала, фарисейлер тарынып, кӧксине алынбаганын билериҥ бе?
13 – Теҥеридеги Адам тарыбаган кандый ла ӧзӱм тазылы-сула кодорылар – деп, Ол каруу јандырды. – 14 Олорго тийбегер, олор – сокорлордыҥ сокор башчылары. Сокорды сокор јединзе, экилези орого тӱжер.
15 – Бу укаа сӧстиҥ учурын биске јартап бер – деп, Петр сурады.
16 Иисус айтты:
– Слер де аайлабас болдыгар ба? 17 Ооско киргени, ич-карынга кирип, оноҥ тыштына чыгатанын аайлабай туругар ба? 18 Оостоҥ чыкканы дезе, јӱректеҥ чыкканы, ол кижини быјарзыдып јат. 19 Кижиниҥ јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, тӧгӱн керелеери, јамандап айдары. 20 Кижини быјарсыдары ол. Јунбаган колло курсак јигени дезе, кижини быјарсытпас.

 

Хананей ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени

 

(Мк. 7:24-30)

 

21 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидон деп јерлерге јӱре берди. 22 Ол јердиҥ бир хананей ӱй кижизи Ого келип, кыйгыра берди:
Кайракан , Давид Уулы! Меге буурза! Мениҥ кызыма шилемир кирген.
23 Је Иисус унчукпады. Ӱренчиктери Ого базып келеле, сурай бердилер:
– Оны барзын дезеҥ, оноҥ ӧскӧ ол кийнибистеҥ базып, кыйгырып јат.
24 Је Иисус:
– Мен јӱк Израильдиҥ азып јӱрген койлорына ийилгем – деди.
25 Ӱй кижи дезе јууктай базып келеле, Ого бажырып, айтты:
– Кайракан, меге болушсаҥ!
26 Је Ол айтты:
– Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.
27 – Эйе, Кайракан, – деп, онызы каруу јандырды, – је бийлериниҥ столынаҥ тӱшкен калаштыҥ оодыгын ийттер де јийтен эди.
28 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Э-э, ӱй кижи! Бӱдӱп турганыҥ улу. Сеге сениҥ кӱӱниҥле болгой.
Ол ло тарый оныҥ кызы јазылып калды.

 

Тӧрт муҥ кижини тойдырганы

 

(Мк. 8:1-10)

 

29 Иисус оноортынаҥ јӱре береле, Галилей талайга келди. Кырга чыгып, анда отурды. 30 Ого кӧп улус базып келди, бойлорыла кожо аксактарды, сокорлорды, бертиктерди, тил јокторды, ӧскӧ дӧ кӧп јоболдуларды экелип, олорды Иисустыҥ будыныҥ јанына салдылар. Иисус олорды јазып ийди. 31 Тил јоктор эрмектенип турганын, бертиктер кадык болгонын, аксактар базып јӱргенин, сокорлор кӧрӱп турганын кайкап, улус Израильдиҥ Кудайын мактадылар.
32 Иисус дезе ӱренчиктерин кычырала, олорго айтты:
– Бу улуска ичим ачыйт. Олор ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱргендер, ооско салар немези јок. Олорды ажандырбай јандырбайын деп турум, јолдо уйадабазын.
33 – Мындый кӧп улусты азыраарга, анча кире калашты бу аалга јердеҥ кайдаҥ табатаныс? – деп, ӱренчиктер айттылар.
34 – Слерде канча кире калаш бар? – деп, Иисус сурады.
– Јети болчок калаш ла бир эмеш балык – деп, олор каруу јандырдылар.
35 Айдарда, Ол улусты јерге кыйын отурзын деди. 36 Оноҥ јети болчок калаш ла балыкты алып, алкыш јетирди. Сындырала, ӱренчиктерге берди, олор дезе – улуска. 37 Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын јети каламага толтыра јуудылар. 38 Курсак јигендери, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, тӧрт муҥ эр кижи болгон.
39 Улусты јандырып ийеле, Иисус кемеге отурып, Магдала деп јерге келди.

 

16

 

Билди некегени

 

(Мк. 8:11-13; Лк. 12:54-56)

 

1 Фарисейлер ле саддукейлер базып келеле, Иисусты ченеп, олорго теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп сурадылар. 2 Је Ол айтты:
– Эҥирде: «Теҥери кызарды, кааҥ болор» – дейдигер. 3 Эртен тура: «Теҥери кан-кызыл, бӱгӱн јут-јулакай болор» – дейдигер. Эки јӱстӱлер! Теҥериге кӧрӱп, кандый кӱн болорын билип јадыгар, је бойыгарла болуп турган керектерди кӧрӱп, кандый ӧйлӧр келгенин билбей јадыгар ба? 4 Кал, чайдам ӱйе билди бедирейт, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес.
Мынайда айдала, олорды артырып, јӱре берди.

 

Фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызы

 

(Мк. 8:14-21)

 

5 Сууныҥ ол јанына кечерде, ӱренчиктер калаш аларга ундып салган.
6 – Калак, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер – деп, Иисус олорго айтты.
7 Олор ичинде сананып, айдындылар: «Бисти калаш албаган деп туру».
8 Иисус онызын билип, айтты:
– Бисте калаш јок деп, ичигерде не сананып туругар, бӱдетени ас улус? 9 Эмдиге јетире аайлабайдыгар ба? Санаагардаҥ чыга берди бе? Беш болчок калаш беш муҥ кижиге једип, арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? 10 Јети болчок калаш тӧрт муҥ кижиге једип, канча калама јууп алган эдигер? 11 Слерди фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер дегеним, калашты айтканым эмес деп, канайып аайлабай турыгар?
12 Ол калаштыҥ ачыткызынаҥ эмес, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ӱредӱзинеҥ чеберлензин дегенин, бу тушта билип ийдилер.

 

Иисус кем?

 

(Мк. 8:27-30; Лк. 9:18-21)

 

13 Филипптиҥ Кесарийи дейтен јерге келеле, Иисус ӱренчиктеринеҥ сурады:
– Мени, Кижи Уулын, улус кем деп бодойт?
14 Олор айдышты:
– Кажызы Сени Крестеечи Иоанн дежет, кажызы Илия , ӧскӧлӧри дезе Иеремия эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.
15 Иисус олорго айтты:
– Слер Мени кем дейдигер?
16 – Сен – Христос , тирӱ Кудайдыҥ Уулы – деп, Симон-Петр каруу јандырды.
17 Иисус ого айтты:
– Сен кежиктӱ кижи, Иона уулы Симон, нениҥ учун дезе оны сеге кижи эмес, теҥериде јӱрген Адам ачкан. 18 Оныҥ учун айдып турум сеге: сен – Петр[8] , бу таштыҥ ӱстине Серкпемди тударым, оны ӧлӱм эркитеп болбос. 19 Сеге Теҥери Каандыгыныҥ тӱлкӱӱрин берерим: јерде буулаганыҥ – теҥериде буулалар, јерде чечкениҥ – теҥериде чечилер.
20 Оноҥ Бойы Иисус Христос болгонын кижиге айтпазын деп, ӱренчиктерине јакарды.

 

Кыйын-шыразын озолодо айтканы

 

(Мк. 8:31-38; 9:1; Лк. 9:22-27)

 

21 Бу ӧйдӧҥ ала Иисус Бойыныҥ Иерусалимге барарын, јаандарга, улу абыстарга ла бичикчилерге кӧп кыйнаттырарын, анда ӧлтӱртерин, је ӱчинчи кӱнде тирилер учурлузын ӱренчиктерине ачып баштады.
22 Петр Оны кедери кычырып алып, Ого удура сӧс айда берди:
Кудай Сеге буурзак, Кайракан ! Сениле андый неме болбос.
23 Ол дезе кайра кӧрӱп, Петрга айтты:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана ! Сен – јолымдагы буудак. Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.
24 Оноҥ ӱренчиктерине айтты:
– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, кере тартыратан агажын јӱктенип, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 25 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Је Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы, онызын таап алар. 26 Јер-телекейде бар немени ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱминиҥ ордына нени берер? 27Кижи Уулы Адазыныҥ магыла, ангелдерин алганча келип, кажы ла кижиге нени эдип јӱргениле берер. 28 Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кижи Уулы Бойыныҥ Каандыгыныҥ јаҥыла келип јатканын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.

 

17

 

Иисус Христостыҥ Кубулганы

 

(Мк. 9:2-13; Лк. 9:28-36)

 

1 Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын алганча, бийик кырга чыгала, 2 олордыҥ алдына кубулды: чырайы кӱндий јаркындалды, кийими дезе јарыктый ак болды. 3 Је бат, Моисей ле Илия Оныла эрмектежип турганы олорго кӧрӱнип турды. 4 Петр Иисуска айтты:
Кайракан , биске мында макалу! Кӱӱниҥ бар болзо, бого ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.
5 Ол мынайып айдып турганча, олорды јаркынду булут кӧлӧткӧлӧп, булуттаҥ эрмектенген ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым. Оны угугар!
6 Ӱренчиктер мыны угала, сӱрекей коркып, кӧҥкӧрӧ јыгылдылар. 7 Иисус јууктай базып келеле, олорго тийип,
– Туругар, коркыбагар – деди.
8 Ӱренчиктер ӧрӧ кӧрӧрдӧ, Иисустаҥ ӧскӧ кижи јок эмтир. 9 Олор кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго јакарып, айтты:
Кижи Уулы тирилбегенче, бу кӧргӧнӧӧрди кижиге айтпагар.
10 Ӱренчиктери Оноҥ сурадылар:
– Озо Илия келер учурлу деп, бичикчилер не керек анайда айдыжат?
11 – Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны, чын – деп, Иисус каруу јандырды. – 12 Је айдып турум слерге: Илия келип јӱрген эди, је оны таныбагандар, оныла бойлорыныҥ табына салдырып эткендер. Анайып Кижи Уулы да олорго кыйнаттырар.
13 Айдарда, Иисус олорго Крестеечи Иоанн керегинде айтканын билип алдылар.

 

Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ уулчакты јасканы

 

(Мк. 9:14-29; Лк. 9:37-43)

 

14 Олор улуска тӱжӱп келерде, Иисуска бир кижи јууктап, Оныҥ алдына тизеленип, 15 айтты:
– Кайракан, уулыма буурза! Ол улаарып, тыҥ кыйналып, улам ла отко, улам ла сууга калып турат. 16 Оны ӱренчиктериҥе экелген болгом, је олор јазып болбодылар.
17 Иисус дезе каруу јандырып, айтты:
– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге бери экелигер.
18 Иисус шилемирге јакарып ийерде, ол чыга конды, уулчак бу тарый јазыла берди. 19 Ӱренчиктери Иисуска јаҥыс бойлоры базып келеле, сурадылар:
– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбогоныс?
20 – Бӱтпей турганыгар учун – деп, Иисус каруу јандырды. – Чынын айдадым слерге: Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу кырды мынаҥ кӧчӱп бар дезегер, ол кӧчӱп барар. Слердиҥ эдип албазыгар јок болор. 21 Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе ле орозо тутса чыгара сӱрӱлер.
22 Олор Галилей јеринде јӱрген тужында Иисус олорго айтты:
– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер. 23 Оны ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.
Ӱренчиктер мыны угала, ал-санаага тӱштилер.

 

Байзыҥга калан

 

24 Олор Капернаумга келерде, байзыҥга калан јуучылар Петрга базып келип,
– Ӱредӱчигер эки драхма бергей не? – деп сурадылар.
25 Петр:
– Эйе – деди.
Ол ӱйге кирерде, Иисус озо эрмектенип, айтты:
– Симон, не деп сананып туруҥ? Јердиҥ каандары каланды кемнеҥ алып јат: бойыныҥ уулдарынаҥ ба, эмезе туш улустаҥ ба?
26 Петр:
– Туш улустаҥ – деди.
Иисус айтты:
– Анайдарда, бойыныҥ уулдары каланнаҥ јайым. 27 Је олорды ӧӧркӧтпӧскӧ, талайга барып кармакта. Кармакка озо илинген балыкты алып, оозын ачып, статир акча табарыҥ. Оны чыгарып, Мениҥ учун, бойыҥныҥ учун олорго бер.

 

18

 

Теҥери Каандыгында эҥ јаан

 

(Мк. 9:33-37, 42-48; Лк. 9:46-48; 17:1-2)

 

1 Ол ӧйдӧ Иисуска ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:
– Теҥери Каандыгында кем улу-јаан?
2Иисус бир баланы Бойына кычырып алды, олордыҥ ортозына тургузып, 3 айтты:
– Чынын айдадым слерге: бойыгар солынып, баладый болбозогор, Теҥери Каандыгына кирбезигер. 4 Анайдарда, бойын бу кичӱ бала чылап јабыс тутканы, Теҥери Каандыгында јаан болор. 5 Бир мындый баланы Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы ол. 6 Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талай тӱбине таштаганы ого торт болор эди. 7 Јаманга баштаачы немелердеҥ бу телекейдиҥ улузына ачу-корон! Јаманга башташ болбогончо калбас, је кем ажыра јаманга башташ келип јат, ого ачу-корон! 8 Колыҥ эмезе будыҥ јаманга баштаза, олорыҥды кезип, бойыҥнаҥ таштап ий: эки колду, эки бутту бу бойыҥ ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар колду эмезе аксак бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 9 Кӧзиҥ јаманга баштаза, оныҥды кодорып, бойыҥнаҥ таштап ий: эки кӧстӱ бойыҥ отту таамыга ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы.
10 Калак, бу кичӱлердиҥ бирӱзин де базынбагар! Айдып турум слерге: олордыҥ теҥеридеги ангелдери Теҥеридеги Адамды јаантайын кӧрӱп јадылар. 11 Јылыйганды таап алып аргадайын деп, Кижи Уулыныҥ келгени бу.

 

Аза берген кой

 

(Лк. 15:3-7)

 

12 – Слер не деп сананып јадыгар? Кажы бир кижиде јӱс кой болзын, бирӱзи аза берген болзын. Ол тогузон тогузын кырда таштап ийип, асканын бедиреп барар эмес беди? 13 Таап алгажын, чынын айдадым слерге: аспаган тогузон тогус койынаҥ ого артык сӱӱнер. 14 Теҥеридеги Адагар андый ок: бу кичӱлердиҥ бирӱзи де ӧлбӧзин деп јат.

 

Кинчек эткен карындаш

 

(Лк. 17:3)

 

15 – Карындажыҥ сеге удура кинчек эткежин, ого барып, экӱдеҥ экӱ эрмектежип, јаманын кӧргӱзип, айт. Сӧзиҥди укса, карындажыҥды таап алганыҥ ол. 16 Сӧзиҥди укпаза, кажы ла сӧс эки эмезе ӱч керечиниҥ сӧзиле лапталзын деп, база бир эмезе эки кижи алганча бар. 17 Олордыйын укпаза, серкпеге угус. Серкпенийин укпаза, ол сеге кара јаҥдудый ла каланчыдый болзын.
18 Чынын айдадым слерге: јерде буулаганыгар – теҥериде буулалар, јерде чечкенигер – теҥериде чечилер. 19 Слерге база айдып турум: экӱгер бу јердеги кандый бир керегин бир болуп сураза, сураганаар не де болзо, Теҥеридеги Адам слерге берер. 20 Меге болуп эки эмезе ӱч кижи бир болуп јуулышса, олордыҥ ортозында Мен де болорым.

 

Буруны таштаары

 

21 Ол тушта Петр Иисуска базып келип, айтты:
Кайракан , меге удура кинчек эдип турган карындажымныҥ бурузын канча катап таштайын? Јети катап па?
22 Иисус ого айтты:
– Сени јети катап ташта деп турган эмезим, јети катаптаҥ јетен катап ташта деп турум. 23 Оныҥ учун Теҥери Каандыгы бойыныҥ кулдарыла тооложорго сананган каан кижиге тӱҥей. 24 Ол тооложордо, он муҥ талант акча тӧлӱлӱ бир кижини алдырып келгендер. 25 Тӧлӧӧр немези јок болордо, бий оныҥ бойын, алган эжин, бала-барказын, не барын садып ийип, тӧлӧдип беригер – деген. 26 Байагы кул кӧҥкӧрӧ јыгылып бажырып, ого айткан: «Бийим! Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 27 Бий ол кулды килеп, тӧлӱзин тӧлӧбӧс эделе, божодып ийген. 28 Кул дезе чыгала, ого јӱс динарий акча тӧлӱлӱ кул нӧкӧрине туштаган. Оны тудала, тамактап, «Тӧлӱӱҥди тӧлӧ!» – деген. 29 Айдарда, нӧкӧри оныҥ будына јыгылып, јайнаган: «Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 30 Је ол болбой, алымын тӧлӧбӧгӧнчӧ, кул нӧкӧрин тӱрмелеп койгон. 31 Ӧскӧ кулдар мыны кӧрӧлӧ, сӱрекей кунугып, бийине барып, не болгонын айдып бергендер. 32 Айдарда, бий байагы кулды алдырала, айткан: «Јаман кул! Јайнап сураганыҥа болуп, ончо алымыҥды тӧлӧбӧс эткем. 33 Сеге килегеним чилеп, сен де нӧкӧриҥе килегедий эмес бедиҥ?» 34 Бий атыйланала, тӧлӱзин ончозын тӧлӧбӧгӧнчӧ кыйназын деп, оны кыйнаачыларга берип ийген. 35 Кажыгар ла карындажаардыҥ јаманын акту јӱрегеердеҥ таштабазагар, Теҥеридеги Адам да слерге андый ок болор.

 

19

 

Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын

 

(Мк. 10:1-12)

 

1Иисус бу сӧзин айдып божойло, Галилейдеҥ чыгып, Иордан ары јанындагы Иудей јерине келди. 2 Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус барган. Иисус олорды анда јазып койгон. 3 Ого фарисейлер базып келеле, ченеп сурадылар:
– Алган эжиле не ле шылтактаҥ улам айрылыжарга јараар ба?
4 Ол каруу јандырды:
– Мыны кычырбаган бедигер: «Башталганында Јайаачы олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 5Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор ». 6 Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.
7 Олор айттылар:
Ӱйине айрылышканын керелеген бичигин берип, оныла айрылышсын деп, Моисей не керек јакыган?
8 Иисус олорго айтты:
– Моисей јӱректеригер кату ла ӧчӧш болгонын кӧрӱп, ӱйиле айрылыжарын јараткан. Башкыда андый болбогон. 9 Је Мен слерге айдып турум: ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, кинчек эдип јат, је јаҥыс ӱйи чайдам кылынганы учун болбозо. Айрылыжып калганды алганы, кинчек эдип јат.
10 Ӱренчиктер Ого айттылар:
– Эр кижиниҥ молјузы ӱйи алдында андый болзо, кижи албаза торт.
11 Иисус дезе олорго айтты:
– Мениҥ бу айтканымды болгон-тушкан кижи аайлабас, кемге берилген, ол аайлаар. 12 Эне ичинеҥ акталап койгондый чыккан улус бар; улуска акталадып койгондыйлар бар; Теҥери Каандыгына болуп акталап койгондый болорго јӧпсингендер бар. Аайлаар аргалу кижи, аайлазын.

 

Балдарды алкаганы

 

(Мк. 10:13-16; Лк. 18:15-17)

 

13 Ол тушта баштарына колын салып, мӱргизин деп, Иисуска балдарды экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды арбап тургандар. 14 Је Иисус:
– Балдарды божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Теҥери Каандыгы мындыйлардыйы эди – дейле, 15 олорго колын салып, алкады. Оноҥ оноортынаҥ јӱре берди.

 

Бай уулдыҥ сурагы

 

(Мк. 10:17-31; Лк. 18:18-30)

 

16 Је бат, Иисуска бир кижи базып келеле, айтты:
– Быйанду ӱредӱчи, јакшы нени этсем, ӱргӱлји јӱрӱм аларым?
17 Иисус дезе ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. Ӱргӱлји јӱрӱмге кирейин дезеҥ, јакылталарды бӱдӱрип тур.
18 – Кандый јакылталарды? – деп, ол сурады.
Иисус айтты:
– Бу мындый: «Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе», 19«ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».
20 – Мыныҥ ончозын јаштаҥ ала бӱдӱрип јадым – деп, уул каруу јандырды. – Меге база не јетпей јат?
21 – Толо кемдӱ болойын дезеҥ, барып, јӧӧжӧҥди садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар – деп, Иисус айтты.
22 Уул мыны угала, јӧӧжӧзи кӧп болгон учун, кунукчылду јӱре берди. 23 Иисус дезе ӱренчиктерине айтты:
– Чынын айдадым слерге: бай кижиге Теҥери Каандыгына кирерге кӱч. 24 База айдадым слерге: бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
25 Мыны угала, ӱренчиктер алаҥ кайкажып, айттылар:
– Андый болзо, кем аргадалар аргалу?
26 Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:
– Улус мыны эдип болбос, Кудайдыҥ дезе эдип болбозы јок.
27 Айдарда, Петр каруу јандырды:
– Бат, бастыра јӧӧжӧбисти таштап, Сениле кожо бардыбыс. Бу учун биске не болор?
28 Иисус дезе олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: Кижи Уулы Бойыныҥ магыныҥ ширеезине отурып алза, слер де, тирилгендер, Мениле кожо јӱргендер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, он эки ширееге отурып аларыгар. 29 Кем кижи айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе ӱйин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп таштаза, онызынаҥ јӱс артык алар, ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленер. 30 Је баштапкы болгон кӧп улус, калганчы болор, калганчы болуп јӱргендер, баштапкы болор.

 

20

 

Теҥ јал керегинде укаа сӧс

 

1Теҥери Каандыгы айылдыҥ ээзине тӱҥей. Ол тарыган виноградту садына ишчилер јалдайын деп, сары таҥда айлынаҥ чыккан. 2 Кӱнине бир динарийдеҥ тӧлӧӧр болуп эрмектежеле, олорды садка ийген. 3 Тогус саат киреде чыгып, базарда иштебей, соодоп турган улусты кӧрӧлӧ, 4 олорго до айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун тӧлӧп берейин». Олор барган. 5 Оноҥ он эки саат ла ӱч саат кирезинде чыгып, анайып ла эткен. 6 Беш саат кирезинде чыгып, база тегин турган улусты таап, олорго айткан: «Кере-тӱжине мында тегин не тургулараар?» 7 «Бисти кижи јалдабады» – дежерде, олорго айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун аларыгар». 8 Эҥир кире берерде, виноградтыҥ ээзи айыл-јурттыҥ башкараачызына айткан: «Ишчилерди кычырып ал, кийнинде јалданганынаҥ баштайла, озо јалданганыла тӱгезип, јалын тӧлӧп бер». 9 Айдарда, беш саат кирезинде јалдангандары келип, бир динарийдеҥ алгандар. 10 Озо јалдангандары дезе олордоҥ кӧп аларыс деп санангандар. Је олор до бир динарийдеҥ алгандар. 11 Акчазын алала, айылдыҥ ээзине тарынып, айткандар: 12 «Бу кийнинде келген улус бир саат иштеген. Сен олорды кере-тӱжине кӱнге быжып иштеген биске теҥ эттиҥ». 13 Виноградтыҥ ээзи дезе олордыҥ бирӱзине каруу јандырган: «Најы, сени тарындырып турганым јок. Мениле бир динарийге эрмектешкен эмес бедиҥ? 14 Бойыҥдыйын алып, јан. Бу кийнинде келгенге сенийинче теҥ берейин. 15 Бойымдыйын канайып та этсем, мениҥ табым эмес беди? Эмезе мениҥ буурзагыма сениҥ кӧзиҥ кӱйӱнчек болды ба?»
16 Анайып, калганчылары баштапкылары болор, баштапкылары калганчылары болор. Айттырылганы кӧп, талдалганы ас.

 

Ӧлӱмин ле тирилетенин озолодо айтканы

 

(Мк. 10:32-34; Лк. 18:31-34)

 

17ИисусИерусалим јаар чыгып барадала, јолой он эки ӱренчигин таҥынаҥ кычырып алып, айтты:
18 – Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстар ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылап, 19 электедерге, соктырарга, кере тартырарга кара јаҥдуларга берип ийгилеер, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.

 

Энениҥ сурагы

 

(Мк. 10:35-45)

 

20 Ол тушта Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези уулдарыла кожо базып келеле, Иисуска бажырып, Оноҥ нени де сурап турды.
21 – Сеге не керек? – деерде, ол айтты:
– Сениҥ Каандыгыҥда бу эки уулымныҥ бирӱзи оҥ јаныҥа, бирӱзи сол јаныҥа отурзын деп айт.
22 – Нени сурап турганыгарды бойыгар билбей јадыгар – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ичер айагымнаҥ ичип болороор бо? Ол эмезе Мениҥ тӱжер крезиме тӱжӱп болороор бо?
Олор:
– Болорыс – дедилер.
23 Иисус олорго айтты:
– Мениҥ айагымнаҥ ичерин ичеригер, Мениҥ тӱшкен крезиме тӱжеригер, је оҥ ло сол јаныма отургызар јаҥ Менде јок, кемге ол јерди Адам белетеген, ол кижи отурар.
24 Арткан он ӱренчик мыны угала, бу эки карындашка чугулданды. 25 Иисус дезе олорды кычырып алып, айтты:
– Кудайга бӱтпес калыктар ортодо башчылар олорды башкаратанын, јаҥда тургандар олорды бийлейтенин билеригер. 26 Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо улу болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 27 Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, слерге кул болзын. 28 Анайып ок Кижи Уулы улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген.

 

Эки сокорды јасканы

 

(Мк. 10:46-52; Лк. 18:35-43)

 

29 Олор Иерихонноҥ чыгып јадарда, Иисусты ээчий кӧп улус барган. 30 Је бат, јол кырында отурган эки сокор, јаныла Иисус ӧдӱп јатканын угала, кыйгырыжа бердилер:
Кайракан , Давид Уулы! Биске буурза!
31 Улус олорды унчуктырбаста, олор там тыҥыда кыйгырып турдылар:
– Кайракан, Давид Уулы! Биске буурза!
32 Иисус токтой тӱшти, олорды кычырып алып, айтты:
– Мени слерге нени этсин деп туругар?
33 Олор:
– Кайракан, кӧзибис јарызын деп турубыс! – дедилер.
34 Иисус олорго буурзап, кӧстӧрине тийди, бу тарый олордыҥ кӧстӧри јарып, Оны ээчий бастылар.

 

21

 

Иерусалимге киргени

 

(Мк. 11:1-11; Лк. 19:28-38; Ин. 12:12-19)

 

1 Иерусалимге јууктагылап, Елеон кырдагы Виффагия деп јуртка келерде, Иисус эки ӱренчигин ийип, 2 олорго айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого јеткен бойынча, буулап койгон тижи эштек ле коштой турган кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Чечип, Меге экелигер. 3 Слерге кижи неме айткажын, олор Кайраканга керек – дегер. Бу ла тарый ол кижи эштектерди апарзын деер.
4Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан:
5«Сион кызына[9] айдыгар:
„Бат, сениҥ Кааныҥ јаш эштекке –
ишмекчи тижи эштектиҥ кулунына минеле,
сеге јобожыган келедири“».
6 Ӱренчиктер барып, Иисустыҥ айтканыла эттилер: 7 тижи эштек ле кулун эштекти јединип экелеле, олорго кийимдерин арта салдылар, Иисус минди. 8 Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, кезиктери дезе агаштыҥ бӱрин кезип, база јолго јайдылар. 9 Алды-кийнинеҥ баскан улус кыйгырыжып турдылар:
Давид Уулына, осанна ![10] Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту! Кӧк-теҥериде турганга, осанна!
10 Ол Иерусалимге кирерде, кала тӱймеп, «Бу кем?» дешкилеп турды.
11 – Бу Иисус, Галилейдеги Назарет јеринеҥ Јарлыкчы – деп, улус каруу јандырып турган.

 

Иисус байзыҥда

 

(Мк. 11:15-19; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)

 

12 Иисус байзыҥга киреле, байзыҥда садыжып, садып алып турган улусты ончозын чыгара сӱрди, акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарып, 13 олорго айтты:
– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл деп адалар». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!
14 Байзыҥда Ого сокорлор ло аксактар базып келди. Иисус олорды јазып ийди. 15 Улу абыстар ла бичикчилер Оныҥ эткен кайкалдарын, «Давид Уулына, осанна!» деп, байзыҥда кыйгырыжып турган балдарды кӧргӧндӧр. Оныҥ учун чугулданып, 16 Ого айттылар:
– Олор не дешкилейт, угуп туруҥ ба?
– Эйе, – деп, Иисус каруу јандырды, – «Јаш балдардыҥ ла эмчек балдардыҥ оозынаҥ Бойыҥа мак чыгардыҥ» дегенди качан да кычырбаган бедигер?
17 Иисус олорды таштайла, каладаҥ Вифанияга једип, анда конды.

 

Кургап калган агаш

 

(Мк. 11:12-14, 20-24)

 

18 Эртен тура калага бурулып келеделе, Иисус јолой аштай берди. 19 Јолдыҥ кырында турган бир смоква агашты кӧрӧлӧ, јиилек јиирге јууктай базып келди. Бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппай, ого айтты:
– Сенде ӱргӱлјиге јиилек бӱтпезин!
Ол ло тарый агаш кургап калды. 20 Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, кайкап айттылар:
– Смоква агаш канайып кенетийин кургай берди?
21 – Чынын айдадым слерге, – деп, Иисус каруу јандырды, – бӱдӱп, алаҥзыбас болзогор, јаҥыс та смоква агашла болгонды эдер эмезигер, је бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дезегер, андый ла болор. 22 Мӱргип, бӱдӱп, нени де суразагар, аларыгар.

 

Иисустыҥ јаҥы кайдаҥ?

 

(Мк. 11:27-33; Лк. 20:1-8)

 

23 Иисус байзыҥга кирип, ӱредип турарда, улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Ого базып келеле, айттылар:
– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Андый јаҥды Сеге кем берген?
24 – Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деп, Иисус олорго айтты. – Меге каруугарды айдар болзогор, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 25 Иоанныҥ крестеп јӱргени кайдаҥ болгон: теҥеридеҥ бе, эмезе улустаҥ ба?
Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 26 „Улустаҥ“ деп айдарга, калыктаҥ коркып јадыбыс, нениҥ учун дезе Иоаннды ончозы јарлыкчы деп бодоп јат». 27 Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Ол до олорго мынайда айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.

 

Аданыҥ эки уулы керегинде укаа сӧс

 

28 – Слер не деп сананып туругар? Бир кижи эки уулду болгон. Ол бирӱзине базып келип, айткан: «Уулым, бӱгӱн виноградыма барып иште». 29 Онызы: «Барбазым» – дейле, оноҥ санаа алынып, барган. 30 Экинчи уулына базып келип, анайда ок айткан. Мынызы: «Барып јадым, адабыс» – дейле, барбаган. 31 Бу экӱниҥ адазыныҥ кӱӱниле эткени кажызы?
Олор:
– Баштапкызы – дедилер.
Иисус олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус Кудайдыҥ Каандыгына слердеҥ озо кирер. 32Иоанн чындык јол кӧргӱзерге келерде, ого бӱтпедигер, каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус дезе ого бӱтти. Слер дезе, мыны кӧргӧн дӧ болзогор, буругарды алынбадыгар, ого бӱтпедигер.

 

Јаман ишчилер керегинде укаа сӧс

 

(Мк. 12:1-12; Лк. 20:9-19)

 

33 – База бир укаа сӧс угугар. Айыл ээзи кижи болгон. Ол виноград-агаш тарыйла, эбире манаган, сыскыру казып, багана туткан, тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 34 Јиилек терер ӧй јууктап келерде, јиилегимди экелигер деп, ишчилерге јалчыларын ийген. 35 Ишчилер јалчыларын тудуп алала, кезигин согуп койгон, кезигин ӧлтӱрип койгон, кезигин дезе ташла шыбалаган. 36 База ӧскӧ, оноҥ кӧп јалчыларын ийерде, олорло анайда ок кылынгандар. 37 «Олор уулымнаҥ уйалар» – деп, ээзи айдып, арт-учында бойыныҥ уулын ийген. 38 Ишчилер дезе, оныҥ уулын кӧрӧлӧ, бой-бойлорына айдышкан: «Энчи алар уул бу. Оны ӧлтӱреле, энчизин алалы». 39 Оны тудуп, виноград-агаштыҥ аразынаҥ чыгарала, ӧлтӱрип койгондор. 40 Анайдарда, виноград-агаштыҥ ээзи келгежин, ол ишчилерди канайдар деп туругар?
41 – Бу кара сагыштуларды јаман ӧлӱмле ӧлтӱрер, виноград агажын дезе ӧскӧ ишчилерге табыштырар, олор тӱжӱмин бойыныҥ ӧйинде јетирип турар – деп, Ого каруу јандырдылар.
42 Иисус айтты:
«Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ качан да кычырбаган бедигер? 43 Оныҥ учун айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы слердеҥ ойто алылып, Оныҥ тӱжӱмин јетирер калыкка берилер. 44 Бу ташка јыгылган кижи јер башка чачылар, таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.
45 Улу абыстар ла фарисейлер Оныҥ укаа сӧстӧрин угала, олор керегинде айдып туру деп, билип ийдилер. 46 Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар, нениҥ учун дезе Оны јарлыкчы деп бодоп тургандар.

 

22

 

Той керегинде укаа сӧс

 

(Лк. 14:15-24)

 

1Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
2Теҥери Каандыгы – уулына той эткен каан кижиге тӱҥей. 3 Ол айттырылган улусты тойго келзин деп, кулдарын ийген, је олор келбеске сананган. 4 База ӧскӧ кулдарын ийип, олорго мынайда айдыгар деген: «Бат, јиир ажымды јазадым, букаларым ла семирткен малым сойылды, ончо неме белен. Тойго келигер». 5 Је олор айттыруны керекке албай, кемизи кыразына, кемизи дезе садыжып јӱре берген. 6 Ӧскӧлӧри дезе, кулдарын тудуп, базынып электейле, ӧлтӱрип койгондор. 7 Каан чугулданган. Черӱчилдерин ийип, ӧлтӱреечилерди кырдырган, калазын ӧртӧткӧн. 8 Оноҥ кулдарына айткан: «Той белен, айттырылган улус дезе айттыруга турбас болды. 9 Јолдордыҥ белтирлерине барыгар, туштаган улусты ончозын тойго айттырыгар». 10 Байагы кулдар јолдор сайын барып, туштаган ла кижини, јаманын да, јакшызын да јууп экелгендер. Той болгон јерге улус толо берген. 11 Каан келген улусты кӧрӧйин деп кирзе, анда тойдыҥ кийимин кийбеген бир кижи отурган. 12 Айдарда, ого айткан: «Најы, тойдыҥ кийимин кийбей, бого канайып кирдиҥ?» Ол унчукпаган. 13 Ол тушта каан јалчыларына айткан: «Колы-будын кӱлийле, тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».
14 Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас.

 

Каганга калан тӧлӧйтӧни керегинде

 

(Мк. 12:13-17; Лк. 20:20-26)

 

15 Фарисейлер барып, Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табар деп јӧптӧштилер. 16 Ого бойлорыныҥ ӱренчиктерин Иродтыҥ улузыла кожо ийдилер. Олор келип, айттылар:
– Ӱредӱчи, Сениҥ чындык болгоныҥды, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды билерис. Кижиге јакшы адым чыксын дебейдиҥ, улусты ылгабайдыҥ. 17 Айдарда, айт, биске, Сен не деп сананып туруҥ: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?
18 Је Иисус олордыҥ јаман сагыжын билип, айтты:
– Мени не ченеп туругар, эки јӱстӱлер? 19 Каланга салар акчаны Меге кӧргӱзигер.
Олор Ого динарий экелдилер.
20 – Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп, олордоҥ сурады.
21 Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
Айдарда, олорго айтты:
– Андый болзо, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.
22 Олор мыны угала, кайкадылар, Оны артырып, јӱре бердилер.

 

Тирилиш керегинде

 

(Мк. 12:18-27; Лк. 20:27-40)

 

23 Ол кӱн Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:
24 – Ӱредӱчи, Моисей айткан эди: «Бала јок кижи ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, карындажыныҥ угын улалтсын». 25 Бисте јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, јада калган. Анда бала јок болуп, оныҥ ӱйин карындажы алган. 26 Оныҥ кийнинде экинчизиле, ӱчинчизиле, јетилезиле андый ок болгон. 27 Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 28 Эмди, айдарда, тирилгежин, ол бу јетӱниҥ кажызыныҥ ӱйи болор? Оны ончозы алган ине.
29 – Агару бичиктерди, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып јадыгар – деп, Иисус олорго каруу јандырды. – 30 Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий јӱрер. 31 Ӧлгӧндӧр тирилер деп, слерге Кудайдыҥ айтканын кычырбаган бедигер? 32«Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы» – дегенди? Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы.
33 Улус мыны угала, Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар.

 

Эҥ учурлу јакылта

 

(Мк. 12:28-34; Лк. 10:25-28)

 

34 Фарисейлер дезе, Иисустыҥ саддукейлерди туйуктандырганын угала, јуулыжып келдилер. 35 Олордыҥ бирӱзи, Јасактыҥ ӱредӱчизи, Оны ченеп, сурады:
36 – Ӱредӱчи, Јасактагы јакылталардыҥ эҥ јааны кажызы?
37 Иисус ого айтты:
«Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр». 38 Јакылталардыҥ бажы, эҥ јааны ол. 39 Ого тӱҥей экинчи јакылта бу: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». 40 Бу эки јакылтага ончо Јасак ла јарлыкчылардыҥ бичигени тӧзӧлгӧн.

 

Христос кемниҥ уулы?

 

(Мк. 12:35-37; Лк. 20:41-44)

 

41 Фарисейлер јуулыжып келерде, Иисус олордоҥ сурады:
42Христос керегинде нени сананып туругар? Ол кемниҥ уулы?
Олор:
– Давидтиҥ – дедилер.
43 Иисус айтты:
– Андый болзо, Давид Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, Оны Кайракан деп адап, не керек мынайда айткан:
44«Кайракан Кайраканыма айткан:
„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
45 Анайдарда, Давид Оны Кайракан деп адаганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
46 Бирӱзи де Иисуска сӧс тӧ айдып болбоды. Ол кӱннеҥ ала Ого сурак берерге кем де тидинбеди.

 

23

 

Эки јӱстӱлерди илезине чыгарганы

 

(Мк. 12:38-40; Лк. 11:37-52; 20:45-47)

 

1 Ол тушта Иисус улуска ла Бойыныҥ ӱренчиктерине айдып баштады:
2 – Моисейдиҥ јерине бичикчилер ле фарисейлер отурып алдылар. 3 Оныҥ учун нени бӱдӱрзин дезе, бӱдӱригер, эдигер, је кылыгын кылынбагар, нениҥ учун дезе олор айдарын айдат, бойлоры этпейт. 4 Уур ла апарарга эп јок јӱктер эдип, улустыҥ ийнине артадылар, бойлоры дезе олорды сабарыла да јылдырар кӱӱндери јок. 5 Нени ле этсе, кижи кӧрзин деп эдедилер. Филактерийлерин[11] элбедип јат, кийиминиҥ чачагын[12] узаткылайт. 6 Той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, 7 тепсеҥдерде уткыдарын, «Равви[13] деп ададарын сӱӱйдилер.
8 Слерди дезе ӱредӱчи деп адабазын: Ӱредӱчигер јаҥыс – Христос , слер ончогор – карындаштар. 9 Кижини јерде ада деп айтпагар: адагар јаҥыс – Теҥеридеги Ада. 10 Слерди баштаачы деп адабазын: слерди Баштаары јаҥыс – Христос. 11 Јааныгар слерге јалчы болзын. 12 Бийиктединген кижи јабызаар, бойын јабыс тутканы – бийиктеер.
13 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер улустыҥ алдында Теҥери Каандыгын бӧктӧп јадыгар. Ого бойыгар да кирбейдигер, кирейин дегенди де кийдирбей јадыгар. 14 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп, узак мӱргип јадыгар. Бу учун там буруга тӱжеригер.
15 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Бир де кижини болзо, јаҥыбыска баштандыралы деп, талай кечип, јер ӧдӧдигер. Баштандырала, оны бойыгардаҥ эки катап јаман таамыныҥ уулы эдип аладыгар.
16 Сокор башчылар, слерге ачу-корон! Слер айдадыгар: «Байзыҥла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је байзыҥныҥ алтыныла чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу». 17 Сагыжы јоктор ло сокорлор! Кажызы јаан: алтын ба, эмезе алтынды агарулап турган байзыҥ ба? 18 База айдадыгар: «Тагылла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је тагылдыҥ ӱстине салган берӱле чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу».
19 Јӱӱлгектер ле сокорлор! Кажызы јаан: берӱ бе, эмезе берӱни агарулап турган тагыл ба? 20 Анайдарда, тагылла чертенгени, тагылла чертенип, оныҥ ӱстиндезиле чертенгени ол. 21 Байзыҥла чертенгени, байзыҥла чертенип, ичинде Јӱргениле чертенгени ол. 22 Теҥериле чертенгени, Кудайдыҥ Ширеезиле, ӱстинде Отурганыла чертенгени ол.
23 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер мята, анис, тмин ӧлӧҥдӧрдиҥ онынчы ӱлӱӱзин Кудайга берип јадыгар, је Јасактагы тӧс немени: јаргыны, быйанды ла бӱдӱп јӱрерин ундып койдыгар. Мыны да эдер, оны да ундыбас керек. 24 Томонокты шӱӱп, тӧӧни дезе јуда салар сокор башчылар!
25 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Айактыҥ, табактыҥ тыштын арутап јадыгар, је олордыҥ ичи тоношло, тӧгӱнле толо. 26 Сокор фарисей ! Айактыҥ ла табактыҥ тышты ару болзын деп, озо баштап ичин арута.
27 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер сӧӧк салган, череттелген јерлердий: тышты јараш деп кӧрӱнер, је ичи ӧлгӧн улустыҥ сӧӧктӧриле, кандый ла быјарла толо. 28 Слер андый ок: тыштыгарла ак болуп кӧрӱнедигер, ичигерде толгоны дезе, – экијӱстениш ле јарамас.
29 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп, актулардыҥ кереестерин кееркедип, 30 айдадыгар: «Адаларыстыҥ ӧйинде јӱрген болзобыс, јарлыкчылардыҥ канын тӧгӱзишпес эдибис». 31 Анайып, бойыгарды јарлыкчыларды ӧлтӱрген улустыҥ уулдары деп, бойыгарга удура керелеп јадыгар. 32 Адаларыгар баштаганды учына јетиригер. 33 Јыландар, коронду јыланныҥ ач-ӱрени! Таамыга тӱжӱрер јаргыдаҥ канайып кыйыжарыгар? 34 Бат, оныҥ учун слерге јарлыкчыларды, керсӱлерди ле ӱредӱчилерди ийип јадым. Кезигин ӧлтӱреригер, кере тартарыгар, кезигин дезе синагогалараарда согорыгар, каладаҥ калага сӱреригер. 35 Јерде тӧгӱлген ончо актулардыҥ каны слерге тӱшкей: ак сагышту Авельдиҥ канынаҥ ала байзыҥ ла тагыл ортодо слер ӧлтӱрген Варахий уулы Захарияныҥ канына јетире. 36 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйеге једер.

 

Иерусалим керегинде сыгыт

 

(Лк. 13:34-35)

 

37 – Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим , Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 38 Бат, айлы-јуртыгар ээн артып јат. 39 Айдып турум слерге: «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» деп айтпаганчаар, эмдидеҥ ары Мени кӧрбӧзигер.

 

24

 

Христостыҥ экинчи келери

 

(Мк. 13:1-13; Лк. 21:5-19)

 

1Иисус байзыҥнаҥ чыгала, барарга јадарда, Ол байзыҥныҥ тураларын кӧрзин деп, ӱренчиктери базып келдилер.
2 – Мыныҥ ончозын кӧрӱп туругар ба? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чынын айдадым слерге: мында таш ӱстине таш артпас. Ончозы јемирилип-сайалар!
3 Ол Елеон кырда отурарда, Ого јаҥыс ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:
– Биске айт, бу качан болор, келериҥниҥ, чак тӱгенердиҥ темдеги кандый болор?
4 Иисус айтты:
– Калак, слерди кижи астырбазын. 5 Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Мен Христос » деер, кӧп улусты астыктырар. 6 Анайда ок јуу-согуш болуп јатканын ла јуу-чак керегинде табыш угарыгар. Калак, чочыбагар, мыныҥ ончозы болор учурлу, је бу учы эмес. 7 Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, ачана-торо болор, кезектей јер силкинер, 8 је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы. 9 Ол тушта слерди кыйынга берип, ӧлтӱрип турар, слерди Мениҥ адым учун ончо калыктар јаман кӧрӧр. 10 Ол тушта кӧп улус бӱтпей барып, јана тӱжер, бой-бойын садыжып, јаман кӧрӱжер. 11 Кӧп тӧгӱн јарлыкчылар чыгар, кӧп улусты астыктырар. 12 Јарамас кӧптӧп, оноҥ улам кӧп улустыҥ сӱӱжи соор. 13 Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 14 Ончо калыктарга кере болзын деп, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јер-ӱстине јарлалар. Ол тушта чак тӱгенер.

 

Калганчы ӧйлӧрдӧ

 

(Мк. 13:14-23; Лк. 21:20-24)

 

15 Анайдарда, Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, агару јерде јайрадыштыҥ быјарын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – 16 ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын; 17 јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин; 18 кырада јӱргени, кийимин алайын деп бурулбазын. 19 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 20 Качатаныс кышкыда эмезе суббот кӱнде болбозын деп мӱргигер. 21 Јер бӱдердеҥ бери эмдиге јетире болбогон, соҥында да болбос андый улу ачу-корон келер. 22 Ол кӱндер кыскартылбаган болзо, тынар-тынду неме аргадалбас эди, је талдап алгандарга болуп ол кӱндер кыскартылар. 23 Ол тушта кем кижи слерге: «Бат, Христос мында» эмезе «Анда» – дегежин, бӱтпегер. 24 Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.
25 Бат, слерге озолондыра айттым. 26 Анайдарда, слерге: «Ол ээн талада јӱрӱ» – дегежин, чыкпагар, «Ол ичиндеги кыпта отуры» – дегежин, бӱтпегер. 27 Кӱн чыгыжынаҥ ала кӱн бадыжына јетире јарыдар јалкындый, – Кижи Уулыныҥ келери андый болор. 28 Сӧӧк јаткан јерге мӱркӱттер јуулар.

 

Кижи Уулы келзе

 

(Мк. 13:24-27; Лк. 21:25-28)

 

29 Ол ло тарый, ол кӱндердиҥ ачузы ӧткӧли, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес, јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 30 Ол тушта теҥериде Кижи Уулыныҥ билдизи кӧрӱнер, јердеги ончо калыктар ыйлажып, улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӱп ийер. 31 Ол Бойыныҥ ангелдерин ӱнгӱр табышту амыргылу ийер, олор Оныҥ талдап алгандарын ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јуур.
32 Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 33 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжик јанында туру деп билигер. 34 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 35 Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас.
36 Ол кӱнди, саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де билбес, јаҥыс Ада билер. 37 Нойдыҥ кӱндеринде кандый болгон, Кижи Уулыныҥ келери андый ок болор. 38 Чайык чыгар кӱндердиҥ алдында, Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. 39 Чайык чыгып, ончозын кырганча, олор нени де сананбай јӱргендер. Кижи Уулыныҥ келери андый ла болор. 40 Ол тушта эки кижи јалаҥда јӱрер: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 41 Эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 42 Анайдарда, ойгу болыгар, нениҥ учун дезе Кайраканыгар кандый кӱнде келерин билбезигер. 43 Уурчы тӱнниҥ кажы кирезинде келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 44 Оныҥ учун слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.

 

Бӱдӱмјилӱ ле бӱдӱми јок кул

 

(Лк. 12:41-48)

 

45 Јалчыларды башкарып, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ кул кем болотон? 46 Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 47 Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 48 Је ол кул јаман болуп, ичинде: «Бийим бачым келбес» дейле, 49 кул нӧкӧрлӧрин согуп, аракызактарла кожо ичип-јип база бергежин, 50 ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. 51 Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы эки јӱстӱлердиҥ салымындый болор. Анда ый ла тиш кыјырты болор.

 

25

 

Он кыс керегинде укаа сӧс

 

1 – Ол тушта Теҥери Каандыгы он кыска тӱҥей болор. Олор јарыткыштарын алганча, колтуга уткый чыккандар. 2 Бежӱзи керсӱ, бежӱзи сагыжы јетпес болгон. 3 Сагыжы јетпестери јарыткыштарын алала, май албаган. 4 Керсӱлери дезе јарыткыштарыла кожо майлу јыракыларын алганча келген. 5 Колту саадаганда, ончозы ӱргӱлеп, уйуктап калган. 6 Тӱн аразында кыйгы угулган: «Колту келедири, оны уткып чыгыгар!» 7 Айдарда, ончо кыстар туруп, јарыткыштарын јазап алгандар. 8 Сагыжы јетпестери керсӱлерине айткан: «Майыгардаҥ биске берижигер, јарыткыштарыс ӧчӱп барадыры». 9 Керсӱлери дезе айткандар: «Биске де, слерге де јетпей калбазын деп, бистеҥ алганча, садучыларга барып, бойыгарга садып алыгар». 10 Олор садып аларга барып јадарда, колту једип келген. Белен кыстар оныла кожо тойлоп барган, эжик дезе јабылып калган. 11 Оныҥ кийнинде байагы кыстар келип, «Кайракан , кайракан, эжигиҥди ач!» – дешкендер. 12 Је ол каруу јандырган: «Чынын айдадым слерге: слерди билбезим».
13 Анайдарда, ойгу болыгар, Кижи Уулы келериниҥ кӱнин де, саадын да билбезигер.

 

Талант акча керегинде укаа сӧс

 

(Лк. 19:11-27)

 

14 – Ол тушта мындый болор. Бир кижи ӧскӧ ороонго атанар алдында кулдарын кычырып алып, олорго јӧӧжӧзин артырып койгон. 15 Бирӱзине беш талант акча берген, бирӱзине эки, бирӱзине бир талант – кажызына ла кирезинче береле, атана берген. 16 Беш талант алганы барала, онызын керекке тудуп, ӱзеери беш талант иштеп алган. 17 Эки талант алганы анайып ок эки талант иштеп алган. 18 Бир талант алганы барып, јерди казып, бийиниҥ акчазын кӧмӱп койгон. 19 Узак ӧйдиҥ бажында ол кулдардыҥ бийи јанып келеле, олорды тооложорго алдырган. 20 Беш талант алганы ӱзеери иштеп алган беш талантын экелип, айткан: «Бийим, меге беш талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган беш талантым бу». 21 Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».
22 Эки талант алганы келип, «Бийим, меге эки талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган эки талантым бу» – деген. 23 Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».
24 Бир талант алганы келип, айткан: «Бийим, сени кату кижи деп билгем: ӱрендебеген јериҥнеҥ кезетен эдиҥ, чачпаган јериҥнеҥ теретен эдиҥ. 25 Сенеҥ коркып, барып талантыҥды јерге кӧмӱп койгом. Бат, бойыҥдыйын кайра ал». 26 Бийи ого айткан: «Јаман, јалку кул! Ӱрендебеген јеримнеҥ кезеримди, чачпаган јеримнеҥ тереримди билгениҥде, 27 акчамды эбиртер керек болгон. Мен келип, бойымдыйын кирелтелӱ алар эдим. 28 Оныҥ талантын алыгар, он таланттуга беригер. 29 Бардыҥ барына берилер, ӱзеери кожулар, јоктыҥ болгоны да айрылар. 30 Эш-немеге јарабас кулды дезе тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».
Оноҥ ӱнденип айтты: «Кулакту кижи уксын!»

 

Калыктарды јаргылаары

 

31 – Кижи Уулы ончо ангелдериле кожо мактулу келгежин, мактулу ширеезине отурар. 32 Ончо калыктар Оныҥ алдына јуулар. Ол, кӱдӱчи койлорды эчкилердеҥ бӧлӱгендий, олорды бойы бойынаҥ бӧлиир: 33 койлорын Бойыныҥ оҥ јанына тургузар, эчкилерин – сол јанына. 34 Ол тушта Каан Бойыныҥ оҥ јанында тургандарга айдар: «Келигер, Адамныҥ алкагандары, телекей јайалганынаҥ ала слерге белетелген Каандыкты энчиленигер. 35 Нениҥ учун дезе аштап јӱреримде, Меге курсак бергенигер, суузаарымда, суум кандырганыгар, јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдиргенигер; 36 јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдиргенигер, оорып јадарымда, Меге јолыгып јӱргенигер, тӱрмеде отурган тужымда Меге келип барганыгар». 37 Ол тушта Ого актулар айдар: «Кайракан, аштаганыҥды кӧрӱп, Сени азырадыс па? Эмезе суузаганыҥды кӧрӱп, суу сузуп бердис пе? 38 Јорыктап јӱргениҥди кӧрӱп, айлыска кийдирдис пе? Эмезе јылаҥаш јӱргениҥди кӧрӱп, кеп кийдирдис пе? 39 Оорып јатканыҥды, эмезе тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, јолыктыс па?» 40 Каан олорго каруу јандырар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱ карындаштарымныҥ бирӱзине эдип, Меге эткенигер ол». 41 Оноҥ сол јанында тургандарга айдар: «Каргышка калгандар, кӧрмӧскӧ, оныҥ элчилерине белетелген ӧчпӧс отко Менеҥ кеде тайылыгар. 42 Аштаарымда, Меге курсак бербедигер, суузаарымда, суу сузуп бербедигер, 43 јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдирбедигер, јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдирбедигер, оорып јадарымда, тӱрмеде отурарымда, келип јолыкпадыгар». 44 Ол тушта булар да Ого айдар: «Кайракан, Сениҥ аштаганыҥды, суузаганыҥды, јорыктап јӱргениҥди, јылаҥаш болгоныҥды, оорып јатканыҥды, тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, Сеге болушпаган бедис?» 45 Ол айдар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱлердиҥ бирӱзине этпей, Меге этпегенигер ол». 46 Айдарда, олор ӱргӱлји кыйынга барар, актулар дезе, ӱргӱлји јӱрӱмге.

 

26

 

Пасха алдында

 

(Мк. 14:1-2; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)

 

1Иисус бу сӧстӧрди ончозын айдып божойло, ӱренчиктерине айтты:
2 – Эки кӱннеҥ Пасха деп, билеригер. Кижи Уулы кере тартыларга берилер.
3 Ол тушта улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ јаандары Каиафа деп улу абыстыҥ кӱрентигине јуулыжып келдилер. 4 Иисусты меке-сӱмеле тудуп, ӧлтӱрер болуп јӧптӧжӧлӧ, 5 айттылар:
– Калык тӱймебезин деп, байрамда ла тутпайлыктар.

 

Иисус Вифанияда

 

(Мк. 14:3-9; Лк. 7:36-50; Ин. 12:1-8)

 

6 Иисус Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болордо, 7 Ого ак балкаштаҥ эдилген јыракы тудунган бир ӱй кижи базып келди. Јыракыда баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ол Иисус кыйын отурган тужында майды Оныҥ бажына урды.
8 Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, чугулданып айттылар:
– Мыны не анайып калас кородор? 9 Бу майды јаан баага садып ийип, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий эди.
10 Је Иисус билеле, айтты:
– Бу ӱй кижини не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 11 Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 12 Ол бу майды эди-каныма уруп, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 13 Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, оныҥ эткенин айдыжар.

 

Иуда ла улу абыстар

 

(Мк. 14:10-11; Лк. 22:3-6)

 

14 Ол тушта он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот дейтени, улу абыстарга барып, 15 айтты.
– Слерге Иисусты садып ийзем, меге нени береригер?
Олор ого одус мӧҥӱн акча берерис дешти. 16 Оноҥ ло бери ол Иисусты садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.

 

Пасханыҥ ажын јигени

 

(Мк. 14:12-21; Лк. 22:7-14, 21-23; Ин. 13:21-30)

 

17 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде ӱренчиктер Иисуска базып келеле, сурадылар:
– Сеге пасханыҥ ажын кайда белетезин деп туруҥ?
18 Ол айтты:
– Каладагы мындый кижиге барып, айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӧйим јууктап келди, Пасханы ӱренчиктеримле кожо сенде эдерим“ – деди».
19 Ӱренчиктер Оныҥ јакарганыла эдип, пасханы белетеп койдылар.
20 Эҥир кирерде, Ол он эки ӱренчигиле кожо кыйын отурды. 21 Олор ажанып отурган тужында айтты:
– Чынын айдадым слерге: бирӱгер Мени садып ийер.
22 Ӱренчиктер сӱрекей кунугып, кажызы ла сурай берди:
– Мен болорым ба, Кайракан ?
23 Је Иисус олорго айтты:
– Мениле кожо колын тепшиге сукканы, Мени садып ийер. 24 Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка чыкпаган болзо, торт болор эди.
25 Айдарда, Оны садып јаткан Иуда база сурады:
– Мен болорым ба, Равви ?
– Оны сен айттыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

 

Кайраканныҥ ажын јиири

 

(Мк. 14:22-26; Лк. 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

 

26 Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алды, алкайла сындырды, ӱренчиктерине ӱлеп, айтты:
– Алыгар, јигер: бу Мениҥ эди-каным.
27 Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берип, айтты:
– Мынаҥ ончогор ичигер: 28 бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Кинчектери ташталзын деп, ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 29 Айдып турум слерге: Адамныҥ Каандыгында слерле кожо јаҥы јиилектеҥ ичер кӱнге јетире бу виноград јиилегинеҥ мынаҥ ары ичпезим.
30 Сарындап, кожоҥдойло, Елеон кырга бардылар.

 

Ӱренчиктердиҥ јана тӱжерин озолодо айтканы

 

(Мк. 14:27-31; Лк. 22:31-34; Ин. 13:36-38)

 

31 Ол тушта Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Бу тӱнде ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген јок беди: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, ӱӱрдиҥ койлоры тозо берер». 32 Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.
33 Петр Ого айтты:
– Сени ончозы да таштаза, мен качан да таштабазым!
34 – Чынын айдадым сеге: бу тӱнде пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – деп, Иисус ого айтты.
35 – Сениле кожо ӧлӧргӧ дӧ келишсе, Сенеҥ јана тӱшпезим! – деп, Петр Ого каруу јандырды.
Ӱренчиктер ончолоры анайып ла айдып турдылар.

 

Иисус Гефсиманияда

 

(Мк. 14:32-42; Лк. 22:39-46)

 

36 Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Гефсимания деп јерге келип, олорго айтты:
– Оноор барып мӱргигенчем, мында отурыгар.
37 Петрды ла Зеведейдиҥ эки уулын алганча барып, ачуга алдырып, карыга берди.
38 – Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деп, олорго айтты. – Мында болуп, Мениле кожо ойгу болыгар.
39 Эмеш кедери барып, јерге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, мӱргий берди:
Адам ! Бу кыйын-шыра Менеҥ јастыккадый болзо, јастыксын. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, је Сенийиле болгой.
40 Ӱренчиктерге келип, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди.
– Бир де саат Мениле кожо ойгу болуп албадыгар ба? – деп, Петрга айтты. – 41 Ойгу болыгар, ченелтеге тӱшпеске мӱргигер: тын сергек, эт-канда дезе, чине јок.
42 База, экинчи катап барып, мӱргиди:
– Адам, бу кыйын-шыраны јастыктырбай, Мени ого чыдашсын дезеҥ, Сениҥ табыҥ болгой.
43 Келип, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турды. 44 Олорго тийбей, ойто барды, ӱчинчи катап ол ло сӧстӧрин айдып, мӱргиди.
45 Оноҥ ӱренчиктерге келип, айтты:
– Эмдиге уйуктап амыраганчаар ба? Бат, ӧй јууктап, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 46 Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.

 

Иисусты каруулга алганы

 

(Мк. 14:43-50; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)

 

47 Ол мынайда айдып турганча, он экӱниҥ бирӱзи Иуда келди. Оныла кожо улу абыстардаҥ ла калыктыҥ јаандарынаҥ кылышту ла шыйдамду кӧп улус болгон. 48 Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:
– Окшогон кижим, Ол болор, Оны тудыгар.
49 Бу тарый Иисуска базып келип,
– Эзен, Равви! – дейле, Оны окшоды.
50 Иисус дезе ого айтты:
– Најы, сен бого болуп келдиҥ бе?
Айдарда, базып келип, Иисусты тудуп, каруулга алдылар.
51 Је бат, Иисусла кожо јӱргендердиҥ бирӱзи кылыжын суура тартала, улу абыстыҥ кулына јаҥып, оныҥ кулагын кезе чапты. 52 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Кылыжыҥды кайра сук. Кылыш тутканы, кылыштаҥ ок ӧлӧр. 53 Ол эмезе Мени Адамнаҥ сурап албас, Ол уккан бойынча Меге он эки тӱменнеҥ артык ангелдерин ийбес деп сананып туруҥ ба? 54 Је ол тушта мындый болотон деп, Агару Бичикте айдылганы канайып бӱдер?
55 Бу тушта Иисус улуска айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга, кылышту ла шыйдамду келдигер. Кӱнӱҥ сайын байзыҥда отурып ӱреттим, Мени тутпадыгар. 56 Јарлыкчылардыҥ бичигени бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу.
Айдарда, ӱренчиктер ончозы Оны таштап, кача бердилер.

 

Иисус оток-кӱрее алдында

 

(Мк. 14:53-65; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)

 

57 Иисусты каруулга алган улус дезе Оны Каиафа деп улу абыска апардылар. Анда бичикчилер ле јаандар јуулышкан. 58 Петр дезе Иисусты ээчиде ыраагыла барып јаткан. Улу абыстыҥ кӱрентигине једеле, ичине кирди. Бу ончозы неле божоорын кӧрӧргӧ, јалчыларла кожо отурып алды. 59 Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура тӧгӱн кере бедиредилер; 60 тӧгӱн керечилер кӧп керелеген де болзо, је келишкедийин таппай турдылар. Арт-учында экӱзи келип, 61 айттылар:
– Бу кижи Кудайдыҥ байзыҥын јемиреле, ӱч кӱнге тудуп койорым – деген.
62 Улу абыс ӧрӧ туруп, Ого айтты:
– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?
63 Иисус дезе унчукпай турды. Айдарда, улу абыс Ого айтты:
– Тирӱ Кудайга болуп эреп-јайнап сурап турум, айт биске, Кудайдыҥ Уулы Христос Сен бе?
64 Иисус:
– Оны сен айттыҥ – деди. – Андый да болзо, айдып турум слерге: эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер.
65 Айдарда, улу абыс бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:
– Ол Кудайды јамандап јат! Биске база керечи не керек? Бат, Оныҥ Кудайды јамандап айтканын эмди уктыгар! 66 Слер не деп сананып туругар?
Олор дезе:
– Ол бурулу, ӧлӧр учурлу – дедилер.
67 Оныҥ јӱзине тӱкӱрип, јаагына тажыдылар, ӧскӧлӧри дезе Оны согуп, 68 айдып турдылар:
– Јарлыктап, биске айт, Христос, Сени кем сокты?

 

Петрдыҥ јана тӱшкени

 

(Мк. 14:66-72; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)

 

69 Петр дезе тышкары кӱрентикте отурган. Бир јалчы ӱй кижи ого базып келеле, айтты:
– Сен де Иисусла, Галилей јериниҥ кижизиле, кожо јӱргеҥ.
70 Је ол ончо улустыҥ алдында јана тӱжӱп,
– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.
71 Каалгадаҥ чыгып јадарда, оны база бир јалчы ӱй кижи кӧрӧлӧ, анда турган улуска айтты:
– Бу кижи Назорей Иисусла база кожо јӱрген.
72 Ол ойто ло јана тӱжӱп, бу кижини билбезим деп чертенди.
73 Саат болбой анда турган улус базып келеле, Петрга айттылар:
– Сен де олордыҥ бирӱзи болгоныҥ чын: сен эрмегиҥнеҥ танылу.
74 Айдарда, ол, бу кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертене берди. Бу тарый пӧтӱк этти. 75 «Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ айткан сӧзин Петр эске алды. Чыгып барала, ӧксӧп ыйлады.

 

27

 

Иуданыҥ ӧлӱми

 

(Мк. 15:1; Лк. 23:1-2; Ин. 18:28-32)

 

1 Эрте таҥда ончо улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Иисусты ӧлтӱрер деп јӧптӧштилер. 2 Оны кӱлийле, Пилат башчыга апарып бердилер.
3 Ол тушта Иисусты садып ийген Иуда Оны јаргылаганын кӧрӱп, бурузын алынала, одус мӧҥӱн акчазын улу абыстарга ла јаандарга кайра јандырып, 4 айтты:
– Актуны ӧлӱмге садып ийип, кинчек эттим.
– Бистиҥ ондо не керегис бар? – деп, олор каруу јандырдылар. – Бойыҥ кӧр.
5 Ол мӧҥӱнин байзыҥда таштап, оноҥ чыгып барала, буунып койды. 6 Улу абыстар акчаны алып, айттылар:
– Мыны байзыҥныҥ эрјинелӱ кайырчагына саларга јарабас, нениҥ учун дезе ол – тӧгӱлер канныҥ баазы.
7 Јӧптӧжӧлӧ, ол акчала ӧскӧ јердеҥ келгендердиҥ сӧӧгин јуурга, той балкаш узыныҥ јерин садып алдылар. 8 Оныҥ учун байагы јерди бӱгӱнге јетире «Кан јери» дейтен. 9 Айдарда, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан: «Олор одус мӧҥӱн акчаны – Израильдиҥ уулдары Оны баалаган бааны алала, 10той балкаш узыныҥ јери учун берип койдылар. Анайда меге Кайракан айткан».

 

Пилат Иисусты шылаганы

 

(Мк. 15:2-5; Лк. 23:3-5; Ин. 18:33-38)

 

11Иисус дезе башчыныҥ алдына келип турды.
– Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, башчы Оноҥ сураарда, Иисус:
– Сен айдып туруҥ – деди.
12 Улу абыстар ла јаандар Оны бурулап турарда, Ол бир де каруу бербеди.
13 Айдарда, Пилат айтты:
– Сен не, укпай туруҥ ба? Сеге удура керелеп турган немениҥ кӧбин!
14 Је оныҥ бир де сӧзине каруу бербесте, башчы сӱрекей кайкады.

 

Иисусты ӧлтӱрер эдип јаргылаганы

 

(Мк. 15:6-15; Лк. 23:13-25; Ин. 18:39-19:16)

 

15 Башчы дезе калыктыҥ кӱӱниле, тӱрмеде отургандардыҥ бирӱзин байрам кӱнде јаҥжыкканыла божодотон болгон. 16 Ол тушта Варавва деп јарлу кижи кижендӱ отурган. 17 Анайдарда, калык јуулыжып келерде, Пилат сурады:
– Мени слерге кемди божотсын деп туругар: Варавваны ба, эмезе Христос дейтен Иисусты ба?
18 Иисусты кӱйӱнеле берип ийгендерин ол билер болгон. 19 Качан ол јаргы эдетен јерде отурарда, абакайы айттырып ийди: «Ол Актуга тийбеген болзоҥ кайдар? Бӱгӱн тӱш јеримде Ол учун кӧп кыйналдым».
20 Бу ӧйдӧ улу абыстар ла јаандар Варавваны некезин, Иисусты ӧлтӱрзин деп, калыкты бӱдӱндирип ийдилер. 21 Башчы олордоҥ сурады:
– Мени слерге бу экӱниҥ кажызын божотсын деп туругар?
Олор:
– Варавваны – дедилер.
22 – Христос дейтен Иисусты канайдайын? – деп, Пилат сурады.
Ончолоры:
– Кере тартсын! – дештилер.
23 – Ол јаман нени эткен? – деп, башчы сурады.
Је олор там тыҥыда кыйгырышты:
– Кере тартсын!
24 Пилат аргазын таппай, калыктыҥ тӱймеени тыҥып турганын кӧрӧлӧ, суу сузуп, калык кӧзинче колын јунуп, айтты:
– Бу Актуныҥ канында бурулу эмезим. Бойыгар кӧрӱгер.
25 – Оныҥ каны биске, бала-баркабыска болгой – деп, ончолоры каруу јандырдылар.
26 Айдарда, Пилат олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.

 

Јуучылдардыҥ Иисусты шоотконы

 

(Мк. 15:16-20; Ин. 19:2-3)

 

27 Ол тушта башчыныҥ јуучылдары Иисусты претория дейтен кӱрентик ичине экелеле, Оны эбире ончо черӱни јууп алдылар. 28 Оныҥ кийимин чечип, Ого кубакай-кызыл катанчык кийдирдилер. 29 Тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салып, оҥ колына тайак туттырып, алдына тизеленип, «Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын!» – деп, каткырыжа бердилер. 30 Ого тӱкӱрип, тайак алып, бажына согуп турдылар. 31 Оны шоодоло, катанчыкты уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.

 

Иисусты керигени ле Оныҥ ӧлӱми

 

(Мк. 15:21-32; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)

 

32 Чыгып барадып, Киринейдиҥ Симон деп кижизине туштайла, Иисустыҥ керӱ агажын апарзын деп, ого јакардылар.
33 Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге келеле, 34 Ого ӧт кошкон уксус ичерге бердилер, је Ол амзайла, ичпеди. 35 Оны кере тарткандар дезе шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар, 36 отурып алып, Оны анда каруулдадылар. 37 Бажыныҥ ӱсти орто Оныҥ бурузын кӧргӱскен бичик илдилер: «Бу Иисус, иудейлердиҥ Кааны».
38 Оныла кожо эки тонокчыны керип койгондор: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 39 Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, 40 айдыжып турдылар:
– Байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! Бойыҥды Бойыҥ аргада! Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, керӱ агаштаҥ тӱш!
41 Анайып улу абыстар да бичикчилерле, јаандарла, фарисейлерле кожо шоодып, айдып турдылар:
42 – Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын Бойы дезе аргадап болбойт! Ол Израильдиҥ Кааны болзо, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, ол тушта Ого бӱдерис. 43 Кудайга иженген эди, Ого јарамыкту болзо, эмди Кудай Оны аргадазын. Ол Бойын Кудайдыҥ Уулы деп аданган јок беди.
44 Оныла кожо кере тартырган тонокчылар да Оны анайып ок сӧгӱп турдылар.
45 Тал-тӱштеҥ ала јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱч саатка јетире турды. 46 Ӱч саат кирезинде дезе Иисус тыҥ ӱнденип, айтты:
– Или, Или! Лама савахфани?
Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени. 47 Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, айттылар:
– Ол Илияны кычырып јат.
48 Олордыҥ бирӱзи тап эдип јӱгӱрип барала, шиҥдиретен неме алып, уксусла чыктытты, тайакка саптап, Ого ичерге берди. 49 Кезиктери дезе айттылар:
– Акыр, Илия Оны аргадаарга келгей не, кӧрӧлик.
50 Иисус дезе, база катап тыҥ ӱнденип, тыны кыйыла берди. 51 Је бат, байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. Јер силкинди, таштар јарылды, 52 сӧӧк салган јерлердиҥ эжиктери ачылды. Кӧп агарулар тирилип, 53 сӧӧк салган јерлердеҥ чыктылар. Ол тирилген кийнинде олор агару калага кирип, кӧп улуска кӧрӱнгендер. 54 Јӱс јуучылдыҥ јааны ла Иисусты каруулдаган улус дезе јер силкингенин, не ле болгонын кӧрӧлӧ, куды чыгып, айттылар:
– Ол чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!
55 Анайда ок ыраагынаҥ кӧрӱп турган кӧп ӱй улус болгон. Олор Иисуска болужып, Оныла кожо Галилейдеҥ келгендер. 56 Олордыҥ ортозында Мария Магдалина, Иаков ло Иосийдиҥ энези Мария, Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези болгондор.

 

Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени

 

(Мк. 15:42-47; Лк. 23:50-56; Ин. 19:38-42)

 

57 Эҥирде Аримафейдеҥ Иосиф деп бай кижи келди. Ол база Иисустыҥ ӱренчиги болгон. 58 Пилатка келеле, ол Иисустыҥ сӧӧгин сурады. Айдарда, Пилат сӧӧкти берзин деди. 59 Иосиф оны алала, ару кеден бӧслӧ ороп, 60 јуукта бойы кайадаҥ ойгон сӧӧк салар јаҥы јерге апарып, салып койды. Эжигин јаан ташла базырала, јӱре берди. 61 Мария Магдалина, база бир Мария анда ок болуп, сӧӧк салган јердиҥ одожында отургандар.
62 Пятницаныҥ эртенгизи кӱн улу абыстар ла фарисейлер Пилатка јуулыжып, 63 айттылар:
– Бийибис, ол мекечи эзен јӱрерде, ӱч кӱннеҥ тирилерим деп айтканын эске алдыбыс. 64 Оныҥ учун сӧӧк салган јерди ӱчинчи кӱнге јетире каруулдазын деп јакар. Оноҥ башка, ӱренчиктери келип, сӧӧкти уурдап алала, калыкка Оны тирилди дешпезин. Бу кийниндеги меке башкызынаҥ јаман болор.
65 – Каруулчыктар бар. Канайып каруулдайтанын бойыгар билереер – деп, Пилат олорго айтты.
66 Олор барала, сӧӧк салган јерге каруул тургустылар, тажына таҥма бастылар.

 

28

 

Иисус Христостыҥ тирилгени

 

(Мк. 16:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)

 

1Суббот кӱн ӧткӧн кийнинде, неделениҥ баштапкы кӱниниҥ таҥ алдында Мария Магдалина ла база бир Мария сӧӧк салган јерди кӧрӧргӧ келдилер. 2 Кенетийин сӱрекей тыҥ јер силкинип, теҥеридеҥ Кайраканныҥ ангели тӱжӱп келди. Ол сӧӧк салган јерге базып келеле, ташты аҥтарып, ого отурып алды. 3 Бӱдӱми јалкындый, кийими кардый ак болды. 4 Каруулчыктар оноҥ коркып, тыркыража бердилер, ӧлгӧндий болдылар. 5Ангел дезе ӱй улуска айтты:
– Коркыбагар, кере тартырган Иисусты бедиреп турганыгарды билерим. 6 Ол мында јок. Бойы айтканыла, тирилген. Јууктай базып, Кайракан јаткан јерди кӧригер. 7 Ылтам барыгар, Ол тирилип калган, Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер деп, ӱренчиктерине айдыгар. Бат, слерге айттым.
8 Олор сӧӧк салган јердеҥ меҥдей чыгып, ӱренчиктерине айдарга, коркып ла сӱрекей сӱӱнип, јӱгӱре бердилер. 9 Ӱренчиктерине айдарга баргылап јадарда, олорго Иисус Бойы туштап,
– Эзендер! – деди.
Олор базып келеле, Оныҥ будын кучактай алып, Ого бажырдылар.
10 – Коркыбагар! – деп, Иисус олорго айтты. – Барып, карындаштарыма айдыгар, Галилей дӧӧн барзын. Мени анда кӧргӱлеер.
11 Ӱй улус барып јадарда, каруулчыктардыҥ кезиги калага келип, не болгонын ончозын улу абыстарга айдып бердилер. 12 Улу абыстар дезе јаандарла кожо јуулыжып јӧптӧжӧлӧ, јуучылдарга арбынду акча берип, 13 айттылар:
– Оныҥ ӱренчиктери тӱнде келип, уйуктап јадарыста, сӧӧгин уурдай бердилер – дегер. 14 Мыныҥ табыжы башчыга јеткежин, оны бӱдӱндирип койорыс, слерге јаман неме болбос.
15 Олор акчаны алала, ӱреткениле эттилер. Бу сӧс иудейлер ортодо элбеде таркап, бӱгӱнге јеткен.

 

Ӱренчиктерине јакарганы

 

(Мк. 16:14-18; Лк. 24:36-49; Ин. 20:19-23)

 

16 Он бир ӱренчик дезе Галилей дӧӧн, Иисустыҥ олорго айткан кыры јаар баргандар. 17 Оны кӧрӧлӧ, Ого бажырдылар, кезиктери дезе эреҥистеле бердилер. 18 Иисус јууктап, олорго айтты:
– Теҥери ле јерде ончо јаҥ Меге берилген. 19 Анайдарда, барыгар, ончо калыктарды ӱредигер. Олорды Аданыҥ, Уулыныҥ ла Агару Тынныҥ адыла крестеп, 20 слерге јакарганымды ончозын бӱдӱрерге ӱредигер. Је бат, ончо кӱндердиҥ туркунына, чак тӱгенгенче Мен слерле кожо. Аминь .

 

 

Марк бичиген сӱӱнчилӱ јар

1

 

Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы

 

(Мф. 3:1-12; Лк. 3:1-9; Ин. 1:19-28)

 

1 Кудайдыҥ Уулы Иисус Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарыныҥ башталганы.
2 Јарлыкчылардыҥ тӱрбегинде бичилгениле:
«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор.
3Куба чӧлдӧ кыйгырган кижиниҥ ӱни бу:
Кайраканга јол белетегер,
Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»
4Иоанн келген, куба чӧлдӧ улусты крестеп, јарлап јӱрген: «Эткен кинчектеригерди таштазын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер».
5 Ого ончо Иудей орооны, Иерусалимниҥ ончо улузы келип, кинчектерин ачып турган. Иоанн олорды ончозын Иордан-сууда креске тӱжӱрген.
6 Иоанн тӧӧ тӱги кийимдӱ, тере курлу болгон, јиген ажы – аспан ла јер адаруныҥ балы. 7 Ол јарлап, айдып јӱрген: «Кийнимнеҥ менеҥ чик-јок кӱчтӱзи келедири. Мен эҥчейип, Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерине турбазым. 8 Мен слерди суула крестегем, Ол дезе слерди Агару Тынла крестеер».

 

Иисусты креске тӱжӱргени ле ченегени

 

(Мф. 3:13-17; 4:1-11; Лк. 3:21-22; 4:1-13)

 

9 Ол кӱндерде Галилей јериндеги Назареттеҥ Иисус келди. Оны Иоанн Иордан-сууда крестеди. 10 Бу тарый, Ол суудаҥ чыгып келеделе, теҥери ачылып, Агару Тын Оныҥ ӱсти орто кӱӱле чилеп тӱжӱп јатканын кӧрди. 11 Теҥеридеҥ ӱн чыкты: «Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым».
12 Бу тарый Агару Тын Иисусты куба чӧлгӧ апарды. 13 Ол куба чӧлдӧ тӧртӧн кӱн јӱрӱп, сатанага ченеткен, аҥдардыҥ ортозында болгон. Ангелдер Ого болужып тургандар.
14 Иоанн тӱрмелеткен кийнинде Иисус Галилейге келип, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, 15 айдып јӱрген: «Ӧй једип, Кудайдыҥ Каандыгы јууктап келди! Кудайга баштанып, Сӱӱнчилӱ Јарга бӱдигер».

 

Баштапкы ӱренчиктер

 

(Мф. 4:18-22; Лк. 5:1-11)

 

16 Галилей талайын јакалай барадып, Иисус Симонды ла оныҥ Андрей карындажын кӧрди. Олор, балыкчы болгон бойлоры, талайда шӱӱндеп тургандар. 17 Олорго: «Мениҥ кийнимнеҥ барыгар, – деди, – слерди улус тудаачы эдип салайын». 18 Олор бу ла тарый шӱӱнин артырып койоло, Оны ээчий бастылар.
19 Анаҥ ары база эмеш базала, Ол Зеведей уулы Иаковты, оныҥ Иоанн карындажын кемеде шӱӱн јамап отургандарын кӧрди. 20 Бу тарый олорды кычырды. Олор Зеведей адазын ишчилерле кожо кемеде артырып койоло, Оны ээчий бастылар.

 

Јоболдуларды јасканы

 

(Лк. 4:31-41)

 

21 Капернаумга келдилер. Удабай суббот кӱнде Иисус синагогага кирип, улус ӱретти. 22 Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе олорды бичикчилер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.
23 Синагогада кара јелбиске туттурган кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:
24 – Сеге бистеҥ не керек болды, Назареттиҥ кижизи Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум! Сен – Кудайдыҥ Агарузы.
25 Је Иисус:
– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.
26 Кара јелбис кижини курултып, улу ӱнденип кыйгырала, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды.
27 Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойынаҥ суражып турдылар:
– Бу не атасы? Бу кандый-андый јаҥы ӱредӱ болды? Ол јелбистердиҥ де бажын билип, јакарганда, олор Ого уккур болуп турганын!
28 Иисус керегинде табыш Галилей ичине ылтам јайыла берди.
29 Синагогадаҥ чыгала, Иаковло, Иоаннла кожо Симон ло Андрей-эшке келдилер. 30 Симонныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Бу тарый мыны Иисуска айттылар. 31 Иисус базып келеле, оны колынаҥ тудуп, тургусты. Ол јазылып, олорды кӱндӱледи.
32 Эҥир кирип, кӱн отура берерде, Ого кандый ла оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусты экелип турдылар. 33 Ончо кала айылдыҥ јанына јуулып келди. 34 Ол јӱзӱн-јӱӱр оорудаҥ шыралап јӱрген кӧп улусты јасты, кӧп шилемирлерди чыгара сӱрди. Је Ол Христос деп билер болгонын шилемирлерге айттырбай турды.

 

Иисус Галилейде јарлыктайт

 

(Лк. 4:42-44)

 

35 Эртенгизинде дезе, ачу таҥла туруп, аалга јерге барып, анда мӱргиди. 36 Симон кожо јӱргендериле Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 37 Оны табала, «Ончозы Сени бедиреп туру» – дедилер.
38 Иисус олорго айтты:
– Бу јуугындагы јурттарга баралы, анда да јарлыктаар аргалу болойын. Мен бого болуп келген инем.
39 Анайып, Ол Галилей ичиле синагогаларда јарлыктап, шилемирлерди чыгарып јӱрди.
40 Ого капкаш балулу кижи келди, Оныҥ алдына тизеленип, јалынып айтты:
– Мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.
41 Иисус ого буурзап, колын тийгисти. «Арутайын, ару бол» – деди. 42 Бу сӧстӧрдиҥ кийнинде балу ол тарыйын кодорылып, ол ару боло берди. 43 Иисус ого кату јакарып, оны бу ла тарый божодып, 44 айтты:
– Кӧр, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла аруталганыҥ учун тайылга эт, улуска кере болзын.
45 Онызы дезе чыгала, не болгонын јарлап, айдып баштады. Оноҥ улам Иисус калага иле кирип болбой, тыштындагы аалга јерлерде јӱрди. Је улус Ого кайдаҥ ла бери келип турды.

 

2

 

Курулып калган кижини јасканы

 

(Мф. 9:1-8; Лк. 5:17-26)

 

1 Бир канча кӱнниҥ бажында Иисус Капернаумга бурылды. Ол ӱйде деп, табыш угулды. 2 Кӧп улус јуулып келген учун эжик те јанында јер јок болгон. Иисус олорго сӧс айдып турарда, 3 Ого тӧрткижилеп, курулып калган кижини экелдилер. 4 Улустыҥ кӧбине Иисуска јууктаар эбин таппай, Ол отурган айылдыҥ јабынчызында тежик эделе, оору кижини тӧжӧктӧ јаткан бойынча тӱжӱрип ийдилер.
5 Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калган кижиге айтты:
– Балам, кинчектериҥ ташталып јат.
6 Анда отурган бир кезик бичикчилер ичинде санандылар: 7 «Бу не дийт? Кудайды анайып не јамандайт болбогой? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштайтан?»
8 Иисус бу тарый олордыҥ ичиндеги санаазын ӧзӧк-тыныла билип, айтты:
– Ичигерде анайып не керек сананып јадыгар? 9 Нези јеҥил? Курулып калганга: «Кинчектериҥ ташталып јат» – деерге бе, эмезе: «Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр» – деерге бе? 10 Је Кижи Уулында јердеги кинчекти таштаар јаҥ барын билип јӱрӱгер – дейле, курулып калганга: – 11 Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан – деди.
12 Онызы бу тарый ӧрӧ туруп, тӧжӧгин алала, ончо улус кӧзинче чыга берди. Ончолоры кайкажып, «Мындый немени эр-јажына кӧрбӧдис!» – дежип, Кудайды алкап турдылар.

 

Левийди кычырып алганы

 

(Мф. 9:9-13; Лк. 5:27-32)

 

13 Иисус ойто ло талай јаар јӱре берди. Ончо улус Ого келип турды, Ол олорды ӱретти.
14 Ӧдӱп барадып, Ол Алфейдиҥ уулы Левий калан јуур јерде отурганын кӧрӧлӧ, «Мени ээчий бас» – деди. Онызы ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.
15 Иисус Левий-эште кыйын отурарда, Оныла, Оныҥ ӱренчиктериле кожо кӧп каланчылар ла кинчектӱлер кыйын отургандар. Андый улус кӧп болгон ине, олор Оныла кожо јӱргендер. 16 Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо ажанып отурганын кӧрӧлӧ, бичикчилер ле фарисейлер Оныҥ ӱренчиктерине айдышты:
– Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо канайып ичет-јийт болбогой?
17 Мыны уккан Иисус олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.

 

Орозо керегинде

 

(Мф. 9:14-17; 12:1-8; Лк. 5:33-39; 6:1-5)

 

18 Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозо туткандар. Иисуска келип, айткандар:
– Нениҥ учун Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозолоп јадылар, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозолобой јадылар?
19 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улус орозолойтон беди? Колту кожо јӱргенде, олор орозолоп болбос. 20 Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.
21 Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан. Оноҥ башка, јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там ары барар. 22 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Оноҥ башка, аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан.

 

Суббот кӱн керегинде

 

23 Бир катап суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери јолой аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 24 Фарисейлер Ого айттылар:
– Олордыҥ суббот кӱнде этпейтенди эдип тургандарын кӧрзӧҥ.
25 Иисус олорго айтты:
– Качан да кычырбаган бедигер, Давид аш-курсактаҥ тутакту болуп, бойы да, кожо јӱргендери де аштайла, нени эткен эди? 26 Ол Авиафар деп улу абыс тужында Кудайдыҥ байзыҥына киреле, абыстардаҥ башка кем де јибейтен ыйык калаштарды алып јийле, кожо јӱргендерине де берген.
27 Оноҥ айтты:
Суббот кӱн кижиге болуп јайалган, кижи суббот кӱнге болуп јайалган эмес. 28 Оныҥ учун Кижи Уулы суббот то кӱнниҥ бийи.

 

3

 

Колы кургап калганды јасканы

 

(Мф. 12:9-14; Лк. 6:6-11)

 

1Иисус синагогага ойто келди. Анда колы кургап калган кижи болгон. 2 Иисусты бурулаарга, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 3 Ол колы кургап калган кижиге: «Ортозына тур – дейле, 4 кӧрӱп тургандарга дезе айтты: – Суббот кӱнде нени эдерге јараар: јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?» Је олор унчукпай турдылар.
5 Иисус олорго чугулду кӧрӱп, јӱректери катуланганына ачурканып, байагы кижиге айтты:
– Колыҥды сун.
Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди.
6 Фарисейлер чыгала, Оны канайтсабыс ӧлтӱрерис деп, Иродтыҥ улузыла кожо јӧптӧштилер.
7 Иисус дезе ӱренчиктериле кожо талай јаар јӱре берди. Оныҥ кийнинеҥ Галилейдеҥ ле Иудейдеҥ кӧп улус барды. 8 Иерусалимнеҥ, Идумейдеҥ, Иордан ары јанынаҥ, Тир ле Сидонды јакалай јерлердеҥ ума јок кӧп улус Оныҥ эдип турганын угала, Ого келип тургандар. 9 Улустыҥ кӧбине кыстатпаска, «Меге кеме белен болзын» – деп, Ол ӱренчиктерине айтты. 10 Ол кӧп улусты јаскан, оныҥ учун оору улус Ого тийейин деп, Ол јаар тап эдип тургандар. 11 Кара јелбистер де Оны кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, «Сен – Кудайдыҥ Уулы!» – деп, кыйгырыжып тургандар. 12 Је Ол Бойы кем болгонын јарлабазын деп, кату јакарып турган.

 

Он эки апостолды талдаганы

 

(Мф. 10:1-4; Лк. 6:12-16)

 

13 Мыныҥ кийнинде Иисус кырга чыгып, Бойына кычырайын дегендерин кычырып алды. Айдарда, Ого келдилер. 14 Бойыла кожо јӱргӱзейин деп, јарладып ийип турайын деп, 15 оору-јоболдуларды јазар, шилемирлерди чыгарар јаҥду болзын деп, олордоҥ он эки кижини талдап, олорды апостолдор деп адады. 16 Бат, Ол талдап алган он экӱниҥ ады-јолы бу: Симон, оны Петр деп адады; 17 Зеведейдиҥ уулы Иаков ло оныҥ Иоанн карындажы, олорды Воанергес – «Кӱкӱрт уулдары» деп адады; 18 Андрей, Филипп, Варфоломей, Матфей, Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков, Фаддей, Симон Кананит[1] , 19 оноҥ Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.

 

Агару Тынды јамандаганы – ташталбас

 

(Мф. 12:22-32; Лк. 11:14-23; 12:10)

 

20 Айылга келгилеерде, улус база ла јуулды, мынаҥ улам олордо курсак та јиир арга јок болды. 21 Мыны угала, Иисустыҥ санаазы энделген туру дешкилеп, јуук улузы Оны албанла апарарга келдилер.
22 Иерусалимнеҥ келген бичикчилер дезе, Оныҥ ичинде Веельзевул бар, Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дешкендер. 23 Айдарда, Иисус олорды кычырып алып, укаа сӧслӧ айтты:
Сатана сатананы канайып чыгаратан? 24 Каандык бойынаҥ бойы бӧлинзе, байагы каандык јайрадылар. 25 Биле бойынаҥ бойы бӧлинзе, ол биле јайрадылар. 26 Сатана бойына бойы табарып, бӧлинген болзо, ол чыдажып туруп болбос: оныҥ ӧлӱми келгени ол. 27 Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, кӱчтӱ кижини озо кӱлӱбегенче, јӧӧжӧзин тоноп болбос, јаҥыс кӱлӱзе, айлын тоноор. 28 Чынын айдадым слерге: кижи уулдарыныҥ не ле кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар. 29 Је Агару Тынды јамандап айткан кижиниҥ бурузы ӱргӱлјиге ташталбас, ол јажын-чакка јаргыга калар.
30 Иисустыҥ ӧзӧк-буурында кара јелбис бар дешкен учун Ол анайып айткан.

 

Иисустыҥ энези ле карындаштары

 

(Мф. 12:46-50; Лк. 8:19-21)

 

31 Иисустыҥ энези ле карындаштары келеле, тышкары туруп, Оны айттырып кижи ийдилер. 32 Иисусты эбире кӧп улус отурган.
– Сени тышкары энеҥ, карындаштарыҥ ла сыйындарыҥ сурулап јат – дедилер.
33 – Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 34 Ол Бойын эбире отурган улусты ајыктап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 35 Кудайдыҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйным да, энем де.

 

4

 

Ӱрендеечи керегинде укаа сӧс

 

(Мф. 13:1-23; Лк. 8:4-15)

 

1Иисус талайдыҥ јаказында ойто ло ӱредип баштады. Ого кӧп улус јуулып келерде, кемеге кирип, талайда отурды, улус дезе ончозы талайдыҥ јарадында турды. 2 Ол укаа сӧстӧр айдып, кӧп ӱретти, ӱредип тура, олорго айтты:
3 – Угугар! Ӱрендеечи кижи ӱрендеерге чыккан. 4 Ӱрендеп турарда, кезик ӱрен јол кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып койгон. 5 Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, удабай кылгазы ӧзӱп чыккан. 6 Кӱн чыгарда чалдыгып, тазыл јок болгон учун, кургап калган. 7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койордо, ажы бӱтпеген. 8 Кезиги јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, мажак бӱткен, ӱрендегенине кӧрӧ кезиги одус, кезиги алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.
9 Иисус оноҥ айтты:
– Кулакту кижи уксын!
10 Ол јаҥыскан артып каларда, Оныҥ јанында јӱргендер он эки ӱренчикле кожо укаа сӧс керегинде сурадылар. 11 Иисус олорго айтты:
– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ-туш улуска дезе, ончозын укаалап айдатан, 12 нениҥ учун дезе
олор кӧзиле кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер,
кулагыла укса да, аайлабайдылар.
Кудайга баштанган болзо, кинчектери ташталар эди.
13 Оноҥ сурады:
– Бу укаа сӧсти аайлабадыгар ба? Андый болзо, ончо укаа сӧстӧрди канайып аайлаарыгар?
14 Ӱрендеечи сӧс ӱрендейт. 15 Јол кырына тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олорго сӧс ӱренделер, је олор сӧсти укса ла, сатана келип, јӱрегинде ӱренделген сӧсти алып барат. 16 Анайып ок ташту јерге тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олор айткан сӧсти укканда, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынадылар. 17 Је олор бойында тазыл јок, турумкай эмес. Оноҥ, сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱшкилейт. 18 Тегенектӱ јерге тӱшкен ӱрен деп, сӧсти уккан улусты айтканы. 19 Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, ӧскӧ дӧ кычалар олордыҥ ичине кирип, уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат. 20 Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, кӧксине алынып турган улусты айтканы. Ол сӧс ӱрендегенине кӧрӧ бирӱзи одус, ӧскӧзи алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берет.

 

Јарык керегинде

 

(Лк. 8:16-18)

 

21 Иисус олорго айтты:
– Јарыткышты табактыҥ эмезе орынныҥ алдына тургузарга экелетен беди? Оны јарыткыштыҥ јерине тургузарга экелетен эмес пе? 22 Иле болбос јажыт неме јок; тыштына чыкпас туйук неме јок. 23 Кулакту кижи уксын!
24 База айтты:
– Угуп турганыгарга ајару эдигер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер, слерге, угуп тургандарга, ӱзеери кожулар. 25 Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бары да айрылар.

 

Ӱрен керегинде

 

26 База айтты:
Кудайдыҥ Каандыгы бого тӱҥей: кижи јерге ӱрен чачат, 27 тӱнде уйуктайт, тӱште турат, је ӱрен канайда чыгып, ӧзӱп турганын билбейт. 28 Јер дезе бойы бойынаҥ озо баштап кӧк ӧскӱрет, оноҥ мажак, оноҥ мажакты ашла толтырат. 29 Аш бышканда, бу тарый ол серп алып, кырага барат, нениҥ учун дезе ашты кезер ӧй једип келген.
30 База айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдейли? Эмезе кандый укаа сӧслӧ оны айдалы? 31 Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны јерге ӱрендеп јатканда, јердеги ончо ӱрендердеҥ оок. 32 Ӱрендеп койгондо, чыгып, кандый ла маала ажынаҥ бийик болор, сабактары барбак болуп, оныҥ кӧлӧткӧзине теҥериниҥ куштары уйа тартар аргалу.
33 Кӧп андый укаа сӧстӧрлӧ олордыҥ оҥдоор кирезиле сӧс јарлап јӱрди. 34 Укаалабай олорго неме айтпас болды, ӱренчиктерине дезе јаҥыскандыра ончозын јартап турды.

 

Јотконды сыныктырганы

 

(Мф. 8:23-27; Лк. 8:22-25)

 

35 Ол кӱн эҥирде Иисус ӱренчиктерине:
– Ол јанына кечели – деди.
36 Олор улусты јандырып ийеле, кемеде отурган Иисусты кожо алып, јӱстилер. Анда ӧскӧ дӧ кемелер болгон. 37 Јаан јоткон тӱшти. Толкулар кемеге табарарда, ичине суу кирип, толуп турды. 38 Иисус дезе кемениҥ кийни јанында неме јастанып алала, уйуктап јаткан. Оны ойгозып, айттылар:
– Ӱредӱчи! Чӧҥӱп баратканыс Сеге тӱҥей ле бе?
39 Ол туруп, салкынды токтодып, талайга айтты:
– Тымы, токто!
Салкын токтоп, тып-тымык боло берди.
40 – Слер не андый коркынчак болдыгар? – деп, Иисус олорго айтты. – Бӱтпес болуп кайттыгар?
41 Олордыҥ куйка баштары јимиреп, бой-бойына айдып турдылар: «Салкын да, талай да Ого уккур болордо, бу Кем болотон?»

 

5

 

Кара јелбиске туттурган кижини јасканы

 

(Мф. 8:28-34; Лк. 8:26-39)

 

1 Талайдыҥ ол јанына, Гадара деп ороонго, јӱзӱп келдилер. 2Иисус кемедеҥ тӱжерде, бу тарый сӧӧк салар јердеҥ кара јелбиске туттурган кижи чыга конды. 3 Ол сӧӧк салар јерде јаткан, оны бир де кижи кынјылап та болбогон. 4 Оны кӧп катап кижендеп, кынјылап та турза, кынјыны ӱзӱп, киженди оодып салатан. Оны јобожыдар кижи чыкпаган. 5 Тӱни-тӱжи ол сӧӧк салар јерлерде ле кырларда кыйгырып, ташка согулып јӱрген.
6 Иисусты ыраагынаҥ кӧрӧлӧ, јӱгӱрип келип, Ого бажырып, 7 тыҥ ӱнденип кыйгырды:
– Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы Иисус! Сеге менеҥ не керек болды? Сени Кудайдыҥ учун сурап турум: мени кыйнаба!
8 Ол мынайып айткан, нениҥ учун дезе Иисус: «Кара јелбис , бу кижидеҥ чык!» – деген.
9 Адын сураарда, айтты:
– Бис кӧп, оныҥ учун адым – тӱмен черӱ.
10 Олорды бу јердеҥ сӱрбезин деп, Ого јалына бердилер.
11 Андагы кырдыҥ эдегинде јаан ӱӱр чочколор одорлоп јӱрген.
12 – Бисти чочколорго ийе бер, олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирели – деп, шилемирлер сурап турдылар.
13 Иисус јӧбин берди. Кара јелбистер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Айдарда, ӱӱрде эки муҥ кире чочко каскактаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды.
14 Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. Олор не болгонын кӧрӧргӧ чыкты. 15 Иисуска келип кӧрзӧ, ӧзӧк-буурында тӱмен шилемирлӱ болгон кижи санаазы ордында, кийимдӱ отурды. Олорго коркымчылу боло берди. 16 Кӧргӧн улус шилемирлӱ кижиле, оноҥ чочколорло не болгонын куучындап бердилер. 17 Олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп, Иисусты сурап турдылар.
18 Ол кемеге отурып јадарда, байагы ӧзӧк-буурында шилемирлӱ болгон кижи Оныла кожо јӱрейин деп суранды. 19 Је Иисус болдырбай, айтты:
– Айлыҥдагы улузыҥа јан. Сеге Кайракан нени эткенин, канайда буурзаганын олорго айдып бар.
20 Онызы барып, Иисус ого нени эткенин Он-Тура деп јерде јарлыктап баштады. Ончолоры кайкажып турдылар.

 

Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени

 

(Мф. 9:18-26; Лк. 8:40-56)

 

21 Иисус кемеле ол јанына ойто кечерде, Оны эбире кӧп улус јуулды. Ол талайдыҥ јаказында болгон.
22 Је бат, синагоганыҥ јаандарыныҥ бирӱзи, Иаир деп кижи, келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, 23 эреп-јайнай берди:
– Кызычагым ӧлӱп јадыры. Барып, оныҥ ӱстине колыҥды салып алка, ол аргадалып, тирӱ артсын.
24 Иисус оныла кожо барды. Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус базып, Оны кыстап турган.
25 Анда он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген бир ӱй кижи болгон. 26 Ол кӧп эмчилерге јӱрӱп, кӧп шыралап, не барын ончозын кородып, бир де туза албай, оорузын там јаанаткан. 27 Иисус керегинде угала, улустыҥ ортозыла кийнинеҥ базып келип, Оныҥ кийимине тийди. 28 «Оныҥ кийимине де тийзем, јазыларым» – деп, ол айдынган. 29 Бу ла тарый кан токтоп, ол јоболынаҥ јазылганын эди-каныла сезип ийди.
30 Иисус бу ла тарый Бойынаҥ кӱч чыга бергенин сезип, улус јаар кайра баштанып, сурады:
– Кийимиме кем тийди?
31 Ӱренчиктери Ого айттылар:
– Улус Сени кыстап турганын кӧрӱп, Меге кем тийди деп, не сурайдыҥ?
32 Је Ол анайткан кижини кӧрӧйин деп, эбире кӧстӧп турды. 33 Ӱй кижи бойыла не боло бергенин билди . Ол коркып ла тыркыражып, базып келеле, Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, чынын ончозын айтты. 34 Иисус ого: «Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амырыҥ алып, јӱре бер, оору-јоболго бастырба» – деди.
35 Ол айдып турганча, синагога башчызыныҥ айлынаҥ улус келип, айттылар:
– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини темей јоботпо.
36 Иисус дезе, бу сӧстӧрди уккан бойынча, синагоганыҥ јаанына айтты:
– Коркыба, јаҥыс ла бӱт.
37 Ол Бойыныҥ кийнинеҥ Петр ла Иаковтоҥ, Иаковтыҥ Иоанн карындажынаҥ башка кижи бастырбады. 38 Олор синагоганыҥ јааны -эшке келдилер. Иисус тӱймежип, ыйлажып-сыктажып турган улусты кӧрди. 39 Киреле, олорго айтты:
– Не тӱймежип, ыйлажып туругар? Кызычак ӧлбӧгӧн, ол уйуктап јат.
40 Оны шоодо бердилер. Ол дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, кызычактыҥ ада-энезин, Бойыла кожо јӱргендерин алганча, баланыҥ јаткан јерине кирди. 41 Кызычактыҥ колын тудуп, айтты:
– Талифа-куми!
Бу сӧс: «Кызычак, сеге айдадым: тур!» – дегени.
42 Кызычак бу тарый туруп, база берди. Ол он эки јаш кирелӱ болгон. Ончозы алаҥ кайкадылар. 43 Мыны бир де кижи билбезин деп, Иисус олорго кату јакарала, балага курсак берзин деди.

 

6

 

Јарлыкчы алтайында тоотпос

 

(Мф. 13:53-58; Лк. 4:16-30)

 

1 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Бойыныҥ алтайына келди. Оныла кожо ӱренчиктери болгон.
2Суббот кӱн једип келерде, Ол синагогада ӱредип баштады. Оны уккан улустыҥ кӧбизи алаҥ кайкап, айдышты:
– Бу ончозы Ого кайдаҥ келди не? Ого не болгон ойгор санаа берилген? Оныҥ колы мындый кайкалдарды канайып эдет болбогой? 3 Ол агашла узанар ус эмес беди? Марияныҥ уулы, Иаковтыҥ, Иосияныҥ, Иуданыҥ ла Симонныҥ аказы эмес пе? Эје-сыйындары мында, ортобыста эмес пе?
Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар. 4 Иисус дезе олорго айтты:
Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында, тӧрӧӧн-тууганы, айлындагы улузы тообойтон.
5 Ол анда бир де кайкал эдип болбоды, кезик ле јоболдулардыҥ ӱстине колын салып алкап, јасты. 6 Олордыҥ бӱтпей турганын кайкады.
Мыныҥ кийнинде јака јурттар сайын ӱредип јӱрди.

 

Он эки ӱренчикти ийгени

 

(Мф. 10:5-15; Лк. 9:1-6)

 

7 Иисус он эки ӱренчигин кычырып алып, олорды экидеҥ ийип, кара јелбистердиҥ бажын билетен јаҥ берди. 8 Олорго јакып, айтты:
– Јолго тайактаҥ ӧскӧ бир де неме алып јӱрбегер: баштык та, калаш та, курыгарда јес акча да. 9 Тегин ӧдӱк кийигер, кат кийим кийбегер. 10 Кажы бир айылга тӱшсегер, ол јердеҥ чыкканча, анда болыгар. 11 Кандый бир јерде слерди јуутпаза, слерди укпаза, ол јердеҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. Онызы олорго удура кере болзын. Чынын айдадым слерге: јаргы болотон кӱнде, ол калага кӧрӧ, Содом ло Гоморрага јеҥил болор.
12 Олор барып, улусты Кудайга баштанзын деп, јарлыктап јӱрдилер. 13 Кӧп шилемир чыгарып, кӧп јоболдуларга май сӱртӱп, јазып турдылар.

 

Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми

 

(Мф. 14:1-12; Лк. 9:7-9)

 

14 Иисустыҥ ады јарлу боло берген учун, Ол керегинде табыш Ирод -каанга јетти. Ол айтты: «Бу Крестеечи Иоанн . Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет». 15 Кезиги: «Бу Илия » – дешти. Ӧскӧлӧри дезе, «Бу јарлыкчы, эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзиндий кижи» – дештилер. 16 Ирод дезе, мыны угала, айтты: «Бу – меге бажын кезе чаптырган Иоанн. Ол тирилген туру».
17 Ирод Иоаннды тутсын деп кижи ийип, оны кижендеп, тӱрмелеп койгон болгон. Ол мыны Филипп карындажыныҥ абакайын, Иродиаданы, бойы алганы учун эткен. 18 Иоанн Иродко айдып туратан: «Сеге карындажыҥныҥ абакайын аларга јарабас». 19 Иродиада Иоаннды ӧштӧп, оны ӧлтӱрейин де дезе, је болуп албай јӱрген. 20 Ирод Иоаннды акту , агару кижи деп билип, оноҥ айап, оны чеберлеп јӱрген. Оны угуп, кӧпти эткен, айткан сӧстӧрин јакшызынып уккан.
21 Эптӱ учурал Иродтыҥ туулган кӱнинде болгон. Ол бойыныҥ кӧдӧчилерине, черӱ башчыларына ла Галилейдиҥ јаандарына той-јыргал эткен. 22 Иродиаданыҥ кызы кирип, бијелеген, Иродко ло оныла кожо кыйын отургандарга јараган. Каан кыска айткан:
– Менеҥ сурайын дегениҥди – сура, сеге берейин.
23 Оноҥ чертенген:
– Нени де суразаҥ, каандыгымныҥ кабортозын да болзо, берейин.
24 Кыс нени сурайын деп, энезине барарда, онызы: «Крестеечи Иоанныҥ бажын сура» – деген. 25 Кыс бу тарый каанга капшайлап барып, айткан:
– Эмди ле Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салала, меге берзин деп турум!
26 Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп ого берген сӧзин бузарга кӱӱнзебеген. 27 Ол бу тарый черӱчилди ийип, Иоанныҥ бажын экелзин деп јакарган. 28 Онызы тӱрмеге барып, оныҥ бажын кезе чабала, табакка салала, экелип, кыска берген. Кыс дезе башты энезине берип ийген.
29 Иоанныҥ ӱренчиктери угала, келип, оныҥ сӧӧгин алып, јууп салгандар.

 

Беш муҥ кижини тойдырганы

 

(Мф. 14:13-21; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)

 

30 Апостолдор Иисуска јуулыжып келеле, нени эткенин, неге ӱреткенин Ого ончозын айдып бердилер. 31 Иисус олорго айтты:
– Јӱк бойыгар аалга јерге барып, эмеш тыштанып алыгар.
Чындап та, келип-барып тургандар кӧп болгон учун, олорго ажанарга да бош јок болгон.
32 Олор јаҥыс бойлоры кемелӱ аалга јерге јӱстилер. 33 Јӱзӱп бараткандарын кӧргӧн кӧп улус олорды танып, ончо калалардаҥ оноор јойу, озолоп, јӱгӱрижип келдилер. 34 Иисус чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, кӱдӱчизи јок койлордый јӱрӱ деп, ичи ачыды. Олорды кӧпкӧ ӱредип баштады.
35 Орой боло берерде, ӱренчиктери Ого базып келип, айттылар:
– Бу аалга јер эди, оноҥ орой. 36 Улусты божодып ий, эбире турган айылдарга, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын. Олордо јиир неме јок.
37 Иисус: «Слер олорды азырагар» – деди. Ого айттылар:
– Бис барып, эки јӱс динарийге калаш садып алала, олорды азыраак па?
38 Је Ол айтты:
– Слерде канча кире калаш бар, барып кӧрӱгер.
Олор барып кӧрӧлӧ, «Беш болчок калаш ла эки болчок балык» – дедилер.
39 Айдарда, ончозын кӧк ӧлӧҥниҥ ӱстине бӧлӱктей отургызыгар деди. 40 Олор јӱстеҥ, беженнеҥ бӧлӱктей отурып ийдилер. 41 Иисус беш калашты, эки балыкты алды, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады. Калашты сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Эки балыкты анайып ла ончозына ӱледи. 42 Ончозы јиди, тойды. 43 Калаш ла балыктыҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 44 Курсак јигендердиҥ тоозы беш муҥ эр кижи болгон.

 

Сууныҥ ӱстиле басканы

 

(Мф. 14:22-36; Ин. 6:15-21)

 

45 Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:
– Улусты јандырып турганчам, кемеге отурып, ол јанына, Вифсаида јаар, Менеҥ озо кечигер – деди.
46 Улусты јандырып ийеле, мӱргийин деп, кырга чыкты.
47 Эҥирде кеме талайдыҥ ортозында болгон, Иисус дезе јаҥыскан Бойы јерде болгон. 48 Терс салкын согордо, ӱренчиктери кайыктап болбой, шыралап турганын кӧрди. Таҥ алдында Ол талайдыҥ ӱстиле базып, олорго јууктап келеле, кӧндӱре ӧдӧ конорго сананды. 49 Олор дезе, Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, бу сӱне болбой деп, кыйгырып ийдилер, 50 нениҥ учун дезе, Оны ончозы кӧрӧлӧ, коркый бергендер. Ол дезе бу тарый олорго эрмектенип, айтты:
– Чочыбагар, бу Мен, коркыбагар.
51 Мынайда айдала, олордыҥ кемезине отурды. Салкын токтой берди. Олор алаҥ кайкадылар. 52 Јӱректери таш болгон учун олор калашла болгон кайкалды аайлабаган.
53 Кечеле, Геннисарет јерине келип, јаратка токтодылар. 54 Олор кемедеҥ чыгарда, бу тарый улус Иисусты танып, 55 ончо јака јерлерди эбире јӱгӱрип, оору улусты тӧжӧктӧргӧ салала, Ол јӱрӱ деп угулган јерге экелип баштады. 56 Ол кайда ла келгенде – јурт болзын, кала болзын, турлу болзын, јоболдуларды тепсеҥдерге экелип салала, олор Оныҥ эдегине де болзо тийзин деп, сурап турдылар. Ого тийген улус јазылып турган.

 

7

 

Ару ла быјар

 

(Мф. 15:1-20)

 

1 Иисусты эбире фарисейлер ле Иерусалимнеҥ келген бир кезик бичикчилер јуулдылар. 2 Оныҥ ӱренчиктериниҥ кезиги ару эмес колдорын јунбай калаш јип отургандарын кӧрӱп, олорды каарып турдылар. 3 Фарисейлер дезе, ончо иудейлер чилеп, ада-ӧбӧкӧниҥ јаҥдап келген јаҥыла колдорын быжулап јунбаганча, ажанбайтан. 4 Базардаҥ келеле, јунунбайынча, ажанбас. Оноҥ до ӧскӧ јаҥдаган јаҥы кӧп болгон: айак, јыракы, јес айак-казан јунары. 5 Оныҥ учун фарисейлер ле бичикчилер Иисустаҥ сурадылар:
– Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек јаҥдабайдылар, колдорын јунбай, калаш јийдилер?
6 Ол каруу јандырды:
– Эки јӱстӱ слер керегинде Исаия јарлыктап, чын бичиген:
«Бу улус Мени тилиле тооп јат,
јӱректери дезе Менеҥ ыраак.
7Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,
Мени темей тооп јадылар».
8 Слер Кудайдыҥ јакылтазын таштап, кижиниҥ јаҥдап келген јаҥын тудуп, айак-казанды јунатан ээжилерди бӱдӱрип, бого тӱҥей ӧскӧ дӧ кӧп немелер эдип јадыгар. 9 Бойыгардыҥ јаҥыгарды јаҥдаарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын јектеп турганыгар јакшы ба? 10Моисей айткан јок беди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 11 Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер корван“ деп јарлаза, ол Кудайга сый болор». 12 Онызыла ого адазына эмезе энезине нени де эттирбей јадыгар. 13 Мынызыла бойыгар тургускан јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип, бого тӱҥей кӧп ӧскӧ дӧ немелер эдип јадыгар.
14 Улусты ончозын ойто кычырып алала, айтты:
– Ончогор Мени угуп, кӧксигерге алыныгар. 15 Кижиниҥ ичине тыштынаҥ кирген бир де неме оны быјарсыдып болбос. Је бойынаҥ чыгып турганы, кижини быјарсыдар. 16 Кулакту кижи уксын!
17 Ол улусты артырып, ӱйге кирерде, ӱренчиктери укаа сӧс керегинде сурадылар.
18Иисус олорго айтты:
– Слер де неме аайлабас улус болдыгар ба? Кижиниҥ ичине тыштынаҥ киргени, оны быјарсыдып болбозын аайлабай туругар ба? 19 Ол јӱрекке эмес, ичке кирет ине, оноҥ тыштына чыгат.
Мынызыла Ол курсакты ару деп јарлады. 20 Оноҥ айтты:
– Кижиниҥ ичинеҥ чыкканы, кижини быјарсыдып јат. 21 Кижиниҥ ичинеҥ, јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, 22 јимекейлеери, ӧчӱркеп ӧштӧӧри, куурмак кылык кылынары, уйат билбези, кӱйӱнери, Кудайды јамандайтаны, улуркайтаны, тенексийтени. 23 Бу јаманныҥ ончозы кижиниҥ ичинеҥ чыгып, кижини быјарсыдып јат.

 

Кара јаҥду ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени

 

(Мф. 15:21-28)

 

24 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидонныҥ јерлерине келди. Ӱйге кирип, бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеди, је мыны јажырып болбоды. 25 Кызычагы кара јелбиске туттурган бир ӱй кижи Иисус керегинде угала, бу тарый келип, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱшти. 26 Бу ӱй кижи дезе кара јаҥду болгон, алтайы Сирияныҥ Финикиязы болгон. Шилемирди кызычагынаҥ чыгарзын деп, Оны сурай берди. 27 Је Иисус ого айтты:
– Озо балдар тойзын. Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.
28 Ӱй кижи дезе каруу јандырды:
– Эйе, Кайракан , је балдар јиген калаштыҥ стол алдына тӱшкен оодыгын ийттер јийтен эди.
29 Иисус: «Бу айткан сӧзиҥ учун эмди јан – деди. – Шилемир кызычагыҥнаҥ чыга берди».
30 Ол јанып келеле кӧрӧрдӧ, кызычагы тӧжӧктӧ јатты, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ шилемир чыгып калтыр.

 

Ӱскер, чокол кижини јасканы

 

31 Тир ле Сидонныҥ јеринеҥ чыгала, Он-Кала ичиле ӧдӱп, Иисус ойто Галилейдиҥ талайы јаар барды. 32 Ого ӱскер, чокол кижини экелеле, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка – деп, сурай бердилер. 33 Иисус оны улустаҥ туура јединип, эки кулагына Бойыныҥ сабарын сукты, тӱкӱреле, тилине тийди. 34 Теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, улу тынып, ого: «Еффафа – Ачыл» – деди. 35 Бу тарый ол кижиниҥ кулагы ачылып, тилиниҥ кӱрмеги чечилип, јап-јарт эрмектене берди. 36 Мыны кижиге айтпагар деп, олорго јакарды. Је олорды канча ла токтоткон сайын, олор там ары јарлап јӱрдилер. Алаҥ кайкажып, айдып турдылар:
37 – Ончозын јакшы эдет: ӱскерин угар эдет, тили јогын тилдӱ эдет.

 

8

 

Тӧрт муҥ кижини тойдырганы

 

(Мф. 15:32-39)

 

1 Ол кӱндерде кӧп улус јуулган. Олордыҥ јиир немези јок болордо, Иисус ӱренчиктерин кычырып алып, айтты:
2 – Бу улуска ичим ачыйт. Ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱрген улустыҥ ооско салар немези јок. 3 Олорды ажандырбай јандырып ийзем, јолдо уйадай берер. Олордыҥ кезиги ыраактаҥ келген ине.
4 – Мында, аалга јерде, олорды азырайтан калашты кайдаҥ алар? – деп, ӱренчиктери каруу јандырдылар.
5 Иисус олордоҥ: «Слерде канча кире калаш бар?» – деп сураарда, јети дештилер.
6 Ол улусты јерге кыйын отурзын дейле, јети калашты алып, алкыш јетирди, сындырала, ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Олор улуска ӱледи. 7 Олордо база эмеш балык болгон. Ол алкайла, онызын да ӱлезин деди. 8 Олор јиди, тойды. Арткан-калганын јети каламага јууп алдылар. 9 Јигени дезе тӧрт муҥ кире кижи болгон. Иисус олорды јандырып ийди. 10 Бу ла тарый ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, Далмануфа деп јерге келди.
11 Фарисейлер келип, Иисусла сӧс блаажа бердилер. Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп, некеп турдылар. 12 Ол улу тынып, айтты:
– Бу ӱйе билди кӧргӱс деп, не некейт болбогой? Чынын айдадым слерге: бу ӱйеге билди берилбес.
13 Оноҥ олорды таштап, катап кемеге отурала, ол јанына кечти.

 

Ачыткы керегинде

 

(Мф. 16:5-12)

 

14 Ӱренчиктер калаш аларын ундып койгондор. Кемеде јӱк ле бир болчок калаш болгон. 15 Иисус дезе јакып, айтты:
– Фарисейлердиҥ ле Иродтыҥ ачыткызынаҥ чеберленигер.
16 Ӱренчиктер бойы ортодо: «Бисте калаш јогын айдып туру» – деп табыштылар.
17 Иисус онызын билип, айтты:
– Бисте калаш јок деп, нени таап туругар? Эмдиге оҥдобос, аайлабас кайттыгар? Јӱректеригер эмдиге јетире таш бойынча ба? 18 Кӧстӱ бойыгар кӧрбӧй туругар ба? Кулакту бойыгар укпай туругар ба? Санаагарга кирбейт пе? 19 Беш муҥ кижиге беш калаш сындырып береримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага толо јууп алган эдигер?
Олор:
– Он эки – дедилер.
20 – Јетӱни тӧрт муҥ кижиге јетиреримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? – деерде, «јети» – дедилер.
21 Айдарда, Иисус олорго айтты:
– Эмдиге јетире аайлабас кайттыгар?

 

Сокорды јасканы

 

22 Вифсаидага келдилер. Иисуска сокор кижини экелип, ого кол тийгиссин деп сурадылар. 23 Ол сокорды јединип, јурттыҥ тыштына чыгарды. Кӧзине тӱкӱрип, ого колын салып,
– Неме кӧрӱп туруҥ ба? – деди.
24 Онызы кӧрӧлӧ, айтты:
– Ӧдӱп бараткан улус агаш ошкош кӧрӱнет.
25 Иисус оныҥ кӧзине колын катап салып, кӧрзин деп јакарды. Байагы кижи лаптап кӧрӱп, јазылды, ончозын јап-јарт кӧрӧ берди. 26 Иисус оны јандырып, «Јуртка кирбе, јуртта кемге де айтпа» – деди.

 

Иисус кем?

 

(Мф. 16:13-20; Лк. 9:18-21)

 

27 Иисус ӱренчиктериле кожо Филипп Кесарийи дейтен јердиҥ јурттарына барды. Јолой олордоҥ сурады:
– Улус Мени кем дежет?
28 Олор айттылар:
– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия , кезиктери јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.
29 Ол сурады:
– Слер Мени кем дейдигер?
– Сен – Христос – деп, Петр каруу јандырды.
30 – Мен керегинде кемге де айтпагар – деп, Иисус олорго јакарды.
31 Оноҥ олорды ӱредип баштады: Кижи Уулы кӧп кыйналар, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп койор учурлу, Оны ӧлтӱргилеп койор, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер учурлу. 32 Ол мыны ачыгынча айдып јӱрген. Петр дезе, Оны кедери кычырып алала, Ого удура сӧс айдып баштады. 33 Је Ол ӱренчиктери јаар кайра кӧрӧлӧ, Петрды каарып, ого айтты:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана ! Сен Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.
34 Улусты Бойыныҥ ӱренчиктериле кожо кычырып алып, олорго айтты:
– Мениле кожо болойын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алганча, Мени ээчий барзын. 35 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге ле Сӱӱнчилӱ Јарга болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 36 Јер-телекейде не бар ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? 37 Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱми учун ордына нени берер? 38 Бу кинчектӱ, чайдам ӱйе алдында кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалар болзо, Кижи Уулы да Адазыныҥ магын алганча, агару ангелдериле кожо келгежин, ол кижидеҥ уйалар.

 

9

 

Иисус Христостыҥ кубулганы

 

(Мф. 17:1-13; Лк. 9:28-36)

 

1Иисус оноҥ айтты:
– Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгы бойыныҥ кӱчиле једип келгенин кӧрбӧгӧнчӧ ӧлбӧс.
2 Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты, оноҥ Иоаннды бийик кырга чыгарала, олордыҥ алдына кубулды. 3 Оныҥ кийими мызылдап, јер ӱстинде бир де кийим агартаачы анайып агартып болбогодый, кӧс кылбыгар апагаш болды. 4 Олорго Моисей ле Илия кӧрӱнип, Иисусла эрмектежип турдылар. 5 Петр Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи! Биске мында макалу. Ӱч чадыр тудалыктар: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.
6 Петр нени айдарын билбей турган, нениҥ учун дезе ол бойы, оноҥ ӧскӧ эки ӱренчик коркып калган тургандар. 7 Булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди, булуттаҥ ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым. Оны угыгар!
8 Кенетийин эбире кӧрзӧ, Иисустаҥ ӧскӧ олорло кожо кижи јок эмтир.
9 Кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго бу кӧргӧндӧрин Кижи Уулы тирилбегенче кижиге айтпазын деп јакарды. 10 Олор бу сӧсти кӧксине алынып, «Тирилер дегени не атасы?» – дежип, 11 Иисустаҥ сурадылар:
– Бичикчилер не керек озолоп Илия келер учурлу дешкилейт?
12 Ол каруу јандырды:
– Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны чын. Је нениҥ учун Кижи Уулы керегинде Ол кӧп кыйнаттырып, базындырар учурлу деп бичилген? 13 Айдып турум слерге: Илия келип јӱрген, је улус бойыныҥ табына салдырып, бичилгени аайынча эткендер.

 

Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы

 

(Мф. 17:14-20; Лк. 9:37-43)

 

14 Арткан ӱренчиктерге тӱжӱп келеле, олорды эбире кӧп улус јуулганын, олорло бичикчилер сӧс блаажып турганын кӧрдилер. 15 Бу тарый ончо улус Иисусты кӧрӧлӧ, алаҥ кайкап, јӱгӱрижип келеле, Оныла эзендежип турдылар.
16 Ол ӱренчиктеринеҥ сурады:
– Буларла не деп сӧс блаажып туругар?
17 Улус ортодоҥ бир кижи айтты:
– Ӱредӱчи! Сеге тил јок јелбиске туттырган уулчагымды экелдим. 18Јелбис ого кайда ла табарып, јерге чачканда, уулчактыҥ оозынаҥ кӧбӱк ажынып, тижин кыјырадып турала, тала берет. Јелбисти чыгарып ийзин деп, ӱренчиктериҥди сурагам, је олор болуп албады.
19 Иисус: «Э-э, бӱтпес ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге экелигер».
20 Уулчакты Ого экелдилер. Јелбис Иисусты кӧргӧн бойынча, уулчакты курултты, онызы јерге јыгылып, оозыныҥ кӧбӱги ажынып, тоголоно берди. 21 Иисус оныҥ адазынаҥ: «Оныла мындый болгоны удаган ба?» – деп сураарда, ол: «Јаштаҥ ала – деди. – 22 Јелбис оны ӧлтӱрейин деп, отко до, сууга да улам сайын таштаган. Је нени-нени эдер аргалу болзоҥ, биске буурзап, болушсаҥ?»
23 Иисус дезе ого айтты:
– «Аргалу болзоҥ» дегени не? Бӱдӱп турган кижиниҥ эдип албазы јок.
24 Бу тарый уулчактыҥ адазы кӧстӧри јашталып, кыйгырып айтты:
– Бӱдӱп турум, меге бӱдерге болуш!
25 Улустыҥ јӱгӱрӱже јуулыжып келеткенин кӧрӧлӧ, Иисус кара јелбиске јакарды:
– Тил јок, ӱскер јелбис, јакарып турум сеге: уулчактаҥ чык, ого такып кирбе!
26 Јелбис кыйгырып, уулчакты тыҥ курултып, чыга конды. Уулчак ӧлгӧндий јатты, кӧп улус оны ӧлгӧн дештилер. 27 Је Иисус оны колынаҥ тудуп тургузарда, ол туруп келди.
28 Иисус ӱйге кирерде, ӱренчиктери туура улус јогынаҥ Оноҥ сурадылар:
– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбодыс?
29 Иисус олорго айтты:
– Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе, оноҥ орозо тутса чыгара сӱрӱлер.
30 Оноортынаҥ чыгала, Галилей ичиле ӧдӱп бараткандар. Иисус бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеген, 31 нениҥ учун дезе, ӱренчиктерин ӱредип, айдып јӱрген:
– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер, Оны ӧлтӱргилеп койор, ӧлтӱрилген кийнинде дезе, ӱч кӱнниҥ бажында тирилер.
32 Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар. Оноҥ сурап угарга дезе, коркып тургандар.

 

Јааны кемизи?

 

(Мф. 18:1-9; Лк. 9:46-50; 17:1-2)

 

33 Капернаумга келдилер. Ӱйде тужында Иисус олордоҥ сурады:
– Јолой бойыгар ортодо не керегинде сӧс блаажып келеттигер?
34 Олор унчукпай турдылар, нениҥ учун дезе олордыҥ кемизи јаан деп, јолой эрмектежип келген. 35 Иисус отурып, он экӱни кычырып алала, олорго айтты:
– Баштапкы болойын дегенигер, ончозыныҥ калганчызы болзын, ончозына јалчы болзын.
36 Бир баланы колго алып, олордыҥ ортозына тургусты, оны кучактайла, айтты:
37 – Бир мындый балдардыҥ бирӱзин Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы. Мени јууткан кижи, ол Мени јууткан эмес, Мени Ийгенди јууткан.

 

Слерге удура эмес кижи – слер учун

 

38Иоанн айтты:
– Ӱредӱчи! Бир кижи бисле кожо јӱрбей, Сениҥ адыҥла шилемирлер чыгарып јӱргенин кӧрдибис. Бисле кожо эмес учун, оны токтодып койдыбыс.
39 Иисус: «Оны токтотпогор – деди. – Мениҥ адымла кайкал эткен кижи, Мени ылтам јамандап болбос. 40 Биске удура эмес кижи – бис учун. 41 Меге болуп слерди Христостыйы деп, бир айак суу ичерге берген кижи, чынын айдадым слерге: кайралынаҥ куру калбас. 42 Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талайга таштаза, ого торт болор эди. 43 Колыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эмди эки колду бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко тӱшкенчеҥ, сыҥар колду болуп, ӱргӱлји јӱрӱмге кирзеҥ торт. 44 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 45 Будыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эки бутту бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, аксак-бӱксек бу бойыҥ ӱргӱлји јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 46 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 47 Кӧзиҥ сени јаманга баштаза, оныҥды ойып кой. Эки кӧстӱ бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ Кудайдыҥ Каандыгына киргениҥ јакшы. 48 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт.
49 Кандый ла кижи отло тузалар, кандый ла берӱ тусла тузалар. 50 Тус – јакшы неме. Је ол ачузын јылыйтса, оны неле ойто тусту эдеригер? Ӧзӧгӧрдӧ тусту болыгар, ортогордо амыр-энчӱ болзын».

 

10

 

Кижи алары ла айрылыжары керегинде

 

(Мф. 19:1-12)

 

1Иисус оноортынаҥ чыгала, Иордан ары јанындагы Иудейге келди. Ого база ла улус јуулды, Ол Бойыныҥ јаҥыла олорды ӱредип турды.
2 Фарисейлер базып келип, Оны ченеп, сурадылар:
– Алган эжиле айрылыжарга јараар ба?
3Моисей слерге не деп јакыган эди? – Иисус сурады.
4 Олор айдышты:
– Айрылыштыҥ кере бичигин бичип, айрылыжарын Моисей јараткан.
5 Иисус айтты:
– Јӱректеригер кату ла ӧчӧш учун, ол слерге бу јакылтаны бичип берген. 6 Не-немени јайап баштаган тужында Кудай олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 7Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, 8алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор. Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. 9 Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.
10 Ӱйде ӱренчиктери бу ла керегинде ойто сурадылар. 11 Иисус олорго айтты:
– Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. 12 Ӱйи ӧбӧӧниле айрылыжып, ӧскӧ кижиге барза, кинчекке кирип јат.

 

Балдарды алкаганы

 

(Мф. 19:13-15; Лк. 18:15-17)

 

13 Балдарга колын тийгиссин деп, олорды Иисуска экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды јууктатпай турдылар. 14 Иисус мыны кӧрӧлӧ, чугулданып, ӱренчиктерине айтты:
– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 15 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап јуудып албаган кижи ого кирбес.
16 Ол балдарды кучактап, олорго колын салып, алкады.

 

Бай кижиниҥ сурагы

 

(Мф. 19:16-30; Лк. 18:18-30)

 

17 Иисус јолго кӧндӱгип јадарда, бир кижи јӱгӱрип келеле, Оныҥ алдына тизеленип, сурады:
– Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин?
18 Иисус ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 19Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе, куурмактаба, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.
20 Байагы кижи дезе Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Мыныҥ ончозын мен јаштаҥ ала бӱдӱрген эдим.
21 Иисус ол јаар кӧрӧлӧ, ого карузып, айтты:
– Сеге бир ле неме јетпейт. Барып, не барыҥды садала, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, крести алганча, Мениле кожо бар.
22 Ол дезе, бу сӧстӧҥ чырайы кубулып, кунукчылду јӱре берди, нениҥ учун дезе коркышту бай кижи болгон.
23 Иисус эбире ајыктап, ӱренчиктерине айтты:
– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч!
24 Ӱренчиктерди Оныҥ сӧстӧри алаҥ кайкатты. Је Иисус катап айтты:
– Балдар, байлыкка иженген улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25 Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
26 Олор там кайкажып, бойлоры ортодо айдыжып турдылар:
– Айдарда, кем аргаданар аргалу?
27 Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:
– Улус мыны эдип болбос, јаҥыс Кудай эдер, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ эдип болбозы јок.
28 Петр айдып баштады:
– Бат, бары-јогысты таштап, Сениле кожо бардыбыс.
29 Иисус айтты:
– Чынын айдадым слерге: кем айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп, Сӱӱнчилӱ Јарга болуп таштаза, 30 эмдиги ӧйдӧ, бу чакта, айыл-јуртты, ага-карындашты, эје-сыйынды, ада-энени, бала-барканы, кыраны, истедип јӱрӱп, јӱс катап артыктай алар, келер чакта дезе ӱргӱлји јӱрӱмди алар. 31 Је кӧп баштапкы болгондор калганчылар болор, калганчы болгондор баштапкылар болор.
32 Олор Иерусалим јаар чыгып, јолдо болордо, Иисус алдында барып јаткан. Ӱренчиктери алаҥ кайкап, кожо јӱрген улузы дезе коркып калган бараттылар. Ол он экӱни таҥынаҥ кычырып алып, Бойыла не болорын олорго база катап айдып баштады.
33 – Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстардыҥ ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, кара јаҥдуларга берип ийгилеер. 34 Оны электегилеер, Ого тӱкӱргилеер, Оны камчылаар, ӧлтӱргилеп койор. Ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер.

 

Зеведейдиҥ уулдарыныҥ сурагы

 

(Мф. 20:20-28)

 

35 Иисуска Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанн базып келип, «Ӱредӱчи! – дедилер. – Сени бистиҥ сураганысты этсин деп турубыс».
36 Иисус олорго айтты:
– Мени слерге нени этсин деп туругар?
37 Олор айттылар:
– Сениҥ магыҥ келзе, бирӱбисти оҥ јаныҥа, бирӱбисти сол јаныҥа отургуссын деп турубыс.
38 Је Иисус олорго айтты:
– Нени сурап турганыгарды билбей јадыгар. Мениҥ ичип турган айагымды ичип болороор бо, Мениҥ тӱжӱп турган крезиме тӱжӱп болороор бо?
39 Олор:
– Болорыс – дедилер.
Иисус дезе олорго айтты:
– Ичип турган айагымды ичерин ичеригер, тӱжӱп турган крезиме тӱжерин тӱжеригер. 40 Оҥ ло сол јаныма дезе отургызар јаҥ Менде јок, је Кудай ол јерди кемге белетеген, ого ол кижи отурар.
41 Мыны угала, арткан он ӱренчик Иаков ло Иоаннга чугулдана бердилер. 42 Иисус дезе, олорды кычырып алып, айтты:
– Калыктарда баштапкы болгоны – олорды башкаратанын, сайыттары олорды бийлейтенин билеригер. 43 Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо јааны болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 44 Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, ончогорго кул болзын. 45 Кижи Уулы да улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген ине.

 

Сокор Вартимейди јасканы

 

(Мф. 20:29-34; Лк. 18:35-43)

 

46 Иерихонго келдилер. Иисус ӱренчиктериле, кӧп улусла кожо Иерихонноҥ чыгып јадарда, јолдыҥ кырында Тимейдиҥ уулы Вартимей деп сокор суранчыктап отурган. 47 Бу Назарет јеринеҥ Иисус деп угала, ол кыйгырып, айда берди:
Давид Уулы Иисус, меге буурза!
48 Кӧп улус оны унчуктырбаста, ол: «Давид Уулы, меге буурза!» – деп, там тыҥыда кыйгыра берди.
49 Иисус токтой тӱжӱп, оны кычыртып ийди. Сокорды кычырып, айттылар:
– Коркыба, тур, Ол сени келзин дийт.
50 Ол катанчыгын суурып, таштайла, ӧрӧ туруп, Иисуска базып келди. 51 Иисус оноҥ сурады:
– Мени сеге нени этсин деп туруҥ?
Сокор кижи Ого айтты:
– Ӱредӱчи, кӧзим јарызын деп турум!
52 Иисус айтты:
– Бар, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.
Бу тарый кӧзи јарып, ол Иисусты ээчий јолло басты.

 

11

 

Иерусалимге киргени

 

(Мф. 21:1-11; Лк. 19:28-40; Ин. 12:12-19)

 

1 Иерусалимнеҥ ыраак јокто Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифания деп јурттарга јууктагылап келерде, Иисус ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, 2 айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирген бойынча, буулап койгон, кижи минбеген кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, экелигер. 3 Слерге кандый бир кижи: «Слер нени эдип туругар?» – дегежин, «Ол Кайраканга керек. Ол оны удабас кайра ийер» – дегер.
4 Олор барып, оромдо каалганыҥ јанында буулап койгон кулун эштекти таап, чечип алдылар. 5 Анда турган улустыҥ кезиги: «Нени эдип туругар? Эштекти не чечип јадыгар?» – деп сураарда, 6 олор Иисустыҥ јакыганыла айттылар. Айдарда, олорды божодып ийдилер.
7 Кулун эштекти Иисуска экелип, кийимдерин токуп бердилер. Иисус ого минди. 8 Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, ӧскӧлӧри дезе агаштыҥ бӱрин кезип, јолго јайдылар. 9 Иисустыҥ алды-кийнинеҥ барып јаткан улус кыйгырыжып турдылар:
Осанна !
Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!
10 Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Давид адабыстыҥ каандыгы алкышту!
Кӧк-теҥериде турганга, осанна!
11 Иисус Иерусалимге једип, байзыҥга кирди. Анда ончозын ајыктап кӧрӧлӧ, орой болгон учун он экӱни алганча, Вифания јаар барды.

 

Јиилек јок агаш

 

(Мф. 21:18-19)

 

12 Эртезинде Вифаниядаҥ чыгып барадала, Ол аштай берди. 13 Бӱрлӱ смоква агажын ыраактаҥ кӧрӧлӧ, оноҥ неме табарым ба, јок по деп барды. Је ого келеле, бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппады, нениҥ учун дезе јиилек бӱдер ӧй јеткелек болгон. 14 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Эмдидеҥ ала ӱргӱлји чакка кижи сенеҥ јиилек јибезин!
Ӱренчиктер мыны угуп тургандар.

 

Байзыҥды арутаганы

 

(Мф. 21:12-17; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)

 

15 Иерусалимге келдилер. Иисус байзыҥга кирип, байзыҥда садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп баштады. Акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарды. 16 Кандый бир кижи байзыҥныҥ ичиле неме алып ӧтпӧзин деп, токтодып турды. 17 Олорды ӱредип, айтты:
– Бичилбеген беди: «Мениҥ айлым ончо калыктардыҥ мӱргийтен айлы деп адалар» ? Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар.
18 Улу абыстар ла бичикчилер мыны угала, Оны ӧлтӱрер эбин бедиредилер. Олор Оноҥ коркып турган, нениҥ учун дезе калык ончозы Оныҥ ӱредӱзин кайкап угатан болгон.
19 Эҥир кирерде, Ол каладаҥ чыгып, јӱре берди. 20 Эртен тура ӧдӧ барадып, смоква агажы тазылына јетире кургап калганын кӧрдилер. 21 Петр эске алынып, Ого айтты:
– Ӱредӱчи, кӧрзӧҥ, Сен каргаган смоква кургап калтыр!
22 Иисус каруу јандырып, олорго айтты:
– Кудайга бӱдигер! 23 Чынын айдадым слерге: кандый бир кижи бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дейле, јӱрегинде эреҥистелбей, айтканымла болор деп бӱтсе, андый ла болор. 24 Оныҥ учун айдып турум слерге: мӱргип тура, нени де суразаар, сураганымды аларым деп бӱдигер, слерге андый ла болор. 25 Мӱргип турганыгарда, кижиге ӧӧркӧгӧнигерди таштап ийигер. Ол тушта теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштаар. 26 Таштабас болзогор, теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштабас.

 

Јаҥ керегинде сурак

 

(Мф. 21:23-27; Лк. 20:1-8)

 

27 Иерусалимге ойто келдилер. Иисус байзыҥда базып јӱрерде, Ого улу абыстар, бичикчилер ле јаандар јууктап, 28 айдып турдылар:
– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Мыны эдер јаҥды Сеге кем берген?
29 Иисус олорго: «Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деди. – Меге каруузын айдыгар, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 30 Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба? Меге каруузын айдыгар».
31 Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер». 32 «Кижидеҥ» деп айдарга, улустаҥ коркып тургандар, нениҥ учун дезе ончозы Иоаннды чын јарлыкчы деп бодоп јӱргендер.
33 Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Иисус каруу јандырып, айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.

 

12

 

Ишчилер керегинде укаа сӧс

 

(Мф. 21:33-46; Лк. 20:9-19)

 

1Иисус олорго укаа сӧслӧ айдып баштады:
– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, эбире манаган. Ондо сыскыру казып, каруулчыктыҥ баганазын тудып салган. Тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 2 Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегин ишчилердеҥ экелзин деп, олорго јалчызын ийген. 3 Олор дезе јалчыны тудала, согуп, как куру јандыргандар. 4 Олорго база ӧскӧ јалчызын ийген. Онызын да ташла бажын јара согуп, базынчыктап, божодып ийгендер. 5 База ӧскӧзин ийген, онызын ӧлтӱрип койгондор. Кӧп ӧскӧлӧрин де согуп эмезе ӧлтӱрип тургандар. 6 Ондо карузыган бир уулы бар болгон. «Олор уулымнаҥ уйалар» – деп айдып, эҥ калганчызында онызын да ийген. 7 Је байагы ишчилер бой-бойына айдышкан: «Бу энчи алар уул. Оны ӧлтӱрели, энчизи бистийи болор». 8 Оны тудуп алып, ӧлтӱреле, виноградту јердеҥ чыгара таштап ийгендер.
9 Виноград-агаштыҥ ээзи эмди канайдар? Келип, ишчилерди ӧлӱмге берип ийер, виноградын дезе ӧскӧ улуска табыштырар. 10«Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. 11Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ кычырбаган бедигер?
12 Иисус бис керегинде укаа сӧс айтты деп, олор билип ийдилер. Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар. Оныҥ учун Иисусты артырып, јӱре бердилер.

 

Калан керегинде сурак

 

(Мф. 22:15-22; Лк. 20:20-26)

 

13 Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табарга, Ого кезик фарисейлерди ле Иродтыҥ улузын ийдилер. 14 Олор келип, Ого айттылар:
– Ӱредӱчи! Сениҥ чындыгыҥды, кижиге јакшы адым чыксын дебезиҥди билип јадыбыс. Улусты ылгабай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип јадыҥ. Айдарда, айт: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по? Бис тӧлӧӧрис пе, эмезе тӧлӧбӧзис пе?
15 Иисус дезе, олордыҥ эки јӱстӱзин билип, айтты:
– Мени не ченеп туругар? Меге кӧрӧргӧ, динарий экелигер.
16 Олор экелдилер.
– Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп сурады.
Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
17 Айдарда, Иисус айтты:
– Кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.
Оныҥ берген каруузын кайкадылар.

 

Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилетени керегинде

 

(Мф. 22:23-33; Лк. 20:27-40)

 

18 Мыныҥ кийнинде Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:
19 – Ӱредӱчи! Моисей биске мынайда бичип берген эди: «Кемниҥ карындажы, бала јок бойы ӧлӱп, ӱйи артып калза, оныҥ ӱйин ӧскӧ карындажы алып, оныҥ угын улалтсын». 20 Јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 21 Тул ӱй кижини экинчизи алып, бала артырбай, јада калган. Ӱчинчизи анайып ок. 22 Оны јетилези алып, бала артырбагандар. Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 23 Айдарда, тирилер кӱнде ӧлгӧндӧр тирилгежин, ол булардыҥ кажызыныҥ ӱйи деп адалар? Олор јетилези оны алган ине.
24 Иисус олорго айтты:
– Агару Бичикти де, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып турганыгар бу эмес пе? 25 Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий болгылаар. 26 Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде Моисейдиҥ тӱрбегинеҥ кычырбадыгар ба, канайып Кудай кӱйӱп турган јыраадаҥ ого айтканын: «Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы». 27 Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы. Слер тыҥ азып јадыгар.

 

Эҥ јаан јакылта

 

(Мф. 22:34-40; Лк. 10:25-28)

 

28 Бичикчилердиҥ бирӱзи олордыҥ сӧс блаашканын угуп, Иисус олорго карууны јакшы бергенин кӧрӧлӧ, базып келип, Оноҥ сурады:
– Ончо јакылталардыҥ баштапкызы кандый јакылта?
29 Иисус каруу јандырды:
– Баштапкызы бу: «Ук, Израиль! Кудайыбыс Кайракан – јаҥыс Бойы Кайракан. 30Кайраканыҥды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла, бастыра кӱчиҥле сӱӱп јӱр» – бат баштапкы јакылта. 31 Экинчизи андый ок: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». Булардаҥ јаан ӧскӧ јакылта јок.
32 Бичикчи: «Јакшы, Ӱредӱчи! – деди. – Кудай јаҥыс, ӧскӧ Кудай јок дегениҥ, чын. 33 Оны бастыра јӱрекле, бастыра санаала, бастыра кӱчле сӱӱри, бойын сӱӱгендий, јуугын сӱӱри кандый да кӧдӱргидеҥ, кандый да берӱдеҥ улу-јаан».
34 Оныҥ керсӱзин каруу бергенинеҥ кӧрӱп, Иисус ого айтты:
– Сен Кудайдыҥ Каандыгынаҥ ыраак эмезиҥ.
Мыныҥ кийнинде Ого сурак берерге бир де кижи тидинбеди.

 

Христос кемниҥ уулы?

 

(Мф. 22:41-46; Лк. 20:41-44)

 

35 Байзыҥда оноҥ ары ӱредип, Иисус айтты:
Христос Давидтиҥ уулы деп, бичикчилер канайып айдат? 36Давид бойы Агару Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, мынайда айткан эмес беди:
«Кайракан Кайраканыма айткан:
„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
37 Давид бойы Оны Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
Кӧп улус Оны сӱӱнип, угуп турды.
38 Ол ӱредип, айдып јӱрди:
– Бичикчилердеҥ ајарынып јӱрӱгер. Олор узун кийим кийерин, тепсеҥдерде уткыдарын, 39 синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын кӱӱнзеп јадылар. 40 Олор, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп узак мӱргигилеп, там буруга калар.

 

Тул ӱй кижиниҥ сыйы

 

(Лк. 21:1-4)

 

41 Иисус акча-јӧӧжӧлӱ кайырчактыҥ јанында отурып, ого акча салган улусты ајыктады. Кӧп байлар кӧптӧҥ салып турдылар.
42 Бир јокту тул ӱй кижи келип, эки оок јес акча салды. 43 Иисус ӱренчиктерин кычырып алала, айтты:
– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи кайырчакка салгандардыҥ ончозынаҥ кӧп салды. 44 Ончозы артыкташканынаҥ салгандар, ол дезе, андый јокту бойы, не барын ончозын, курсак алар акчазын салган.

 

13

 

Чак тӱгенердиҥ темдеги

 

(Мф. 24:1-14; Лк. 21:5-19)

 

1Иисус байзыҥнаҥ чыгып јадарда, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Кӧр, кандый таштар, кандый туралар!
2 Иисус ого айтты:
– Бу јаан тураларды кӧрӱп туруҥ ба? Мыныҥ ончозы јемирилип-сайалар, мында таш ӱстине таш артпас.
3 Ол Елеон кырда, байзыҥныҥ одожында отурарда, Петр, Иаков , Иоанн , Андрей Оноҥ јаҥыскандыра сурадылар:
4 – Биске айт, бу качан болор, мыныҥ ончозы бӱдериниҥ темдеги кандый болор?
5 Иисус айтты:
– Чеберленигер, слерди кижи аскырбазын. 6 Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Бу Мен» – деер, улустыҥ кӧбизин аскырар. 7 Кайда да јуу болуп јат деп, эмезе јуу-чак керегинде табыш угар болзогор, чочыбагар: бу болор учурлу, је бу учы эмес. 8 Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, кезектей јер силкинер, ачана-торо болор. Је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы.
9 Слер дезе ајарыҥкай болыгар: слерди јаргылаар, синагогаларда согор, олорго кере эдип, Мениҥ адым учун бийлердиҥ, каандардыҥ алдында турарыгар. 10 Је элдеҥ озо ончо калыктарда Сӱӱнчилӱ Јар јарлалар учурлу. 11 Слерди олордыҥ колына берип ийерге апарып јатса, нени айдарыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер, је ол тушта слерге не берилер, оны ла айдыгар, нениҥ учун дезе слер айдар эмезигер, Агару Тын айдар.
12 Карындаш карындажын, адазы балазын ӧлӱмге берип ийер, балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 13 Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар.

 

Калганчы ӧйдиҥ ачу-короны

 

(Мф. 24:15-28; Лк. 21:20-24)

 

14 Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, јайрадыштыҥ быјары турбас јерде турганын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, 15 јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин. 16 Кырада јӱргени, кийимин алайын деп, бурылбазын. 17 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 18 Бу керек кышкыда болбозын деп мӱргигер. 19Кудай јайаган не-неме бӱдердеҥ бери бого јетире качан да болбогон, соҥында да болбос андый ачу-корон ол кӱндерде келер. 20 Ол кӱндерди Кайракан кыскартпаган болзо, тынар-тынду неме аргаданып болбос эди. Је Ол Бойыныҥ талдап алгандарына болуп ол кӱндерди кыскарткан. 21 Ол тушта кем-кем слерге: «Бат, Христос мында!», эмезе: «Бат, анда!» – дегежин, бӱтпегер. 22 Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.
23 Слер дезе ајарыҥкай болыгар! Бат, слерге ончозын озолондыра айттым.
24 Ол кӱндерде, ачу-корон ӧткӧлӧктӧ, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес; 25 јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 26 Ол тушта улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧргӱлеер. 27 Айдарда, Ол ангелдерди ийер, ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, јердиҥ кырынаҥ ала теҥериниҥ кырына јетире талдап алгандарын јуур.
28 Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 29 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжиктиҥ јанында туру деп билигер. 30 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 31 Теҥери ле јер јоголор, је Мениҥ сӧстӧрим јоголбос.
32 Ол кӱнди эмезе саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де, Уулы да билбес, јаҥыс Ада билер. 33 Ајарынып, сергек болуп, мӱргигер! Ол ӧй качан једе конорын билбезигер. 34 Ол ӧйдӧ дезе, бир кижи јорыкка атанар алдында айлын артырып, јалчыларына јаҥ берип, кажызыныҥ ла эдетен керегин айдып, эжик каруулчыгын сергек болзын деп јакарганындый болор.
35 Анайдарда, сергек болыгар! Айыл ээзи качан келерин билбезигер: эҥирде бе, эмезе тӱн аразында ба, эмезе пӧтӱк этсе бе, эмезе эртен тура ба. 36 Сакыбаган јанынаҥ келип, уйуктап јатканыгарды кӧрбӧзин! 37 Слерге айтканым, ончогорго айтканым ол: сергек болыгар!

 

14

 

Иисусты майлаганы

 

(Мф. 26:1-5; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)

 

1 Эки кӱнниҥ бажында Пасха ла ачытпаган калаш јийтен байрам башталып јаткан. Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты меке-тӧгӱнле тудуп ӧлтӱрер эбин бедиредилер.
2 – Байрамда ла тутпаактар, – дештилер, – калык тӱймебезин.
3 Ол Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болуп, кыйын отурарда, ак балкаштаҥ эдилген јыракылу бир ӱй кижи келди. Јыракыда нард ӧзӱмниҥ бойынаҥ белетелген баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ӱй кижи айакты оодып, майды Иисустыҥ бажына урды. 4 Кезиктери чугулданып, бойы ортодо айдыжып турдылар:
– Майды мынайып не кородор? 5 Оны ӱч јӱс динарийдеҥ артыкка садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий.
Олор ӱй кижиге арбанып тургандар. 6 Је Иисус айтты:
– Ого тийбегер, оны не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 7 Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, олорго јетирейин деген тужыгарда, јакшыгарды јетиргейигер. Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 8 Ол эдер аргалузын этти: эди-канымды озолондыра майлап, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 9 Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, улус оныҥ эткени керегинде айдар.
10 Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот, Оны улу абыстарга садып ийейин деп, олорго барды. 11 Олор угала, сӱӱндилер, ого мӧҥӱн акча берер болдылар. Ол дезе Оны садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.

 

Пасханыҥ ажын јигени

 

(Мф. 26:17-30; Лк. 22:7-23; Ин. 13:21-30)

 

12 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде, пасханыҥ кураанын сойор тужында, ӱренчиктер Иисустаҥ сурадылар:
– Пасханыҥ ажын кайда јийин деп туруҥ? Барып, белетеп койок.
13 Ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, олорго айтты:
– Калага барыгар. Слерге суулу јыракы апарып јаткан кижи туштаар. Оны ээчий барыгар. 14 Ол кирген айылдыҥ ээзине айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӱренчиктеримле кожо пасханы јийтен кып кажызы?“ дийт». 15 Ол слерге јуунадып, белетеп койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда биске белетегер.
16 Ӱренчиктери барып, калага келеле, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.
17 Эҥир кирерде, Ол он экӱле кожо келди. 18 Олор ажанып кыйын отурган тужында Иисус айтты:
– Чынын айдадым слерге: Мениле кожо курсак јип отургандардыҥ бирӱзи Мени садып ийер.
19 Олор ачурканып, «Мен болорым ба?» – деп, Оноҥ ээчий-деечий сурай бердилер. «Мен болорым ба?» – деп, база ӧскӧзи сурады. 20 Је Ол айтты:
– Он экӱниҥ бирӱзи, Мениле кожо бир тепшиге колын сунуп турганы. 21 Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка туулбаган болзо, торт болор эди.
22 Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алып, алкайла, сындырды, ӱренчиктерине берип, айтты:
– Алыгар, јигер, бу Мениҥ эди-каным.
23 Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берди. Ончолоры оноҥ ичтилер. 24 Иисус олорго айтты:
– Бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 25 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгында јаҥы јиилектеҥ ичер кӱним јеткенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.
26 Сарнажала, Елеон кырга бардылар.
27 Иисус олорго айтты:
– Ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген сӧс бар: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, койлоры тозо берер». 28 Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.
29 Петр Ого айтты:
– Сени ончозы да таштаза, је мен таштабазым!
30 Иисус ого айтты:
– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн, бу тӱнде, пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ.
31 Је ол такып-такып айдып турды:
– Сениле кожо ӧлгӧдий де болзом, Сенеҥ јана тӱшпезим!
Ончолоры база анайып ла айдып турдылар.

 

Гефсиманияда Иисустыҥ мӱргӱзи

 

(Мф. 26:36-46; Лк. 22:39-46)

 

32 Гефсимания дейтен јерге келдилер. Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Мен мӱргигенчем, мында отурыгар.
33 Бойыла кожо Петрды, Иаков ло Иоаннды алганча барып, ачурканып, карыга берди.
34 – Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деди. – Мында болуп, ойгу болыгар.
35 Эмеш кедери барала, кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, бу ӧй Менеҥ кыйышкадый болзо, кыйышсын деп мӱргип, 36 айтты:
Авва , Ада! Сениҥ этпезиҥ јок. Бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр, је Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.
37 Бурылып, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди, Петрга айтты:
– Симон, сен уйуктап јадыҥ ба? Бир де саат ойгу отурып албадыҥ ба? 38 Сергек болыгар, ченелтеге тӱшпеске, мӱргигер. Тын сергек, эт-канда дезе чине јок.
39 Катап барала, байагы ок сӧзин айдып мӱргиди. 40 Бурылып, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турган; олор Ого каруузына нени айдарын билбей турдылар.
41 Ӱчинчизин келип, олорго айтты:
– Эмдиге јетире уйуктап амыраганчаар ба? Је эмди ӧй келди! Бат, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 42 Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.

 

Иисусты каруулга алганы

 

(Мф. 26:47-56; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)

 

43 Бу ла тушта, Иисус айдып турганча, Иуда, он экӱниҥ бирӱзи, келди. Оныла кожо улу абыстар, бичикчилер ле јаандар ийген кылышту ла шыйдамду кӧп улус келдилер. 44 Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:
– Окшогон кижим Ол болор. Оны тудуп, јазап каруулдап апарыгар.
45 Келеле, бу ла тарый Ого јууктай базып, «Равви !» – дейле, Оны окшоды. 46 Олор дезе, Оны тудуп, каруулга алдылар. 47 Мында тургандардыҥ бирӱзи кылыжын ушта тартып, улу абыстыҥ кулыныҥ кулагын кезе чапты. 48 Иисус олорго айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла казыкту келдигер. 49 Кӱнӱҥ сайын Мен слерле кожо байзыҥда болуп, ӱредип јӱрдим, слер Мени тутпадыгар. Је бичилгени бӱтсин.
50 Айдарда, Оны таштайла, ончозы кача берди. 51 Бир јылаҥаш уул кеден бӧслӧ оронып, Иисустыҥ кийнинеҥ барып јаткан. Оны тудуп алдылар, 52 је ол бӧсти таштап, јылаҥаш бойы кача берди.

 

Иисус оток-кӱрее алдында

 

(Мф. 26:57-68; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)

 

53 Иисусты улу абыска апардылар. Ончо улу абыстар, јаандар ла бичикчилер јуулыжып келдилер.
54 Петр дезе Оны ээчиде ыраагыла барып, улу абыстыҥ кӱрентигине кирген. Анда јалчыларла кожо отурып, отко јылынып турган.
55 Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура кере бедиреп, таппай турдылар. 56 Кӧп улус тӧгӱндеп, Ого удура керелеп айттылар, је олордыҥ бу керези башкаланып турды. 57 Кезиктери туруп, Ого удура тӧгӱн керелеп, айттылар:
58 – «Мен кижиниҥ колы бӱдӱрген бу байзыҥды бузала, ӱч кӱнге кижи колы бӱдӱрбеген ӧскӧ байзыҥды тудуп койорым» деп, Оныҥ айтканын укканыбыс.
59 Је олордыҥ да керези башкаланып турды. 60 Айдарда, улу абыс ортозына туруп, Иисустаҥ сурады:
– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?
61 Је Ол унчукпай, каруузын айтпай турды. Улу абыс Оноҥ катап сурады:
– Алкышту Бойыныҥ Уулы, Христос Сен бе?
62 Иисус: «Мен – деди. – Слер Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер ».
63 Улу абыс дезе бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:
– Биске база керечи не керек? 64 Кудайды јамандап айтканын уктыгар. Слер не деп сананып јадыгар?
Ончолоры: «Ол бурулу, ӧлӧр учурлу» – дедилер. 65 Кезиги Ого тӱкӱре бердилер, јӱзин јаап, согуп, «Танып, јарлыктап айт» дежип турдылар. Јалчылар да Оны сого бердилер.

 

Петрдыҥ јана тӱшкени

 

(Мф. 26:69-75; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)

 

66 Петр тӧмӧн кӱрентикте болордо, оноор улу абыстыҥ јалчы ӱй улузыныҥ бирӱзи келди. 67 Отко јылынып отурган Петрды ајыктап кӧрӧлӧ, айтты:
– Сен де Назареттиҥ кижизи Иисусла кожо јӱргеҥ.
68 Је ол јана тӱжӱп, «Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим, аайлабай турум» – дейле, алдындагы кӱрентикке барды. Бу тарый пӧтӱк этти.
69 Јалчы ӱй кижи оны катап кӧрӧлӧ, анда турган улуска айдып баштады:
– Бу кижи олордыҥ бирӱзи.
70 Ол база ла јана тӱшти. Саат болбой анда турган улус Петрга база ла айтты:
– Сен олордыҥ бирӱзи болгоныҥ, чын. Сен Галилейдиҥ кижизи инеҥ, эрмегиҥ де олордыйы ошкош.
71 Ол дезе, айдып турган кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертенди. 72 Бу тарый пӧтӱк экинчи катап этти. Айдарда, Петр «Пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ ого айткан сӧзин эске алып, ыйлай берди.

 

15

 

Иисус Пилаттыҥ алдында

 

(Мф. 27:1-2, 11-14; Лк. 23:1-5; Ин. 18:28-38)

 

1 Саадабай эрте таҥда улу абыстар, јаандар, бичикчилер ле оток-кӱрее ончозы јуундап, јӧп чыгардылар. Иисусты кӱлийле, Пилатка апарып бердилер.
2 «Сен иудейлердиҥ Кааны ба?» – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып, «Сен айдып туруҥ» – деди.
3 Улу абыстар Оны кӧп бурулап турдылар. 4 Пилат дезе Оноҥ база катап сурады:
– Бир де каруу јандырбай туруҥ ба? Кӧрзӧҥ, Сеге удура бурулаштыҥ кӧбизин!
5 Је Иисус бого до бир де каруу јандырбаста, Пилат кайкап турды.
6 Байрам сайын дезе ол калык сураган кижендӱлердиҥ бирӱзин божодотон. 7 Тӱрмеде тӱймеенчилерле кожо Варавва дейтен бир кижи отурган. Олор тӱймеен тужында кижи ӧлтӱргендер. 8 Улус Пилатка келип, кижендӱлердиҥ бирӱзин алдындагы ла чылап божотсын деп, сурай берди.
9 – Слерге иудейлердиҥ Каанын божодойын ба? – деп, Пилат олорго айтты.
10 Улу абыстар Оны, кӱйӱнеле, берип ийгендерин ол билер болгон. 11 Је улу абыстар оныҥ ордына Варавваны сурагар деп, улусты тӱймедип ийдилер.
12 Пилат олорго каруу берип, база айтты:
– Иудейлердиҥ Кааны дешкенеерди мени канайтсын деп туругар?
13 – Керип кой! – деп, олор база ла кыйгырыштылар.
14 Пилат олорго айтты:
– Ол јаман нени эткен?
Је олор там тыҥыда кыйгырышты:
– Керип кой!
15 Айдарда, Пилат улуска јараарга, олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.
16 Јуучылдар Оны претория дейтен кӱрентик ичине апарала, ончо черӱни јууп алдылар. 17 Ого кубакай-кызыл кеп кийдирип, тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салдылар.
18 – Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын! – деп, Оны уткый бердилер.
19 Бажына тайакла согуп, Ого тӱкӱрип, тизеленип, бажырып турдылар. 20 Оны электейле, кубакай-кызыл кепти уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.

 

Иисусты керигени

 

(Мф. 27:32-44; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)

 

21 Киринейдиҥ Симон деп бир кижизи, Александр ла Руфьтыҥ адазы, јалаҥнаҥ бурулып, ӧдӱп бараткан. Керӱ агашты апарзын деп, ого јакардылар.
22 Иисусты Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге экелдилер. 23 Ого смирна кошкон аракы ичерге берерде, албады. 24 Оны кере тарткандар, кемибиске нези јеткей не – деп, шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар.
25 Оны кере тартарда, тогус саат эртен тура болгон. 26 Бурузын кӧргӱскен «Иудейлердиҥ Кааны» деп бичик илгендер. 27 Оныла кожо эки тонокчыны керип койдылар: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 28 Анайып, «Оны кара сагыштуларга коштылар» деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱтти.
29 Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, айдыжып турдылар:
– Э-э, байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! 30 Бойыҥды Бойыҥ аргадап, керӱ агаштаҥ тӱш.
31 Улу абыстар бичикчилерле кожо анайып ок Оны шоодып, бой-бойына айдыжып турдылар:
– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын дезе аргадап болбойт! 32Христос , Израильдиҥ Кааны, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, бис кӧрӧлӧ, Ого бӱдерис.
Оныла кожо кере тартылгандар Оны база сӧгӱп турдылар.
33 Тал-тӱш боло берерде, јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱчинчи саатка јетире турды. 34 Ӱчинчи саатта Иисус улу ӱнденип кыйгырды:
Элои, Элои! Ламмасавахфани?
Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени.
35 Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, «Бат, Илияны кычырып јат» – дештилер. 36 Бирӱзи дезе јӱгӱрип барып, шиҥдиретен немени уксусла чыктыдып, тайакка саптап, Ого ичерге берип, айтты:
– Акыраар, Илия Оны тӱжӱрип аларга келгей не, кӧрӧлик!
37 Иисус дезе, тыҥ кыйгырала, тыны кыйыла берди. 38 Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. 39 Керӱ агаштыҥ алдында турган јӱс јуучылдыҥ јааны Ол мынайда ӱнденип, тыны ӱзӱле бергенин кӧрӧлӧ, айтты:
– Бу кижи чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!
40 Анда ыраагынаҥ кӧрӱп турган ӱй улус бар болгон. Олордыҥ ортозында: Мария Магдалина, кичӱ Иаков ло Иосияныҥ энези Мария, оноҥ Саломия. 41 Иисус Галилейде болордо, бу ӱй улус Оныла кожо јӱрӱп, Ого болужып туратан. Мында ок Оныла кожо Иерусалимге келген кӧп ӧскӧ ӱй улус болгон.
42 Бу суббот алдындагы белетеништиҥ кӱни болгон. Эҥир кирерде, 43 Аримафейдеҥ оток-кӱреениҥ тоомјылу кижизи Иосиф келди. Ол, Кудайдыҥ Каандыгы келерин сакып јӱрген бойы, Пилатка тидинип киреле, Иисустыҥ сӧӧгин сурады. 44 Пилат Оныҥ качан ок ӧлӱп калганын кайкады. Јӱс јуучылдыҥ јаанын кычырып алала, «Ӧлгӧни удаган ба?» – деп сурады. 45 Јӱс јуучылдыҥ јаанынаҥ угуп алала, сӧӧкти Иосифке берип ийди. 46 Иосиф кеден бӧс садып алды, сӧӧкти тӱжӱрип, бӧслӧ ороды. Кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койоло, эжигин ташла базырды. 47 Мария Магдалина ла Иосияныҥ энези Мария сӧӧкти кайда салганын кӧрӱп тургандар.

 

16

 

Иисус Христостыҥ тирилгени

 

(Мф. 28:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)

 

1Суббот кӱн ӧдӧ берерде, Мария Магдалина, Иаковтыҥ энези Мария, оноҥ Саломия Иисустыҥ мӧҥкӱзин барып сӱркӱштеерге, јараш јытту сӱркӱш садып алдылар. 2 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, кӱн чыгарда, сӧӧк салар јерге келип, 3 бойлоры ортодо эрмектештилер:
– Сӧӧк салган јердиҥ эжигинеҥ ташты биске кем аҥтарып берер?
4 Кӧрзӧ, таш аҥтарылып калтыр. Ол дезе тапту јаан болгон. 5 Сӧӧк салган јерге киреле, оҥ јанында ак кийимдӱ јиит уул отурганын кӧрӱп, коркый бердилер. 6 Ол дезе ӱй улуска айтты:
– Алаҥ кайкабагар! Слер Назарет јеринеҥ, кере тартылган Иисусты бедиреп јадыгар. Ол тирилген, мында јок. Јаткан јери бу. 7 Је барып, ӱренчиктерине ле Петрга айдыгар: «Оныҥ слерге айтканыла, Ол Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер».
8 Олор чыгала, сӧӧк салган јердеҥ јӱгӱре бердилер. Сертилдеп, куйка баштары јимиреп, коркыган бойынча, кижиге неме айтпадылар.
9 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда тирилеле, Иисус озо Мария Магдалинага кӧрӱнди. Ол башкыда оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыгарган. 10 Мария Магдалина барып, Иисусла кожо јӱргендерге, олорго, ыйлажып-сыктажып отургандарга, тил јетирди. 11 Је олор Иисус эзен, Мария Магдалина Оны кӧргӧн деп угала, бӱтпедилер.
12 Мыныҥ кийнинде олордыҥ экӱзи јурт јаар барадарда, Иисус ӧскӧ бӱдӱмдӱ болуп, олорго јолдо кӧрӱнди. 13 Олор бурылып, ӧскӧлӧрине табыш јетирдилер, је олорго до бӱтпедилер.
14 Адакыда эҥирде курсак јип кыйын отурган тужында он бир ӱренчигине кӧрӱнип, олорды бӱтпези ле јӱректери сокортыганы учун каарып айтты, нениҥ учун дезе Оныҥ тирилген Бойын кӧргӧндӧргӧ бӱтпегендер. 15 Олорго айтты:
– Јер-телекей сайын барыгар, ончо јайалганга Сӱӱнчилӱ Јарды јарлагар. 16 Ого бӱделе, креске тӱшкен кижи аргадалар. Бӱтпеген кижи дезе јаргыладар. 17 Бӱткендерге мындый билдилер коштонып јӱрер: олор Мениҥ адымла шилемирлерди чыгарар, јаҥы тилле эрмектенер; 18 јыланды колло тудар, ӧлгӧдий де неме ичсе, олорго каршу јетпес; јоболдуларга колын салып, алкаар, олор јазылар.
19 Анайып, олорло эрмектешкен кийнинде, Иисус Кайракан теҥериге кӧдӱрилип, Кудайдыҥ оҥ јанына отурды. 20 Олор дезе барып, јер сайын јарлап јӱрдилер. Кайракан олорго болужып, олордыҥ сӧзин билдилерле тыҥыдып турды. Аминь[2] .

 

 

Лука бичиген сӱӱнчилӱ јар

1

 

1 Бисте болгон керектерди кӧп улус куучын эдип бичиирге ченешкен. 2 Бу керектерди туку бажынаҥ ала бойы кӧргӧн, Сӧскӧ болуп иштеп јӱрген улус биске јетирген эди. 3 Оныҥ учун, кӱндӱлӱ Феофил, ончозын учы-бажынаҥ ала быжулап шиҥжӱлейле, мен де сеге бир аай тизип, бичип берейин деп шӱӱдим. 4 Сеге ӱредип айткан сӧстӧр чындык болгонын сени билзин деп турум.

 

Крестеечи Иоанныҥ туулатаны керегинде табыш

 

5 Иудейлердиҥ кааны Ирод тужында Захария деп абыс јуртаган. Ол Авия абыстыҥ бӧлӱгинеҥ болгон. Ондо Аарон укту абакай болгон; ады-јолы Елисавета. 6 Олор экилези Кудайдыҥ алдында акту болгондор, Кайраканныҥ ончо јакылталарын бӱдӱрип, јаҥдаткан јаҥын тудуп, буспай јӱргендер. 7 Је олордо бала-барка јок болгон: Елисавета бала таппас болуп бӱткен; экилези јажай да берген улус.
8 Бир кӱн Захарияныҥ бӧлӱги абыстайтан ӧй једип келерде, ол Кудайдыҥ алдында мӱргип турган. 9 Ого абыстардыҥ јаҥыла Кайраканныҥ байзыҥына кирип, фимиам ӧртӧӧр ӱлӱ келишкен. 10 Фимиам ӧртӧӧр тужында байзыҥныҥ тыштында кӧп улус мӱргип турган.
11 Ого фимиам ӧртӧгӧн тагылдыҥ оҥ јанында Кайраканныҥ ангели турганы кӧрӱнди. 12 Захария оны кӧрӧлӧ, јӱрексиреп, коркый берди. 13 Је ангел ого айтты:
– Коркыба, Захария: мӱргигениҥ угулды. Елисавета абакайыҥ сеге уул бала таап берер, оны Иоанн деп адаарыҥ. 14 Уулыҥ сеге кежик ле улу сӱӱнчи болор, оныҥ туулганына кӧп улус сӱӱнер. 15Кайракан алдында ол улу болор, аракы ла эзиртер суузын ичпес, Агару Тынды энезиниҥ ичинде алынар. 16 Израильдиҥ уулдарыныҥ кӧбизин Кайраканга, олордыҥ Кудайына, бурылтар. 17 Адалардыҥ јӱрегин балдарына јандырайын деп, багынбастарды актулар чылап санандырайын деп, мынызыла Кайракан келерине калыкты белетейин деп, Кайраканныҥ ичкери алдынаҥ Илиядый тынду ла кӱчтӱ барар.
18 – Мыныҥ чынын канайып билетем? – деп, Захария ангелдеҥ сурады. – Мен карып калдым, абакайым да јажай берген кижи.
19 Ангел каруу јандырды:
– Мен Кудайдыҥ алдында турган Гавриил; сениле эрмектежерге, бу сӱӱнчилӱ јарды сеге јетирерге ийилгем. 20 Сеге бу айтканым ӧйи једип, бӱтпей калбас. Је сен сӧзиме бӱтпедиҥ, оныҥ учун тилиҥ тартылып калар, мыныҥ чыны чыгар кӱн келгенче, унчукпай јӱрериҥ.
21 Бу ӧйдӧ улус Захарияны сакып, байзыҥда не саадады болбогой деп, кайкажып турды. 22 Ол чыгып келди, је эрмектенип болбоды. Ого байзыҥда кӧрӱлте болгон деп, билип ийдилер. Улуска колыла имдеп, ол тил јок артканча болды.
23 Абыстап јӱрген кӱндери тӱгенерде, ол јанып келди. 24 Јаан удабай абакайы Елисавета барланып, беш ай јажынып, айдынып јӱрген: 25 «Улус ортодо мен керегинде јӱрген јаман эрмек-куучындарды токтодып, бу кӱндерде Кайракан меге мыны этти».

 

Иисустыҥ туулатаны керегинде табыш

 

26 Елисаветаныҥ барланганынаҥ ала алтынчы айында Кудай Бойыныҥ Гавриил деп ангелин Галилейдеги Назарет калага, 27Давид калдыгыныҥ Иосиф деп кижизиле кол алыштырылган кыска ийди. Кыстыҥ ады-јолы Мария болгон. 28 Ангел ого келип, айтты:
– Сӱӱн, Јакшылыкту кыс! Кайракан сениле кожо! Ӱй улус ортодо сен алкышту.
29 Мария ангелди кӧрӧлӧ, айткан сӧзин кайкап, бу мынайып эзендешкени не атасы болотон деп, санана берди. 30 Ангел ого айтты:
– Коркыба, Мария! Сен Кудайдаҥ јакшылык алдыҥ. 31 Барланып, уул бала табарыҥ, Оны Иисус деп адаарыҥ. 32 Ол улу болор, Ӧрӧ Турганныҥ Уулы деп адалар. Кудай Кайракан Ого улу Давид адазыныҥ ширеезин берер. 33 Ол Иаковтыҥ калдыгын каан болуп ӱргӱлјиге башкарар, Оныҥ каандыгыныҥ учы-куйузы јок болор.
34 Је Мария ангелдеҥ сурады:
– Ол канайып болор? Мен эр кижиле билишпес инем!
35 Ангел ого каруу јандырып, айтты:
– Сеге Агару Тын тӱжер, сени Ӧрӧ Турганныҥ кӱчи кӧлӧткӧ чилеп бӱркеп ийер. Оныҥ учун табатан балаҥ агару болор, Кудайдыҥ Уулы деп адалар. 36 Бат, бала таппас дешкен тӧрӧӧниҥ Елисавета, ол до карыыр јӧбинде барланып, алтынчы айга барып јат. Ол уул бала табар. 37 Кудайдыҥ сӧзи бӱтпей калбас.
38 Мария:
– Мен Кайраканныҥ кулы эдим, сениҥ айтканыҥла болзын – деди.
Ангел јӱре берди.

 

Марияныҥ Елисаветага јолыгып јӱргени

 

39 Бу кӱндерде Мария туулык ороонго, Иудейдеги калага бачымдап барды. 40 Захария-эшке келип, Елисаветала эзендешти. 41 Елисавета Марияныҥ эзендешкенин угарда, ичиндеги балазы кыймыктанды. Ол Агару Тынла толуп, 42 тыҥ ӱнденип айтты:
– Ӱй улус ортодо сен алкышту! Карындап јӱрген балаҥды Кайракан алкады! 43 Мен кем ондый, меге Кайраканымныҥ энези келетен? 44 Эзендешкен ӱниҥ кулагыма угуларда, ичимдеги балам сӱӱнип, тепкиленди. 45 Кайраканныҥ ого айтканыла болор деп бӱткени, кежиктӱ.

 

Марияныҥ сарыны

 

46 Мария айтты:
– Јулам мениҥ Кайраканды улуркадат,
47 тыным мениҥ Аргадаачы Кудайыма сӱӱнет,
48 Ол Бойыныҥ кулы јобожыганын кӧргӧни учун.
Бу ӧйдӧҥ ала ончо ӱйелер
мени кежиктӱ деп айдар,
49 кӱчтӱ Бойы меге улу керек эткени учун.
Оныҥ ады агару!
50 Оны байлап, Оноҥ айап јӱрген улуска
ӱйедеҥ ӱйеге быйаны једер.
51 Ол Бойыныҥ колыла улу неме этти,
улуркактарды ончо санаазыла кожо тоскурып ийди.
52 Јаҥда отургандарды ширеезинеҥ аҥтарып,
базынчыкта јӱргендерди кӧдӱрди.
53 Аштап јӱргендерге јакшылык сыйлады,
байларды как куруга тайып ийди.
54-55 Ада-ӧбӧкӧлӧриске: Авраамга ла оныҥ калдыктарына
ӱргӱлјиге быйаным јетирерим деп,
айдып салган сӧзин Ол эске алынып,
Израильге – Бойыныҥ кулына болужарга келди.
56 Мария Елисавета-эште ӱч ай кире јӱреле, јанып ийди.

 

Крестеечи Иоанныҥ туулганы

 

57 Айы-кӱни једип, Елисавета уул бала тапты. 58 Кайракан ого улу быйанын јетиргенин угала, айылдаштары ла тӧрӧӧндӧри оныла кожо сӱӱнип турдылар.
59 Сегизинчи кӱнде баланы томдоорго[1] келгилеп, оны адазыныҥ адыла Захария деп адаарга санандылар. 60 Је энези:
– Јок, оныҥ ады Иоанн болор – деди.
61 – Сениҥ угыҥда андый атту кижи јок! – дешкилеп, 62 уулын кем деп адаарга турганын, колло имдеп, адазынаҥ сурадылар.
63 Захария јалбак агаш сурап алала, «Оныҥ ады Иоанн» деп бичиди. Турган улус ончозы кайкады. 64 Бу тарый оныҥ тили-оозы чечилип, Кудайды алкап, эрмектене берди. 65 Айылдаштары сӱрекей коркыды; кайкамчылу учурал керегинде куучын туулу Иудейге текши јайылды. 66 Уккан улус ончозы оны кӧксине алынып, «Бу бала кем болгой не?» – деп турдылар. Чындап та, Кайракан оныла кожо болгон.

 

Захарияныҥ сарыны

 

67 Иоанныҥ адазы Захария Агару Тынла толуп, јарлыктап, айда берди:
68 – Кайраканга, Израильдиҥ Кудайына, баш болзын!
Ол Бойыныҥ калыгына келип барган, ого јайым берген.
69-71 Бойыныҥ агару јебрен јарлыкчылары ажыра айтканыла
бисти ӧштӱлеристеҥ,
јаман кӧргӧндӧрдиҥ колынаҥ аргадайтан
кӱчтӱ Аргадаачыны Ол
Давид кулыныҥ калдыгынаҥ биске јайап берди.
72 Ол адаларыска быйан јетирерим,
Бойымныҥ агару кереезимди
сананып јӱрерим деп, сӧзин берген.
73-75 Бисти ӧштӱлеристеҥ аргадаар,
ол тушта бис кемнеҥ де јалтанбай,
Оныҥ алдында агару ла чындык болуп,
ончо кӱндеристиҥ туркунына
Ого бажырып јӱрерис деп,
Ол улу Авраам адабыска чертенген.
76 Сен дезе, балам,
Ӧрӧ Турганныҥ јарлыкчызы деп адаларыҥ,
Оныҥ јолдорын белетеерге,
Кайраканныҥ алдында барарыҥ,
77 кинчектери ташталганы ажыра
аргаданары керегинде
Оныҥ калыгына билгир берериҥ.
78 Бисти сӱӱген ле биске быйанын берген Кудайыс
теҥеридеҥ биске јарык таҥдак ийер –
79 ол чыгып, караҥуйда отурган,
ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзинде јӱрген ончо улусты
бойыныҥ јарыгыла чалыдып ийер;
амыр-энчӱге экелетен јолды
ол биске кӧргӱзип берер.
80 Бала дезе чыдап, тын-санаазы ойгорып, Израильге ачылар ӧйи јеткенче, куба чӧлдӧ јӱрди.

 

2

 

Иисус Христостыҥ туулганы

 

(Мф. 1:18-25)

 

1 Ол кӱндерде каган Август ончо јердеги улустыҥ тын-тоозын алзын деп јакарган. 2 Квириний Сирияны башкарып турарда, бу баштапкы тооалыш болгон. 3 Ончозы бичидерге, кажызы ла бойыныҥ калазына бардылар.
4ИосифДавид угынаҥ, оныҥ калдыгы болгон. Оныҥ учун Галилейдеги Назарет каладаҥ Иудейдеги Давидтиҥ Вифлеем дейтен калазына барды. 5 Оныла кожо кол алыштырган, барлу болгон Мария барды. 6 Вифлеемде Марияныҥ бала табар ӧйи једип, 7 тун уул бала тапты. Айылчы тӱжер ӱйде олорго јер табылбаган учун, Оны чуулайла, ӧлӧҥ салгышка салып койды.
8 Ол јерде јалаҥда кӱдӱчилер ӱӱрлӱ койын коно каруулдап тургандар. 9 Олорго Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, олорды Кайраканныҥ магыныҥ јаркыны чалыдып ийди. Кӱдӱчилер сӱрекей коркыды. 10 Је ангел олорго:
– Коркыбагар! – деди. – Мен слерге Сӱӱнчилӱ Јар – ончо улуска улу сӱӱнчи экелип јадым. 11 Бӱгӱн Давидтиҥ калазында слерге Аргадаачы туулды – ХристосКайракан ! 12 Бат, слерге темдек: ӧлӧҥ салгышта чуулу јаткан баланы кӧрӧригер.
13 Сакыбаган јанынаҥ ангелле кожо теҥериниҥ кӧп черӱчилдери кӧрӱнип, Кудайды алкай бердилер:
14 – Кӧк-теҥериде Кудайга мак болзын, јерде амыр, улус ортодо Кудайдыҥ јакшылыкту кӱӱн-табы болзын!
15 Ангелдер теҥери ӧрӧ чыга берерде, кӱдӱчилер бой-бойына айтты:
– Вифлеемге барып, анда не болгонын, Кайраканныҥ биске айтканын кӧрӧлик.
16 Јылгырлап барала, Марияны, Иосифти ле ӧлӧҥ салгышта јаткан баланы таап алдылар. 17 Баланы кӧрӧлӧ, Ол керегинде нени укканын куучындап бердилер. 18 Кӱдӱчилердиҥ куучынын уккан улус ончозы алаҥ кайкажып турдылар. 19 Мария дезе, бу сӧстӧрди ончозын кӧксине алынып, ундыбай јӱрген.
20 Кӧргӧни-укканы учун Кудайды алкап ла мактап, кӱдӱчилер кайра бурылдылар: ончозы ангелдиҥ айтканыла болгон.
21 Сегис кӱнниҥ бажында, баланы томдойтон ӧй једерде, Ого Иисус деп ат бердилер. Оны анайып энеде табылгалактаҥ озо ангел адаган.

 

Иисус байзыҥда

 

22 Моисейдиҥ Јасагыла олордыҥ арутанар кӱндери тӱгенерде, баланы Кайраканга учурлаарга, Иерусалимге экелдилер. 23 Кайраканныҥ Јасагында анайда ла бичилген: «Эр киндиктӱ болуп тун туулганныҥ кажызы ла Кайракандыйы болор». 24 Олор анайда ок Кайраканныҥ Јасагыла эки кӱӱлечек эмезе кӱӱлениҥ эки балазын тайар учурлу болгон.
25 Ол тушта Иерусалимде Симеон деп кижи јуртаган. Ол акту , ак санаалу кижи болгон, Израильди Кудай аргадаар кӱнди сакып јӱрген. Ол кижиде Агару Тын болгон. 26 Кудай ийген Христосты кӧрбӧгӧнчӧҥ, ӧлбӧзиҥ деп, ого Агару Тыннаҥ кӱн-эртеде айдылып калган. 27 Агару Тын Симеонды байзыҥга экелди. Кудайдыҥ јаҥын јаҥдаарга, ада-энези Иисус баланы экелерде, 28 Симеон Оны колго алып, Кудайды алкайла, айтты:
29 – Кайракан! Бойыҥныҥ айтканыҥла,
эмди кулыҥды амырыла божодып јадыҥ.
30 Мениҥ кӧзим Сениҥ аргадажыҥды кӧрди.
31 Сен оны ончо калыктар алдында белетегеҥ:
32 ӧскӧ калыктарга ачылтаны,
Израиль калыгыҥа мак берип турган јарыкты.
33 Иосиф ле Мария бала керегинде айтканын кайкап уктылар. 34-35 Симеон олорды алкайла, Иисустыҥ энезине, Марияга, айтты:
– Бу баладаҥ улам Израильде кӧп улус јыгылар, кӧбизи ӧрӧ турар, сениҥ де јулаҥнаҥ ӱлдӱ ӧдӧр. Бу бала Кудайдыҥ билдизи болор, Ого удура кӧп улус туруп чыгар, онызыла олор кӧгӱстеринде алып јӱрген санааларын ачар.
36 Байзыҥда анайда ок Ханна јарлыкчы болгон. Ол Асир укту, Фануилдиҥ кызы, јетиреле јажап калган. Барган кижизиле јети јыл јуртайла, тул калган. 37 Оноҥ ло бери сегизен тӧрт јашка јеткенче тул јӱрген. Байзыҥнаҥ ырабай, тӱни-тӱжи мӱргип, орозо тудуп, Кудайга јалчы болуп јӱрген. 38 Бу ӧйдӧ ол базып келеле, Кудайга алкыш јетирип, Кудай Иерусалимди јайымдаарын сакып јӱрген ончо улуска бала керегинде айдып турды.
39 Иосиф ле Мария Кайраканныҥ јаҥын јаҥдайла, Галилейдеги Назарет калазына јанып келдилер. 40 Бала дезе чыдап, кӱчи кирип, ойгорып турган. Кудайдыҥ јакшылыгы Оныҥ Бойында болгон.
41 Иисустыҥ ада-энези јылдыҥ сайын Иерусалимге Пасха байрамга барып туратан. 42 Ол он эки јашту болордо, олор јаҥжыкканыла Иерусалимге байрамдап бардылар. 43 Байрамныҥ кӱндери божоордо, јанып ийдилер, Иисус дезе Иерусалимде артып калды. Иосиф ле Оныҥ энези мыны билбей, 44 Ол ӧскӧ улусла кожо келип јаткан деп бодогон. Кӱндик јерди ӧдӧлӧ, тӧрӧӧндӧрдиҥ, кӧрӱш-таныштардыҥ ортозынаҥ бедирей бердилер. 45 Таппай салала, Оны бедиреп, Иерусалимге бурылдылар.
46 Иисусты ӱч кӱнниҥ бажында байзыҥнаҥ таптылар. Ол ӱредӱчилердиҥ айтканын угуп, сурактар берип, олордыҥ ортозында отурган. 47 Уккан улус ончозы Оныҥ керсӱзин ле карууларын кайкажып тургандар. 48 Ада-энези Оны кӧрӧлӧ, алаҥ кайкадылар, энези Ого айтты:
– Балам! Бу Сен кайттыҥ, не онойдо кылындыҥ? Адаҥ да, мен де Сени бедиреп, ал-сагышка тӱштис.
49 – Мени не керек бедиредигер? – деп, Ол сурады. – Мен Адамныҥ айлында болотонымды билбедигер бе?
50 Је олор Оныҥ айтканын оҥдободылар.
51 Иисус ада-энезиле кожо барып, Назаретке келди, олорго сӧсуккур јӱрди. Энези дезе Оныҥ айткан сӧстӧрин кӧксинде чебер алып јӱрди. 52 Иисус чыдаган сайын, ойгоры кӧптӧп, Кудайдыҥ да, улустыҥ да алкыш-быйаны Ого тыҥып турды.

 

3

 

Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы

 

(Мф. 3:1-12; Мк. 1:1-8; Ин. 1:19-28)

 

1 Бу керек Тиверий каган Римди он бежинчи јыл башкарып турарда болгон. Ол тушта Понтий Пилат Иудейде, Ирод дезе Галилейде бийлеген, оныҥ Филипп карындажы Итурейде ле Трахонитида тергееде, Лисаний дезе Авилинейде бийлеген. 2 Ханна ла Каиафа улу абыстар болордо, куба чӧлдӧ Захарияныҥ уулы Иоаннга Кудайдаҥ сӧс болгон. 3 Ол Иордан-сууны сындай јерлерди эбирип, јарлыктап јӱрген: «Кинчектеригер ташталзын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер!» 4Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегинде бичилгениле:
«Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни бу:
„Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!
5Кажы ла кобы толып,
кажы ла туу ла тӧҥ јабызазын,
бурылчыктар, орык јолдор тӱзелзин!
6Ол тушта Кудайдыҥ аргадажынкандый ла кижи кӧрӱп ийер“».
7 Креске тӱжерге келген улуска Иоанн айдып турган:
– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер ӧйдӧги чугулынаҥ кыйыжар јолды слерге кем кӧргӱзип берди? 8 Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер! «Адабыс Авраам » – деп, ичигерде айдарга сананбагар! Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдарды јазап берер аргалу. 9 Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан.
10 – Бис нени эдетенис? – деп, улус сурап турарда, 11 олорго каруу јандырган:
– Эки чамчалу кижи бирӱзин чамча јогына берзин. Аш-курсакту кижи анайда ок этсин.
12 Креске тӱжерге каланчылар база келген.
– Ӱредӱчи, бис нени эдетенис? – деп, олор сурагандар.
13 Иоанн олорго:
– Улустаҥ артык неме некебегер – деген.
14 Анайып ок јуучылдар:
– Бис нени эдетенис? – деп сурагандар.
Ол айткан:
– Кемди де тарындырбагар, тӧгӱндеп бурулабагар, ишјалыгарла болорзыныгар.
15 Сакылтада јӱрген улус: «Шак бу кижи Христос болды ба?» – деп, ончозы ичинде Иоанн керегинде сананып турган. 16 Је Иоанн ончозына айткан:
– Мен слерди суула крестеп јадым. Је менеҥ кӱчтӱзи келедири, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 17 Оныҥ кӱреги колында, Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.
18 Иоанн улусты анайып ла кӧп ӧскӧ дӧ сӧстӧрлӧ бӱдӱндирип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген.
19 Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод бойыныҥ карындажыныҥ абакайын Иродиаданы алганы учун, ӧскӧ дӧ јарабас кылыктары учун Иоанн оны бурулап турган. 20 Ирод дезе, база бир јарабас керек эдип, Иоаннды тӱрмелеп койгон.

 

Иисус Христостыҥ креске тӱшкени

 

(Мф. 3:13-17; Мк. 1:9-11)

 

21 Улус ончозы креске тӱжӱп турарда, Иисус база креске тӱжеле, мӱргип турарда, кӧк-теҥери ачылып, 22Агару Тын кӱӱлениҥ кеберин алынып, Оныҥ ӱстине тӱжӱп келди, теҥеридеҥ ӱн угулды:
– Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым!

 

Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри

 

(Мф. 1:1-17)

 

23 Иисус бойыныҥ керегин эдип баштаарда, одус јаш кирелӱ болгон. Оны улус Иосифтиҥ уулы, Илийдиҥ јеен уулы деп бодогон. 24 Оныҥ арткан ада-ӧбӧкӧлӧри: Матфат, Левий , Мелхий, Ианнай, Иосиф , 25 Маттафий, Амос, Наум, Еслим, Наггей, 26 Мааф, Маттафий, Семей, Иосиф, Иуда , 27 Иоаннан, Рисай, Зоровавел, Салафиил, Нирий, 28 Мелхий, Аддий, Косам, Елмодам, Ир, 29 Иосий, Елиезер, Иорим, Матфат, Левий, 30 Симеон, Иуда, Иосиф, Иоанан, Елиаким, 31 Мелеай, Маинан, Маттафай, Нафан, Давид , 32Иессей , Овид, Вооз, Салмон, Наассон, 33 Аминадав, Арам, Есром, Фарес, Иуда, 34Иаков , Исаак , Авраам, Фарра, Нахор, 35 Серух, Рагав, Фалек, Евер, Салы, 36 Каинан, Арфаксад, Сим, Ной , Ламех, 37 Мафусал, Енох, Иаред, Малелеил, Каинан, 38 Енос, Сиф, Адам , Кудай.

 

4

 

Иисусты ченегени

 

(Мф. 4:1-11; Мк. 1:12-13)

 

1ИисусАгару Тын алынып, Иорданнаҥ јанып келерде, Тын Оны куба чӧлгӧ апарды. 2 Анда Ол тӧртӧн кӱнниҥ туркунына кӧрмӧскӧ ченетти. Бу кӱндерде нени де јибеди, учында аштай берди. 3Кӧрмӧс Ого айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, калаш боло берзин деп, бу ташка јакарып ий.
4 Иисус каруу јандырып, айтты:
Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес,је Кудайдыҥ не ле сӧзиле тирӱ јӱрер деп бичилген сӧс бар.
5 Кӧрмӧс Оны бийикке кӧдӱрип, орчылаҥныҥ ончо каандыктарын элес эттире кӧргӱзип, 6 Ого айтты:
– Бастыра мыныҥ бажын билерин, оныҥ магын Сеге берейин. Мыныҥ ончозы меге берилген ине, кемге берейин дезем, берерим. 7 Анайдарда, меге бажырар болзоҥ, ончозы Сенийи болор.
8 Иисус каруу јандырды:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана ! Бичилген сӧс бар: «Кайраканга, бойыҥныҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».
9 Кӧрмӧс Оны Иерусалимге апарып, байзыҥныҥ јабынтызына тургузала, айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, мыны тӧмӧн калып ий. 10 Бичилген јок беди: «Сени чеберлеп јӱрзин деп, Бойыныҥ ангелдерине јакарар. 11Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп, Сени кол бажына апарар».
12 Иисус каруу јандырды:
Кудайыҥ Кайраканды ченебе деп айдылган.
13 Ончо ченелтезин туузылтала, кӧрмӧс Иисустаҥ бир кезекке јӱре берди.

 

Иисустыҥ јарлыктаганы

 

(Мф. 13:53-58; Мк. 6:1-6)

 

14 Тыннаҥ кӱч алынала, Иисус Галилейге бурылды. Ол керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды. 15 Олордыҥ синагогаларында улус ӱретти, ончозы Оны макка чыгарып турдылар.
16 Ол Назарет алтайына келди. Бойыныҥ јаҥыла суббот кӱнде синагогага кирип, Агару Бичикти кычырарга ӧрӧ турды. 17 Ого Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегин алып бердилер. Ол тӱрбекти јайа тудуп, мынайда бичилген јерди таап алды:
18«Кайраканныҥ Тыны – Менде.
Ол Мени майлап,
тӱреҥи улуска Сӱӱнчилӱ Јар јетирзин деп,
кунугып, јӱреги сыстап јӱргендерди јассын деп,
олјого киргендерге јайым керегинде,
сокорлорго кӧстӧри јарыйтаны керегинде
јарлазын деп ийген.
Мени Ол базынчыкта јӱргендерди божотсын,
19Кайраканныҥ быйанду јылы
једип келгенин јарлазын деп ийген».
20 Тӱрбекти тӱрӱп, синагоганыҥ јалчызына табыштырып, отура берди. Синагогада болгон улус ончозы Оноҥ кӧс албай турдылар. 21 Иисус олорго айдып баштады:
– Мында айдылган, слер уккан сӧстӧр бӱгӱн бӱтти.
22 Ончозы мыныҥ чынын керелеп, Оныҥ айткан јакшылык сӧстӧрин кайкажып, «Бу Иосифтиҥ уулы эмес беди?» – деп, сурап турдылар.
23 Ол айтты:
– «Эмчи, бойыҥды бойыҥ јас» деген кеп сӧсти Меге айтпай кайдарыгар, «Бистиҥ укканыбысла, Капернаумда нени эткен эдиҥ, мында, алтайыҥда, база анайда эт» дешкейигер. 24 Је чынын айдадым слерге: кандый да јарлыкчыны бойыныҥ јеринде јуутпай јадылар. 25 База чынын айдып турум слерге: Илия тушта ӱч јыл алты ай теҥери бӧктӧлип, ончо јерлерде ачана-торо болордо, Израильде кӧп тул ӱй улус болгон. 26 Је Илия олордыҥ кемизине де эмес, јаҥыс Сидонныҥ јуугындагы Сарептада јаткан тул ӱй кижиге ийилген. 27 Анайып ок Елисейјарлыкчы тушта Израильде капкаш балулу улус кӧп болгон, је Сирияныҥ кижизи Нееманнаҥ ӧскӧ, олордыҥ бирӱзи де аруталбаган.
28 Мыны угала, синагогадагы улус ончозы атыйлана берди. 29 Тура јӱгӱрижип, Оны каладаҥ чыгарала, јардаҥ ийде салып ийерге, кала турган кырдыҥ ӱстине апардылар. 30 Је Ол кӧп улустыҥ ортозыла ӧдӱп, јӱре берди.

 

Оору-јоболду улусты јасканы

 

(Мк. 1:21-28)

 

31 Иисус Галилейдеги Капернаум калага келип, суббот кӱнде улус ӱретти. 32 Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе Оныҥ айткан сӧстӧринде ийде-кӱч бар болгон.
33 Синагогада кара јелбиске туттурган, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:
34 – Эй, Сениҥ бисте не керегиҥ бар, Назарет јеринеҥ Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум, Сен – Кудайдыҥ Агарузы!
35 Је Иисус:
– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.
Шилемир оору кижини улустыҥ ортозына јыга базып, ого каршу јетирбей, ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды. 36 Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойына айдыжып турдылар:
– Бу не сӧс? Ондо јаҥ ла кӱч бар, Ол кара јелбистерге јакарып ийгенде, олор чыга бергилейт!
37 Иисус керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды.
38 Синагогадаҥ чыгала, Ол Симон-эшке кирди. Симонныҥ кайын энезиниҥ эди изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Ого болушсын деп сурадылар. 39 Иисус ого эҥчейип, ооруга јакарып ийди. Ол јазылып, бу тарый ӧрӧ туруп, олорды ашкарды.
40 Кӱн ажып барадарда, јӱзӱн-јӱӱр оору-јоболду улусты Иисуска экелип турдылар. Ол кажызына ла колын салып алкап, јазып турды.
41 – Сен Христос , Кудайдыҥ Уулы! – деп кыйгырганча, анайда ок шилемирлер де кӧп улустаҥ чыгып турдылар. Ол дезе, Мен Христос болгонымды билип турганыгарды айтпагар – деп, олорго јакарып турды.
42 Тӱш боло берерде, Ол чыгып, аалга јерге јӱре берди. Кӧп улус Оны бедиреп барды. Табала, олордоҥ барбазын деп, сурап турдылар. 43 Је Ол айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын Мен ӧскӧ дӧ јерлерге јарлаар учурлу. Мен мыны эдерге ийилгем.
44 Анайып Ол Галилейдиҥ синагогаларында јарлыктап јӱрди.

 

5

 

Баштапкы ӱренчиктер

 

(Мф. 4:18-22; Мк. 1:16-20)

 

1 Бир кӱн Иисус Геннисарет кӧлдиҥ јаказында болордо, улус Кудайдыҥ сӧзин угарга, кысталыжып турган. 2 Ол кӧлдӧ турган эки кемени кӧрӱп ийди. Балыкчылар кемелеринеҥ чыгып, шӱӱндерин чайбап, јунуп тургандар. 3 Ол Симондыйы болгон бир кемеге отурып, јараттаҥ эмеш ары јӱссин деп сурады. Оноҥ улусты кемедеҥ ӱретти.
4 Ӱредип божойло, Симонго айтты:
– Кӧлдиҥ тереҥ деген јерине јӱс, анда шӱӱндегер.
5 Симон Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Бис тӱниле иштенип, неме тутпадыс, је Сениҥ айтканыҥла шӱӱнди чачайын.
6 Шӱӱндегилеп, ума јок кӧп балык туттылар, керек дезе шӱӱндери јыртылып турды. 7 Келип болушсын деп, ӧскӧ кемедеги нӧкӧрлӧрине кол јаҥыдылар. Олор јӱзӱп келдилер. Кемениҥ экилезин балыкла толтырарда, кемелер чӧҥӱп баштады. 8 Мыны кӧрӧлӧ, Симон-Петр Иисустыҥ алдына тизеленип, айтты:
– Менеҥ ары тур, Кайракан , мен кинчектӱ кижи эдим!
9 Олор туткан балыктыҥ кӧбине Симонныҥ ла оныла кожо болгондордыҥ коркыжы келген, 10 анайда ок Симонныҥ нӧкӧрлӧри – Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанныҥ. Је Иисус Симонго:
– Коркыба, – деди, – бӱгӱннеҥ ала улус тударыҥ.
11 Олор кемелерин јаратка чыгарып, бар-јогын артырып койоло, Оны ээчий бастылар.

 

Капкаш балулу кижини јасканы

 

(Мф. 8:1-4; Мк. 1:40-45)

 

12 Иисус бир калада јӱрерде, бастыра бойы капкаш балулу кижи келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, јайнай берди:
– Кайракан, мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ!
13 Иисус колын сунуп, ого тийеле, айтты:
– Арутайын, ару бол.
Ол ло тарый капкаш балу сойылып, тӱже берди. 14 Кижиге неме айтпазын деп, Иисус ого јакыды.
– Абыска барып кӧрӱн – деди. – Аруталганыҥ учун Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.
15 Је Иисус керегинде табыш там јайылды, Оныҥ айткан сӧзин угарга, оору-јоболын јастырарга, ума јок кӧп улус келип турды. 16 Ол дезе, аалга јерлерге барып, мӱргиир болды.

 

Курулып калган кижини јасканы

 

(Мф. 9:1-8; Мк. 2:1-12)

 

17 Бир кӱн Иисус ӱредип турарда, Галилей ле Иудейдиҥ ончо јерлеринеҥ, оноҥ Иерусалимнеҥ келген фарисейлер ле јасакчылар анда ок отургандар. Иисуста Кайраканныҥ улусты јазар кӱчи болгон.
18 Бир кезик улус курулып калган кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Оны ӱйге кийдирерге, Иисустыҥ алдына салып берерге албаданып турдылар. 19 Улустыҥ кӧбине ӱйге кирип болбой салала, оныҥ ӱстине чыгып, тежик эделе, оору кижини улустыҥ ортозына, Иисустыҥ чике алдына тӧжӧгиле катай тӱжӱрип ийдилер. 20 Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, айтты:
– Кижи, кинчектериҥ ташталды.
21 Бичикчилер ле фарисейлер бойлоры ортодо табыштылар: «Кудайды мынайып јамандап турган бу не кижи? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштаар аргалу?»
22 Иисус олордыҥ ичиндеги санаазын билип, айтты:
– Слер не анайда сананып јадыгар? 23 Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталды» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 24 Је Кижи Уулында јер ӱстинде кинчектерди таштайтан јаҥ барын слерди билзин деп, анайда айттым – дейле, курулып калганга баштанды: – Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.
25 Онызы ол тарый олордыҥ алдына туруп, јаткан тӧжӧгин алып, Кудайды мактап, јана берди.
26 Ончозы алаҥ кайкажып, Кудайды мактадылар. Коркып калган бойлоры, айдыжып турдылар:
– Бӱгӱн бис саҥ башка кайкамчылу немелер кӧрдибис!

 

Левийди кычырып алганы

 

(Мф. 9:9-17; Мк. 2:13-22)

 

27 Мыныҥ кийнинде Иисус чыгып, Левий деп каланчы калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ,
– Мени ээчий бас! – деди.
28 Онызы ончо немезин артырып койоло, ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.
29 Левий айлында Ого јаан кӱндӱ-кӱрее этти. Анда олорло кожо кыйын отурган кӧп каланчылар ла ӧскӧ дӧ улус болгон. 30 Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбаныжып, Оныҥ ӱренчиктерине айдып турдылар:
– Слер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јип јадыгар?
31 Иисус олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 32 Мен Кудайга баштанзын деп, актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.

 

Орозо керегинде сурак

 

(Мф. 9:14-17; Мк. 2:18-22)

 

33 Бичикчилер ле фарисейлер Иисуска айттылар:
– Иоанныҥ ӱренчиктери улай ла орозо тудуп, мӱргип јат, фарисейлердийи база. Сенийи дезе ичип-јип јадылар.
34 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улусты орозолодып болороор бо? 35 Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.
36 Оноҥ олорго укаа сӧс айтты:
– Јаҥы кийимнеҥ јамачы кезип, эски кийимди јамабайтан. Анайткажын, јаҥы кийим де јыртылар, јаҥы јамачы да эски кийимге јарабас. 37 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Анайткажын, јаҥы аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. 38 Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта мынызы да, онызы да ӱрелбес. 39 Эски аракыны ичкен кижи ол тарыйында јаҥызын ичпес, эскизи артык – деер.

 

6

 

Суббот кӱн керегинде сурак

 

(Мф. 12:1-14; Мк. 2:23-28; 3:1-6)

 

1 Пасханыҥ экинчи кӱнинде баштапкы субботто Иисус аш салган кырала базып бараткан. Ӱренчиктери мажакты ӱзӱп, уужайла, јип тургандар. 2 Фарисейлердиҥ кезиги айдышты:
– Суббот кӱнде этпейтенди не керек эдип турганыгар?
3 Иисус каруу јандырды:
Давид бойы да, кожо јӱргендери де, аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4 Ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, ыйык калашты бойы алып јиген, кожо јӱргендерине де берген. Ол калашты дезе абыстардаҥ ӧскӧ кемниҥ де јиир учуры јок болгон.
5 Оноҥ айтты:
Кижи Уулы – суббот то кӱнниҥ бийи.
6 База бир суббот кӱнде Ол синагогага кирип, улус ӱретти. Анда оҥ колы кургап калган кижи болгон. 7 Бичикчилер ле фарисейлер Иисусты бурулаар шылтак бедиреп, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 8 Је Иисус олордыҥ сагыжын билип, кургап калган колду кижиге айтты:
– Ӧрӧ туруп, улустыҥ ортозына чык.
Ол кижи туруп, ичкери ӧтти. 9 Иисус олорго айтты:
– Мен слердеҥ сурап угайын: суббот кӱнде нени эдер керек? Јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?
Олор унчукпай турдылар. 10 Олорды ончозын ајыктап, байагы кижиге:
– Колыҥды сун – деди.
Ол сунды, колы су-кадык боло берди. 11 Бичикчилер ле фарисейлер калјуурып, Иисусты канайдалы деп, шӱӱшкилеп турдылар.

 

Он эки апостолды талдап алганы

 

(Мф. 10:1-4; Мк. 3:13-19)

 

12 Ол кӱндерде Иисус мӱргийин деп кырга чыгып, тӱниле Кудайга мӱргиген.
13 Таҥ адарда, ӱренчиктерин Бойына кычырып алала, олордыҥ ортозынаҥ он эки кижи талдап, апостолдор деп адады. 14 Олор: Симон, оны Петр деп адады, оныҥ Андрей карындажы, Иаков ло Иоанн , Филипп ле Варфоломей; 15 Матфей ле Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Зилот дейтен Симон; 16 Иаковтыҥ уулы Иуда ла Иуда Искариот, соҥында садынып ийери ол болгон.

 

Кежик береечи јакылталар

 

(Мф. 4:23-25; 5:1-12)

 

17 Иисус олорло кожо кырдаҥ тӱжӱп, тӱс јерге токтоды. Кӧп ӱренчиктери, оноҥ Иудей ичинеҥ, Иерусалимнеҥ, Тир ле Сидонныҥ талай јаказындагы јерлеринеҥ камык улус кожо болгон. 18 Олор Иисусты угарга, оору-јоболынаҥ јазыларга келгендер. Кара јелбистерге кыйнаткан бойлоры јазылып тургандар. 19 Ончозы Ого тийип ийерге јӱткӱген, нениҥ учун дезе, Оноҥ кӱч чыгып, ончозын јазып турган.
20 Ол ӱренчиктери јаар кӧрӱп, айтты:
– Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:
Кудайдыҥ Каандыгы слердийи.
21 Эмди аштап јӱргендер кежиктӱ:
слер тойорыгар.
Эмди ыйлап јӱргендер кежиктӱ:
слер каткырарыгар.
22 Кижи Уулы учун улус слерди јаман кӧрӱп, сӱрӱп, айткылап, адыгарды јамандап турза, кежиктӱ болгоныгар ол. 23 Ол кӱнде сӱӱнигер, јыргагар, нениҥ учун дезе теҥеридеги кайралыгар улу! Олордыҥ адалары јарлыкчыларла анайып ок эдип јӱрген эдилер.
24 Слерге дезе, байларга, ачу-корон!
Слер једер коодыгарга јединип алганыгар.
25 Эмди ӧткӱре тойу јӱргендерге, ачу-корон!
Слер аштап торолоорыгар.
Эмди каткырып јӱргендерге, ачу-корон!
Слер ыйлап, сыктаарыгар.
26 Слерди ончо улус мактап айткажын, слерге ачу-корон! Олордыҥ адалары тӧгӱн јарлыкчыларга анайып ок эдип јӱргендер.
27 Је угуп турган слерге айдадым: ӧштӱлеригерге буурзап јӱригер, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгарды јетирип јӱригер; 28 слерди каргагандарды алкап јӱригер, слерди јамандагандар учун мӱргип јӱригер. 29 Јаагыҥа тажыган кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер; катанчыгыҥды блаап јаткан кижиге чамчаҥды да аларга буудак этпе. 30 Сенеҥ сурап турган кажы ла кижиге – бер, сенийин алган кижидеҥ – кайра некебе. 31 Слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. 32 Слерге карузып тургандарга карузып турган болзогор, слерге нениҥ учун алкыш-быйан айдатан? Кинчектӱлер де олорго карузыгандарга карузып јат. 33 Слерге јакшызын јетирип тургандарга јакшыгарды јетирип турган болзогор, ол учун слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де анайда эдип јадылар. 34 Ойто јандырып бергедий ижемјилӱ улуска тӧлӱге берип турган болзогор, слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де кинчектӱлерге ордына ойто аларым деп берип јадылар. 35 Је слер ӧштӱлеригерге карузып јӱригер, кайра аларым деп сакыбай, јакшыгарды јетиригер, тӧлӱге беригер. Ол тушта слерге улу кайрал болор, Ӧрӧ Турганныҥ уулдары болорыгар, нениҥ учун дезе Ол јакшызы јок то, јаман да улуска быйанзак. 36 Адагар улуска буурзак эди, слер де буурзак болыгар.
37 Јаргылабагар, слерди де јаргылабас; бурулабагар, слерди де бурулабас; јаманды таштагар, слердийи де ташталар; 38 беригер, слерге де берилер: јакшы кемјӱле, тыктап, тепсеп, эдегеерге толо уруп бергилеер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер.
39 Иисус олорго анайда ок укаа сӧс айтты:
– Сокор сокорды јединип јӱрер бе? Экилези орого тӱжер эмес пе? 40 Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, је ӱренеле, ӱредӱчизиндий болор.
41 Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 42 Эмезе, кӧзиҥдеги тоормошты бойыҥ кӧрбӧй јадып, «Карындаш, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, канайып айдарыҥ? Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ.
43 Јакшы агаштаҥ јаман јиилек бӱтпейтен, јаман агаштаҥ јакшы јиилек бӱтпейтен. 44 Не ле агашты бӱткен јиилегинеҥ таныйтан. Смокваны тегенектеҥ јуубайтан, виноградты тегенектӱ кырчыннаҥ тербейтен. 45 Јакшы кижи јӱрегинде јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар; јаман кижи дезе јӱрегинде јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ ол ло чыгар.
46 Слер, айтканымды этпес бойыгар, Мени «Кайракан ! Кайракан!» деп не айдадыгар? 47 Меге келип, айткан сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижи кемге тӱҥейин слерге айдып берейин: 48 ол тура туткан кижиге тӱҥей. Ол кижи јерди тереҥжиде казып, тураныҥ тӧзин ташка салган. Чайык чыгып, турага табарган, је оны јайрадып болбогон, нениҥ учун дезе ол быжулап тудулган. 49 Сӧзимди угарын угуп, оны бӱдӱрбегени, туразын тӧзӧлгӧ јокко, јердиҥ бойына туткан кижиге тӱҥей. Турага суу табарарда, ол бу тарый јемириле берген, байагы тураныҥ јемирилгени коркышту болгон.

 

7

 

Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы

 

(Мф. 8:5-13)

 

1 Угуп турган улуска айдар сӧзин туузылтала, Иисус Капернаумга кирди. 2 Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ карузыган јалчызы оорып, ӧлӱп јаткан. 3 Ол Иисус керегинде угала, Оны келип, јалчызын јассын деп сурап, иудейлердиҥ јаандарын ийди. 4 Олор Иисуска келип, сурап айттылар:
– Мыны эдериҥе ол кижи турар: 5 ол калыгыска карузып јат, биске синагога тудуп берген.
6 Иисус олорло кожо барды. Ол јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ айлына јууктап келерде, онызы најыларын ийип, айттырып ийди: «Кайракан , Бойыҥды јоботпо! Айлым ичине Сени кийдирерине турбас кижи эдим. 7 Оныҥ да учун Сеге бойым барарга турбазым деп бодогом. Је сӧс айт, јалчым јазылар. 8 Бажым билер бийлӱ де болзом, меге башкарткан черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин „бар“ дезем, барар; бирӱзин „кел“ дезем, келер; јалчымды „оны эт“ дезем, эдер».
9 Иисус мыны угала, бу кижини кайкады, кайра баштанып, кийнинде келип јаткан улуска айтты:
– Айдып турум слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым.
10 Элчилер јанып келерде, јалчы јазылып калтыр.

 

Тул ӱй кижиниҥ уулын тиргискени

 

11 Мыныҥ кийнинде Иисус Наин деп калага барды. Оныла кожо ӱренчиктериниҥ кӧп сабазы ла кӧп улус барып јаткан. 12 Каланыҥ каалгазына јууктап келерде, энезиниҥ сок јаҥыс уулыныҥ сӧӧгин чыгарып јаткандар. Ӱй кижи дезе тул болгон, оныла кожо каладаҥ кӧп улус барып јаткан. 13 Оны кӧрӧлӧ, Кайракан ого буурзап, «Ыйлаба» – деди. 14 Базып келеле, межикке колыла тийди. Апарып јаткан улус токтой тӱшти.
Иисус:
– Уулчак, айдып турум сеге: тур! – деди.
15 Ӧлгӧн кижи ӧҥдӧйип, отурып алды, оноҥ эрмектене берди. Иисус оны энезине берип ийди.
16 Ончо улус сӱрекей коркып,
– Ортобыстаҥ улу Јарлыкчы чыкты, Кудай Бойыныҥ калыгына келип барды! – дежип, Кудайды алкап турдылар.
17 Иисус керегинде табыш Иудей ичине, оны эбире ончо јерлерге таркады.

 

Крестеечи Иоанныҥ сурагы

 

(Мф. 11:2-19)

 

18 Иоанныҥ ӱренчиктери кӧргӧн-укканын ончозын ого айдып бердилер. 19Иоанн ӱренчиктериниҥ экӱзин кычырып алып, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп сурап угарга, Иисуска ийди.
20 Олор Иисуска келип,
– «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп, сурап угарга, бисти Крестеечи Иоанн Сеге ийди – дедилер.
21 Бу ӧйдӧ Иисус кӧп улусты оорудаҥ ла јоболдоҥ, кара јелбистердеҥ јазып, кӧп сокорлордыҥ кӧзин јарыдып ийген. 22 Ол Иоанныҥ ӱренчиктерине айтты:
– Барып, кӧргӧн-укканыгарды Иоаннга айдыгар: сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, ӱскерлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 23 Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.
24 Иоанныҥ элчилери јӱре берерде, Ол улуска Иоанн керегинде айдып баштады:
– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 25 Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је јазалду јараш кийим кийгендер, сайрап јаткандар каанныҥ ӧргӧӧзинде јӱргӱлейт. 26 Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ јаан. 27 Бу мынайда ол керегинде бичилген:
«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор».
28 Айдып турум слерге: ӱй улустаҥ туулгандар ортодо Крестеечи Иоаннаҥ јааны јок, је Кудайдыҥ Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 29 Уккан ончо улус, каланчылар да, Кудайдыҥ чындыгын алынып, Иоаннга келип, креске тӱшкендер. 30 Фарисейлер ле јасакчылар дезе, олорго берилген Кудайдыҥ табын јектеп, Иоаннга барып креске тӱшпегендер.
31 Айдарда Кайракан айткан: бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор кемге тӱҥей? 32 Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: «Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге сыгыт сарын сарнаган эдибис, је слер ыйлабадыгар». 33 Крестеечи Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдигер. 34Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылар ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдигер. 35 Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ ончо керектериле акталган.

 

Тӧлӧттирбеген тӧлӱ керегинде

 

(Мф. 26:6-13; Мк. 14:3-9; Ин. 12:1-8)

 

36 Фарисейлердиҥ бирӱзи Иисусты бойыла кожо ажанак деп сураган. Ол фарисей -эшке кирип, кыйын отурып алган. 37 Је бат, ол каланыҥ кинчектӱ болгон ӱй кижизи, Оныҥ фарисей-эште отурганын угала, јараш јытту майлу ак балкаштаҥ эткен јыракы экелди. 38 Оныҥ кийнине, буды јанына туруп, ыйлап, Оныҥ будын кӧзиниҥ јажыла јунуп, чачыла арчып, окшоп, јараш јытту майла сӱртӱп турды.
39 Мыны кӧрӧлӧ, Оны айлына кычырган фарисей ичинде айдынды: «Ол јарлыкчы болгон болзо, Ого кем, кандый ӱй кижи тийип турганын билер эди, ол кинчектӱ ӱй кижи ине». 40 Је Иисус ого айтты:
– Симон! Мен сеге бир неме айдарга турум.
Ол:
– Айт, Ӱредӱчи – деди.
41 Иисус айтты:
– Тӧлӱге береечиге эки кижи тӧлӱлӱ болгон: бирӱзи – беш јӱс динарий , экинчизи – бежен. 42 Је олордыҥ тӧлӧӧр акчазы јок болордо, ол экилезин тӧлӧттирбеген. Анайдарда, олордыҥ кажызы оны артык сӱӱр?
43 – Мен бодозом, кӧбин тӧлӧттирбегени – деп, Симон каруу јандырды.
Иисус:
– Сен чын сананып јадыҥ – деди. 44 Оноҥ ӱй кижи јаар бажын бурып, Симонго айтты: – Бу ӱй кижини кӧрӱп туруҥ ба? Мен сениҥ айлыҥа келдим, сен будым јунар суу уруп бербедиҥ. Ол дезе, кӧзиниҥ јажыла будымды јунуп, чачыла арчып берди. 45 Сен Мени окшободыҥ, ол дезе Мен келгенимнеҥ бери будымды окшоп божободы. 46 Сен бажымды майлабадыҥ, ол дезе будымды јараш јытту майла сӱркӱштеди. 47 Оныҥ учун айдып турум сеге: ол кӧп сӱӱген учун, оныҥ кӧп кинчектери ташталып јат. Кемниҥ кинчеги ас ташталган, оныҥ сӱӱгени де ас.
48 Оноҥ ӱй кижиге:
– Кинчектериҥ ташталып јат – деди.
49 Иисусла кожо кыйын отурган улус: «Кинчекти де таштайтан бу кем андый?» – деп, ичинде айдынып турдылар. 50 Је Ол ӱй кижиге айтты:
– Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер.

 

 

8

 

1 Мыныҥ кийнинде Иисус Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, калалар ла јурттар сайын јӱрди. Оныла кожо он эки ӱренчиги, 2 оноҥ Ол кара јелбистердеҥ ле оору-јоболдоҥ јаскан бир кезик ӱй улус јӱргендер: ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыккан Магдалина дейтен Мария ; 3 Иродтыҥ айлы-јуртын башкарган Хузаныҥ абакайы Иоанна, оноҥ Сусанна ла ӧскӧ дӧ кӧп улус. Олор Иисуска ла ӱренчиктерге бары-јогыла болужып тургандар.

 

Аш ӱрендеечи керегинде

 

(Мф. 13:1-9; Мк. 4:1-9)

 

4 Кӧп улус јуулыжып, ончо калалардаҥ Иисуска келип турарда, Ол укаа сӧс айтты:
5 – Аш ӱрендеечи бойыныҥ ӱренин ӱрендеерге чыккан. Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јол кырына тӱшкен. Олор тепселип калган, теҥериниҥ куштары олорды чокып койгон. 6 Кезиги ташту јерге тӱшкен. Кылгазы ӧзӱп, чык јокко кургап калган. 7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон. 8 Кезиги дезе јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, ӱрендегенине кӧрӧ јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.
Айдып божойло, ӱнин бийиктедип: «Кулакту кижи уксын!» – деди.
9 Ӱренчиктери бу укаа сӧстиҥ учурын сурадылар. 10 Ол айтты:
– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ улуска дезе укаалап айдатан – олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧй, укса да, аайлабай јадылар.
11 Бу укаа сӧстиҥ учуры мындый: ӱрен – ол Кудайдыҥ сӧзи. 12 Јол кырына тӱшкени – сӧсти угуп тургандары. Олор бӱдӱп, аргадалбазын деп, олорго соҥында кӧрмӧс келип, јӱректеринеҥ сӧсти апарып јат. 13 Ташту јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, сӱӱнип, кӧксине алынган улус. Је олор, тазыл јок болуп, кыска ӧйгӧ бӱдӱп, ченелте болгондо, јана тӱшкилейт. 14 Тегенектӱ јерге тӱшкени – ол сӧсти уккан улус. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, сайрап јӱрери олорды туй базып койот, олор ӧзӱм алынып болбойт. 15 Јакшы јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, быйанду ла ару јӱрегинде чеберлеп алып јӱрген улус. Чыдамкай болгондо, олор тӱжӱм берет.
Иисус анайда айдала, тыҥ ӱнденип, «Кулакту кижи уксын!» – деди.
16 – Ӱспекчинди камысканда, оны айак-казанла бӱркебейтен эмезе орынныҥ алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, јарыткышка тургузатан. 17 Јарталбай калар јажыт јок, јарлалбай, тыштына чыкпай калар туйук неме јок. 18 Анайдарда, канайда угуп турганыгарды ајарыгар. Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бар деп сананганы да айрылар.

 

Иисустыҥ энези ле карындаштары

 

(Мф. 12:46-50; Мк. 3:31-35)

 

19 Иисуска энези ле карындаштары келди, је улустыҥ кӧбине Ого јууктап болбой турдылар.
20 – Энеҥ ле карындаштарыҥ Сени кӧрӧргӧ, тышкары тургулары – деп, Ого јетирдилер.
21 Ол айтты:
– Кудайдыҥ сӧзин угуп, Оныҥ сӧзиле эдип јӱргендер – Мениҥ энем ле карындаштарым.

 

Јотконды сыныктырганы

 

(Мф. 8:23-27; Мк. 4:35-41)

 

22 Бир кӱн Иисус ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, «Кӧлдиҥ ол јанына кечели» – деди. Олор јӱзӱп ийдилер. 23 Јӱскилеп барадарда, Ол уйуктап калды. Кенетийин кӧлгӧ јоткон тӱшти, кемеге суу кирип, олор јеткерде болдылар. 24 Базып келип, Оны ойгозып, айттылар:
– Ӱредӱчи! Ӱредӱчи! Чӧҥӱп барадырыс!
Ол ӧрӧ туруп, салкынга ла толкуга јакарып ийерде, олор токтоп, тымый берди.
25 – Слердиҥ бӱдӱп турганыгар кайда? – деп, Ол ӱренчиктеринеҥ сурады.
Коркып, кайкап калган ӱренчиктер бой-бойына айдып турдылар:
– Салкынга да, сууга да јакарганда, олор Ого уккур болуп турганда, бу кем болотон?

 

Шилемирге туттурган кижини јасканы

 

(Мф. 8:28-34; Мк. 5:1-20)

 

26 Олор Галилейдиҥ одожындагы Гадара деп ороонго кечип чыктылар. 27 Иисус јаратка чыгып келерде, Ого каланыҥ бир кижизи туштады. Ол шилемирге туттурган кижи болгон, тапту узак ӧйгӧ кийим кийбеген, айылда јатпай, сӧӧк салар куй-таштарда јаткан. 28 Иисусты кӧрӧлӧ, ол кыйгырып, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, јаан ӱнденип, айтты:
– Иисус, Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы, мени кайдайын деп туруҥ? Сени јайнап турум: мени кыйнаба!
29 Бу кижидеҥ чыксын деп, Иисус кара јелбиске јакарып ийген учун ол мынайып айткан. Кара јелбис оны узак ӧйгӧ кыйнап келген. Оны каруулдап, кынјылап, кижендеп те турза, је ол кӱлӱни ӱзӱп, шилемирге сӱрдӱрип, аалга јерлерде јӱрген.
30 Иисус оныҥ адын сураарда, ол: «Тӱмен черӱ» – деди, нениҥ учун дезе оныҥ ӧзӧк-буурына кӧп шилемирлер кирген. 31 Таамыныҥ тӱбине тӱжерге јакарбазын деп, олор јалына бердилер.
32 Анда ла кырда јаан ӱӱр чочколор одордо јӱргӱлеген. Шилемирлер олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирерге, Иисустаҥ јӧп сурадылар. Ол јӧбин берди. 33 Шилемирлер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Ӱӱр кажаттаҥ кӧлгӧ калып, чӧҥӧ берди.
34 Кӱдӱчилер не болгонын кӧрӧлӧ, сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. 35 Улус не болгонын кӧрӧргӧ чыктылар. Иисуска келип кӧргӧжин, ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан байагы бир кижи кийимдӱ, санаазы ордында, Иисустыҥ будыныҥ јанында отурды. Олордыҥ коркыжы келди.
36 Кӧргӧн улус дезе шилемирлӱ кижи канайда аргадалганын олорго айдып бердилер. 37 Гадараны эбире јаткан улус ончозы сӱрекей коркыган учун, Иисусты олордоҥ јӱре берзин деп сурадылар. Ол кемеге отурып, кайра јӱзӱп ийди. 38 Ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан кижи дезе кожо барарга суранган. Је Иисус оны божодып, айткан:
39 – Айлы-јуртыҥа јанып, Кудай сеге нени эткенин айдып бар.
Онызы барып, Иисус ого нени эткенин кала ичине јарлап јӱрди.

 

Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени

 

(Мф. 9:18-26; Мк. 5:21-43)

 

40 Иисус бурыларда, улус Оны уткыды, нениҥ учун дезе Оны ончозы сакып турган. 41 Је бат, синагоганыҥ јааны Иаир деп кижи келди. Ол Иисустыҥ будыныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, Оны айлына кирзин деп, јайнап, сурай берди, 42 нениҥ учун дезе оныҥ он эки јаш кирелӱ сок јаҥыс кызычагы божоп јаткан. Иисус барып јадарда, улус ийдижип, Оны кыстап турды.
43 Улустыҥ ортозында он эки јылга каны токтобой, шыралап јӱрген ӱй кижи болгон. Ол эмчилерди керип, ар-јӧӧжӧзин короткон, је оны кем де јазып болбогон. 44 Кийнинеҥ базып келеле, ол Иисустыҥ кийиминиҥ эдегине тийип ийди. Бу ла тарый кан келери токтой берди.
45 – Меге кемигер тийди? – деп, Иисус сурады.
Тийген кижи чыкпаста, Петр ла Иисусла кожо јӱргендер айдышты:
– Ӱредӱчи, улус Сени курчай туруп, кыстап јат. Айдарда, «Меге кемигер тийди» – деп, не сурайдыҥ?
46 Је Иисус:
– Меге кем де тийген, – деди, – Менеҥ кӱч чыкканын сезип ийдим.
47 Ӱй кижи јажырып болбогонын билип, тыркыражып, базып келеле, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱшти, Ого не керектӱ тийгенин, канайып ол тарыйынча јазылганын ончо улус алдында Ого айдып берди.
48 Иисус ого:
– Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер – деди.
49 Ол мынайда айдып турганча, синагоганыҥ јаанынаҥ бир кижи келип,
– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини јоботпо – деди.
50 Је Иисус мыны угала, Иаирге айтты:
– Коркыба, јаҥыс ла бӱт, ол аргадалар.
51 Ӱйге келеле, Петрдаҥ, Иаков ло Иоаннаҥ, оноҥ кызычактыҥ ада-энезинеҥ ӧскӧ кижи кийдирбеди. 52 Ончо улус ый-сыгытта болгон. Је Ол айтты:
– Ыйлабагар, ол божобогон, уйуктап јат.
53 Ол ӧлӱп калганын билип, Иисусты шооттылар. 54 Иисус дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, оны колынаҥ тудуп, ӱнин бийиктедип, айтты:
– Кызычак, тур!
55 Онызыныҥ тыны ойто кирип, ол ло тарый туруп келди. Иисус оны азыразын деди. 56 Оныҥ ада-энези алаҥ кайкадылар. Иисус дезе, не болгонын улуска айтпазын деп, олорго јакарды.

 

9

 

Он экӱни ӱренчикти ийгени

 

(Мф. 10:5-15; Мк. 6:7-13)

 

1Иисус он экӱни кычырып алала, олорго ончо шилемирлердиҥ бажын билер, оору-јоболды јазар кӱч ле јаҥ берди. 2Кудайдыҥ Каандыгы керегинде јарлазын, оору улусты јассын деп, олорды ийип, 3 айтты:
– Јолго неме албагар: тайак та, баштык та, калаш та, акча да; солып кийер кийим алып јӱрбегер. 4 Кажы бир айылга тӱшсегер, анда артып, оноортынаҥ јолго атаныгар. 5 Слерди кайда јуутпаза, ол каладаҥ барып јада, олорго удура кере эдип, будыгардаҥ тоозынды кактагар.
6 Олор барып, јурттарды эбирип, кайда ла Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, оору улусты јазып јӱрдилер.
7 Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод , Иисустыҥ нени эдип јӱргенин ончозын угала, алаҥ кайкады, нениҥ учун дезе кезиктери: «Бу Иоанн , ол тирилген», 8 бир кезиги: «Илия келген», ӧскӧлӧри: «Јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген» – дешкен. 9 Је Ирод айткан: «Иоанныҥ бажын мен кезе чаап койгом. Бу мындый кайкамчылу керектерди кем эдет болбогой?» Иродтыҥ Оны кӧрӧр кӱӱни келип турган.

 

Беш муҥ кижини тойдырганы

 

(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Ин. 6:1-14)

 

10 Апостолдор јанып келеле, нени эткендерин Иисуска айдып бердилер. Иисус олорды јаҥыс бойлорын алганча, Вифсаида дейтен каланыҥ јуугындагы ээн јерге ырады. 11 Је улус билип ийеле, кийнинеҥ барды. Иисус олорды угуп, олорго Кудайдыҥ Каандыгы керегинде куучындады, јазыларын керексиген улусты јасты.
12 Эҥир кирип бараткан. Он экӱ Ого базып келип, айттылар:
– Улусты божот, олор эбире јаткан јурттарга барып, конор-тӱнеер јер ле јиир курсак таап алзын, бу аалга јер.
13 Је Ол:
– Слер олорды азырагар – деди.
– Бисте беш болчок калаш ла эки болчок балыктаҥ ӧскӧ неме јок – деп, ӱренчиктер каруу јандырды. – Айса барып, бу улустыҥ ончозына курсак садып алактар ба?
14 Анда беш муҥ кире кижи болгон.
– Улусты беженнеҥ јергелей отургызыгар – деп, Иисус олорго јакыды.
15 Анайда эдип, ончолорын отургызып ийдилер.
16 Иисус дезе, беш болчок калаш ла эки болчок балыкты алып, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады, олорды сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерге берди. 17 Ончозы јиди, тойды. Јигенниҥ арткан-калганын он эки каламага јууп алдылар.

 

Иисус кем?

 

(Мф. 16:13-19; Мк. 8:27-29)

 

18 Бир катап Иисус јаҥыскан мӱргип турарда, Ого ӱренчиктери келди. Иисус олордоҥ сурады:
– Улус Мени кем дешкилейт?
19 Олор каруу јандырдылар:
– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия, кезиктери дезе јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген дежет.
20 Ол сурады:
– Слер Мени кем дейдигер?
Петр:
– Сен – Кудайдыҥ Христозы – деди.
21 Је Ол мыны кемге де айтпазын деп, кату јакарала, 22 айтты:
Кижи Уулы кӧп кыйналар учурлу, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп, ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер учурлу.
23 Оноҥ ончозына айтты:
– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алып, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 24 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 25 Јер-телекейде не бардыҥ ончозын табала, је бойын бойы ӧлтӱрип эмезе бойын јылыйтып салза, кижиге не туза? 26 Кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалза, Кижи Уулы Бойыныҥ, Аданыҥ ла агару ангелдердиҥ магында келгежин, ол кижидеҥ уйалар. 27 Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.

 

Иисус Христостыҥ кубулганы

 

(Мф. 17:1-8; Мк. 9:2-8)

 

28 Мынайда айтканныҥ кийнинде, сегис кӱнниҥ бажында Иисус Петрды, Иоанн ла Иаковты алала, мӱргиирге кырга чыкты. 29 Ол мӱргип турарда, чырайы кубулды, кийими агарып, мызылдай берди. 30 Је бат, Оныла эки эр кижи эрмектежип турды. Олор Моисей ле Илия болгондор. 31 Теҥериниҥ магыла јаркындалганча келип, олор Иисустыҥ Иерусалимде бӱдӱретен керектериниҥ учын куучындажып тургандар.
32 Петр ла оныла кожо болгон улус дезе уйкуга јыга бастырып койгондор. Је ойгонып келеле, Оныҥ магыныҥ јаркынын, Ого коштой эки эр кижи турганын кӧрӱп ийдилер. 33 Байагы улус барарга јадарда, Петр Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи, биске мында макалу! Ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин дезе – Илияга.
Нени айдып турганын ол бойы да билбес болгон.
34 Айдып турганча, булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди. Булутка киреле, коркый бердилер. 35 Булуттаҥ ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оны угыгар!
36 Ӱн угулбай барарда, Иисус ойто јаҥыскан артты. Ӱренчиктер мыны јажытта тудуп, нени кӧргӧндӧрин ол кӱндерде кемге де айтпадылар.

 

Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы

 

(Мф. 17:14-18; Мк. 9:14-27)

 

37 Эртезинде олор кырдаҥ тӱшкилеп келерде, Иисусты кӧп улус уткып чыкты. 38 Кенетийин улус ортодоҥ бир кижи:
– Ӱредӱчи! – деп, кыйгырып ийди. – Сени јайнап, сурап турум, мениҥ уулымды келип кӧр! Ол мениҥ сок јаҥыс уулым! 39Јелбис ого табарганда, ол кенетийин кыйгырып баштайт, баланы кура тартарда, оозынаҥ кӧбӱк чыгып келет. Оны чек кыйнайла, јӱк арайдаҥ айрылат. 40 Јелбисти чыгара сӱригер деп, ӱренчиктериҥди айбылагам, је олор болуп албады.
41 Иисус:
– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Уулыҥды бери экел!
42 Онызы келип јатканча, шилемир оны јерге јыга базып, калтырада берди. Је Иисус кара јелбиске јакарып, уулчакты јазала, адазына берип ийди. 43 Кудайдыҥ кӱчин ончолоры кайкажып турдылар.
Ончо улус Иисустыҥ эдип јӱргенин кайкажып турарда, Ол Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:
44 – Айтканымды лаптап угыгар: Кижи Уулы улустыҥ колына берилер.
45 Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар, олорго бу сӧстӧр туйук болуп, оныҥ учурын оҥдободылар. Сурап угарга дезе јалтанып тургандар.

 

Кем улу-јаан болор?

 

(Мф. 18:1-5; Мк. 9:33-40)

 

46 Кемизи улу-јаан деп, ӱренчиктер ортодо блааш-тартыш болгон. 47 Иисус дезе, олордыҥ јӱрегинде алып јӱрген сагыжын билип, бир баланы колго алала, Бойыныҥ алдына тургузып, 48 айтты:
– Меге болуп бу баланы јуудып алганы – Мени јуудып турганы. Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы ол. Ортогордо эҥ кичӱгер, улу болор.
49 Айдарда, Иоанн айтты:
– Ӱредӱчи! Сениҥ адыҥды адап, шилемирлерди чыгарып турган кижини кӧрдибис. Ол бисле кожо јӱрбей турган учун, оны токтодып салдыс.
50 Иисус:
– Токтотпогор – деди. – Слерге удура эмес кижи слер учун ине.

 

Иерусалим јаар барган јолдо

 

51Кудай Иисусты теҥериге алар кӱндер јууктап келедерде, Иисус Иерусалим јаар барар деп шӱӱп, 52 Бойынаҥ озо элчилерин ийди. Олор Ого керектӱ не-немени белетеп койорго, бир самар јуртка келдилер. 53 Је Оны јуутпадылар, нениҥ учун дезе Ол Иерусалим јаар барып јатканы кӧрӱнип турды. 54 Мыны кӧрӧлӧ, ӱренчиктери Иаков ло Иоанн айттылар:
Кайракан ! Кӱӱниҥ бар болзо, Илия эткени чилеп, теҥеридеҥ от тӱжӱп, буларды ӧртӧп салзын деп айдалы ба?
55 Је Иисус олор јаар бурылып, олорды токтодып койды. Бойыгарда кандый тын барын билбей јадыгар – деди. – 56 Кижи Уулы дезе, кижиниҥ тынын кыйарга эмес, аргадаарга келген.
Айдарда, олор ӧскӧ јуртка бардылар.

 

Иисусты ээчий канайып барар?

 

(Мф. 8:19-22)

 

57 Јолой бир кижи Иисуска айтты:
– Сен кайдаар да барзаҥ, Сени ээчий барарым.
58 Иисус ого айтты:
– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу. Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.
59 Ӧскӧзине дезе айтты:
– Мени ээчий бар.
Онызы:
– Кайракан! – деди. – Мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп койорго барып келейин бе?
60 Је Ол ого айтты:
– Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын. Сен дезе барып, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарла.
61 База бир кижи айтты:
– Кайракан! Мен Сениле кожо барарым, је озо барып, айылдагы улусла јакшылажып алайын ба?
62 Је Иисус ого айтты:
– Салдага колын салала, кайра ајыктанып турган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына ижемјизи јок.

 

10

 

Јетен ӱренчикти ийгени

 

(Мф. 10:5-16)

 

1 Мыныҥ кийнинде Кайракан база јетен ӱренчик талдап алды. Бойы барайын деген ончо калалар ла јурттар сайын олорды Бойынаҥ озо экидеҥ ийип, 2 айтты:
– Кезер аш кӧп, ишчилер ас. Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин. 3 Барыгар! Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱретен кураандарды чылап ийип јадым. 4 Таар да, баштык та, ӧдӱк те албагар, јолдо улусла эзендешпегер. 5 Кажы бир айылга кирзегер, озо баштап: «Бу айылга амыр!» – дегер. 6 Анда амырга турар кижи бар болгожын, амырыгар ого једер, јок болгожын, бойыгарга бурылар. 7 Ол айылда артып, нени берер ичип-јигер, нениҥ учун дезе иштеп јӱрген кижи ижи учун кайралын алар учурлу. Айылдаҥ айылга кӧчпӧгӧр. 8 Кажы бир калага келзегер, слерди уткып, кӱндӱлезе, салган курсагын јигер. 9 Андагы оору улусты јазып, «Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келди!» – деп, олорго айдыгар. 10 Кажы бир калага келзегер, слерди уткыбаза, оромго чыгала, айдыгар: 11 «Слердиҥ калагардаҥ будыбыска јапшынган тоозынды да слерге кактап турубыс. Андый да болзо, Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келгенин билип јӱрӱгер!» 12 Айдып турум слерге: бу калага кӧрӧ ол кӱн Содомго јеҥил болор!

 

Иисус калаларды каарып айдат

 

(Мф. 11:20-24)

 

13 Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 14 Оныҥ учун Јаргы тужында Сидон ло Тирге слерге кӧрӧ јеҥил болор. 15 Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ. 16 Слерди угуп турган кижи Мени угуп јат. Слерди јектеп турган кижи Мени јектеп јат. Мени јектеп турган кижи Мени Ийгенди јектеп јат.
17 Јетен ӱренчик сӱӱнчилӱ јанып келеле, айттылар:
– Кайракан, Сениҥ адыҥды адап јакарганыста, шилемирлер де биске багып турдылар!
18 Ол айтты:
Сатана јалкын чылап теҥеридеҥ келип тӱшкенин кӧрдим. 19 Бат, Мен слерге јыландардыҥ ла скорпиондордыҥ ӱстине базар, ӧштӱлерди јеҥер јаҥ берип јадым, слерге не де каршузын јетирип болбос. 20 Је јелбистер слерге багып турганына сӱӱнбегер, ады-јолыгар теҥериде бичилгенине сӱӱнигер!
21 Бу ла ӧйдӧ Иисус тыннаҥ сӱӱнчи алып, айтты:
– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун, Сеге баш болзын! Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон. 22 – Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, айтты: – Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулы кем болгонын Адазынаҥ ӧскӧ кем де билбес, Уулынаҥ ӧскӧ Адазы кем болгонын кем де билбес, анайда ок Уулы кемге ачар кӱӱндӱ, ол билер.
23 Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, олорго аҥылап айтты:
– Слердиҥ кӧрӱп турганыгарды кӧргӧн кӧстӧр кежиктӱ. 24 Айдып турум слерге: кӧп јарлыкчылар ла каандар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, укпаган.

 

Быйанду самар кижи керегинде

 

25 Бир јасакчы ӧрӧ туруп, Иисусты ченеп, сурады:
– Ӱредӱчи, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго, нени эдейин?
26 Иисус оноҥ сурады:
– Јасакта не деп бичилген? Оноҥ сен нени кычырдыҥ?
27 Ол кижи каруу јандырды:
«Кайраканды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра кӱчиҥле, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр» . База: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».
28 Иисус ого айтты:
– Айтканыҥ јолду. Анайда ла эдип јӱр, јӱрӱм јӱрериҥ.
29 Је ол актанайын деп, Иисустаҥ сурады:
– А мениҥ јуугым кем?
30 Иисус каруу јандырып, айтты:
– Бир кижи Иерусалимнеҥ Иерихон јаар барып јадала, тонокчыларга туттурган. Тонокчылар оны јылаҥаштап, јарым тындуга артырала, јӱре бергендер. 31 Ол јолло бир абыс барып јаткан. Је соктыртып койгон кижини кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ берген. 32 Анайып ок бир левит ол јерге келип, кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ конгон. 33 Бир самар кижи дезе јортып барадала, оны кӧрӱп, ичи ачыган. 34 Базып келеле, шырказын аракыла јунуп, майла сӱртеле, таҥып берген. Эштегине миндиреле, айылчы конор турага экелип, оны кичееген. 35 Эртезинде дезе, атанар башта, эки динарий чыгарып, конор тураныҥ ээзине берип, айткан: «Бу кижини кичее. Артык акча коротсоҥ, бурылзам, тӧлӧп берерим». 36 Тонокчыларга туттурган бу кижиниҥ јуугы ол ӱчӱниҥ кажызы болгон деп сананып туруҥ?
37 Јасакчы: «Ого быйаны јеткени» – деди. Айдарда, Иисус айтты:
– Бар, сен де анайда эдип јӱр.

 

Мария ла Марфа

 

38 Јолын улалтып, Иисус бир јуртка келди. Анда Марфа деп ӱй кижи Оны айлына кычырды. 39 Марфада Мария деп сыйны болгон. Онызы Иисустыҥ будыныҥ јанына отурып, Оныҥ сӧзин тыҥдап турган. 40 Марфа дезе, јаан кӱндӱ-кӱрее эдерге кичеенип, базып келеле, айтты:
– Кайракан, сыйным мени иштезин деп, јаҥыскан артырып койгонын кӧрбӧй туруҥ ба? Оны меге болушсын дезеҥ.
41-42 Иисус дезе ого каруу јандырды:
– Марфа! Марфа! Сен кӧпти эдерге кичеенип, шакпырап јадыҥ, је јӱк ле бир неме керек. Мария дезе јакшылыкту ӱлӱӱзин талдап алды, оны кем де айрып болбос.

 

11

 

Канайда мӱргийтени керегинде

 

(Мф. 6:9-15; 7:7-11)

 

1Иисус бир јерде мӱргиген. Мӱргип божоордо, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:
Кайракан , Иоанн бойыныҥ ӱренчиктерин ӱреткени чилеп, бисти де мӱргиирге ӱретсеҥ.
2 Иисус олорго айтты:
– Мӱргизеер, мынайда айдыгар:
Теҥеридеги Адабыс!
Адыҥ Сениҥ агарулалзын,
Каандыгыҥ Сениҥ келзин!
Канайып теҥериде, анайып јерде де табыҥ Сениҥ болзын.
3 Кӱнӱҥ сайынгы калажысты кажы ла кӱн берип тур.
4 Кинчектеристи ташта,
нениҥ учун дезе биске тӧлӱлӱ не ле кижиниҥ јаманын
бис те таштап јадыс.
Јеткерге бисти кийдирбе,
је јаманнаҥ бисти аргада.

 

Суранып јӱрген најы керегинде

 

5 Иисус оноҥ айтты:
– Кажы бирӱгерде најы бар болзын. Ого тӱн аразында келип, мынайда айткан болдыгар: «Најым, меге тӧлӱге ӱч болчок калаш берзеҥ. 6 Айлыма јолго јӱрген најым тӱшти, оны азыраар курсак јок». 7 Онызы дезе айыл ичинеҥ мынайда айтпай кайтсын: «Мени шакпыратпа. Эжигим бӧктӱ, балдарым мениле кожо тӧжӧктӧ јаткылары. Туруп, сеге курсак берип болбозым». 8 Айдып турум слерге: најы болгон адында ол, туруп, калашты бербезе де, турумкай болзогор, ого туруп, нени сураганаарды ончозын алып берерге келижер. 9 Мен де айдып турум слерге: сурагар – слерге берилер, бедирегер – таап аларыгар; токылдадыгар – слерге ачып бергилеер. 10 Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 11 Уулы калаш сурагажын, ого таш алып берер ада слердиҥ ортогордо бар ба? Уулы балык сурагажын, кем балыктыҥ ордына ого јылан алып берер? 12 Јымыртка сурагажын, кем ого скорпион алып берер? 13 Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥеридеги Ада Оноҥ сурап турган улуска Агару Тынды берер!

 

Иисус па айса Веельзевул ба?

 

(Мф. 12:22-30, 43-45; Мк. 3:20-27)

 

14 Бир катап Иисус тил јок шилемирди чыгарган. Шилемир чыгарда, тил јок кижи эрмектене берген, улус алаҥ кайкаган. 15 Кезиктери айдышты:
– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.
16 Бир кезиги Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱс – дежип турдылар. 17 Је Иисус олордыҥ ичиндеги сагыжын билип, айтты:
– Каандык ичинде калык ӧштӧшсӧ, каандык ээн калар; биледе бой-бойы урушса, биле јайрадылар. 18Сатана бойына бойы удура болзо, оныҥ каандыгы чыдажар беди? Слер дезе Мени шилемирлерди Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дейдигер. 19 Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерди јаргылаар. 20 Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ кӱчинеҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени бу туру.
21 Кӱчтӱ кижи мылтык тудунып, айлын каруулдаза, оныҥ јӧӧжӧзи бӱдӱн болор. 22 Ого бойынаҥ кӱчтӱ кижи табарып, оны јеҥзе, ол тушта оныҥ иженген мылтыгын айрып, тоноп алганын ӱлеп берер.
23 Мениле кожо эмези – Меге удура болгоны. Мениле кожо јуубаганы дезе, кородып турганы.
24 Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, амыр бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, «Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, 25 барып кӧрзӧ, айлы сибирилген, јуунадылган болот. 26 Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор.
27 Ол мыны айдып турарда, улус ортодоҥ бир ӱй кижи ӱнин бийиктедип,
– Сени карындап алып јӱрген, Сени эмискен эне кежиктӱ! – деди.
28 Је Ол айтты:
– Кудайдыҥ сӧзин угуп, бӱдӱрип јӱргени кежиктӱ!
29 Улус там ла кӧптӧп јуулыжып турарда, Ол айдып баштады:
– Кал, кинчектӱ ӱйе бу. Ол билдилер бедирейт. Је Ионаныҥ билдизинеҥ ӧскӧ, ого билди берилбес. 30Иона Ниневияныҥ калыгына билди болгон чылап, Кижи Уулы да бу ӱйеге билди болор. 31 Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан. 32 Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан.
33 Ӱспекчинди камысканда, оны туйук јерге эмезе табак алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, оны јарыткыштыҥ ӱстине тургузатан. 34 Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ да јарык болор, кӧстӧҥ коомой болзоҥ, эди-каныҥ да караҥуй болор. 35 Калак, кӧксиҥдеги јарык караҥуй болуп калбазын! 36 Эди-каныҥ ончо јарык болзо, караҥуй јери јок болзо, јарыткыштыҥ јарыгы сени јарыткандый, ончо бойыҥ јарык болор.

 

Фарисейлер ле јасакчылар керегинде

 

(Мф. 23:1-36; Мк. 12:38-40; Лк. 20:45-47)

 

37 Иисус айдып божоордо, бир фарисей Оны айлына ажанарга кычырды. Ол келип, кыйын отурды. 38 Фарисей дезе, Оныҥ ажанар алдында колын јунбаганын кӧрӱп, кайкады. 39 Је Кайракан ого айтты:
– Слер, фарисейлер, айак-казанаардыҥ тыштын арчып јадыгар, ичигер дезе тоношло, јаманла толо. 40 Керсӱ эместер! Тыштын бӱдӱрген Кудай, ичин де бӱдӱрген эмес пе? 41 Не барыгардаҥ быйан эдип јӱрзегер, ол тужында слерде ончозы ару болор!
42 Је слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер мятаныҥ, рутаныҥ, не ле маала ажыныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадыгар, је Кудайдыҥ јаргызын ла сӱӱжин ундып јадыгар. Бирӱзин эткенде, экинчизин де ундыбас керек.
43 Слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, тепсеҥдерде уткыдарын јакшызынып јадыгар.
44 Слерге, бичикчилерге ле фарисейлерге, эки јӱстӱлерге, ачу-корон! Слер темдектелбеген сӧӧк салар оро ошкожыгар: улус онызын билбей, ӱстиле базып јӱргӱлейт.
45 Јасакчылардаҥ кем де Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Мынайда айдып, бисти де тарындырып јадыҥ.
46 Је Ол айтты:
– Слерге де, јасакчылар, ачу-корон! Слер улуска апарарга эп јок јӱк артадыгар, бойыгар дезе олорго сабарыгардыҥ бирӱзин де тийгиспейдигер!
47 Слерге ачу-корон! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар, олорды дезе адаларыгар ӧлтӱрген! 48 Онызыла слер адаларыгардыҥ эткен керегин јарадып турганыгарды керелейдигер: адаларыгар јарлыкчыларды ӧлтӱрген, слер дезе олорго сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар. 49 Оныҥ учун Кудайдыҥ Ойгоры айткан: «Олорго јарлыкчылар ла апостолдор ийерим. Је олордыҥ кезигин ӧлтӱрер, кезигин дезе сӱрӱп ийер. 50 Телекей бӱдердеҥ ала тӧгӱлген јарлыкчылардыҥ каны бу ӱйедеҥ некелзин: 51 Авельдиҥ канынаҥ ала тагыл ла байзыҥныҥ ортозында ӧлтӱрткен Захарияныҥ канына јетире». Эйе, айдып турум слерге: мынызы бу ӱйедеҥ некелер!
52 Слерге, јасакчыларга, ачу-корон! Слер билгирдиҥ тӱлкӱӱрин алып алганыгар: ого бойыгар да кирбегенеер, кирейин деген улуска да буудак эткенигер.
53 Иисус мыны олорго айдып турарда, бичикчилер ле фарисейлер Ого ачынып, кӧп сурактар берип, 54 Оны бурулаарга, айткан сӧзинеҥ јик табарга, умзанып турдылар.

 

 

12

 

1 Ол ӧйдӧ тӱмен улус јуулып, кысталыжып турарда, Иисус озо ӱренчиктерине айдып баштады:
– Фарисейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленигер, онызы эки јӱстӱ болоры. 2 Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 3 Оныҥ учун караҥуйда айтканыгар, јарыкта угулар, айыл ичинде кулакка айтканыгар, айылдыҥ јабынчызынаҥ јарлалар.

 

Кемнеҥ коркыйтан

 

(Мф. 10:19-20, 28-33; 12:32)

 

4 – Слерге дезе, најыларыма, айдып турум: эт-канды ӧлтӱреле, ӧскӧ нени де эдер аргазы јоктоҥ коркыбагар. 5 Је кемнеҥ коркыйтанын слерге айдып берейин: ӧлтӱреле, таамыга тӱжӱрер јаҥ кемде бар, оноҥ коркыгар. Эйе, айдып турум слерге: оноҥ коркыгар! 6 Беш болчок боро кучыйакты эки оок јес акчага садатан эмес беди? Је Кудай олордыҥ бирӱзин де ундыбаган. 7 Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ баалу!
8 Айдып турум слерге: кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Кижи Уулы да јарадып турганын Кудайдыҥ ангелдери алдына айдар. 9 Улус алдында кем Менеҥ јана тӱжер, Кижи Уулы Кудайдыҥ ангелдери алдында ол кижидеҥ јана тӱжер. 10 Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы, ташталбас.
11 Слерди синагогаларга, башкараачыларга ла јамылуларга экелгежин, канайда коруланарыс, нени айдарыс деп санааркабагар. 12Агару Тын ол тушта нени айдарына слерди ӱредер.

 

Бир бай керегинде

 

(Мф. 6:19-21, 25-34)

 

13 Улустыҥ ортозынаҥ бир кижи Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи, карындажыма айтсаҥ, энчини мениле ӱлешсин.
14 Иисус ол кижиге:
– Слерди јаргылаарга эмезе энчигерди ӱлештирерге Мени кем туткан? – дейле, 15 улуска баштанды: – Ачаптанып неме јуурынаҥ чеберленигер, – кижиниҥ јӱрӱми јӧӧжӧзиниҥ элбегинеҥ камаанду эмес.
16 Оноҥ укаа сӧс айтты:
– Бир бай кижиниҥ кыразында јакшы аш бӱткен. 17 «Эмди канайдайын? – деп, ол сананган. – Ажымды урар јерим јок». 18 Оноҥ айткан: «Мынайда эдедим: алмарларымды бузала, оноҥ јаандарын тудадым, ончо ажымды, бар јӧӧжӧмди ого јууп койодым. 19 Оноҥ алкы бойыма айдадым: „Јулам! Белетеп алган курсагыҥ, јӧӧп алган байлыгыҥ узак ӧйгӧ једер: амыра, ичип-ји, јырга“». 20 Је Кудай ого айткан: «Тенек кижи! Бу тӱнде јулаҥды алып баргылаар. Белетеп алганыҥ кемге једижер?»
21 Кудайга байыбай, бойына байлык јууган кижиле андый болуп јат.

 

Јӱрӱмигерди кичееп, санааркабагар

 

22 Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. 23 Јӱрӱм курсактаҥ баалу, эт-кан кийимнеҥ баалу. 24 Кускундарды кӧригер: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, јӧӧжӧ сугар јери де јок, алмарлары да јок, је Кудай олорды азырап јат. Слер дезе куштардаҥ канча кире артык! 25 Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 26 Асты да болзо, бойыгарга эдип болбозыгарда, ӧскӧзин не кичееп јадыгар? 27 Чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧригер: иштебей де, иирбей де јадылар. Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 28 Бӱгӱн ӧзӱп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайда кийиндирип турган да, слерди оноҥ артык кийиндирер эмес пе, бӱтпестер! 29 Нени јиирин, эмезе нени ичерин бедиребегер, ого санааркабагар. 30 Мыны ончозын бу телекейдиҥ улузы бедирейт. Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 31 Карын, Оныҥ Каандыгын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге берилер.
32 Коркыба, ас ӱӱр! Слерге Каандык берери – Адагардыҥ јакшылык кӱӱни андый. 33 Јӧӧжӧгӧрди садып, быйан эдип јӱригер. Бойыгарга элебес кап белетеп алыгар, коробос байлыкты теҥериде јӧӧгӧр, – ого уурчы једип албас, оны кӱйе јибес. 34 Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.

 

Белен болыгар

 

(Мф. 24:45-51)

 

35 – Белигер курлу болзын, јарыткыштарыгар кӱйӱп турзын. 36 Бийи тойдоҥ келеле, эжикти токулдаткажын, тургуза ла ачып берерге сакыган кижидий болыгар. 37 Бийи јанып келеле, кулдары ойгу болгонын кӧргӧжин, кулдарыныҥ кежиктӱ болгоны ол. Чынын айдадым слерге: ол курчанып, кулдарын отургызып, базып келеле, олорды бойы кӱндӱлеер. 38 Тӱнниҥ ӱч те аразында, таҥ алдында да келип, кулдары ойгу болгондорын кӧрӧр болзо, ол кулдар кежиктӱ.
39 Уурчы качан келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 40 Слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.
41Кайракан ! Бу укаа сӧсти јаҥыс биске айдып туруҥ ба, айса ончо улуска ба? – деп, Петр Оноҥ сурады.
42 Кайракан айтты:
– Јалчыларды башкарзын деп, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ айыл башкараачы кем болотон? 43 Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 44 Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 45 Је ол кул ичинде: «Бийим бачым келбес» – дейле, јалчыларды, јалчы кыстарды согуп, ичип-јип, аракыдап јатса, 46 ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы бӱдӱмји јок улустыҥ салымындый болор.
47 Бийиниҥ табын билип, белен эмес болуп, оныҥ табыла этпеген кул кӧп соктырар; 48 је билбеген кул, кезедерине турар кылык эткен де болзо, ас соктырар. Кемге кӧп берилген, оноҥ кӧп ок некелер, кемге кӧп бӱдӱмјилелген, оноҥ кӧп ок суралар.
49 Мен јерге от тӱжӱрерге келгем, ол от јалбырап кӱйзин деп, кӱӱнзеп турум! 50 Мен креске тӱжӱп, крестелер учурлу; оны сакып, кыйналып турганымды! 51 Мени јерге амыр-энчӱ экелерге келген деп туругар ба? Јок! – деп, айдып турум слерге. – Бӧлиштирерге келгем! 52 Мынаҥ ары ӱйде беш кижи болзо, олор бӧлинижер: ӱчӱзи – экӱзине удура болор, экӱзи – ӱчӱзине удура болор. 53 Адазы уулына, уулы адазына удура, энези кызына, кызы энезине удура, кайын энези келдине, келди кайын энезине удура бӧлинижер.
54 Улуска дезе айтты:
– Кӱнбадыштаҥ булут чыгып келгенин кӧрзӧгӧр, ол тарыйын: «Јаҥмырлаар» – дейдигер; айтканыгарла болуп јат. 55 Тӱштӱк салкын соккондо, «Изӱ болор» дейдигер, айтканыгарла болуп јат. 56 Эки јӱстӱлер! Јерге ле теҥериге кӧрӱп, јылдыҥ ӧйин билип јадыгар, эмди кандый ӧй келгенин дезе билип болбойдыгар ба? 57 Чын дегенди билип аларга, бойыгарды бойыгар не јаргылабайдыгар?
58 Сени бурулаачы кижиле бийлерге барып јаткаҥда, јолой оныла јаражарга кичеен, сени ол јаргычыга апарбазын, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, онызы дезе сени тӱрмелеп койбозын. 59 Айдып турум сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.

 

13

 

Кинчегин алынары керегинде

 

1 Бу ӧйдӧ Иисуска бир кезик улус келип, байзыҥда Пилатка ӧлтӱрткен Галилейдиҥ улузы керегинде айдып бердилер. Пилат олордыҥ канын тайып јаткан тындуларыныҥ каныла колыштырган.
2Иисус айтты:
– Бу улус Галилейдиҥ ӧскӧ улузынаҥ кинчеги кӧп учун олорло андый болгон деп сананып турыгар ба? 3 Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар! 4 Силоамдагы бакана аҥтарыларда, ого баспактадып ӧлгӧн он сегис кижи Иерусалимде јуртаган улустаҥ ончозынаҥ кӧп бурулу болгон деп сананып турыгар ба? 5 Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар.
6 Оноҥ мындый укаа сӧс айтты:
– Бир кижиниҥ виноград ӧскӧн садында тарылган смоква агаш болгон. Ол бу агаштыҥ јиилегин терерге келеле, неме таппаган. 7 Айдарда, бойыныҥ ишчизине айткан: «Бат, бу агаштаҥ јиилек алайын деп, ӱчинчи јыл келип јадым, је бедиреп таппай турум. Оны ары кезип кой, јерди туза јок этпезин». 8 Је онызы каруу јандырып, айткан: «Бийим, быјылча тургай. Мен оны кӱбӱредип, ӧтӧк тӧгӱп салайын. 9 Эзенде јиилек берер болор бо. Бербезе, кезип койгойыҥ».

 

Суббот кӱнде кижини јазары

 

10 Суббот кӱнде синагогалардыҥ бирӱзинде Иисус ӱредип турган. 11 Анда јоболдыҥ кӧрмӧзине туттурала, он сегис јыл јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол корчойып калган, арка-сыны тӱзелбейтен. 12 Иисус оны кӧрӧлӧ, Бойына кычырып алып,
– Ӱй кижи, оору-јоболдоҥ айрылып јадыҥ – дейле, 13 ого колын салып, алкады. Онызы бу тарый тӱзелип, Кудайды алкай берди.
14 Иисус суббот кӱнде јасты деп, синагоганыҥ јааны чугулданып, улуска айтты:
– Иш эдетен алты кӱн бар. Јазыларга ол кӱндерде келип турыгар, суббот кӱнде келбегер.
15 Је Кайракан айтты:
– Эки јӱстӱ! Слердиҥ кемигер де болзо, суббот кӱнде чарын эмезе эштегин чечип, сугарарга апарып јат па? 16 Авраамныҥ бу кызын сатана туку он сегис јыл кӱлӱде туткан. Суббот кӱнде кӱлӱзин чечип, оны јайымдаарга јарабас па?
17 Ол мынайда айдып турарда, Ого удурлашкан ончо улуска уйатту болды. Ончозы Оныҥ мактулу керектерин кӧрӱп, сӱӱнижип турды.

 

Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей

 

(Мф. 13:31-33; Мк. 4:30-32)

 

18 Иисус айтты:
Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей, Оны неге тӱҥейлеп айдайын? 19 Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, садында отургускан. Ол ӧзӱп, јаан агаш болуп калган, теҥериниҥ куштары оныҥ будактарына уйа тарткан.
20 База айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдеп айдайын? 21 Ол ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.
22 Иисус калаларга ла јурттарга кирип, ӱредип турды. Ол Иерусалим јаар барып јаткан.
23 – Кайракан, аргаданып тургандар ас беди? – деп, бир кижи сурады.
Иисус дезе олорго айтты:
24 – Тапчы эжиктеҥ кирерге кӱјӱренигер. Айдып турум слерге: кӧп улус кирейин дейле, ого кирип болбос. 25 Айыл ээзи туруп, эжигин бӧктӧп ийзе, слер тыштында туруп, эжикти токылдадып: «Бийибис, биске ач!» – деп јайнаарыгар. Је ол слерге айдар: «Слер кайдаҥ келген улус? Слерди билбезим». 26 Ол тушта слер айдынарыгар: «Сениле кожо ичип-јип јӱрген эдибис, бистиҥ оромдорыста ӱредип јӱрген эдиҥ». 27 Је ол слерге айдар: «Слерди билбезим, кайдаҥ келген улус. Јаман кылынып јӱргендер, ончогор менеҥ кеде барыгар!» 28Авраам , Исаак , Иаков ло ончо јарлыкчылар Кудайдыҥ Каандыгында јӱргендерин, бойыгар дезе, чыгара сӱрдӱрип ийгенигерди кӧрӧр болзогор, анда ый ла тиш кыјырты болор. 29 Кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ, тӱндӱктеҥ ле тӱштӱктеҥ келгилеп, Кудайдыҥ Каандыгында кыйын отургылап алар. 30 Эмди калганчы болгон кижи, баштапкы болор, баштапкы болгоны, калганчы болор.

 

Иерусалим керегинде сыгыт

 

(Мф. 23:37-39)

 

31 Ол кӱн бир кезик фарисейлер келип, Иисуска айттылар:
– Чыгып, мынаҥ ырбап бар, Ирод Сени ӧлтӱрер деп јазанат.
32 Иисус олорго каруу јандырды:
– Барып, ол тӱлкӱге айдыгар: «Бат, бӱгӱн ле эртен шилемирлерди чыгарарым, оору-јоболды јазарым, ӱчинчи кӱнде дезе керегимди туузылтарым. 33 Је бӱгӱн, эртен ле соҥзуун Мен јолдо болор учурлу, нениҥ учун дезе јарлыкчы Иерусалимнеҥ ӧскӧ јерде ӧлтӱртер аргазы јок».
34 Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим, Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 35 Бат, айлыгар слерге ээн артып јат! Айдып турум слерге: ӧй једип, «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» – деп айтпаганчаар, Мени кӧрбӧзигер.

 

14

 

Иисус фарисей-эште

 

1 Бир катап суббот кӱнде Иисусфарисей бийдиҥ айлына кирип, ажанды. Оны ајыктап турдылар. 2 Оныҥ алдына суулу оорудаҥ шыралап јӱрген кижи келди.
3 Иисус јасакчыларга ла фарисейлерге баштанып, айтты:
– Суббот кӱнде улус эмдеерге јараар ба?
4 Олор унчугышпады. Оору кижиге тийип, оны јазала, јандырып ийди. 5 Олорго дезе айтты:
– Кажы бирӱгердиҥ эштеги эмезе чары кутукка тӱшкежин, оныгарды суббот то кӱнде ол тарый чыгарып албас бедигер?
6 Олор нени айдарын билбей турдылар.
7 Айттырылган улус тӧр талдап тургандарын ајарып, олорго укаа сӧс айтты:
8 – Сени кем-кем тойго кычырза, тӧргӧ отурба. Айттырылган улус ортодо сенеҥ кӱндӱлӱ кижи бар болуп калбазын. 9 Оны да, сени де айттырган кижи базып келип, сеге: «Бу јерди ол кижиге божот» – дебезин. Ол тушта сеге бу мыныҥ уйадына чыдабай, эжиктиҥ јанына барып, отурарга келижер. 10 Је сени айттырса, келип, эжиктиҥ јанына отурып ал. Сени айттырган кижи базып келип, «Најы, ӧрӧ ӧт!» – дезин. Ол тушта сениле кожо отурган улус алдында сеге кӱндӱ болор. 11 Бойын бийик тутканы – јабыс кӧрдирер, бойын јабыс тутканы – бийикке чыгар.
12 Айттырган кижиге де айтты:
– Тӱште бе, эҥирде бе казан аскаҥда, најыларыҥды да, карындаштарыҥды да, тӧрӧӧндӧриҥди де, бай айылдаштарыҥды да айттырба. Олор качан бирде сени база айлына кычырар, јакшызын јандыра јетирер аргалу. 13 Је кӱндӱ-кӱрее эткеҥде, тӱреҥи, кенек, аксак, сокор улусты айттыр. 14 Бат ол тушта кежиктӱ болгоныҥ ол: јандыра јакшызын олор сеге јетирип болбос, је актулар тирилгежин, сеге јакшы јетирилер.
15 Мыны угала, Оныла кожо кыйын отургандардыҥ бирӱзи Ого айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгында курсак јиир кижи кежиктӱ!
16 Иисус айтты:
– Бир кижи јаан кӱндӱ-кӱрее эдип, кӧп улус айттырган. 17 Ажанар ӧй једип келерде, ол кулын ийип, айттырылган улуска мынайда айтсын деген: «Келигер, ончо неме белен». 18 Олор, эрмектежип алган чылап, јаманын таштазын деп, сурай бергендер. Бирӱзи айткан: «Мен јер садып алдым, оны барып кӧрӧр керек. Јаманымды таштазын деп, сурап турум». 19 Экинчизи: «Мен беш эжер чар садып алдым, олорды јегип, кыра сӱрӱп кӧрӧргӧ турум. Јаманымды таштазын деп, сурап турум» – деген. 20 Ӱчинчизи айткан: «Мен кижи алдым, оныҥ учун барып болбозым». 21 Кул келип, мыны бийине угускан. Айыл ээзи чугулданып, кулына јакарган: «Капшай барып, каланыҥ јаан ла кичинек оромдоры сайын јӱрӱп, тӱреҥи, кенек, аксак ла сокор улусты бери экел». 22 Кул келип, айткан: «Бийим, јакаруҥды бӱдӱрип койдым, эмди де јер бар». 23 Бий кулына база јакарган: «Јолдорды, чеден-кажаандарды кууп, туштаган ла кижини сӧстӧ, айлымныҥ ичине улус толзын! 24 Айдып турум слерге: озо айттырган улустыҥ бирӱзи де ажымнаҥ јибес. Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас».

 

Канайып Иисустыҥ ӱренчиги болор

 

(Мф. 5:13; 10:37-38)

 

25 Иисусла кожо кӧп улус барып јаткан. Ол кайра баштанып, олорго айтты:
26 – Меге келген кижи ада-энезин, алган эжин, бала-барказын, ага-карындажын, эје-сыйындарын, алкы бойыныҥ јӱрӱмин де јектеп, јаман кӧрбӧзӧ, ол Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок. 27 Бойыныҥ кере тартыратан агажын албай, Мениле кожо јӱрер кижи, Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок.
28 Кажы бирӱгер бакана тудар кӱӱндӱ болзын. Ол озо отурып алып, оны бӱдӱре тударга не-немези јеткил бе деп, тоолоор эмес пе? 29-30 Оноҥ башка, бакананы тӧзӧйлӧ, бӱдӱрип болбостоҥ маат јок. Улус оны кӧрӧлӧ, «Бу кижи тудуп баштайла, бӱдӱрип болбоды» деп, электеп каткырыжар.
31 Кандый бир каан ӧскӧ каанга удура јуулажарга барып јаткан болзын. Он муҥ черӱчилдӱ бойы, јуулажып келип јаткан јирме муҥ черӱчилдӱ каанга удурлажар аргазы бар ба деп, озо баштап отурып алып, јӧптӧжӧр эмес пе? 32 Јуулажар аргазы јок болзо, ӧштӱ ыраак тужында амыр-энчӱ сурап, ого элчилерин ийер. 33 Анайып ок слер де, бойыгарда не барынаҥ мойнобозогор, Мениҥ ӱренчиктерим болор учурыгар јок.
34 Тус – јакшы неме. Је тус амтанын јылыйтса, канайып оны тусту эдер? 35 Јерге де, ӧтӧккӧ дӧ јарабас. Оны чыгара чачып јадылар. Кулакту кижи уксын!

 

15

 

Јылыйган кой керегинде

 

(Мф. 18:12-14)

 

1 Иисусты угарга, ончо каланчылар ла кинчектӱлер Ого јууктап келдилер. Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбанып турдылар:
2 – Ол кинчектӱлерди јуудып, олорло кожо ажанып јат.
3 Је Иисус олорго мындый укаа сӧс айтты:
4 – Кажы бирӱгерде јӱс кой болзын, бир койыгар јылыйып калган болзын. Јылыйган койды таап алганча бедиреерге, тогузон тогус койын ол куба чӧлдӧ артырып койор эмес пе? 5 Таап алгажын, сӱӱнип, койды јардына артынып алар. 6 Јанып келеле, најыларын ла айылдаштарын кычырып алып, олорго айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган койымды таап алдым!» 7 Айдып турум слерге: Кудайга баштанары керек јок тогузон тогус актуга кӧрӧ, Ого баштанган кинчектӱ бир кижиге теҥериде артык сӱӱнгилеер.

 

Јылыйган акча керегинде

 

8 – Ол эмезе, бир ӱй кижиде он мӧҥӱн акча болзын, бир акчазын јылыйтып салган болзын. Јарыткышты кӱйдӱрип алып, айлыныҥ ичин сибирип, онызын таап алганча, кичеенип бедиреер эмес пе? 9 Таап алгажын, ӱӱре-јелелерин, айылдаштарын кычырып алып, айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган акчамды таап алдым!» 10 Айдып турум слерге: Кудайга баштанып турган кинчектӱ бир де кижи учун Кудайдыҥ ангелдери алдында сӱӱнчи болуп јат.

 

Тенибер уул керегинде

 

11 Иисус оноҥ ары айтты:
– Бир кижиде эки уул болгон. 12 Кичӱзи адазына айткан: «Ада! Јӧӧжӧгӧрдӧҥ једижер ӱлӱӱмди меге беригер». Адазы јӧӧжӧни уулдарына бӧлип берген. 13 Саадабай кичӱ уул ончозын јууп, ыраак ороонго атанган. Анда ол салдым, балыр јӱрӱп, акчазын ӱреп койгон. 14 Бары-јогын кородып саларда, ол ороондо ачана-торо башталарда, немеге јединбей барган. 15 Барып, бу ороонныҥ улузыныҥ бирӱзине јалданарда, оны јалаҥына чочко кабыртарга ийген. 16 Чочконыҥ курсагыла да болзо, кардын толтырайын дезе, оны да берери чыкпай турган. 17 Санаа алынып, айдынган: «Адамныҥ канча јалданаачылары курсакты јип тӱгезип болбой јат, мен дезе торолоп ӧлӧргӧ јеттим! 18 Туруп, адама барып, айдадым: „Ада, теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. 19 Уулыгар деп аданар учурым јок, мени јалданаачыларга кожуп алыгар“».
20 Туруп, адазына барган. Оны адазы ыраагынаҥ кӧрӱп ийеле, ичи ачыган, удура јӱгӱрип келеле, кабыра кучактап, окшой берген. 21 Уулы: «Ада! – деген. – Теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. Уулыгар деп аданар учурым јок». 22 Је адазы кулдарына јакарган: «Кийимниҥ болзо јакшызын экелип, балама кийдиригер, сабарына болзо јӱстӱк кийдиригер, будына болзо ӧдӱк кийдиригер. 23 Семирткен бозуны экелип, сойыгар: јийлик, јыргайлык! 24 Бу уулым ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды». Оноҥ јыргай бергендер.
25 Јаан уул дезе кырада болгон. Јанып келедип, айылдаҥ кожоҥ чыгып турганын угуп ийген. 26 Јалчылардыҥ бирӱзин алдырып алала, анда не болуп турганын сураган. 27 Онызы айткан: «Карындажыҥ јанып келген. Ол эзен-амыр јанып келди деп, адаҥ сӱӱнип, семирткен бозуны сойгон». 28 Јаан уул ӧӧркӧйлӧ, айлына кирбеген. Адазы чыгып келеле, оны кычырган. 29 Је ол адазына айткан: «Бат, канча јылга улай слерге иштеп, айткан сӧзигердеҥ чыкпай јӱрдим. Је најыларыҥла кожо јыргап ал деп, меге уулак та айдып бербедигер. 30 Баскын-тоскын ӱй улуска биригип, ар-јӧӧжӧзин кородып койгон бу уулыгар јанып келерде, ого семирткен бозу сойдыгар!» 31 Адазы дезе ого айткан: «Уулым, сен јаантайын мениле кожо, мениҥ не барым – сенийи. 32 Бу карындажыҥ ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды деп сӱӱнип, јыргаар керек».

 

16

 

Чындык байлык керегинде

 

1Иисус Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:
– Бир бай кижиде айыл башкараачы болгон. Ол јӧӧжӧзин кородып јат деп, байга јетиргендер. 2 Онызын алдырала, айткан: «Бу сен керегинде нени угуп турум? Эткен ижиҥе јартамал эт, бу иште сениҥ артар учурыҥ јок». 3 Айыл башкараачы бойында айдынган: «Эмди канайдайын? Бийим мени иштеҥ јайладып јат. Јер казып болбозым, суранчыктап јӱреринеҥ уйалып јадым. 4 Бу иштеҥ чыгарып салза, улус мени айылдарына кийдирзин деп, нени эдерин билерим» – дейле, 5 бийине тӧлӱлӱ улусты бирдеҥ алдырып баштаган. «Бийиме канчаны тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, баштапкызынаҥ сураган. 6 Онызы: «Јӱс кӱп май» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, отур, „бежен“ деп, капшай бичи». 7 Оноҥ: «Сен канча кире тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, ӧскӧзинеҥ сураган. Онызы: «Јӱс таар буудай» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, „сегизен“ деп бичи». 8 Бий ак-чек эмес башкараачызын санаа-укаалу эткени учун мактаган. Јердеги јӱрӱмниҥ уулдары бойы ошкош улус ортодо јарыктыҥ уулдарына кӧрӧ санаалу.
9 Мен де слерге айдып турум: чынга турбас байлыкла бойлорыгарга нӧкӧрлӧр таап туругар. Оноҥ, байлыгаар корозо, слерди мӧҥкӱлик айлы-јурттарына јууткылап алзын. 10 Аска бӱдӱмјилӱ болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмјилӱ. Аска бӱдӱмји јок болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмји јок. 11 Чынга турбас байлыкты слерге бӱдӱмјилеерге јарабас болзо, чындык байлыкты кем бӱдӱмјилеер? 12 Кижинийине бӱдӱмјизи јок болгоныгарда, бойыгардыйын слерге кем берер?
13 Кандый да кул эки бийге јаҥыс уунда јалчы болбос: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.
14 Мыны ончозын фарисейлер де угуп, акчага ач бойлоры, Иисусты электеп каткырышты.
15 Иисус олорго айтты:
– Улус алдында акту болуп кӧрӱнедигер, је Кудай јӱрегеерди билер. Улус ортодо бийик баалалып турганы, Кудайга јескинчилӱ. 16 Иоаннаҥ озо Јасак ла јарлыкчылардыҥ сӧзи јарлалган. Эмдидеҥ ала дезе Кудайдыҥ Каандыгы керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат, кажы ла кижи ого кирерге кӱч салат. 17 Јасакта бир чийик јоголгончо, јер ле теҥериге јоголорго јеҥил. 18 Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. Ӧбӧгӧнинеҥ айрылганды алганы, оныла кожо кинчек эткени болор.

 

Бай кижи ле Лазарь

 

19 Иисус оноҥ айтты:
– Бир бай кижи болгон. Каан чылап кийинип, кӱнӱҥ сайын јыргап-сайрап јӱрер. 20-21 Оноҥ бастыра бойы ириҥ-балулу Лазарь деп тӱреҥи кижи болгон. Байдыҥ столынаҥ тӱшкенди јийин деп, оныҥ каалгазыныҥ јанында јадатан. Ийттер келип, балузын јалап туратан. 22 Је бат, тӱреҥи јада калган, ангелдер оны Авраамга коштой апарып салгандар. Бай да јада калган, оныҥ сӧӧгин јууп койгондор. 23 Ол, таамыда кыйналып јӱрген бойы, ӧрӧ кӧрзӧ, ыраагында Авраам јӱрген, коштойында дезе – Лазарь. 24 Бай кыйгыра берген: «Авраам адабыс! Меге буурзап, Лазарьды бери ийзеҥ, сабарыныҥ бажын сууга чыктыдып, тилимди соотсын. Бу от-јалбыштыҥ изӱзине кыйналып турум!» 25 Је Авраам айткан: «Уулым, эске алынып ийзеҥ, эзен јӱрериҥде, сен ончо јакшыны алгаҥ, Лазарь дезе ончо јаманды. Эмди ол мында кооттоп јат, сен дезе кыйналып јадыҥ. 26 Ого ӱзеери, слер ле бистиҥ ортобыста – тӱби јок оро. Оныҥ учун мынаартынаҥ слерге барайын дегени, барып болбос, оноортынаҥ биске келейин дегени, келип болбос». 27 Айдарда, бай айткан: «Оны бистиҥ айылга ий деп, сурап турум сени, адабыс! 28 Беш карындажым бар эди. Бу кыйынду јерге тӱшпезин деп, ол барып, олорго керелезин». 29 Авраам айткан: «Олордо Моисей ле јарлыкчылар бар, олорды уксын!» 30 «Јок, Авраам адабыс, – деп, ол айткан, – ӧлгӧн улустыҥ бир-бирӱзи олорго барза, олор Кудайга баштанар». 31 Је Авраам ого айткан: «Моисейди ле јарлыкчыларды уккулабай турган болзо, олорды кем де, керек дезе, тирилген кижи де, бӱдӱндирип болбос».

 

17

 

Кинчек ле бӱдетени керегинде

 

(Мф. 18:6-7, 21-22; Мк. 9:42)

 

1Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Јаманга баштайтан немелер келбегенче болбос, је олор кем ажыра келген, ого ачу-корон! 2 Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, оны талайга таштаган болзо, ого торт болор эди. 3 Мынаҥ чеберленип јӱрӱгер! Карындажыҥ сеге јаман эткежин, каарып айт, кинчегин алынза, јаманын таштап кой. 4 Кӱнине јети катап јаман эделе, сеге јети катап келип, «Мен бурулу» дегежин, јаманын таштап кой.
5 – Кудайга бӱдер кӱӱнибисти тыҥыдарга болуш – деп, апостолдор Кайраканды сурадылар.
6Кайракан каруу јандырды:
– Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу турган агашка: «Тазыл-тамырыҥла кожо кодорылып, бойыҥды бойыҥ талайга апарып отургус!» – деген болзогор, ол слерге багар эди.
7 Кажы бирӱгер кыралап эмезе малдап јӱрген кулду болзын. Байагы кул иштеҥ јанып келзе, ого: «Капшай отурып ажан!» – деп айдар бедигер? 8 Карын, мынайда айдар јогоор бо: «Меге казан ас, мен ичип-јип отурганчам, курчанып алып, мени кӱндӱле, оноҥ бойыҥ ичип-јиириҥ». 9 Јакаругарды бӱдӱрген кулыгарга алкыш-быйаныгарды айдар бедигер? 10 Анайып ок слер де, јакаруны бӱдӱреле, мынайда айдыгар: «Бис неге де турбас кулдар эдибис, бис јӱк молју-керегисти бӱдӱрдис».
11Иерусалим јаар јолдо Иисус Самар ла Галилейдиҥ ортозыла барып јаткан. 12 Бир јуртка кирип јадарда, Ого капкаш балулу он кижи учурады. Олор ыраагында токтой тӱжӱп, 13 кыйгырыжа бердилер:
– Иисус, Ӱредӱчи! Биске буурза!
14 Олорды кӧрӧлӧ, Иисус:
– Абыстарга барып кӧрӱнигер – деди.
Олор барып јадала, арутала бердилер. 15 Олордыҥ бирӱзи дезе, бойыныҥ јазылганын кӧрӧлӧ, ойто бурылды. Тыҥ ӱнденип Кудайды алкап, 16 Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ јыгылып, Ого алкыш-быйанын јетирип турды. Ол самар кижи болгон.
17 – Аруталганы он кижи эмес беди? Арткан тогузы кайда? – деп, Иисус сурады. – 18 Кудайга алкыш-быйанын јетирерге, ӧскӧ укту бу кижидеҥ башка, олордыҥ бирӱзи де келбеди бе? – дейле, 19 ого айтты: – Тур, бар. Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.

 

Кудайдыҥ Каандыгыныҥ келери

 

(Мф. 24:23-28, 37-41)

 

20Кудайдыҥ Каандыгы качан келер деп, фарисейлер сураарда, Иисус каруу јандырды:
– Кудайдыҥ Каандыгы танылу келбес. 21 «Ол мында!» эмезе «Туку анда!» дебес, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ Каандыгы – ӧзӧк-кӧксигерде.
22 Ӱренчиктерине дезе айтты:
– Кижи Уулыныҥ ого јӱк бир де кӱнин болзо кӧрӧр кӱӱнигер келер ӧй болор, је оны кӧрбӧзигер. 23 Слерге: «Ол мында!», «Туку анда!» – дешкилеер. Тап эдип, олордыҥ кийнинеҥ јӱгӱрбегер.
24 Јалт эделе, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јарыдып ийген јалкындый, Кижи Уулы Бойыныҥ кӱнинде андый болор. 25 Је озо баштап Ол кӧп кыйналар, бу ӱйениҥ улузы Оноҥ јана тӱжер учурлу. 26 Нойдыҥ кӱндеринде болгондый, Кижи Уулыныҥ кӱндеринде андый ок болор: 27Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. Оноҥ чайык чыгып, ончозы чӧҥӱп калган. 28 Лоттыҥ кӱндеринде база андый ок болгон: улус ичкен-јиген, садышкан, аш салган, агаш тарыган, туралар туткан. 29 Је Лот Содомноҥ јӱре берген кӱн теҥеридеҥ от ло кӱкӱр јаап, ончозы кырылып калган. 30 Кижи Уулы ачылар кӱн андый ок болор!
31 Ол кӱн јабынчыда болгон кижи, не-немези дезе айылдыҥ ичинде болгожын, онызын алайын деп тӱшпезин; кырада јӱргени, бурылбазын! 32 Лоттыҥ абакайын эзеп јӱригер! 33 Јӱрӱмин чеберлейин дегени, онызын јылыйтар, јӱрӱмин јылыйтканы, онызын тындандырып алар. 34 Айдып турум слерге, ол тӱнде эки кижи бир тӧжӧктӧ јадар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар; 35 эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 36 Кырада эки кижи јӱрер: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар.
37 Айдарда, ӱренчиктер Оноҥ сурадылар:
– Бу кайда болор, Кайракан?
Иисус айтты:
– Сӧӧк јаткан јерге кан-кеределер јуулар.

 

18

 

Тул ӱй кижи ле јаргычы керегинде

 

1 Јаантайын мӱргип, чӧкӧбӧйтӧнин билип јӱрзин деп, Иисус олорго укаа сӧс айтты:
2 – Бир калада јаргычы болгон. Ол Кудайдаҥ да коркыбайтан, улустаҥ да уйалбайтан. 3 Ол ло калада бир тул ӱй кижи болгон. Ол јаргычыга келип, «Мени ӧштӱӱмнеҥ корула» – деп, јайнап сурап туратан. 4 Јаргычы узак ӧйгӧ јӧпсинбей, оноҥ бойында айдынган: «Мен Кудайдаҥ коркыбас, улустаҥ уйалбас та болзом, 5 бу тул ӱй кижи меге амыр бербей турганда, оны корулайын, мени тӱйметпезин, база келбезин».
6 – Ак-чек эмес јаргычы нени айтканын уктыгар ба? – деп, Кайракан айтты. – 7Кудай Ого тӱн-тӱш јайнап турган Бойы талдап алгандарын корулабас беди, олорды корулаарын саададып та турган болзо? 8 Айдып турум слерге: олорды саадабай корулаар. Је Кижи Уулы келеле, Ого бӱдӱп турганды јердеҥ табар ба?

 

Фарисей ле каланчы керегинде

 

9 Бойлорын актузынып, ӧскӧлӧрин јабыссынып турган кезик улуска дезе Иисус укаа сӧс айтты:
10 – Эки кижи мӱргиирге, байзыҥга кирген: бирӱзи фарисей , экинчизи дезе – каланчы. 11 Фарисей туруп, бойында мӱргиген: «Э-э, Кудай! Мен ӧскӧ улустый тонокчы, кӱјӱрчи, балыр јӱрӱмдӱ эмезе бу каланчыдый эмес болгоныма, Сеге алкыш-быйан јетирип турум. 12 Неделеде эки катап орозо тудуп, алганымныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадым». 13 Каланчы дезе, ыраагында туруп, теҥери ӧрӧ кӧрӧргӧ дӧ тидинбей, је тӧжине согунып, айдынып турган: «Э-э, Кудай, меге, кинчектӱ кижиге, буурзак бол!»
14 Айдып турум слерге: фарисей эмес, бу кижи Кудайдыҥ алдында кӧп акталып јанган. Бойын бийик туткан кажы ла кижи – јабызадылар, бойын јабыс тутканы – бийиктедилер.

 

Кудайдыҥ Каандыгына кем кирер?

 

(Мф. 19:13-15; Мк. 10:13-16)

 

15 Кол тийгиссин деп, Иисуска кичӱ балдарды экелип турдылар. Ӱренчиктери дезе, мыны кӧрӧлӧ, олорды арбап тургандар. 16 Је Иисус балдарды Бойына кычырып алып, айтты:
– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 17 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап алынбаган кижи ого кирбес.
18 – Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин? – деп, бийлердиҥ бирӱзи Иисустаҥ сурады.
19 Иисус ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 20Чайдам болбо, кижи ӧлтӱрбе, ууры этпе, тӧгӱн керелебе, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.
21 Бий:
– Мыны ончозын јиит тужымнаҥ ала буспай туткан эдим – деди.
22 Мыны угала, Иисус ого айтты:
– Сеге база бир неме јетпейт: не барыҥды садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар.
23 Је байагы кижи мыны угала, кунуга берди: ол коркышту бай кижи болгон. 24 Иисус оныҥ кунуга бергенин кӧрӧлӧ, айтты:
– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25 Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
Мыны уккан улус айттылар:
26 – Айдарда, кем аргаданар аргалу?
27 – Улустыҥ эдип болбозын Кудай эдер аргалу – деп, Ол каруу јандырды.
28 Петр айтты:
– Бат, айлы-јуртыбысты артырып, Сениле кожо јӱрӱп јадыбыс.
29 Иисус олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: кижи айлы-јуртын, эмезе ада-энезин, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе алган эжин, эмезе бала-барказын Кудайдыҥ Каандыгына болуп артырала, 30 бу чакта канча катап кӧпти алар, келер чакта – мӧҥкӱ јӱрӱм.
31 Он эки ӱренчигин туура апарала, олорго айтты:
– Бат, Иерусалимди ӧрӧ чыгып отурыс. Кижи Уулы керегинде јарлыкчылардыҥ ончо бичилгени бӱдер. 32 Эйе, Оны кара јаҥдуларга берип ийгилеер, электегилеер, базынгылаар, Ого тӱкӱргилеер, 33 Оны камчылагылаар, оноҥ ӧлтӱргилеп койор. Је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.
34 Је олор мынаҥ нени де аайлабадылар. Бу сӧстӧр олорго туйук болгон, олор айдылганын оҥдобогондор.

 

Сокорды јасканы

 

(Мф. 20:29-34; Мк. 10:46-52)

 

35 Иисус Иерихонго јууктап келерде, јолдыҥ јанында бир сокор суранчыктап отурган. 36 Јаныла кӧп улус ӧдӱп јатканын угала, ол бу не атасы – деп сурады. 37 Ого:
– Назарет јеринеҥ Иисус ӧдӱп јат – дедилер.
38 Айдарда, сокор:
Давид уулы Иисус, меге буурза! – деп, кыйгыра берди.
39 Ичкертинде базып бараткан улус оны унчуктырбаста, ол там ары кыйгырды:
– Давид уулы, меге буурза!
40 Иисус токтой тӱжӱп, «Оны Меге экелигер» – деди. Сокор Ого базып келерде,
41 – Сеге нени эдейин? Сеге не керек? – деп, оноҥ сурады.
Ол айтты:
– Кайракан, кӧзим јарызын деп турум!
42 Иисус ого:
– Кӧзиҥ јарызын! – деди. – Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.
43 Бу тарый кӧзи јарып, ол Кудайды мактап, Иисусты ээчий басты. Мыны кӧрӧлӧ, ончо улус Кудайды мактадылар.

 

19

 

Иисус Закхей-эште

 

1Иисус Иерихонго кирип, оныҥ ичиле базып бараткан. 2 Бу калада Закхей деп кижи јуртаган. Ол каланчылардыҥ јааны , бай кижи болгон. 3 Иисусты кем болгонын кӧрӧргӧ кӱӱнзеп, је кыскачак сынду болуп, улус ажыра кӧрӱп болбой турган. 4 Айдарда, озолой јӱгӱрип барала, јаныла ӧтсӧ, Оны кӧрӧргӧ, смоква агашка чыгып алды. 5 Иисус ол јерге једип келеле, саҥ ӧрӧ кӧрӱп, айтты:
– Закхей, капшай тӱш! Меге бӱгӱн сениҥ айлыҥда болор керек.
6 Ол меҥдей тӱжӱп, Оны айлында сӱӱнчилӱ уткыды. 7 Ончозы мыны кӧрӧлӧ, Ол кинчектӱ кижиниҥ айлына кирди деп, арбаныжып турдылар.
8 Закхей дезе туруп, Кайраканга айтты:
Кайракан ! Јӧӧжӧмниҥ кабортозын тӱреҥилерге берейин, кемди кӱјӱреген болзом, тӧрт катап кӧп јандырып берейин.
9 Иисус айтты:
– Бӱгӱн бу айылга аргадаш келди: бу да кижи Авраам уулы. 10Кижи Уулы дезе, јылыйганды таап, аргадаарга келген.

 

Мина акча керегинде укаа сӧс

 

(Мф. 25:14-30)

 

11 Мыны уккан улуска Ол укаа сӧс айтты. Ол Иерусалимге јуук болгон, оныҥ учун Кудайдыҥ Каандыгы удабас једип келер деп, олор санангандар.
12 Иисус:
– Каандык алып, кайра јанарга, укту-тӧстӱ бир кижи ыраак ороонго атанып јаткан – деди. – 13 Он кулын алдырып алып, олорго он мина акча берип, айткан: «Мен јанганчам, акчаны эбиртигер». 14 Ол јердиҥ улузы оны кӧрбӧс болгон, кийнинеҥ ары элчилер ийип, мынайда айттыргандар: «Ол бистиҥ кааныбыс болзын деп кӱӱнзебей јадыс».
15 Је ол каанныҥ ширеезин алала, јанып келген. Кем кандый кирелте алганын сурап угарга, мӧҥӱн берген кулдарын бойына кычырзын деп јакарган. 16 Бирӱзи келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ он мина экелди» – деген. 17 Ого айткан: «Јакшы, керсӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, он каламды башкар».
18 Экинчи кул келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ беш мина экелди» – деген. 19 «Сен де беш каламды башкар» – деп, ого айткан.
20 Ӱчинчизи келип, айткан: «Бийим, сениҥ минаҥ бу, оны арчуулга тӱӱп, чеберлеп јӱрдим. 21 Кату кижи деп, сенеҥ коркыдым: салбаган немени алатан эдиҥ, ӱрендебеген немени кезетен эдиҥ». 22 Ого айткан: «Бойыҥныҥ ок сӧзиҥле сени јаргылаарым, јаман кул! Мени салбаган немени алатан, ӱрендебеген немени кезетен кату кижи деп, сен билген эмейиҥ. 23 Айдарда, мени келип, кирелтелӱ алзын деп, мӧҥӱнимди не керек эбиртпедиҥ?» 24 Оноҥ кожо јӱрген улуска јакарган: «Оныҥ миназын алыгар, он миналуга беригер!» 25 «Бийибис, ондо тегин де он мина бар» – дешкендер. 26 Олорго айткан: «Је мен слерге айдып турум: бардыҥ барына берилер, јоктыҥ не бары да айрылар. 27 Мени каан болбозын деп јӱрген ӧштӱлеримди дезе, бери экелип, мениҥ алдымда ӧлтӱригер».

 

Иерусалимге киргени

 

(Мф. 21:1-11; Мк. 11:1-11; Ин. 12:12-19)

 

28 Мыны айдала, Иисус Иерусалимди ӧрӧ чыгып, оноҥ ары барды. 29 Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифанияга јууктап келерде, ӱренчиктердиҥ экӱзин ийип, 30 айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирип, бир де кижи минбеген, буулап койгон эштектиҥ кулунын кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, бери экелигер. 31 Кандый бир кижи слердеҥ: «Не керек чечип јадыгар?» – деп сураза, «Ол Кайраканга керек» – дегер.
32 Ийгендери барып, Оныҥ айтканыла таап алдылар. 33 Кулун эштекти чечкилеп јадарда, «Эштекти не керек чечип јадыгар?» – деп, ээлери сурады. 34 Ӱренчиктер: «Ол Кайраканга керек» – дедилер. 35 Кулун эштекти экелеле, кийимдерин оныҥ белине арта салып, Иисусты ого миндирдилер. 36 Јортып барадарда, улус кийимдерин јолго јайып турдылар.
37 Ол Елеон кырды тӧмӧн алган јолго јууктап келерде, ал-камык ӱренчиктер тыҥ ӱнденип, сӱӱнижип, кӧргӧн ончо кайкалдары учун Кудайды алкай бердилер:
38 – Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Каан алкышту! Теҥериде амыр болзын, кӧк-теҥериде турганга мак !
39 Улустыҥ ортозынаҥ кезик фарисейлер айттылар:
– Ӱредӱчи, ӱренчиктериҥди токтот.
40 Је Ол каруу јандырды:
– Айдып турум слерге: олор унчукпай барза, таштар кыйгырыжып чыгар.
41 Калага јууктап келеле, оны кӧрӧлӧ ыйлап, 42 айтты:
– Э-э, амыр-энчӱ сеге нени экелерин ого јӱк бу кӱнде билген болзоҥ кайдат! Је оны бӱгӱн сениҥ кӧзиҥ кӧрӱп болбос. 43 Сениҥ кӱндериҥ једип, ӧштӱлериҥ сени эбире казыктар кадаар, курчап алар, ончо јанынаҥ кыстап келер. 44Кудай сеге келип јӱрген ӧйди таныбаганыҥ учун сени јемирип, балдарыҥды сенде кырып салгылаар, сенде таш ӱстине таш та артырбас.

 

Байзыҥды арутаганы

 

(Мф. 21:12-17; Мк. 11:15-19; Ин. 2:13-22)

 

45 Иисус байзыҥга киреле, садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп, 46 олорго айдып турды:
– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл болор». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!
47 Ол кӱнӱҥ сайын байзыҥда ӱредер болды. Улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ башчылары Оны ӧлтӱрер эбин бедиреп јӱрдилер. 48 Је мыны канайда эдерин билбей тургандар, нениҥ учун дезе улус ончозы Оны угуп, Оноҥ айрылбас болгон.

 

20

 

Иисустыҥ јаҥы

 

(Мф. 21:23-27; Мк. 11:27-33)

 

1Иисус байзыҥда улусты ӱредип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген кӱндердиҥ бирӱзинде улу абыстар, бичикчилер јаандарла кожо базып келеле, 2 Ого айттылар:
– Биске айт, мыны кандый јаҥла эдип тургаҥ, андый јаҥды Сеге кем берген?
3 Иисус олорго каруу јандырды:
– Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын, Меге айдыгар: 4 Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба?
5 Олор дезе бойы ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 6 „Улустаҥ“ дезебис, ончозы бисти ташла шыбалап ӧлтӱрер, нениҥ учун дезе Иоанныҥ јарлыкчы болгонына бӱткилеп јат». 7 «Кайдаҥ болгонын билбезис» – дедилер. 8 Иисус олорго айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.

 

Јалданган ишчилер керегинде

 

(Мф. 21:33-46; Мк. 12:1-12)

 

9 Оноҥ Иисус улуска мындый укаа сӧс айтты:
– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, оны ишчилерге табыштырып, узакка атана берген. 10 Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегинеҥ ого берзин деп, ишчилерге кулын ийген. Је олор ийген кулды токпоктойло, как куру јандыргандар. 11 Виноград ээзи ӧскӧ кулын ийген, је онызын да токпоктоп, электейле, база как куру јандыргандар. 12 Ӱчинчи кулын ийерде, оны шыркалап, сӱрӱп ийгендер. 13 Айдарда, виноград ээзи айткан: «Эмди канайдайын? Карузыган уулымды ийедим, айса болзо, олор оноҥ уйалар». 14 Је ишчилер байагы уулды кӧрӧлӧ, бой-бойы ортодо шӱӱшкендер: «Адазыныҥ энчизин алар уул бу. Оны ӧлтӱрип салалы, энчи бистийи болор». 15 Уулды виноградту садтыҥ тыштына чыгара таштап, ӧлтӱрип койгондор. Виноград-агаштыҥ ээзи эм олорды канайдар деп туругар? 16 Келип, байагы ишчилерди ӧлтӱрер, виноградты дезе ӧскӧ улуска табыштырар.
Мыны угуп турган улус:
– Андый неме болбос! – дештилер.
17 Иисус олорго кезе кӧрӱп, айтты:
– Айдарда, «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды» – деп бичилгени не болотон? 18 Ол ташка јыгылган кандый ла кижи јер башка чачылар; таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.
19 Улу абыстар ла бичикчилер бу укаа сӧстӧ олор керегинде айдылганын билип ийдилер. Иисусты каруулга алайын дейле, улустаҥ коркыдылар.

 

Калан керегинде сурак

 

20 Иисусты кетежип, Ого бир канча улус ийдилер. Олор ак-чек улус болуп кӧрӱнип, јаҥныҥ ла башчыныҥ колына Оны табыштырып берерге, Оныҥ сӧзинеҥ јик табар учурлу болгон. 21 Ийген улус барып, Ого айттылар:
– Ӱредӱчи! Сениҥ айткан сӧзиҥ ле ӱредӱӱҥ чындык болгонын, улусты ылгаштырбай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды бис билерис. 22 Биске каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?
23 Иисус олордыҥ меке-сӱмезин билип, айтты:
– Мени не ченеп турыгар? 24 Меге динарий акча кӧргӱзигер: анда кемниҥ сӱри ле ады?
Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
25 Ол айтты:
– Анайдарда, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын – Кудайга.
26 Улус алдында Оныҥ сӧзинеҥ јик таап болбой, берген каруузына кайкажып, унчукпай туруп калдылар.

 

Тирилиш керегинде сурак

 

(Мф. 22:23-33; Мк. 12:18-27)

 

27 Ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен бир кезик саддукейлер келип, Иисустаҥ сурадылар:
28 – Ӱредӱчи! Аказы ӱйлӱ бололо, бала јок ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, аказыныҥ угын улалтар учурлу деп, Моисей биске бичип берген эди. 29 Јети карындаш улус болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 30-31 Ӱй кижини экинчи, ӱчинчи карындажы алган, анайып јетилези алып, бала артырбай, ончозы јада калгандар. 32 Оноҥ ӱй кижи де јада калган. 33 Эмди, айдарда, тирилгежин, бу јети эрдиҥ кажызыныҥ ӱйи болор ол? Оны јетилези алган ине.
34 Иисус олорго каруу јандырды:
– Бу чактыҥ улузы кижи алып, кижиге барып јадылар. 35 Је ӧлӧлӧ, тирилерге, келер ӧйдӧ јӱрерге једип алган јарамык улус кижи де албас, кижиге де барбас; 36 ӧлӱп те болбос, ангелдер чилеп јӱрер. Олор Кудайдыҥ балдары болгылаар – тиргискен балдар. 37 Кӱйӱп јалбыраган тайа-јыраа керегинде куучынында Моисей Кайраканды Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы деп адап, ӧлгӧн улус тирилер деп кӧргӱскен. 38 Је Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, Ол эзен јӱргендердиҥ Кудайы. Кудайга ончо улус тирӱ.
39 Кезик бичикчилер:
– Јакшы айттыҥ, Ӱредӱчи! – дештилер.
40 Иисустаҥ кем де, нени де сураарга тидинбеди.

 

Христос кем?

 

(Мф. 22:41-46; Мк. 12:35-37)

 

41 Иисус дезе олорго айтты:
– Улус нениҥ учун Христосты Давид уулы дежет? 42 Сарындардыҥ бичигинде Давид бойы мынайда айткан эмес беди:
«Кайракан Кайраканыма айткан:
43„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ јанына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
44 Анайдарда, Давид бойы Христосты Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
45 Ончо улус угуп турарда, Ол ӱренчиктерине айтты:
46 – Узун эдектӱ кеп кийип базып јӱрерин сӱӱр бичикчилердий болбоско, бойыгарды тудуныгар. Олор тепсеҥдерде уткыдарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын сӱӱп јадылар. 47 Булар, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, улус кӧзинче узак мӱргип турган бойлоры, там буруга калар!

 

21

 

Тул ӱй кижиниҥ сыйы

 

(Мк. 12:41-44)

 

1Иисус кӧрзӧ, байзыҥда акча-јӧӧжӧниҥ кайырчагына бай улус сый салгылап турды. 2 Анайда ок оноор эки оок јес акча тӱжӱрип ийген тул ӱй кижини кӧрӧлӧ, 3 Ол айтты:
– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи ончозынаҥ кӧп салды. 4 Сый эдип, ончозы артыкташканын салган, ол дезе, андый јокту бойы, курсак алатан калганчы акчазын салган.

 

Христостыҥ келетени керегинде

 

(Мф. 24:1-14; Мк. 13:1-13)

 

5 Кезик ӱренчиктер байзыҥды ајыктап, оны туткан кеен-јараш таштар, оны кееркеткен баалу-чуулу сыйлар керегинде эрмектежип турарда, Иисус айтты:
6 – Слердиҥ мында кӧрӱп турганыгардаҥ таш ӱстине таш артпас кӱндер келер. Ончозы јемирилип-сайалар.
7 – Ӱредӱчи, бу качан болор? – деп, Оноҥ сурадылар. – Мыныҥ темдеги кандый болор?
8 Ол айтты:
– Ајарыҥкай болыгар, бойыгарды астыртпагар. Кӧп улус Мениҥ адымды аданган келер, «Мен – Христос !» эмезе: «Ӧй јуук!» – деер. Олорды ээчий барбагар! 9 Јуу-чак ла тӱймеендер керегинде угар болзогор, чочыбагар: бу озо болор учурлу, је учы ол тарый болбос.
10 Иисус оноҥ айтты:
– Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар. 11 Алыстап тыҥ јерсилкиништер, ачана-торо, оору-јобол, коркымчылу немелер болор, теҥеридеҥ улу билдилер кӧрӱнер. 12 Је озо баштап Мениҥ адым учун слерди истежип тудар, сӱрер, синагогаларга апарып јаргылаар, тӱрмелеп койор, каандардыҥ, бийлердиҥ алдына апарып тургускылаар. 13 Олорго кере эдип, слерле андый болор. 14 Кӧксигерде тудуп јӱреер: бойыбысты корулап, нени айдарыбыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер. 15 Мен слерге айдатан сӧс лӧ ойгорлык берерим. Ӧштӱлеригердиҥ бирӱзи де ого удурлажып та, удура сӧс тӧ айдып болбос. 16 Слерди керек дезе ада-энелеригер, ага-карындаштарыгар, тӧрӧӧндӧригер, најыларыгар ӧштӱлерге берип ийер, кезигерди дезе ӧлтӱрип койор. 17 Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. 18 Је бажыгардаҥ кыл да јылыйбас. 19 Чыдамкай болуп, јӱрӱмигерди аргадап алыгар.

 

Иерусалим јайрадылар

 

(Мф. 24:15-21; Мк. 13:14-19)

 

20 Иерусалимди черӱ курчап алганын кӧрӧр болзогор, оныҥ ээн калар ӧйи јууктап келди деп билигер. 21 Ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, Иерусалимде јӱргендер оноҥ чыгып барзын, оныҥ тыштында јӱргендер ого кирбезин, 22 нениҥ учун дезе бу кӱндер бичилгени ончозы бӱтсин деп, кезедетен кӱндер болор. 23 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! Јердиҥ ӱстине улу тӱбек тӱжер, бу калыкка Кудай чугулданар. 24 Кезиги кылыш мизинеҥ ӧлгӱлеер, кезигин ӧскӧ калыктарга олјого апаргылаар. Кара јаҥдулар, бойыныҥ ӧйи тӱгенгенче, Иерусалимди будыла тепсегилеер.

 

Кижи Уулыныҥ ойто келери

 

(Мф. 24:29-31; Мк. 13:24-27)

 

25 Кӱнде, айда, јылдыстарда билдилер болор, талай кӱӱлеп, толкулар шуултынаҥ јердеги калыктар тӱймеп, алаҥ кайкап калган јӱрер. 26 Јерге келип јатканды сакып, оноҥ коркып, ӧлгӱлеер, нениҥ учун дезе теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 27 Ол тушта теҥериниҥ булудында улу кӱчтӱ ле макту келип јаткан Кижи Уулын кӧргӱлеп ийер. 28 Мыныҥ ончозы бӱдӱп баштаза, сыныгарды тӱзедигер, бажыгарды кӧдӱригер, – јайымыгар јууктап келеткени ол болор – дейле, 29 Иисус олорго укаа сӧс айтты: – Смоквага ла ончо агаштарды кӧригер: 30 бӱрлене бергенде, мыны кӧрӱп, јай јууктап келди деп, бойыгар билип јадыгар. 31 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, Кудайдыҥ Каандыгы јуук деп билигер. 32 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор.
33 Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас! 34-35 Бойыгарды тудуныгар, калаҥы ла эзирик болоры, јадын-јӱрӱмниҥ сурактары јӱрегерди олјолоп јоботпозын. Оноҥ башка ол кӱн јер-ӱстинде јаткандардыҥ ончозына сакыбаган јанынаҥ келип, олорго тузак ошкош болор. 36 Келип јаткан ончо тӱбектеҥ кыйып ӧдӧргӧ, Кижи Уулыныҥ алдына турарга, јаантайын сергек болуп, мӱргип јӱрӱгер.
37 Иисус тӱште байзыҥда ӱреткен, тӱндерди дезе, оноҥ чыгып, Елеон кырда ӧткӱрип турган. 38 Улус Оны угарга, эртен турадаҥ ала байзыҥга келип тургандар.

 

22

 

Иуданыҥ садынганы

 

(Мф. 26:1-5, 14-16; Мк. 14:1-2, 10-11; Ин. 11:45-53)

 

1 Ачытпаган калаш јийтен, Пасха дейтен байрам јууктап келеткен. 2 Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты тудуп ӧлтӱрер эбин бедиреп, је калыктаҥ коркып тургандар.
3 Је бат, он экӱниҥ бирӱзи Иуда Искариоттыҥ ӧзӧк-буурына сатана кирди. 4 Ол улу абыстарга, бийлерге барып, Иисусты олорго канайда садып ийерин эрмектешти. 5 Олор сӱӱнип, ого акча берер болдылар. 6 Иуда јӧпсинип, улус јок тушта Иисусты олорго садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.

 

Пасханыҥ ажын јигени

 

(Мф. 26:17-25; Мк. 14:12-21; Ин. 13:21-30)

 

7 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ кӱни једип келди. Бу кӱнде пасханыҥ кураанын сойотон болгон. 8Иисус Петр ла Иоаннды ийип,
– Барып, биске пасханыҥ ажын јиир јер белетегер – деди.
9 – Оны кайда белетезин деп туруҥ? – деп, олор сурадылар.
10 Иисус олорго айтты:
– Бат, калага кирип јатсагар, слерге суулу јыракы апараткан кижи туштаар. Оныҥ кирер айлына јетире оныҥ кийнинеҥ барыгар. 11 Айыл ээзине айдыгар: «Ӱренчиктеримле кожо пасха јийтен кып кажызы – деп, Ӱредӱчи сурап јат». 12 Ол слерге јуунадып койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда белетегер.
13 Олор барып, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.
14 Ӧй једип келерде, Ол кыйын отурды, Оныла кожо апостолдор.
15 Иисус олорго айтты:
– Кыйналарымнаҥ озо бу пасханы слерле кожо јиирге тыҥ кӱӱнзеген эдим! 16 Айдып турум слерге: бу пасха Кудайдыҥ Каандыгында болгончо, Мен оноҥ база јибезим.
17 Айак алып, алкыш јетиреле, айтты:
– Мыны алып, бойыгар ортодо ичип, эбиртигер. 18 Айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы келбегенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.
19 Калаш алып, алкыш јетирди, сындырала, олорго берип, айтты:
– Бу – слер учун берилип јаткан Мениҥ эди-каным. Мени эске алынып, анайда эдип јӱригер.
20 Курсак јиген кийнинде айакты база анайда берип, айтты:
– Бу айак – слер учун тӧгӱлетен Мениҥ канымдагы јаҥы кереес . 21 Је бат, Мени садып турганныҥ колы Менийиле кожо столдо. 22 Андый да болзо, Кижи Уулы темдектеп койгон јолло барып јат. Је Оны садып јатканга ачу-корон!
23 Олор бой-бойынаҥ суража бердилер:
– Бистиҥ кемибис оны эдер?
24 Оноҥ сӧс блаашкылап, «Кемибис улу-јааны болгой не?» – дештилер. 25 Је Иисус олорго айтты:
– Каандар калыктарды бийлейдилер, башчылар дезе бойлорын быйан јетиреечилер дейдилер. 26 Је ортогордо андый неме болбозын! Кемигер улу-јаан, кичӱдий болзын, кемигер јамылу, јалчыдый болзын. 27 Кемизи јаан: кыйын отурганы ба, эмезе јалчы ба? Кыйын отурганы эмес пе? Мен дезе ортогордо – јалчыдый!
28 Мениле кожо ончо ченелтелерди ӧттигер. 29Адам Меге кереестегени чилеп, Мен де слерге Каандык кереестеп јадым. 30 Мениҥ Каандыгымда Мениҥ ажы-тузымды ичип-јииригер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, ширеелерге отурып аларыгар.
31Кайракан оноҥ айтты:
– Симон, Симон! Бат, сатана слерди буудай чылап сееп койсын деп сураган. 32 Је Мен бӱдӱп турганыҥ јылыйбазын деп, сен учун мӱргидим. Меге ойто келзеҥ, карындаштарыҥныҥ бӱдӱп турганын тыҥыт.
33 Петр:
– Кайракан! – деди. – Сениле кожо мен тӱрмеге де отурарга, ӧлӧргӧ дӧ белен!
34 Је Иисус:
– Айдып турум сеге, Петр: бӱгӱн пӧтӱк эткелекте, Мени билбезим деп айдып, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – дейле, 35 олорго айтты: – Мен слерди таар да, акча да, ӧдӱк те јок ийеримде, немедеҥ тутадыгар ба?
Олор:
– Недеҥ де тутабадыс – дедилер.
36 Айдарда, Ол айтты:
– Је эмди таарлу кижи онызын алзын, акчазын да алзын. Кемде јок болзо, кийимин садып ийип, кылыш садып алзын. 37 Айдып турум слерге: «Оны јазык эткендердиҥ тоозына коштылар» деп, Мен керегинде бичилгени бӱдер учурлу. Эйе, Мен керегинде бичилгени ончозы бӱдӱп, учына једип барадыры.
38 Олор: «Кайракан, бат мында эки кылыш» – деерде, Ол: «Једер» – деди.

 

Елеон кырда мӱргигени

 

(Мф. 26:36-46; Мк. 14:32-42)

 

39 Иисус айылдаҥ чыгып, Бойыныҥ јаҥжыкканыла Елеон кырга барды. Ӱренчиктери де Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 40 Једер јерге једип, Иисус олорго айтты:
– Ченелтеге кирбеске, мӱргигер!
41 Бойы дезе, таш чачым кире ырайла, тизеленип, мӱргий берди:
42 – Ада! Кӱӱниҥ бар болзо, бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.
43 Теҥеридеҥ Ого ангел кӧрӱнип, тын-санаазын сергидип турды. 44 Ол тартыжуда болуп, там кичеенип мӱргиди. Оныҥ тери јерге тамчылаган кан ошкош болды.
45 Мӱргип божойло, ӱренчиктерине келерде, олор тыҥ кунукканына уйуктап калтыр.
46 – Не уйуктап јадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Туруп, ченелтеге кирбеске, мӱргигер!

 

Иисусты каруулга алганы

 

(Мф. 26:47-56; Мк. 14:43-50; Ин. 18:3-11)

 

47 Иисус мынайда айдып турганча, кӧп улус кӧрӱнип келди. Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда дейтени, олорды озолоп келип јатты. Иисусты окшоп ийерге, Ого јууктай басты. Иуда андый темдек айдып берген: кемди окшоорым, ол ло кижи Иисус болор. 48 Иисус ого айтты:
– Иуда! Кижи Уулын окшошло садып туруҥ ба?
49 Ӱренчиктер керектиҥ аайын кӧрӱп, айттылар:
– Кайракан, кылышла чабалы ба?
50 Олордыҥ бирӱзи кылыжыла улу абыстыҥ кулына јаҥып, оҥ кулагын кезе чапты. 51 Иисус: «Болор, токтогор!» – дейле, кулдыҥ кулагына колыла тийип, јазып ийди. 52 Оны тударга келген улу абыстарга, байзыҥныҥ каруулыныҥ бийлерине ле јаандарга дезе мынайда айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла шыйдамду келдигер. 53 Кӱнӱҥ сайын слерле кожо байзыҥда болуп јӱрдим, слер Меге тийбедигер. Је эмди – слердиҥ ӧйигер ле караҥуйдыҥ јаҥы.
54 Оны тудуп алып, улу абыс -эшке экелдилер. Петр дезе ээчиде ыраагыла барган. 55 Олор кӱрентиктиҥ ортозына от салып, кожо отура берерде, Петр база олордыҥ ортозына отурып алды.
56 Бир јалчы ӱй кижи оныҥ от јанында отурганын кӧрӱп, лаптап ајыктайла, айтты:
– Бу да кижи Оныла кожо јӱрген.
57 Је ол Оноҥ јана тӱжӱп:
– Мен Оны билбезим, ӱй кижи – деди.
58 Удабай база бирӱзи оны кӧрӱп, «Сен де олордыйы» – деди. Је Петр бу кижиге јок – деди.
59 Бир саат кире ӧйдиҥ бажында база кандый да кижи бӱдӱмјилӱ айда берди:
– Бу да кижи Оныла кожо болгоны чын. Ол Галилейдиҥ кижизи эмей.
60 Је Петр ол кижиге:
– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.
Бу тарый, ол айдып турганча, пӧтӱк этти. 61 Кайракан кайра баштанып, Петр јаар кӧрди. «Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Кайраканныҥ ого айтканын Петр эске алды. 62 Кӱрентиктеҥ чыгала, ӧксӧп ыйлады.
63 Иисусты тудуп турган улус Оны базынып, согуп, 64 кӧзин таҥып, јӱзине тажып, сурап турдылар:
Јарлыкчы болуп танып, айт, Сени кем сокты?
65 Ого ӧскӧ дӧ кӧп јаман сӧстӧр айттылар.
66 Тӱш боло берерде, калыктыҥ јаандары, улу абыстар, бичикчилер јуулыжып, Оны бойлорыныҥ оток-кӱреезине экелдилер.
67 – Сен Христос болзоҥ, биске айт – деп, олор сурадылар.
Ол дезе каруу јандырды:
– Слерге айтсам, бӱтпезигер, 68 суразам, каруузын айтпазыгар, Мени божотпозыгар. 69 Эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурар.
70 – Анайдарда, Сен – Кудайдыҥ Уулы ба? – деп, ончозы сурады.
Ол каруу јандырды:
– Мен деп, бойыгар айттыгар.
71 Олор:
– Биске база кандый кере керек? – дештилер. – Бис мыны бойыбыс Оныҥ Бойынаҥ уктыбыс.

 

23

 

Иисус Пилаттыҥ ла Иродтыҥ алдында

 

(Мф. 27:1-2, 11-14; Мк. 15:1-5; Ин. 18:28-30)

 

1 Оноҥ ончозы ӧрӧ туруп, Иисусты Пилатка апарала, 2 бурулап баштады:
– Бу кижи бистиҥ калыктыҥ кӱӱн-санаазын булгап, каганга калан тӧлӧӧргӧ буудактап, Бойын Христос Каан деп аданып јат.
3 – Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып,
– Сен айдып туруҥ – деди.
4 Пилат улу абыстарга ла калыкка айтты:
– Бу кижидеҥ бир де буру таппай турум.
5 Је олор јана баспай, айдып турдылар:
– Ол Иудей ичинде ӱредип, улусты тӱймедип јат. Галилейде баштаган, эмди бери келген.
6 Пилат Галилей дегенин угала, «Бу Галилейдиҥ кижизи бе?» – деп сурады. 7 Ол Иродтыҥ јеринеҥ деп билеле, Оны Иродко ийди. Ирод бу кӱндерде база Иерусалимде болгон.
8 Иисусты кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей сӱӱнди: Оны алдынаҥ бери кӧрӧйин деп јӱрген. Ол Иисус керегинде кӧп уккан, Оныҥ кандый бир кайкалын кӧрӧр болорым ба деп, иженип турган. 9 Ол Иисуска кӧп сурактар берди, је бирӱзине де каруу албады. 10 Улу абыстар ла бичикчилер анда туруп, Оны тыҥ бурулап турдылар. 11 Ирод дезе бойыныҥ јуучылдарыла Оны базынып ла электеп, Ого јарык кеп катанчыктайла, Пилатка кайра ийди. 12 Мынаҥ озо ӧштӧжип јӱрген Пилат ла Ирод ол кӱннеҥ ала најылажып алдылар.
13 Пилат дезе, улу абыстарды, бийлерди ле улусты јууйла, 14 олорго айтты:
– Улусты булгап јат деп, бу кижини меге экелдигер. Је бат, слердиҥ кӧзигерче шиҥжӱлеп, бурулап айткан сӧстӧригерди керелеген немени бу кижидеҥ таппадым. 15 Ирод то Оноҥ буру таппай, биске кайра ийген. Айдарда, Ол ӧлӱмге тургадый неме этпеген. 16 Мен Оны кезеделе, божодып ийерим. 17 (Пилат байрам кӱнге кижендӱлердиҥ бирӱзин олорго божодор учурлу болгон.)
18 Је ончозы кыйгырыжа берди:
– Ол ӧлзин! Биске Варавваны божот!
19 Варавва дезе калада тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмелеткен.
20 Пилат Иисусты божодып ийерге, улуска катап баштанды.
21 Је олор:
– Оны керип кой! Керип кой! – деп, кыйгырыжып турдылар.
Пилат олорго ӱчинчи катап айтты:
22 – Ол јаман нени эткен? Мен Оноҥ ӧлӱмге тургадый буру таппадым. Анайдарда, кезеделе, божодып ийедим.
23 Је олор Оны кере тартсын деп некеп, там ла там тыҥыда кыйгырыжып турдылар. Олордыҥ ла улу абыстардыҥ кыйгызы эркитеп ийди. 24 Пилат олордыҥ некелтезин бӱдӱрер деп шӱӱди. 25 Тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмеде отурганды олордыҥ сураганыла божодып, Иисусты дезе олордыҥ табына берип ийди.

 

Иисусты керигени

 

(Мф. 27:32-44; Мк. 15:21-32; Ин. 19:17-27)

 

26 Оноҥ Иисусты апардылар. Кырада јӱреле јанып келеткен Киринейдиҥ Симон деп кижизин тудала, Иисустыҥ кийнинеҥ апарзын деп, керӱ агашты ого јӱктендирип бердилер.
27 Иисусты ээчий ал-тӱмен улус, база ыйлашкан-сыкташкан ӱй улус барып јаттылар. 28 Ол дезе, олор јаар бурылып, айтты:
– Иерусалимниҥ кыстары, Мен учун ыйлабагар. Оныҥ ордына бойыгар, бала-баркагар учун ыйлагар. 29 «Бала таппастар, бала таппагандар, эмчегин эмиспегендер кежиктӱ!» деп айдар кӱндер једип келедири. 30 Ол тушта кырларга: «Ӱстибиске аҥтарылыгар!» – деп, тӧҥ-кырлаҥдарга: «Бисти кӧмӱп салыгар!» – деп, айдып тургулаар. 31 Јажарып турган агашла анайда эдип турганда, кургак агашла не болор?
32 Оныла кожо кыйнап ӧлтӱрерге эки тонокчыны апаргандар. 33 Куу-Баш деген јерге келеле, Оны ла эки тонокчыны – бирӱзин оҥ, ӧскӧзин сол јанына керип койдылар.
34 Иисус дезе айтты:
– Ада! Олордыҥ јаманын таштап кой. Олор нени эдип тургандарын билбей јадылар.
Шыбага чачып, Оныҥ кийимин бойлоры ортодо ӱлежип алдылар. 35 Улус кӧрӱп турган. Олорло кожо бийлер де шоодып, айдып тургандар:
– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Ол Христос, Кудайдыҥ талдап алганы болзо, Бойын Бойы аргадап алзын!
36 Јуучылдар Оны база шоодып, базып келеле, уксус берип,
37 – Сен иудейлердиҥ Кааны болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ аргадап ал! – дежип тургандар.
38 Оныҥ ӱсти орто «Бу – иудейлердиҥ Кааны» деп грек, рим ле еврей сӧстӧрлӱ бичик илдилер. 39 Керидип койгон тонокчылардыҥ бирӱзи Оны јамандап, айдып турды:
– Сен Христос болзоҥ, Бойыҥды ла бисти аргадап ал!
40 Экинчизи оны токтодып,
– Сен, анайып ок јаргылаткан бойыҥ, Кудайдаҥ коркыбайдыҥ ба? 41 Бисти чын јаргылаган, эткен керектериске турарын алып јадыбыс. Ол дезе бир де јаманды этпеген – дейле, 42 Иисуска айтты: – Каандыгыҥа келзеҥ, мени эске ал, Иисус!
43 Иисус ого айтты:
– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн ле Мениле кожо райда болорыҥ.
44 Тал-тӱш кирезинде тӱштиҥ ӱч саадына јетире ончо јерге караҥуй тӱшкен: 45 кӱн јоголо берген. Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ортозыла эки јара јыртыла берген. 46 Иисус тыҥ ӱнденип,
– Ада! Сениҥ колыҥа тынымды берип јадым! – дейле, тыны кыйыла берди.
47 Јӱс јуучылдыҥ јааны мыны кӧрӧлӧ, Кудайды алкап, айтты:
– Бу кижи чын ла акту болгон!
48 Мыны кӧрӧргӧ јуулган улус не болгонын кӧрӧлӧ, тӧштӧрине согунып, јангылап турды. 49 Иисусты билген ончо улус ла Оны ээчий Галилейдеҥ келген ӱй улус ыраагынаҥ кӧрӱп тургандар.

 

Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени

 

(Мф. 27:57-61; Мк. 15:42-47; Ин. 19:38-42)

 

50-51 Иудейдиҥ Аримафей калазынаҥ Иосиф деп кижи болгон. Ол Кудайдыҥ Каандыгын сакып јӱрген керсӱ ле ак-чек кижи болгон, оток-кӱрееге кирип те турган болзо, оныҥ јӧбин јаратпайтан. 52 Је бат, Пилатка келеле, Иисустыҥ мӧҥкӱзин сурады. 53 Сӧӧкти тӱжӱреле, кеден бӧскӧ ороп, јылым кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койды. Анда кемниҥ де сӧӧги салылгалак болгон.
54 Пятница кӱн болгон, суббот кӱн келип јаткан. 55 Галилейдеҥ Иисусла кожо келген ӱй улус Иосифтиҥ кийнинеҥ барып, Оныҥ сӧӧги кайда, канайып салылганын кӧрӱп турдылар. 56 Јанып келеле, јараш јытту май ла сӱркӱш белетеп, јакылтазыла суббот кӱнде амырадылар.

 

24

 

Иисус Христостыҥ тирилгени

 

(Мф. 28:1-10; Мк. 16:1-8; Ин. 20:1-10)

 

1 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, белетеп алган јараш јытту немелерин алганча, эпшилер ле олорло кожо бир кезик ӧскӧ улус сӧӧк салган јерге келдилер. 2 Је оныҥ тажы аҥтарылып калган јатты. 3 Ичине киреле, Иисус Кайраканныҥ сӧӧгин таппадылар. 4 Кайкап калган тургулаарда, кенетийин олордыҥ алдына мызылдууш кийимдӱ эки эр кижи кӧрӱнип келди. 5 Олор коркыганына јабыс эҥчейип ийерде, ол экӱ айттылар:
– Тирӱ кижини ӧлгӧн улустыҥ ортозынаҥ не бедиреп туругар? 6 Ол мында јок, тирилип калган. Туку Галилейде јӱрерде, слерге Ол нени айтканын эске алынып ийзегер: 7 «Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип, кере тартырар, је ӱчинчи кӱнде тирилер».
8 Оныҥ айткан сӧстӧри санааларына кирип келди. 9 Сӧӧк салган јердеҥ бурылып, он бирге ле ӧскӧлӧриниҥ ончозына тил јетирдилер. 10 Олор Магдалина Мария , Иоанна, Иаковтыҥ энези Мария болгондор. Олорло кожо болгон ӧскӧ дӧ ӱй улус апостолдорго анайып ла айдып турдылар. 11 Ӱй улуска кемизи де бӱтпеди, мыны сананып тапкан неме дештилер. 12 Је Петр туруп, сӧӧк салган јер јаар јӱгӱрди. Оныҥ ичине карап, сӧӧкти оройтон кеден бӧстӧҥ ӧскӧ неме кӧрбӧди. Не болгонын бойында кайкап, јанып ийди.

 

Эммаус јаар јолдо

 

(Мк. 16:12-13)

 

13 Ол ло кӱн ӱренчиктердиҥ экӱзи Иерусалимнеҥ он беристе киреде турган Эммаус деп јурт јаар барадып, 14 не болгонын ончозын эрмектежип тургандар. 15 Олор эрмектежип, бойлоры ортодо шӱӱшкилеп турарда, Иисус Бойы јууктап келип, кожо базып ийди. 16 Је олордыҥ кӧстӧри бӧктӱдий болуп, Оны таныбадылар.
17 – Јолдо нени шӱӱжип барадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чырайлараар не бӱркӱк?
18 Олордыҥ бирӱзи, Клеопа дегени, айтты:
– Бу кӱндерде Иерусалимде не болгонын ого келген улустаҥ јаҥыс сен билбес болдыҥ ба?
19 – Анда не болгон? – деп, Ол сурады.
Олор айттылар:
– Бис Назарет јеринеҥ Иисусла не болгонын айдадыс. Ол Кудайдыҥ да, ончо улустыҥ да алдында сӧстӧ лӧ керекте кӱчтӱзин кӧргӱскен јарлыкчы болгон. 20 Је улу абыстарыс ла башчыларыс Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, керип койгондор. 21 Израильди јайымдаары Ол деп, иженген болгоныс. Је бат, бу керектиҥ болгоны ӱчинчи кӱнге барып јат. 22 Бир кезик ӱй улузыс бисти кайкатты. Олор эрте таҥда сӧӧк салган јерге барала, 23 Оныҥ сӧӧгин таппай, биске келип, айткандар: «Биске ангелдер кӧрӱнди, Оны тирӱ дешти». 24 Айдарда, бистиҥ улустыҥ кезиги сӧӧк салган јерге барып кӧрӧрдӧ, ӱй улустыҥ айтканы чын болуп калган, је Оныҥ Бойын кӧрбӧгӧндӧр.
25 Иисус олорго айтты:
– Э-э, сананбастар, јарлыкчылар айткан сӧстӧргӧ бӱдерге, оны јӱрегеерле оҥдоорго бачымдабайдыгар. 26 Бойыныҥ магына једерге, Христос бу ончо шыраны ӧтпӧс учурлу болгон бо?
27 Моисейдеҥ ле ончо јарлыкчылардаҥ баштайла, Ол Бойы керегинде Агару Бичикте айдылганын јартады.
28 Олор Эммаус јуртка јууктап келерде, Иисус оноҥ ары бараачы болды. 29 Је ӱренчиктер Оны токтодып,
– Эҥир кирип барадыры, бисле кожо артып кал – деп, сурап турдылар.
Ол ӱйге кирип, олорло кожо артып калды.
30 Олорло кожо кыйын отурып, калашты алып алкады, сындырала, ӱренчиктерге берди. 31 Олордыҥ кӧстӧри ачылып, Оны танып ийдилер. Је Ол ӱренчиктерине кӧрӱнбес боло берди.
32 Олор бой-бойына айдыштылар:
– Јолдо Ол бисле эрмектежип, Агару Бичикти јартаарда, кӧксибисте јӱректерис кӱйбеген беди?
33 Олор тургуза ла туруп, Иерусалимге бурылдылар. Анда он бир апостолды ла олорло кожо јӱргендерди таап алдылар. 34 Ӱренчиктер айттылар:
– Кайраканныҥ тирилгени чын, Ол Симонго кӧрӱнген.
35 Оноҥ байагы эки ӱренчик јолдо не болгонын, калаш сындырып јадарда, Оны канайда таныганын айттылар.

 

Тирилген Иисустыҥ кӧрӱнгени

 

(Мф. 28:16-20; Мк. 16:14-18; Ин. 20:19-23)

 

36 Олор мынайда айдып турганча, Иисус Бойы олордыҥ ортозына туруп:
– Слерге амыр болзын! – деди.
37 Олор сӱне кӧрӱп турус дежип, куйка баштары јимирей берди.
38 – Не тӱймей бердигер, јӱректеригер нениҥ учун эреҥистелишле толо? – деп, Ол сурады. – 39 Мениҥ колымды, Мениҥ будымды кӧригер: бу Мен Бойым эдим. Мени тудуп-сыймап кӧригер: сӱнеде эт-кан да, сӧӧк тӧ јок, Менде дезе бар болгонын кӧрӱп турыгар.
40 Мынайда айдала, олорго колы-будын кӧргӱсти. 41 Олор сӱӱнгенине, бӱдӱп болбой, кайкажып турарда, Ол:
– Мында слерде јиир курсак бар ба? – деди.
42 Олор каарып койгон балык ла адаруныҥ балын алып бердилер. 43 Балыкты алып, олордыҥ кӧзинче јиди. 44 Оноҥ айтты:
– Моисейдиҥ Јасагында, јарлыкчылардыҥ бичигинде, сарындарда Мен керегинде айдылганы ончозы бӱдер учурлу деп, слерле кожо јӱрген тужымда айдып туратаным бу.
45 Иисус олорго Агару Бичиктерди оҥдоор сагыш ачып, 46 айтты:
– Бичилгениле, Христос кыйналар, је ӱчинчи кӱнде тирилер; 47 Оныҥ адында кинчектер ташталзын деп, Кудайга баштанары Иерусалимнеҥ баштайла ончо калыктарда јарлалар. 48 Слер дезе мыныҥ керечилери. 49 Адамныҥ берер болгонын слерге ийерим. Слер дезе, ӧрӧртинеҥ кӱч алганчагар, бу калада јӱригер.
50 Ӱренчиктерин каладаҥ чыгарала, Вифанияга једеле, колдорын саҥ ӧрӧ эдип, олорды алкады. 51 Алкап туруп, олордоҥ айрылып, теҥериге кӧдӱрилип баштады. 52 Ӱренчиктер Ого бажырып, сӱӱнчизин бадырып болбой, Иерусалимге јанып келдилер. 53 Кудайды алкап, јаантайын байзыҥда болуп јӱрдилер. Аминь .

 

 

Иоанн бичиген сӱӱнчилӱ јар

1

 

Јӱрӱмниҥ сӧзи

 

1 Элдеҥ озо Сӧс болгон, Сӧс Кудайда болгон, Сӧс Кудай болгон. 2 Ол элдеҥ озо Кудайда болгон. 3 Ончозы Оноҥ бӱдӱп, јӱрӱп јат, Ол јогынаҥ не де бӱтпеген. 4 Оныҥ Бойында јӱрӱм болгон, ол јӱрӱм улуска јарык болгон. 5 Јарык караҥуйда јарыйт, караҥуй оны бӱркеп болбогон.
6 Кудайдаҥ ийилген кижи табылган, оныҥ ады-јолы Иоанн . 7 Ончозы ол ажыра Ого бӱтсин деп, ол керелеерге, Јарыктыҥ керечизи болорго келген. 8 Ол бойы јарык болбогон, је Јарыктыҥ керечизи болорго келген. 9 Бу јер-телекейге келип турган кажы ла кижини јарыдар чын Јарык болгон. 10 Ол телекейде јӱрген, телекей Оноҥ бӱткен, је бу телекейдиҥ улузы Оны таныбаган. 11 Бойыныҥ улузына келген, је улузы Оны јуутпаган. 12 Оны јуудып, Ого бӱткен улуска дезе Кудайдыҥ балдары болор јаҥ берген. 13 Олор каннаҥ туулган эмес, эт-канныҥ кӱӱнинеҥ эмес, эр кижиниҥ кӱӱнинеҥ эмес, Кудайдаҥ туулгандар.
14 Ол Сӧс кижи болуп калды, ортобыста јӱрди. Бис Оныҥ магын кӧрдибис, бу макты Ол Аданыҥ сок јаҥыс Уулы болуп алган. Ол јакшылыкла, чындыкла толо болгон. 15 Иоанн Оны керелеп, јарлаган: «„Кийнимнеҥ келип јатканы мениҥ алдымда болуп калды, нениҥ учун дезе менеҥ озо бар болгон“ деп айтканым бу». 16 Оныҥ толозынаҥ ончобыс јакшылыкка ӱзеери јакшылык алдыбыс. 17Јасак Моисейдеҥ берилген, јакшылык ла чындык дезе Иисус Христостоҥ болды. 18 Кудайды кем де, качан да кӧрбӧгӧн. Оны биске Аданыҥ ӧзӧгинде јӱреечи сок јаҥыс Уулы ачкан.

 

Крестеечи Иоанныҥ керези

 

(Мф. 3:1-12; Мк. 1:2-8; Лк. 3:15-17)

 

19 Бат, Иоанныҥ керези.
Иоанн кем болгонын сурап уксын деп, иудейлер Иерусалимнеҥ абыстарды ла левиттерди ийерде, 20 ол ачыгынча јарлаарынаҥ мойнобой,
– Мен Христос эмезим – деп јарлаган.
21 – Айдарда, сен кем? Илия ба? – деп сурагандар.
Ол «јок» – деген.
Јарлыкчы ба? – дешкендер.
Ол «јок» – деген.
22 – Сен кем болорыҥ? – деп, ойто сурагандар. – Бисти ийген улуска бис каруу берер учурлу. Бойыҥды бойыҥ кем деп адайдыҥ?
23 Ол айткан:
Исаия јарлыкчыныҥ айтканыла, мен – «Кайраканга јол тӱзедип салыгар!» деп, куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни.
24 Ийилген улус дезе фарисейлердеҥ болгон. 25 Олор оноҥ сурагандар:
– Сен Христос эмес болзоҥ, Илия да, јарлыкчы да эмезиҥде, улусты не крестейдиҥ?
26 – Мен суула крестеп јадым – деп, Иоанн каруу јандырган. – Је ортогордо Турганы бар, Оны слер билбезигер. 27 Ол кийнимнеҥ де келип јаткан болзо, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым.
28 Бу керек Вифанияда, Иордан ары јанында болгон. Анда Иоанн улусты крестеп јӱрген.
29 Эртезинде Иоанн ого базып келеткен Иисусты кӧрӧлӧ, айтты:
– Бу телекейдиҥ улузыныҥ кинчегин кедери алып јаткан Кудайдыҥ Курааны бу. 30 «Кийнимнеҥ Эр кижи келедири, Ол мениҥ алдыма турар болды, нениҥ учун дезе Ол менеҥ озо бар болгон» деп, байа айтканым бу. 31 Мен Оны билбегем, је Израильге Ол ачылзын деп, улусты суула крестеерге келген эдим.
32 Иоанн керелеп, айтты:
– Теҥеридеҥ кӱӱле чилеп тӱжӱп келеле, Оныҥ ӱстинде јӱрген Тынды кӧргӧм. 33 Мен Оны билбес болгом, је суула кресте деп, мени ийгени Бойы меге мынайда айткан: «Кемге Тын тӱжӱп, Оныҥ ӱстине туруп калганын кӧрӧр болзоҥ, Агару Тынла крестеечи Ол». 34 Мен кӧрдим, Ол Кудайдыҥ Уулы деп кереледим.

 

Баштапкы ӱренчиктер

 

35 Эртезинде Иоанн база ла анда турган, ӱренчиктериниҥ экӱзи кожо болгон. 36 Базып отурган Иисусты кӧрӧлӧ, ол айтты:
– Кӧригер, бу Кудайдыҥ Курааны!
37 Эки ӱренчик оныҥ сӧзин угала, Иисустыҥ кийнинеҥ бардылар. 38 Иисус дезе кайра баштанып, олордыҥ келип јатканын кӧрӧлӧ, айтты:
– Слерге не керек?
Олор:
Равви ! – дедилер. (Равви дегени, Ӱредӱчи дегени.) – Јадып турган јериҥ кайда эди?
39 Ол:
– Барып кӧригер – деди.
Олор барып, јадып турган јерин кӧрӧлӧ, ол кӱн Оныла кожо болдылар. Тӧрт саат кирези тӱш болгон.
40 Иоанныҥ айтканын угуп, Иисусла кожо барган экӱниҥ бирӱзи Симон-Петрдыҥ карындажы Андрей болгон. 41 Ол Симон агазын озо табала, ого айтты:
– Бис Мессияны таптыс.
(Мессия дегени, Христос дегени.) 42 Ол Симонды Иисуска экелди. Иисус дезе, Симон јаар кӧрӧлӧ, айтты:
– Сен – Симон, Ионаныҥ уулы. Эмди Кифа деп адаларыҥ.
(Кифа дегени, Петр дегени.)
43 Эртезинде Иисус Галилей јерине барар деп шӱӱди. Филиппти табала, ого айтты:
– Мени ээчий бас.
44 Филипп дезе Андрей ле Петр јаткан Вифсаида деп каладаҥ болгон. 45 Ол Нафанаилди табала, айтты:
Моисей Јасакта бичигенди ле јарлыкчылар бичигенди таптыбыс. Ол Иисус, Назарет јеринеҥ Иосифтиҥ уулы.
46 Је Нафанаил ого айтты:
– Назареттеҥ јакшы чыгар беди?
Филипп:
– Барып кӧр – деди.
47 Иисус, Бойы јаар базып келеткен Нафанаилди кӧрӧлӧ, ол керегинде айтты:
– Израильдиҥ чын кижизи бу, ондо меке јок.
48 – Сен мени кайдаҥ билериҥ? – деп, Нафанаил сурады.
– Сени Филипп кычыргалакта, смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм – деп, Иисус каруу јандырды.
49 Нафанаил айтты:
– Равви! Сен – Кудайдыҥ Уулы, Сен – Израильдиҥ Кааны!
50 Иисус:
– Сени смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм деп, сеге айтканым учун бӱдӱп јадыҥ. Мынаҥ артыкты кӧрӧриҥ – дейле, 51 айтты: – Чынын, чынын айдадым слерге: эмдидеҥ ала теҥериниҥ ачылганын, Кудайдыҥ ангелдери Кижи Уулына кӧдӱрилип, тӱжӱп јатканын кӧрӧригер.

 

2

 

Канадагы той

 

1 Ӱчинчи кӱнде Галилейдеги Канада той болгон. Иисустыҥ энези де анда болгон. 2Иисус ла Оныҥ ӱренчиктери тойго база кычырылган. 3 Аракы јетпей каларда, энези Иисуска:
– Олордо аракы јок – деди.
4 – Нени эдетенимди сен айдатаҥ ба, ӱй кижи? – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ӧйим јеткелек.
5 Энези јалчыларга айтты:
– Ол слерге не деп айдар, оны эдигер.
6 Анда кажызына ла он сабат кире суу бадар алты таш кӱп турган. Олор иудейлердиҥ арутанатан чӱм-јаҥын ӧткӱрерге керектӱ болгон.
7 Иисус јалчыларга:
– Кӱптерди суула толтырыгар – деерде, олор кӱптерге толтыра суу урдылар.
8 – Эмди сузуп, той башкарган кижиге апарыгар – деди.
Олор апарып бердилер.
9 Той башкараачы аракы боло берген суудаҥ амзап кӧрӧлӧ, – ол дезе аракы кайдаҥ келгенин билбеген, оны јаҥыс суу сускан јалчылар билген, – колтуны бойына кычырала, 10 ого айтты:
– Кажы ла кижи озо аракыныҥ јакшызын уратан, айылчылар ичип эзирген тушта, кирелӱзин. Сен дезе јакшы аракыны эмдиге јетире урбадыҥ.
11 Анайып, Иисус Галилейдеги Канада баштапкы кайкал этти, Бойыныҥ магын ачты; ӱренчиктери Ого бӱтти.
12 Мыныҥ кийнинде Ол Капернаумга келди. Оныла кожо энези, карындаштары ла ӱренчиктери болгон. Анда олор тоолу ла кӱн јӱрген.

 

Кудайдыҥ байзыҥын арутаганы

 

(Мф. 21:12-13; Мк. 11:15-17; Лк. 19:45-46)

 

13 Иудей Пасха јууктап келерде, Иисус Иерусалимге келди. 14 Ол байзыҥда чарлар, койлор, кӱӱлелер садып турган, акча солып отурган улусты кӧрди. 15 Армакчыдаҥ камчы толгоп, байзыҥнаҥ ончозын чыгара сӱрди: койлорды да, чарларды да; солычылардыҥ акчазын тӧгӱп, столдорын аҥтарды.
16 Кӱӱле садаачыларга айтты:
– Мыныгарды алып чыгыгар, Адамныҥ айлын садуныҥ айылы этпегер!
17«Сениҥ айлыҥ учун ичим кӱйӱп, Мени јалбыш чылап јиир» – деп бичилгенин ӱренчиктер эске алдылар.
18 Айдарда, иудейлер каруу јандырып, Ого айттылар:
– Анайда эдер јаҥыҥ бар деп, биске кандый билди кӧргӱзериҥ?
19 – Бу байзыҥды јемиригер, Мен оны ӱч кӱнге орныктырып ийерим – деп, Иисус каруу јандырды.
20 – Бу байзыҥ тӧртӧн алты јыл тудулган, Сен дезе оны ӱч кӱнге орныктырарга ба? – деп, иудейлер айттылар.
21 Иисус дезе Бойыныҥ эди-каныныҥ байзыҥын айткан. 22 Ол тирилерде, ӱренчиктери Ол мыны айтканын эске алып, Агару Бичикке ле Иисус айткан сӧскӧ бӱде бергендер.
23 Ол Иерусалимде Пасха байрамда јӱрерде, Оныҥ јайаган билдилерин кӧрӧлӧ, кӧп улус Ого бӱтти. 24 Је Иисус Бойын олорго бӱдӱндирбей турган, нениҥ учун дезе ончозын билер болгон. 25 Кижиниҥ ичинде не барын Бойы билер учун, кижи керегинде ӧскӧ кижи керелеерин керектебей турган.

 

3

 

Иисус ла Никодим

 

1 Фарисейлер ортодо иудей бийлердиҥ бирӱзи Никодим деп кижи болгон. 2 Ол Иисуска тӱнде келеле, айтты:
Равви ! Сен Кудайдаҥ келген Ӱредӱчи деп билерис. Сен јайап јӱрген билдилерди Кудайдыҥ болужы јокко кем де јайап болбос.
3Иисус ого каруу јандырды:
– Чынын, чынын айдадым сеге: ӧрӧртинеҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгын кӧрӱп болбос.
4 – Карган кижи ак-јарыкка канайып туулатан? – деп, Никодим Ого айтты. – Эне ичине катап киреле, туулып болор бо?
5 Иисус каруу јандырды:
– Чынын, чынын айдадым сеге: суудаҥ ла Тыннаҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына кирип болбос. 6 Эт-каннаҥ туулганы, эт-кан болор, Тыннаҥ туулганы дезе, тын болор. 7 «Слерге ӧрӧртинеҥ туулар керек» деп, сеге айтканыма кайкаба. 8 Тын кайда тынайын дезе, анда тынат. Оныҥ табыжын угарын угуп јадыҥ, је кайдаҥ келип, кайдаар барып јатканын билбезиҥ. Тыннаҥ туулган кажы ла кижиле андый болотон.
9 – Ол канайып болотон? – деп, Никодим сурады.
10 – Израильдиҥ ӱредӱчизи болорыҥда, мыны билбес болдыҥ ба? – деп, Иисус каруу јандырды. – 11 Чынын, чынын айдадым сеге: бис нени билгенисти айдадыс, нени кӧргӧнисти керелейдис, слер дезе кере сӧзибисти јаратпай јадыгар. 12 Слерге јердийин айтканыма бӱтпегенеерде, теҥеринийин айтсам, канайып бӱдеригер? 13 Теҥериде јӱрген, теҥеридеҥ тӱшкен Кижи Уулынаҥ башка, теҥериге кем де чыкпаган. 14-15 Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлӱп калбай, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, куба чӧлдӧ Моисей јыланды ӧрӧ кӧдӱргендий, Кижи Уулы анайып ок кӧдӱрилер учурлу. 16 Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлбӧй, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, Кудай бу телекейдиҥ улузына карузыган учун сок јаҥыс Уулын берген. 17 Кудай Бойыныҥ Уулын бу телекейдиҥ улузыныҥ јаргызын этсин деп телекейге ийген эмес, бу телекейдиҥ улузы Ол ажыра аргадалзын деп ийген. 18 Кудайга бӱткени јаргылатпас; бӱтпегени дезе, Оныҥ сок јаҥыс Уулына бӱтпегени учун, јаргылаткан. 19 Јаргыныҥ учуры дезе бу: телекейге јарык келген, је улус карачкыны јарыктаҥ артык сӱӱген, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып јӱргени јаман болгон. 20 Јаман кылынып јӱрген кажы ла кижи, керектери јаман учун, онызын билдиртпеске, јарыкты јаман кӧрӱп, јарыкка барбай јат. 21 Чындыкла эдип јӱрген кижи дезе, керектери Кудайдыҥ болужыла эдилгени кӧрӱнзин деп, јарыкка барат.

 

Иисус ла Крестеечи Иоанн

 

22 Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Иудей јерине келди. Анда олорло кожо јӱрӱп, улусты крестеди. 23Иоанн дезе анайып ок Салимниҥ јуугындагы Енон деп јерде крестеген, нениҥ учун дезе анда суу кӧп болгон. Бого келип, креске тӱжӱп тургандар. 24 Бу керек Иоанн тӱрмелеткелекте болгон.
25 Ол тушта Иоанныҥ ӱренчиктери иудейлерле аруталары керегинде сӧс блаашкандар. 26 Олор Иоаннга келип, айткан:
– Равви, сениле кожо Иорданда болгон, сен керелеген Кижи база крестейт, ончозы Ого барат.
27 – Кижиге теҥеридеҥ берилбезе, ол бойына нени де алынып болбос – деп, Иоанн каруу јандырды. – 28 «Мен Христос эмезим, је мен Оноҥ озо ийилгем» деп айтканымды уккан керечилер слер бойыгар эдигер. 29 Сыргалјылу кижини колту дейтен. Колтуныҥ најызы дезе, ого коштой туруп, оны тыҥдап, ӱнин угала, сӱрекей сӱӱнет. Мениҥ бу сӱӱнчим эмди бӱтти. 30 Ол јаанаар, мен кичинектеер учурлу. 31 Ӧрӧртинеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик эди. Јердеҥ болуп јӱргени дезе, јердийи эди, ол јердийи чилеп эрмектенет. Теҥеридеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик. 32 Ол нени кӧргӧнин, нени укканын керелейт, је Оныҥ керелегенин јарадып турганы јок. 33 Оныҥ керезин јаратканы, Кудай чындык деп, бойыныҥ таҥмазын басканы ол. 34 Кудайдыҥ ийгени, Кудайдыҥ сӧзин айдат. Кудай дезе Тынды кемјип беретен эмес. 35 Ада Уулына карузып, ончозын Оныҥ колына берген. 36 Уулына бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ, Уулына бакпаганы, јӱрӱм кӧрбӧс: оныҥ ӱстинде Кудайдыҥ чугулы јӱрет.

 

4

 

Иисус ла самар ӱй кижи

 

1-3Иисус , Иоаннга кӧрӧ, кӧп ӱренчиктер таап крестеп јат деп, фарисейлерге табыш јетти. Улусты дезе Иисус Бойы эмес, ӱренчиктери крестеген. Иисус бу керегинде билип ийеле, Иудей јерин таштап, ойто Галилей јерине барды. 4 Ого Самар јериле ӧдӱп барар керек болгон. 5 Ол Сихарь деп самар калага келди. Бу кала Иаков бойыныҥ уулына, Иосифке, берген јердиҥ јуугында турган. 6 Анда Иаковтыҥ кутугы болгон. Иисус, јолдоҥ арып-чылайла, кутуктыҥ јанына отура тӱшти. Тал-тӱш кирези болгон. 7 Суу сузуп аларга бир самар ӱй кижи келди.
Иисус ого:
– Меге ичерге суу бер – деди.
8 Оныҥ ӱренчиктери курсак садып аларга кала баргандар. 9 Самар ӱй кижи айтты:
– Иудей Бойыҥ менеҥ, самар ӱй кижидеҥ, ичерге сууны не сурайдыҥ?
Иудейлер самарларла јанашпайтан.
10 – Кудайдыҥ бергенин, «Меге ичерге суу бер» деп, сеге айдып турганы кем болгонын билген болзоҥ, Оноҥ бойыҥ сураар эдиҥ, Ол сеге тирӱ суу берер эди – деп, Иисус каруу јандырды.
11 – Ӧрӧкӧн! – деп, ӱй кижи Ого айтты. – Сузар немеҥ јокто, кутук дезе тереҥ болгондо, тирӱ суу Сенде кайдаҥ келетен эди? 12 Биске бу кутукты берген Иаков адабыстаҥ Сен јаан болдыҥ ба? Ол бойы, уулдары да, малы да мынаҥ ичетен.
13 – Бу суудаҥ ичкени, ойто суузаар – деп, Иисус каруу јандырды. – 14 Је Мениҥ берер суумнаҥ ичери – јажына суузабас. Берер суум дезе оныҥ ичинде ӱргӱлји јӱрӱмге агар суу чыгыды боло берер.
15 – Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи Ого айтты, – андый суудаҥ меге бер, мен суузабайын, бого суу аларга јӱрбейин.
16 Иисус айтты:
– Барып, ӧбӧӧниҥди айдала, бого кел.
17 – Менде ӧбӧӧн јок – деп, ӱй кижи каруу јандырды. Иисус:
– Ӧбӧӧним јок деп айтканыҥ чын – деди. – 18 Сен беш ӧбӧгӧндӱ болгоҥ. Эмдигизи сеге ӧбӧгӧн эмес, бу айтканыҥ чын.
19 – Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи айтты, – Сен јарлыкчы болгоныҥды кӧрӱп турум. 20 Бистиҥ адаларыс Кудайга бу кырдыҥ бажында бажырган. Слер дезе јаҥыс Иерусалимде бажырар керек дейдигер.
21 Иисус айтты:
– Меге бӱт, ӱй кижи: Адага бу кырдыҥ бажында да эмес, Иерусалимде де эмес бажырар ӧй келип јат. 22 Слер неге бажырып турганыгарды билбей јадыгар, бис дезе неге бажырып турганысты билерис, нениҥ учун дезе аргадаш иудейлердеҥ болор. 23 Чын ла бажырып јӱрген улус Адага тынла, чындыкла бажырар ӧй келип јат, једип те келди. Ада андый бажыраачыларды Бойына бедирейт ине. 24 Кудай – ол Тын, Ого бажырары тынла, чындыкла бажырар учурлу.
25Христос дейтен Мессия келерин билерим – деп, ӱй кижи айтты. – Ол келгежин, биске ончозын айдып берер.
26 – Ол Мен эдим, бу сениле эрмектежип турган Бойым – деп, Иисус каруу јандырды.
27 Анайткан јерде Оныҥ ӱренчиктери келди. Оны ӱй кижиле эрмектежип туру деп кайкадылар, је «Оноҥ Сеге не керек?» эмезе: «Оныла не эрмектежип туруҥ?» – деп, кемизи де сурабады.
28 Ӱй кижи суу урар јыракызын артырып койоло, калага барып, улуска айтты:
29 – Меге нени ле кылынганымды айткан Кижини барып кӧригер, Христос Ол болбозын.
30 Олор каладаҥ чыгып, Иисус јаар ууландылар.
31 Бу ӧйдӧ ӱренчиктер Ого айттылар:
Равви , курсак ји!
32 Је Ол айтты:
– Менде слер билбейтен курсак бар.
33 – Курсакты Ого кижи экелип берди эмеш пе? – деп, ӱренчиктер бой-бойына айдышты.
34 Иисус олорго айтты:
– Мениҥ курсагым – Мени Ийгенниҥ табыла эдери ле Оныҥ керегин бӱдӱрери. 35 Эмди база тӧрт ай болзо, аш кезер ӧй једер деп, слер айдып јӱрген эмес бедигер? Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: кыраларга кӧзигер салып кӧрзӧгӧр, олордыҥ агарып, кезер ӧйи једип, бышканын! 36 Аш чачканы ла аш кескени кожо сӱӱнзин деп, аш кезери кайрал алат, ажын ӱргӱлји јӱрӱмге уруп салат. 37 Бу учуралда «Бирӱзи чачат, ӧскӧзи кезет» деген сӧс чын. 38 Мен слерди бойыгар иштебеген кырада аш кезерге ийип јадым. Анда ӧскӧ улус иштеген эди, слер дезе олордыҥ ижине кирдигер.
39 «Меге нени ле кылынганымды айткан» деп керелеген ӱй кижиниҥ сӧзиле ол каланыҥ кӧп самарлары Иисуска бӱтти. 40 Оныҥ учун самарлар Ого келеле, олордо артып калзын деп сурадылар. Ол анда эки кӱн јӱрди. 41 Оныҥ айткан сӧзин угала, оноҥ кӧп улус Ого бӱтти. 42 Байагы ӱй кижиге дезе айттылар:
– Эмди сениҥ сӧзиҥнеҥ улам бӱдӱп турган эмезис. Бис Оны бойыбыс уктыс, Ол чып ла чын бу телекейдиҥ улузын Аргадаачы , Христос деп билдис.

 

Каанныҥ јалчызыныҥ уулын јасканы

 

43 Эки кӱнниҥ бажында Иисус оноортынаҥ чыгала, Галилей јаар барды. 44 Јарлыкчы бойыныҥ јеринде кӱндӱзи јок јӱретен деп, Ол Бойы да керелеп айткан.
45 Анайдарда, Ол Галилейге келерде, Оны Галилейдиҥ улузы јуудып алдылар, нениҥ учун дезе, олор Иерусалимдеги байрамда болуп, Оныҥ нени эдип јӱргенин ончозын кӧргӧндӧр.
46 Оноҥ Иисус сууны аракы эткен Галилейдеги Канага ойто келди. Капернаумда каанныҥ бир јалчызыныҥ уулы оорып јаткан. 47 Ол Иисустыҥ Иудейдеҥ Галилейге келгенин угала, Ого келип, ӧлӱп јаткан уулын барып јассын деп, јайнап сурады.
48 – Билдилер ле кайкалдар кӧрбӧгӧнчӧӧр, бӱтпезигер – деп, Иисус ого айтты.
49Кайракан , уулым ӧлгӧлӧктӧ, бар – деп, каанныҥ јалчызы айтты.
50 Иисус:
– Јан, уулыҥ эзен – деди.
Ол Иисустыҥ айткан сӧзине бӱделе, јанып ийди. 51 Јолой ого кулдары туштап, уулыҥ эзен дешти. 52 Уулы канча саатта оҥдолгонын сураарда, олор: «Кече биринчи саат тӱште эди изибей барган» – дедилер. 53 «Уулыҥ эзен» деп, Иисустыҥ ого айткан ӧйинде анайда боло бергенин ол билип ийди. Бойы да бӱтти, айылдагы улузы да бӱттилер.
54 Иудейдеҥ Галилейге келеле эткен бу кайкал Иисустыҥ экинчи кайкалы болгон.

 

5

 

Суббот кӱнде оору кижини јасканы

 

1 Мыныҥ кийнинде иудей байрам болгон, Иисус Иерусалимге келген.
2 Иерусалимде Кой каалгазыныҥ јанында еврейлеп Вифезда дейтен суубуунты бар. Анда јабынтылу беш ӧткӱш болгон. 3 Ичинде кӧп оору улус: сокор, аксак, курулгак оорулу улус јаткан, сууныҥ чайбаларын сакып. 4 Кудайдыҥ ангели дезе, кезик аразында байагы сууга тӱжӱп, чайбалтып турган. Суу чайбалза, ого озолоп киргени кандый да оорудаҥ јазылатан болгон. 5 Анда одус сегис јыл оорып јӱрген кижи болгон. 6 Иисус оныҥ јатканын кӧрӧлӧ, оорыганы удап калганын билип, ого айтты:
– Јазылайын деп туруҥ ба?
7 – Эйе, Кайракан , – деп, оору кижи каруу јандырды, – је суу чайбалганда, мени сууга кийдирер кижи јок. Барып јатканчам, менеҥ озо ӧскӧ кижи кирип калган турар.
8 – Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр – деп, Иисус ого айтты.
9 Байагы кижи ол тарый јазылды, тӧжӧгин алып, база берди. Ол суббот кӱнде болгон, 10 оныҥ учун иудейлер јазылган кижиге айттылар:
– Бӱгӱн суббот кӱн эди, сеге тӧжӧк аларга јарабас!
11 Ол каруу јандырды:
– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, мени јасканы айтты.
12 Оноҥ сурадылар:
– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, сеге айткан кижи кем болотон?
13 Јазылган кижи дезе ол кем болгонын билбеген, нениҥ учун дезе Иисус анда турган улустыҥ ортозына јылыйып калган.
14 Мыныҥ кийнинде Иисус ого байзыҥда туштайла, айтты:
– Бат, сен јазылдыҥ. Сеге мынаҥ јаман неме болбозын деп, база кинчек этпе.
15 Бу кижи барала, оны јасканы Иисус деп, иудейлерге айтты. 16 Мыны суббот кӱнде эткени учун иудейлер Иисусты сӱрӱп, ӧлтӱрерге турдылар. 17 Је Ол айтты:
Адам Бойыныҥ керегин эмдиге јетире эдет, Мен де эдип јадым.
18 Ол суббот кӱнди байлаардаҥ болгой, Кудайды Адазынып, Бойын Кудайга тӱҥейлеген учун иудейлер Оны там истеп, ӧлтӱрерге турдылар.
19 Бого каруу эдип, Иисус айтты:
– Чынын, чынын айдадым слерге: Адазыныҥ эдип турганын кӧрбӧгӧнчӧ, Уулы таҥынаҥ Бойы нени де эдип болбос. Адазыныҥ эдип турганын Уулы да эдет. 20 Адазы Уулына карузып, Бойыныҥ нени ле эдип турганын Ого кӧргӱзет. Слерди кайкадып, мынаҥ да артыкты эдип кӧргӱзер. 21 Ада ӧлгӧндӧрди тиргизип, олорго јӱрӱм берген чилеп, Уулы да јӱрӱм берейин дегенге, јӱрӱм берет. 22-23 Ада кемди де јаргылабай јат, Аданы тоогондый, ончозы Уулын тооп јӱрзин деп, Ол јаргы эдерин Уулыныҥ табына берген. Уулын тообогоны, Оны ийген Аданы тообогоны ол. 24 Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ сӧзимди угуп, Мени Ийгенге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. Ол јаргылатпас – ӧлӱмнеҥ јӱрӱмге кечкен. 25 Чынын, чынын айдадым слерге: ӧй једип келедири, једип те келди: ӧлгӧндӧр Кудай Уулыныҥ ӱнин угар; угала, тирилер. 26 Канайып Ада Бойында Бойы јӱрӱмдӱ, анайып Бойында Бойы јӱрӱмдӱ болорын Уулына да берген. 27 Ол Кижи Уулы болгон учун, јаргы да эдерин Оныҥ табына салып берген. 28 Мыны кайкабагар, нениҥ учун дезе сӧӧк салар јерде јаткандардыҥ ончозы Кудайдыҥ Уулыныҥ ӱнин угар ӧй једип келедири. 29 Јакшы эдип јӱргендери јӱрӱм јӱрерге тирилер; јаман эдип јӱргендери буруладарга тирилер. 30 Мен Бойым таҥынаҥ нени де эдип болбозым: канайып уккам, анайып јаргы эдип јадым. Мениҥ јаргым чындык, нениҥ учун дезе Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп турган эмезим, је Мени ийген Аданыҥ табыла эдип турум.

 

Кудайдыҥ Уулын керелегени

 

31 – Мен Бойымды Бойым керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын эмес. 32 Мени ӧскӧзи керелейт, оныҥ Мени керелеген керези чын деп, Мен билерим. 33 Слер Иоаннга элчилер ийгенигер; ол чындыкты кереледи. 34 Мен кижиниҥ керезин керексип турган эмезим, је мынайда айтканым, слерди аргадалзын деп айтканым ол болор. 35Иоанн кӱйӱп, јалтырап турган јарыткыш болгон. Слер дезе оныҥ јарыгында бир кезекке сӱӱнип аларга сананганыгар. 36 Менде дезе Иоанндыйынаҥ јаан кере бар: нени эдип турганымды Ада эттирип јат; нени эдип турганым, Мени Ада ийген деп, керелеп турганы ол. 37 Мени ийген Ада Бойы Мени кереледи. Слер дезе Оныҥ ӱнин качан да укпаганыгар, Оныҥ бӱдӱмин де кӧрбӧгӧнигер. 38 Оныҥ сӧзи де слердиҥ бойыгарда јӱрбей јат, нениҥ учун дезе Оныҥ Ийгенине бӱтпейдигер. 39 Слер Агару бичиктерди шиҥжӱлеп, олордоҥ ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго сананып јадыгар. Олор дезе Мени керелеп турулар. 40 Је јӱрӱмдӱ болойын деп, слердиҥ Меге келер кӱӱнигер јок. 41 Улустаҥ Мен мак албай јадым. 42 Је Мен слерди билерим: слердиҥ ичигерде Кудайга сӱӱш јок. 43 Мен Адамныҥ адынаҥ келдим, је слер Мени јуутпай јадыгар; ӧскӧзи бойыныҥ адынаҥ келзе, оны слер јуудып аларыгар. 44 Кудайдаҥ мак бедиребей, бойыгардаҥ бойыгар мак алып, канайып бӱдеригер? 45 Мени Аданыҥ алдында слерди бурулаар деп сананбагар, слерди бурулаары бар: слер иженип јӱрген Моисей . 46 Слер Моисейге бӱткен болзогор, Меге де бӱдер эдигер, нениҥ учун дезе ол Мен керегинде бичиген. 47 Је оныҥ бичигенине бӱтпей турган болзогор, Мениҥ айтканыма канайып бӱдеригер?

 

6

 

Беш муҥ кижини тойдырганы

 

(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17)

 

1 Мыныҥ кийнинде Иисус Галилей эмезе Тивериад дейтен талайдыҥ ол јанына барды. 2 Оору-јоболды јазып, кайкалдар јайап јӱргенин кӧрӧлӧ, Оныҥ кийнинеҥ камык улус барды. 3 Иисус кырдыҥ бажына чыгып, анда ӱренчиктериле кожо отурып алды. 4 Иудейлердиҥ Пасха байрамы јууктап келеткен. 5 Ого кӧп улус келип јатканын кӧрӧлӧ, Иисус Филиппке айтты:
– Буларды азыраарга, калашты кайдаҥ садып аларыс?
6 Бойыныҥ эдетенин билип, Ол анайда ченеп сураган.
7 – Олордыҥ кажызына ла эмештеҥ де једишсин деп, олорго эки јӱс динарийдиҥ калажы јетпес – деп, Филипп каруу јандырды.
8 Ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Симон-Петрдыҥ Андрей деп карындажы, Ого айтты:
9 – Мында бир уулчакта арбаныҥ беш болчок калажы ла эки балыгаш бар, је мындый кӧп улуска ол не болзын.
10 Иисус айтты:
– Улусты кыйын отурзын дегер.
Ол јум ӧлӧҥдӱ јер болгон. Анайдарда, беш муҥ кире кижи кыйын отурды. 11 Иисус калашты алып, алкыш јетиреле, ӱренчиктерге ӱледи, ӱренчиктер дезе кыйын отурган улуска ӱледилер. Анайып ок балыкты да кем канча кире кӱӱнзегениле ӱледи. 12 Улус јип, тойордо, ӱренчиктерине айтты:
– Јигенниҥ арткан-калганын јууп алыгар, бир де неме кара јерге калбазын.
13 Јиген улустаҥ арткан арбаныҥ беш болчок тилимдерин он эки каламага толтыра јууп алдылар. 14 Улус Ол јайаган кайкалды кӧрӧлӧ, айдышты:
– Телекейге келетен Јарлыкчы чып-чын бу эмтир!
15 Келип, Оны тудала, каан эдип аларга тургандарын Иисус билип ийеле, јаҥыс Бойы кыр јаар ойто јӱре берди.

 

Сууныҥ ӱстиле басканы

 

(Мф. 14:22-27; Мк. 6:45-52)

 

16 Эҥир кире берерде, Иисустыҥ ӱренчиктери талай јаар тӱштилер. 17 Кемеге отурып, талайдыҥ ол јанындагы Капернаум дӧӧн јӱстилер. Караҥуйлай берди, Иисус дезе олорго эмдиге јетире келбеген. 18 Тыҥ салкын согуп, талай толкуланып турган. 19 Беш-алты беристе кирези јӱзеле, Иисустыҥ талай ӱстиле базып, кемеге јууктап келеткенин кӧрӧлӧ, коркый бердилер. 20 Је Ол:
– Бу Мен, коркыбагар! – деди.
21 Олор Иисусты кемеге отургызып аларга турарда, кеме ол ло тарый олор јӱзӱп бараткан јаратка једип токтоды.

 

Јӱрӱм берер тирӱ калаш

 

22 Эртезинде талайдыҥ ол јанында артып калган улус ондо јӱк ле бир кеме болгонын, Иисус ӱренчиктериле кожо ол кемеге отурбаганын, ӱренчиктер јаҥыс бойы јӱскенин кӧрдилер. 23 Айдарда, Кайракан алкыш-быйанын јетирген кийнинде олор калаш јиген јерге Тивериаданаҥ бир канча кеме јӱзӱп чыкты. 24 Анда Иисус та, ӱренчиктер де јок болгонын кӧрӧлӧ, улус кемелерге отурып, Иисусты бедиреп, Капернаумга јӱзӱп келдилер. 25 Оны талайдыҥ ол јанынаҥ табала, сурадылар:
Равви , Сен бого качан келдиҥ?
26 Иисус каруу јандырып, айтты:
– Чынын, чынын айдадым слерге: слер кайкалдар кӧргӧнигер учун эмес, калаш јип тойгоныгар учун Мени бедиреп турганыгар. 27 Ӱрелер курсак учун эмес, ӱргӱлји јӱрӱм јӱргӱзер курсак учун иштегер. Оны слерге Ада Кудай таҥмалап койгон Кижи Уулы берер.
28 – Кудайдыҥ керегин бӱдӱрерге, нени эделик? – деп, олор сурадылар.
29 Иисус каруу јандырды:
– Кудайдыҥ кереги бат бу: Оныҥ Ийгенине бӱдигер.
30 – Кӧрӧлӧ, бисти Сеге бӱтсин деп, кандый билди кӧргӱзериҥ? – деп, олор сурадылар. – Сен нени эдип јадыҥ? 31Теҥеридеҥ олорго калаш берген деп бичилгениле, адаларыс куба чӧлдӧ манна јиген эди.
32 Иисус олорго айтты:
– Чынын, чынын айдадым слерге: теҥеридеҥ калашты слерге Моисей берген эмес, теҥеридеҥ чын калашты слерге Мениҥ Адам берип јат. 33 Теҥеридеҥ тӱжӱп, бу телекейдиҥ улузына јӱрӱм берер калаш – Кудайдыҥ калажы.
34 Олор:
– Кайракан, андый калашты јаантайын биске берип тур – дедилер.
35 Иисус олорго айтты:
– Мен – јӱрӱм берер калаш. Меге келген кижи качан да аштабас, Меге бӱткен кижи качан да суузабас. 36 Је слер, Мени кӧрӱп јӱрген бойыгар, Меге бӱтпей јадыгар деп, Мен слерге айткам. 37 Адамныҥ бергени ончозы Меге келер. Меге келип јатканды кедери сӱрбезим. 38 Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкен эмезим, Мени ийген Аданыҥ табыла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкем. 39 Адамныҥ бастыра бергенин бир де јылыйтпай, ончозын калганчы кӱнде тиргизерим – ол Мени ийген Адамныҥ табы. 40 Мени Ийгенниҥ табы – Уулын кӧрӱп, Ого бӱткен кажы ла кижи ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болоры. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим.
41 Ол Бойын «Мен – теҥеридеҥ тӱшкен калаш» деп айтканына иудейлер арбанып, 42 айттылар:
– Бу Иосифтиҥ уулы Иисус эмес беди? Бис Оныҥ адазын ла энезин билер эмейис. «Мен теҥеридеҥ тӱшкем» деп, канайып айдат болбогой?
43 – Бойыгар ортодо арбанышпагар – деп, Иисус олорго айтты. – 44 Мени ийген Адам јараткан кижи, јаҥыс ол Меге келер аргалу. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим. 45Ончозын Кудай ӱредер деп, јарлыкчыларда бичилгени бар. Ададаҥ угуп ӱренген кижи Меге келер. 46 Мынайып айтканым, Аданы кӧргӧни бар деп айтканым эмес. Кудайдаҥ Кем келген, Аданы кӧргӧни јаҥыс Ол. 47 Чынын, чынын айдадым слерге: Меге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. 48 Мен – јӱрӱм берер калаш. 49 Слердиҥ адаларыгар куба чӧлдӧ маннаны јиген, је ӧлӱп калгандар. 50 Је теҥеридеҥ тӱшкен калаш андый эмес: оны јигени ӧлбӧс. 51 Мен – теҥеридеҥ тӱшкен тирӱ калаш. Бу калаштаҥ јигени ӱргӱлји чакка эзен јӱрер. Мениҥ беретен калажым – Мениҥ эди-каным, оны бу телекейдиҥ улузыныҥ јӱрӱми учун берип јадым.
52 Айдарда, иудейлер бойы ортодо сӧс блаажып, айттылар:
– Ол биске Бойыныҥ эди-канын јиирге канайып беретен?
53 Иисус каруу јандырды:
– Чынын, чынын айдадым слерге: Кижи Уулыныҥ эди-канын јибезегер, Оныҥ канын ичпезегер, бойыгарда јӱрӱм јок болор. 54 Мениҥ эди-канымды јиири, Мениҥ канымды ичери, ӱргӱлји јӱрӱм јӱрери ол. Мен оны калганчы кӱнде тиргизерим. 55 Мениҥ эди-каным – чын курсак, Мениҥ каным – чын суузын. 56 Эди-канымды јиири, канымды ичери Мениҥ Бойымда јӱрӱп јат, Мен де оныҥ бойында јӱрӱп јадым. 57 Мен, тирӱ Ада ийген Бойым, Адамныҥ Бойында тирӱ јӱрӱп јадым, анайып, Мениҥ эди-канымды јигени, Мениҥ Бойымда тирӱ јӱрер. 58 Бу калаш теҥеридеҥ тӱшкен. Је ол маннаны, слердиҥ адаларыгар чылап, јип ӧлгӧниндий эмес: бу калашты јигени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болор.
59 Мынайда Ол Капернаумдагы синагогада ӱредип айткан.

 

Ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри

 

60 Кӧп ӱренчиктери мыны угала, айттылар:
– Кандый уур-кӱч сӧстӧр! Олорды кем угар аргалу?
61 Иисус ӱренчиктери арбанып турганын Бойыныҥ ичинде билип, олорго айтты:
– Бу слерге буудак болуп јат па? 62 Кижи Уулыныҥ озогы јерине чыгып баратканын кӧрзӧгӧр, не болор? 63 Јӱрӱм берери – тын, эт-кан дезе, нени де эдип болбос. Слерге айдып турган сӧстӧрим тын да, јӱрӱм де. 64 Је ортогордо бӱтпестери бар.
Иисус дезе бӱтпестерин де, Оны садып ийери кем болорын да бажынаҥ ала билер болгон. 65 Оноҥ айтты:
– Оныҥ учун Мен слерге: «Аданаҥ берилбегенче, кем де Меге келип болбос» дедим.
66 Мыныҥ кийнинде кӧп ӱренчиктери Оноҥ јана тӱжӱп, Оныла кожо јӱрбес болды. 67 Айдарда, Иисус он экӱдеҥ сурады:
– Слер база Менеҥ јӱре берерге турган болороор бо?
68 – Кайракан! – деп, Симон-Петр каруу јандырды. – Бис кемге баратан эдис? Сенде ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри бар. 69 Сени Христос , Кудайдыҥ Агарузы деп, бис бӱттис те, билдис те.
70 – Слерди, он экӱни, Мен талдап алган эмес бедим? – деп, Иисус айтты. – Је слердиҥ бирӱгер – кӧрмӧс !
71 Мынайда Ол Симон Искариоттыҥ уулын, Иуданы, айткан. Оны садып ийери он экӱниҥ бирӱзи ол болгон.

 

7

 

Иисус ла Оныҥ карындаштары

 

1 Мыныҥ кийнинде Иисус Иудейде јӱрбеске, Галилей ичиле јӱрди, нениҥ учун дезе иудейлер Оны ӧлтӱрерге тургандар.
2 Иудейлердиҥ байкан тургузатан деп байрамы јууктап келерде, 3 карындаштары Ого айттылар:
– Мынаҥ чыгып, Сениҥ эдип јӱргениҥди ӱренчиктериҥ де кӧрзин деп, Иудей јерине бар. 4 Јарлу болойын деген кижи, јажырып неме этпейтен. Сен андый керектер эдип јӱрген болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ бу телекейдиҥ улузына ач.
5 Карындаштары да Ого бӱтпей турган учун анайып айткандар. 6 Иисус олорго каруу јандырып, айтты:
– Мениҥ ӧйим јеткелек, слерге дезе кандый ла ӧй келижип јат. 7 Улус слерди јаман кӧрӱп болбос, Мени дезе јаман кӧрӱп јат, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып турганы јаман деп, Мен керелеп айдып јӱрӱм. 8 Слер байрамга барыгар, Мен бу байрамга эмди тура барбазым, нениҥ учун дезе Мениҥ ӧйим јеткелек.
9 Мынайда айдала, Ол Галилейде артып калды. 10 Је карындаштары байрамга јӱре берерде, Ол улуска кӧрӱнбей, јажытту барды. 11 Иудейлер Оны байрамнаҥ бедиреп, «Ол кайда?» – деп, сурап турдылар. 12 Улус ортодо Ол керегинде кӧп куучын јӱрди. Кезиктери: «Ол јакшы кижи», ӧскӧлӧри: «Јок, Ол улусты астыртып јат» дешкилеер болды. 13 Андый да болзо, иудейлердеҥ коркып, Ол керегинде кем де ачыгынча айтпай турган.

 

Байзыҥда јарлыктаганы

 

14 Байрамныҥ ортозы киреде Иисус байзыҥга кирип, ӱретти. 15 Иудейлер кайкап, айдышты:
– Бу ӱренбеген Бойы, Агару Бичикти канайып билип туру болбогой?
16 Иисус айтты:
– Мениҥ ӱредӱӱм Менийи эмес, Мени Ийгендийи. 17 Оныҥ табыла эдип јӱрейин дегени, бу ӱредӱ Кудайдаҥ ба, эмезе Мен Бойымнаҥ таап айдып тургам ба деп, билип алар. 18 Бойынаҥ таап айдаачы, бойы јакшы атка калайын деп сананат. Је Оны Ийгенге мак бедиреп јӱргени чындык, мекези јок болгоны ол. 19Моисей слерге Јасак берген эмес пе? Је слердиҥ кемигер де Јасакты бӱдӱрбей јат. Мени нениҥ учун ӧлтӱрерге турганыгар?
20 – Сениҥ ӧзӧк-буурыҥда шилемир бар ба? – деп, улус каруу јандырды. – Сени кем ӧлтӱрерге туру?
21 Иисус каруу јандырып, олорго айтты:
– Мен бир ле керек эттим, ончогор кайкап јадыгар. 22 Моисей слерге томдоорын берген – онызы Моисейдеҥ эмес те болзо, адалардаҥ јаҥдалып келген, – слер кижини суббот кӱнде де томдоп јадыгар. 23 Моисейдиҥ јасагы бузулбазын деп, кижи суббот кӱнде томдодып турганда, суббот кӱнде кижиниҥ бастыра бойын јасты деп, Меге кородоп јадыгар ба? 24 Тыш кебериле јаргылабагар, је чындык јаргыла јаргылагар!
25 Иерусалимниҥ бир кезик улузы айдышты:
– Ӧлтӱрерге турган кижизи бу болор бо? 26 Кӧрзӧгӧр дӧ, Ол ачыгынча айдат, Ого кем де неме айтпайт! Ол Христос деп, јаандар чынын билип алган болор бо? 27 Је бу кижи кайдаҥ болгонын билерис. Христос келер болзо, Ол кайдаҥ болгонын кем де билбес.
28 Айдарда, Иисус байзыҥ ичинде јаан ӱнденип, ӱредип айтты:
– Слер Мени билеригер, кайдаҥ болгонымды база билеригер, је Мен Бойымнаҥ Бойым келген эмезим, Мени Ийгени чындык, слер Оны билбезигер. 29 Мен Оны билерим, нениҥ учун дезе Мен Оноҥ келгем, Мени ийгени Ол.
30 Оны тудуп алар эбин бедиредилер, је кем де Ого тийбеди, нениҥ учун дезе Оныҥ ӧйи јеткелек болгон. 31 Калык ортодоҥ кӧп улус Ого бӱдӱп, «Христос келзе, мыныҥ эткенинеҥ артык кайкал эдер беди?» – дежип турдылар.
32 Улустыҥ анайда айдыжып турганы фарисейлерге угулган. Айдарда, улу абыстар ла фарисейлер Оны тудуп аларга, бойлорыныҥ јалчыларын ийгендер.
33 Иисус дезе олорго айткан:
– Слерле кожо эмеш болорым, оноҥ Мени Ийгенге јӱре берерим. 34 Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар.
35 Айдарда, иудейлер бой-бойына айдыштылар:
– Бис таппас кандый јерге барарга туру бу? Еллин ортодо тарай јаткан улустарга барып, анда еллиндерди ӱредерге туру эмеш пе? 36 «Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар» деп айткан сӧзи не сӧс болотон?

 

Агару Тын керегинде сӧс

 

37 Байрамныҥ калганчы улу кӱнинде Иисус ӧрӧ туруп, јаан ӱнденип айтты:
– Суузап турганы Меге келип, ичсин. 38 Агару Бичикте айдылганыла, Меге бӱткен кижиниҥ ӧзӧгинеҥ тирӱ суулар агып чыгар.
39 Иисус мынайда Ого бӱткен улус алынатан Тынды айткан. Олордо дезе, Иисустыҥ ады макка чыккалакта, Тын јок болгон.

 

Иисустаҥ улам бӧлиниш

 

40 Улустыҥ кезиги, бу сӧзин угала, айдышты:
– Чын, Ол Јарлыкчы !
41 Ӧскӧлӧри:
– Ол Христос! – дедилер.
Кезиги дезе:
– Христос Галилейдеҥ келетен беди? – дешти. – 42 Христос Давидтиҥ ӱренинеҥ, Давидтиҥ турган јери Вифлеемнеҥ келер деп, Агару Бичикте айдылбаган беди?
43 Анайып, Иисустаҥ улам јуулган улус ортодо бӧлиниш болды. 44 Олордыҥ кезиктери Оны тудуп аларга сананды, је Ого кем де тийбеди.
45 Јалчылар једип келерде, улу абыстар ла фарисейлер олордоҥ сурадылар:
– Слер Оны не керек экелбедигер?
46 – Ол Кижи чилеп кем де, качан да эрмектенбеген – деп, јалчылар каруу јандырдылар.
47 – Слер де Оныҥ мекезине кирип калган болдыгар ба? – деп, фарисейлер олорго айдышты. – 48 Бийлердиҥ эмезе фарисейлердиҥ Ого бӱткени бар беди? 49 Је бу калык Јасак билбес, каргышка калган ол.
50 Олордыҥ бирӱзи, башкыда Иисуска келип барган Никодим, олорго айтты:
51 – Озо баштап кижиниҥ бойынаҥ укпаганча, нени кылынып туру деп билип албайынча, бистиҥ Јасак кижини јаргылайтан беди?
52 – Сен де Галилейдеҥ болорыҥ ба? – деп, олор айттылар. – Шиҥде, Галилейдеҥ јарлыкчы бӱтпейтенин билип аларыҥ.
53 Мыныҥ кийнинде ончозы айылдары сайын таркай берди.

 

8

 

Кинчектӱ ӱй кижини бурулабаганы

 

1Иисус дезе Елеон кырга барды. 2 Эртен тура байзыҥга ойто келди. Улус ончозы Ого келип турды. Иисус отурала, олорды ӱреткен.
3 Бу ӧйдӧ бичикчилер ле фарисейлер ӧскӧ эр кижиле болуп туттурткан бир ӱй кижини экелип, ортозына тургузала, 4 Ого айттылар:
– Ӱредӱчи, бу ӱй кижи ӧскӧ эрле биригип, туттурткан. 5Моисей бойыныҥ Јасагында андыйларды ташла шыбалап ӧлтӱрзин деп, биске јакыган. Сен не деериҥ?
6 Олор Оны бурулап айдарга, сӧзинеҥ јик бедиреп, ченеп сурагандар. Је Иисус олорго ајару этпей, бӧкӧйип, сабарыла јерге бичип турды. 7 Олор турумкай сурап турарда, бажын ӧрӧ кӧдӱрип,
– Кемигерде кинчек јок, бу ӱй кижиге озо таш чачсын – дейле, 8 ойто бӧкӧйип, јерге бичий берди.
9 Олор мыны угала, уйадына чыдабай, јаан јаштуларынаҥ баштайла, ээчий-деечий јӱре бердилер. Артып калганы јаҥыс Иисус ла ортозында турган ӱй кижи болды. 10 Иисус бажын ӧрӧ кӧдӱрип, ӱй кижидеҥ сурады:
– Ӱй кижи, олор ончозы кайда? Сени кемизи де бурулап јаргылабады ба?
11 – Јок, Кайракан ! – деп, ол каруу јандырды.
– Мен де сени бурулап јаргылабайдым – деп, Иисус айтты. – Бар, база кинчек этпе.

 

Иисус – телекейге Јарык

 

12 Иисус ойто ло олорго айда берди:
– Мен – бу телекейдиҥ улузына Јарык. Мени ээчий барган кижи карачкыда базып јӱрбес, оныҥ бойында јӱрӱмниҥ јарыгы болор.
13 – Сен Бойыҥ Бойыҥды керелеп туруҥ, – деп, фарисейлер айттылар, – Сениҥ керелеп айдып турганыҥ чын эмес.
14 Иисус каруу јандырды:
– Мен Бойымды Бойым да керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын, нениҥ учун дезе Бойымныҥ кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билерим. Слер дезе Мен кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билбезигер. 15 Слер кижи чилеп јаргылап јадыгар, Мен дезе кемди де јаргылабай јадым. 16 Мен јаргылап та турзам, Мениҥ јаргым чын, нениҥ учун дезе Мен јаҥыс Бойым эмес, Мениле кожо Мени ийген Ада. 17 Эки кижиниҥ керези чындык деп, слердиҥ Јасагаарда да бичилгени бар. 18 Мен Бойымды Бойым керелеп турум, Мени ийген Ада Мени база керелеп туру.
19 – Сениҥ Адаҥ кайда? – деп, олор сурадылар.
– Слер Мени де, Адамды да билбезигер – деп, Иисус каруу јандырды. – Слер Мени билген болзогор, Адамды да билер эдигер.
20 Иисус байзыҥдагы акча јуур јердиҥ јанында туруп, ӱредип турган тужында бу сӧстӧрди айткан. Оныҥ ӧйи јеткелек болуп, Оны кем де тутпады.
21 Иисус база айтты:
– Мен барып јадым. Мени бедиреп јӱреригер, је кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер. Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар.
Айдарда, иудейлер айдышты:
22 – «Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар» деп, нени айдып туру? Ол Бойын Бойы ӧлтӱрерге турган эмеш пе?
23 Ол каруу јандырды:
– Слер мынаҥ, јерде јӱргендердеҥ, Мен – ӧрӧртинеҥ. Слер бу телекейдеҥ, Мен бу телекейдеҥ эмезим. 24 Оныҥ учун слерге кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер дегем. Бу Мен дегениме бӱтпес болзогор, кинчегерде ӧлӧригер.
25 – Айдарда, Сен кем? – деп, олор сурадылар.
– Эҥ бажынаҥ ала слерге айдып јӱргеним Мен эдим – деп, Иисус каруу јандырды. – 26 Слер керегинде кӧпти айдар, слерди јаргылаар аргам бар, је Мени ийген Бойы чындык, Оноҥ нени укканымды бу телекейдиҥ улузына айдып турум.
27 Олорго Ада керегинде айтканын оҥдободылар. 28 Оныҥ учун Иисус айтты:
– Кижи Уулын кӧдӱрзегер, бу Мен болгонымды, нени де Бойымнаҥ этпегенимди, је Аданыҥ ӱреткениле айдып јадым деп, ол тушта билеригер. 29 Мени Ийгени дезе Мениле кожо: Ол Мени јаҥыскандыра артырбады, нениҥ учун дезе Мен качан да болзо, Ого јараганыла эдип турум.
30 Ол мынайда айдып турарда, Ого кӧп улус бӱтти.

 

Чын слерди јайымдаар

 

31 Иисус Бойына бӱткен иудейлерге айтты:
– Мениҥ сӧзимнеҥ чыкпай јӱрзегер, чын Мениҥ ӱренчиктерим болгоныгар ол. 32 Чындыкты билип аларыгар, чындык бойы слерди јайымдаар.